তেলীয়া সাৰেং

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
Black-necked Stork
হালধীয়া চকুৰ মণিৰে মাইকী আৰু ক’লা চকুৰ মণিৰে মতা সাৰেং পক্ষী
সংৰক্ষণ স্থিতি
জীৱবৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন
জগৎ/ৰাজ্য: Animalia
পৰ্ব: Chordata
শ্ৰেণী: Aves
বৰ্গ: Ciconiiformes
পৰিয়াল: Ciconiidae
গণ: Ephippiorhynchus
প্ৰজাতি: E. asiaticus
বৈজ্ঞানিক নাম
Ephippiorhynchus asiaticus
(Latham, 1790)
সমাৰ্থক

Xenorhynchos leucoptera
Xenorhynchus australis
Xenorhynchus asiaticus


তেলীয়া সাৰেংইংৰাজী নাম: Black-necked Stork আৰু বৈজ্ঞানিক নাম: Ephippiorhynechus asiaticusasiaticus। ইয়াৰ ঠেং দীঘল, ডিঙি দীঘল আৰু গোটেই গাটোৰ আকাৰ প্ৰায় ১৪০-১৫০ ছেণ্টিমিটাৰ। ওখ প্ৰায় ২৩০ ছেণ্টিমিটাৰ। ঠোঁট ক’লা আৰু দীঘল। ঠেং উজ্বল ৰঙা, মূৰ ডিঙি ডেউকাৰ মাজৰ পাখি ক’লা (অলপ চিকচিকিয়া ডাঠ নীলা)৷ পিঠি, পেট আৰু ডেউকা বগা ক’লাৰ মিশ্ৰিত বৰণৰ। ইহঁত প্ৰায় ৪,১০০ গ্ৰাম গধুৰ হয়। [2] দেখাত মতা মাইকী একেই যদিও মাইকী সাৰেং চৰাইজনীৰ চকুৰ মণি হালধীয়া আৰু মতাটোৰ ক’লা ৷ উৰন্ত অৱস্হাত ভৰি দুখন পাছলৈ আৰু ডিঙিটো আগলৈ দি একে সমতাত ৰাখি উৰে৷

নামকৰণ তথা শ্ৰেণীবিভাজন[সম্পাদনা কৰক]

পোনপ্ৰথমে জন লাথামে (John Latham) এই চৰাইবিধক Mycteria asiatica হিচাপে নামকৰণ কৰিছিল৷ পৰৱৰ্তী কালত ইয়াক দৈহিক গঠনৰ ভিত্তিত Xenorhynchus নামৰ গোত্ৰৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়[3]৷ আচৰণৰ ভিত্তিত, কাহলে (Kahl) Ephippiorhynchus গোত্ৰত অন্তৰ্ভুক্তিৰ প্ৰস্তাৱ আগবঢ়ায়৷ পৰৱৰ্তী কালত কৰা বিভিন্ন বৈজ্ঞানিক অধ্যয়নে এই প্ৰস্তাৱৰ সপক্ষে যথেষ্ট তথ্য আগবঢ়াবলৈ সক্ষম হয় [4] [5] এই প্ৰজাতি বিধৰ দুবিধ উপ-প্ৰজাতি পোৱা যায়-

Ephippiorhynchus asiaticus asiaticus

Ephippiorhynchus asiaticus australis –মূলত: নিউগিনি আৰু অষ্ট্ৰেলীয়াত পোৱা যায়[6]

অৱস্থিতি[সম্পাদনা কৰক]

প্ৰধানকৈ দঃ এচিয়া, নিউগিনি আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াত সাৰেং চৰাইৰ অৱস্থিতি দেখা যায়৷ বিশেষকৈ অষ্ট্ৰেলিয়াত ইহঁতৰ সংখ্যা আটাইতকৈ বেছি৷ ভাৰতত বিশেষকৈ গংগা নদী অৱবাহিকা আৰু অসমত তেলীয়া সাৰেঙৰ অৱস্থিতি দেখা যায়৷ উত্তৰ প্ৰদেশৰ কেয়'লেডো ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্দ্যানত ২৯ বৰ্গ কিলোমিটাৰত প্ৰায় ছয় যোৰাকৈ সাৰেং পক্ষী দেখা গৈছে৷ [7]শ্ৰীলংকাৰ ৰোহুনা (Ruhuna) ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত মাত্ৰ ৪-৫ যোৰা সাৰেং চৰাই দেখা গৈছে ৷ [8] বাংলাদেশ [9] আৰু থাইলেণ্ডত [10] ই লুপ্তপ্ৰায় হিচাবে চিহ্নিত হৈছে৷

বাসস্থান[সম্পাদনা কৰক]

সাধাৰণতে চেপ্তেম্বৰ-জানুৱাৰী মাহৰ ভিতৰত ইহঁতে বাঁহ সাজে৷ বিল, জলাশয়, দ পথাৰ আদিৰ কাষত বা অকণমান আঁতৰতে থকা ওখ পুৰণি ফেৰেঙণি থকা গছত গছৰ ডাল-পাত ,ঘাঁহ-বন আদি গোটাই ইহঁতে বাঁহ সাজে। বাঁহ সাজোতে বাঁহটোত বোকা মাটিৰ লেপন একোটাও দিয়া দেখা যায় ৷ একেটা বাঁহকে কেইবাবাৰু ব্যৱহাৰ কৰে৷ প্ৰতিবাৰে ৪টাকৈ কণী পাৰে যদিও কেতিয়াবা ১-৫ টাও হ'ব পাৰে৷[11] কণীৰপৰা পোৱালি ওলাবৰ বাবে প্ৰায় ৩০ দিন লাগে ৷ প্ৰথমে পোৱালিবোৰৰ পাখিৰ ৰং বগা থাকে যদিও পাছলৈ ক্ৰমে উজ্বল ধোঁৱা বৰণীয়া হৈ গৈ থাকে৷ পোৱালিক সলনা-সলনিকৈ মতা মাইকী দুয়োটা চৰায়ে খাদ্য যোগায়৷ কেতিয়াবা ঠোঁটত পানী কঢ়িয়াই অনাও দেখা যায়৷[12] পোৱালিকেইটাৰ ৪ মাহমানৰ পাছত উৰিব পৰা হ'লে খাদ্য যোগান বন্ধ কৰে৷ প্ৰায় এবছৰ কাল পোৱালিবোৰ পৰিয়ালৰ লগতে থকে। পৰিয়ালটোৰ লগতে এইবিধ চৰাইৰ সম্পৰ্ক সীমাবদ্ধ৷ ইহঁতে জাক পাতি নুফুৰে৷ জলাশয় বিলাকত দূৰে দূৰে দুই চাৰিটাকৈ চৰি ফুৰা দেখা যায়৷ দিনৰ ভাগত কেতিয়াবা ভৰি দুটা বেকা কৰি জিৰণি লয়৷

খাদ্য[সম্পাদনা কৰক]

তেলীয়া সাৰেং চৰাইবিধ মাংসহাৰী (carnivor)ৰ অন্তৰ্ভুক্ত বুলিব পাৰি৷ পানী বা মাটিৰ সৰু জীৱ প্ৰজাতি ইহঁতৰ খাদ্য ৷ ভেকুলী, সৰু সৰীসৃপ জাতীয় প্ৰাণী ,পানীত চৰা সৰু চৰাই,,[13][14] মাছ, পোক, পৰুৱা, গছৰ গুটি আদি ইহঁতৰ খাদ্য ।

আলোকচিত্ৰ ভঁৰাল[সম্পাদনা কৰক]

তথ্য সংগ্ৰহ[সম্পাদনা কৰক]

  1. BirdLife International (2008). Ephippiorhynchus asiaticus. In: IUCN 2008. IUCN Red List of Threatened Species. Downloaded on 3 February 2009.
  2. "অসমৰ চৰাই পৰ্যবেশনৰ হাতপুথি" -লেখক সৌম্যদ্বীপ দত্ত
  3. Peters, J.L. (1931). Check-list of birds of the world. Harvard University Press, Cambridge, Massachusetts. পৃষ্ঠা. 1–345. 
  4. Wood, DS (1984). "Concordance between classifications of the Ciconiidae based on behavioral and morphological data". Journal of Ornithology খণ্ড 125 (1): 25–37. doi:10.1007/BF01652936. 
  5. Slikas, B. (1997). "Phylogeny of the avian family Ciconiidae (Storks) based on cytochrome b sequences and DNA - DNA hybridisation distances". Molecular Phylogenetics and Evolution খণ্ড 8 (3): 275–300. doi:10.1006/mpev.1997.0431. PMID 9417889. 
  6. Elliott, A. (1992). "Family Ciconiidae (Storks)". In del Hoyo, J., Elliott, A., & Sargatal, J.. Handbook of the Birds of the World. 1. Lynx Edicions, Barcelona. পৃষ্ঠা. 463. 
  7. Ishtiaq F; AR Rahmani, MC Coulter and Sàlim Javed (2004). "Nest-site characteristics of Black-necked Stork (Ephippiorhynchus asiaticus) and Woolly-necked Stork (Ciconia episcopus) in Keoladeo National Park, Bharatpur, India". J. Bombay Nat. Hist. Soc. খণ্ড 101 (1): 90–95. 
  8. Santiapillai, C. & Dissanayake, S. R. B. & Alagoda, T. S. B. (1997). "Observations on the Black-necked Stork (Ephippiorhynchus asiaticus) in the Ruhuna National Park, Sri Lanka". Tigerpaper খণ্ড 24: 7–11.. 
  9. Khan, M. A. R. (1984). "Conservation of storks and ibises in Bangladesh". Tigerpaper খণ্ড 11: 2–4.. 
  10. Round, P.D. & Amget, B. & Jintanugol, J. & Treesucon, U. (1988). "A summary of the larger waterbirds in Thailand". Tigerpaper খণ্ড 15: 1–9.. 
  11. Whistler, Hugh (1949). Popular handbook of Indian birds (4 সম্পাদনা). Gurney and Jackson, London. পৃষ্ঠা. 502–503. http://www.archive.org/stream/popularhandbooko033226mbp#page/n550/mode/1up. 
  12. Ali, S & S D Ripley (1978). Handbook of the birds of India and Pakistan. 1 (2 সম্পাদনা). Oxford University Press. পৃষ্ঠা. 104–105. 
  13. Panday,Jamshed D (1974). "Storks preying on live birds". J. Bombay Nat. Hist. Soc. খণ্ড 71 (1): 141. 
  14. Verma, A. (2003). "Feeding association of Marsh Harrier Circus aeruginosus and Black-necked Storks Ephippiorhynchus asiaticus in Keoladeo National Park (Bharatpur, India)". Aquila খণ্ড 109-110: 47–50. 

বাহ্যিক সংযোগ[সম্পাদনা কৰক]