কুলি

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
কুলি (Asian Koel)
Female (nominate race)
Male (nominate race)
সংৰক্ষণ স্থিতি
জীৱবৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন
জগৎ/ৰাজ্য: Animalia
পৰ্ব: Chordata
শ্ৰেণী: Aves
বৰ্গ: Cuculiformes
পৰিয়াল: Cuculidae
গণ: Eudynamys
প্ৰজাতি: E. scolopaceus
বৈজ্ঞানিক নাম
Eudynamys scolopaceus
(Linnaeus, 1758)
কুলি চৰাইৰ বিতৰণ (ক’লা অংশ)[2]
সমাৰ্থক

Cuculus scolopaceus
Eudynamis honorata
Eudynamys scolopacea

কুলি চৰাই (ইংৰাজী: Asian Koel, বৈজ্ঞানিক নাম: Eudynamys scolopaceus) ([3][4]) কুকুলিফৰমিছ (Cuculiformes) বৰ্গৰ অন্তৰ্ভুক্ত এবিধ চৰাইৰ প্ৰজাতি৷ এই চৰাইবিধ দক্ষিণ এছিয়া, চীন আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়া ত পোৱা যায়৷ কুলি চৰাইThe Asian Koel is a brood parasite that এই বিধ চৰায়ে কাউৰীৰ বাহত কণী পাৰি পোৱালি ডাঙৰ কৰে৷ পূৰ্ণবয়স্ক কুলি চৰায় প্ৰধানত: ফল-মূল খায়৷ [5] কুলি চৰাইৰ মধুৰ কন্ঠৰ বাবে বিভিন্ন ভাষা-সাহিত্যত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰি আছে৷

বিৱৰণ[সম্পাদনা কৰক]

পূৰ্ণবয়স্ক মতা কুলি চৰাই (পশ্চিমবংগ)[6]

কুলি চৰাই এবিধ ডাঙৰ আকাৰৰ, দীঘল-নেজী চৰাইৰ প্ৰজাতি৷ দেহৰ দৈৰ্ঘ্য ৩৯-৪৬ ছে: মি: আৰু ওজন ১৯০-৩২৭ গ্ৰাম [7][8] মতা কুলি চৰাই চিকিচিকিয়া ক’লা (glossy bluish-black),ঠোঁট পাতল সেউজ-মুগা (pale greenish grey), চকুৰ মণিবলয় ডাঠ ৰঙা (crimson) আৰু ঠেং ছাই বৰণৰ৷ মাইকী চৰাইৰ মূৰৰ ওপৰভাগ মটিয়া আৰু তলৰ অংশত ৰঙা-মুগা বৰণৰ আঁচ আছে৷ দেহৰ পৃষ্ঠ অংশ আৰু ডেউকাত ডাঠ মটিয়া বৰণতে বগা দাগ কিছুমান আছে৷ দেহৰ তলৰ অংশ বগা আৰু ঘনকৈ আঁচ থকা৷ অন্যন্য উপ-প্ৰজাতি সমূহৰ ৰং আৰু আকাৰ ভিন্ন হোৱা দেখা যায়৷[9] প্ৰজননৰ সময়ত কুলি চৰাই খুৱেই সৰৱ হৈ উঠা দেখা যায় (দক্ষিণ এছিয়াত মাৰ্চৰ পৰা অগষ্টলৈকে)৷ ঠাইভেদে কুলিৰ মাতৰ কিছু পাৰ্থক্য থাকিলেও আটাইতকৈ পৰিচিত মতা কুলিৰ মাতটো হৈছে “কুউ-উউ” ধৰণৰ৷ মতা কুলি চৰায়ে সাধাৰণতে ‘কিক-কিক-কিক” বুলি মতা শুনা যায়৷ [9]

মতা কুলি চৰাইৰ মাত,ভাৰতবৰ্ষ

টেক্স’নমি[সম্পাদনা কৰক]

ঠাইভেদে কুলি চৰাইৰ দেহৰ বৰণ (plumage) ৰ যথেষ্ট পাৰ্থক্য দেখা যায়৷ কেইটামান উল্লেখযোগ্য উপপ্ৰজাতি হ’ল[9]-

বসতিস্থল[সম্পাদনা কৰক]

কুলি চৰাইৰ পোৱালি

কুলি চৰাই বিশেষকৈ কাঠনি আৰু খেতি পথাৰ আদিত পোৱা যায়৷ এই প্ৰজাতিটো নতুন বসতিস্থলত আবাদী বিস্তাৰ কৰাত অভ্যস্ত বুলি জনা যায়[11]

আচৰণ[সম্পাদনা কৰক]

কুলি চৰাই এবিধ উমনি পৰজীৱী (brood parasite)৷৷ ইহঁতে প্ৰধানকৈ কাউৰীৰ বাহত এটাকৈ কণী পাৰি পোৱালি জগায়৷[12] শ্ৰীলংকাত ১৮৮০ চনলৈকে কুলিয়ে ঢোৰাকাউৰীৰ বাহত কণী পৰাৰ কথা জনা যায়, কিন্তু পিছলৈ পাটিকাউৰীৰ বাহটো কণী পাৰিবলৈ লয়৷[13] ভাৰতবৰ্ষত হোৱা এটা অধ্যয়নৰ পৰা পোৱা তথ্য অনুসৰি কুলিয়ে ৫% পাটিকাউৰী (Corvus splendens) আৰু ০.৫% ঢোৰাকাউৰী (Corvus macrorhynchos)ৰ বাহত কণী পাৰে[14] বাংলাদেশত ই একাদিক্ৰমে ৩৫.৭%, ৩১.২% আৰু ১০.৮% Long-tailed Shrike (Lanius schach), শালিকা (Common Myna, Acridotheres tristis) আৰু পাটিকাউৰী (House Crows,Corvus splendens)ৰ বাহত কণী পাৰে বুলি জনা গৈছে৷[15] কম উচ্চতা আৰু ফল-মূলৰ গছৰ ওচৰত থকা চৰাইৰ বাহ কুলি চৰায়ে পছন্দ কৰে৷[16] ইহঁতে সাধাৰণতে এটা বা দুটা কণী পাৰে কিন্তু কেতিয়াবা সাতৰ পৰা এঘাৰটালৈকে কণী পৰাৰো তথ্য পোৱা গৈছে৷[17][18][19] মাইকী কুলিয়ে কণী পৰাৰ আগেয়ে পোষক(host)ৰ কণী আঁতৰাই লয়৷ ১২-১৪ দিনৰ ভিতৰত কণী ফুটে৷[9] কুলি চৰাই সৰ্বভক্ষী৷ ইহঁতে বিভিন্নধৰণৰ পোক-পতংগ, বিছা, কণী, সৰু জীৱ তথা ফল-মূল খায় জীয়াই থাকে৷[20]

তথ্যসুত্ৰ[সম্পাদনা কৰক]

  1. BirdLife International (2012). "Eudynamys scolopaceus". IUCN Red List of Threatened Species. Version 2012.1. International Union for Conservation of Nature. http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/106001241। আহৰণ কৰা হৈছে: 16 July 2012. 
  2. Johnsgard, PA (1997). The avian brood parasites: deception at the nest. Oxford University Press. পৃষ্ঠা. 259. ISBN 0-19-511042-0. 
  3. David, N & Gosselin, M (2002). "The grammatical gender of avian genera.". Bull B.O.C. খণ্ড 122: 257–282. 
  4. Penard, TE (1919). "The name of the black cuckoo" (PDF). Auk খণ্ড 36 (4): 569–570. http://elibrary.unm.edu/sora/Auk/v036n04/p0569-p0570.pdf. 
  5. Corlett, RT & IKW Ping (1995). "Frugivory by Koels in Hong Kong." (PDF). Mem. Hong Kong Nat. Hist. Soc. খণ্ড 20: 221–222. http://www.hku.hk/ecology/staffhp/rtc/corlett-pdf/Ice-Koel-1995.pdf. 
  6. Daniels,RJR (1984). "Eye color in koels.". Newsletter for Birdwatchers খণ্ড 24 (9–10): 13. http://www.archive.org/stream/NLBW24#page/n74/mode/1up. 
  7. CRC Handbook of Avian Body Masses by John B. Dunning Jr. (Editor). CRC Press (1992), ISBN 978-0-8493-4258-5.
  8. [1] (2011).
  9. 9.0 9.1 9.2 9.3 Payne, RB (2005). The Cuckoos. Oxford University Press. 
  10. Ripley, SD (1946) (PDF). The Koels of the Bay of Bengal.. 63. 240–241. http://elibrary.unm.edu/sora/Auk/v063n02/p0240-p0241.pdf. 
  11. Rawlinson PA; RA Zann; S Balen & IWB Thornton (1992). "Colonization of the Krakatau islands by vertebrates". GeoJournal খণ্ড 28 (2): 225–231. doi:10.1007/BF00177236. 
  12. Goodwin D. (1983). Crows of the World. Queensland University Press, St Lucia, Qld. ISBN 0-7022-1015-3. 
  13. Phillips, WWA (1948). "Cuckoo problems of Ceylon". Spolia Zeylanica খণ্ড 25: 45–60. 
  14. Lamba, BS (1976). "The Indian crows: a contribution to their breeding biology, with notes on brood parasitism on them by the Indian Koel". Records of the Zoological Survey of India খণ্ড 71: 183–300. 
  15. Begum, Sajeda; Moksnes, Arne; Røskaft, Eivin; Stokke, Bård G. (2011). "Interactions between the Asian koel (Eudynamys scolopacea) and its hosts". Behaviour খণ্ড 148 (3): 325–340. doi:10.1163/000579511X558400. 
  16. Begum S; Moksnes A; Røskaft E; Stokke BG (2011). "Factors influencing host nest use by the brood parasitic Asian Koel (Eudynamys scolopacea)". Journal of Ornithology খণ্ড 152 (3): 793–800. doi:10.1007/s10336-011-0652-y. 
  17. Jacob,JR (1915). "Seven Koel's eggs in one nest". J. Bombay Nat. Hist. Soc. খণ্ড 24 (1): 191–192. 
  18. Jones, AE (1916). "Number of Koel's E. honorata eggs found in one nest". J. Bombay Nat. Hist. Soc. খণ্ড 24 (2): 370. 
  19. Abdulali,H (1931). "Eleven Koel eggs in a Crow's nest". J. Bombay Nat. Hist. Soc. খণ্ড 35 (2): 458. 
  20. Pratt, Thane K., T. K. (1 May 1984). "Examples of tropical frugivores defending fruit-bearing plants" (PDF). The Condor খণ্ড 86 (2): 123–129. doi:10.2307/1367024. ISSN 00105422. http://elibrary.unm.edu/sora/Condor/files/issues/v086n02/p0123-p0129.pdf. 

অন্যান্য উৎস[সম্পাদনা কৰক]

  • Eates,KR (1938) The status of the Koel (Eudynamys scolopaceus L.) in Sind. J. Bombay Nat. Hist. Soc. 40(2):328.
  • Grimmett, Richard; Inskipp, Carol, Inskipp, Tim & Byers, Clive (1999): Birds of India, Pakistan, Nepal, Bangladesh, Bhutan, Sri Lanka, and the Maldives. Princeton University Press, Princeton, N.J.. ISBN 0-691-04910-6
  • Jose,TV (1980) Koels. Newsletter for Birdwatchers . 20(4), 17.
  • Menon, G.K.; Shah, R.V. (1979) Adaptive features in juvenal plumage pattern of the Indian Koel Eudynamys scolopacea: host mimesis and hawk-pattern. Journal of the Yamashina Institute for Ornithology 11(2):87-95
  • Neelakantan,KK (1980) The breeding of the Indian Koel Eudynamys scolopacea. Newsletter for Birdwatchers . 20(1):7.
  • Parasharya,BM (1985) Comments on eye color in the Koel Eudynamys scolopacea. Newsletter for Birdwatchers . 25(1-2), 11-12.
  • Ray-Chaudhuri, R. (1967) Mitotic and meiotic chromosomes of the koel Eudynamys scolopacea scolopacea. Nucleus 10: 179-189. (Study notes that the W chromosome is the 6th largest one and has the centromere in a subterminal position.)
  • Ryall C (2003) Mimicry of a crow chick by an Asian koel Eudynamys scolopacea as a defence against attack by house crows Corvus splendens. J. Bombay Nat. Hist. Soc. 100(1):136-137
  • Santharam,V (1979) Crows feeding young koel. Newsletter for Birdwatchers . 19(7), 4.
  • Sarkar AK, Maitra SK, Midya T. (1976) Histological, histochemical and biochemical effects of cadmium chloride in female koel (Eudynamys scolopacea). Acta Histochem. 57(2):205-11.
  • Sarkar AK, Maitra SK, Midya T. (1977) Effects of reserpine on female reproductive organs of the Indian koel Eudynamys scolopacea scolopacea (L). Indian J Exp Biol.15(5):349-51.

বহিঃ সংযোগ[সম্পাদনা কৰক]