মাছোৰোকা

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
মাছোৰোকা
Azure Kingfisher
জীৱবৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন
জগৎ/ৰাজ্য: Animalia
পৰ্ব: Chordata
শ্ৰেণী: Aves
বৰ্গ: Coraciiformes
উপবৰ্গ: Alcedines
মাছোৰোকাৰ গোলকীয় বিতৰণ (distribution)

মাছোৰোকা (ইংৰাজী: Kingfisher) সাধাৰনতে উজ্বল বৰণৰ সৰুৰ পৰা মধ্যমীয়া আকাৰৰ এবিধ চৰাইৰ গোষ্ঠী৷ সমগ্ৰ বিশ্বত এই গোষ্ঠীৰ মুঠ ৯৩ টা প্ৰজাতি পোৱা যায়৷ ভাৰতবৰ্ষত তাৰে ১২ টা স্থানীয় তথা এটা পৰিভ্ৰমী প্ৰজাতি পোৱা যায়৷ এই গোষ্ঠীৰ সকলোবোৰ প্ৰজাতিৰে বৈশিষ্ট্য হ’ল, বৃহৎ মুণ্ড, দীঘলীয়া আৰু জোঙা আকৃতিৰ ঠোঁট তথা চুটী নেজ৷ প্ৰায়বোৰ প্ৰজাতিৰে গাৰ বৰণ উজ্জ্বল হয় আৰু মতা-মাইকীৰ মাজত বিশেষ পাৰ্থক্য থকা দেখা নাযায়৷ মাছোৰোকাই মাছৰ পৰা আৰম্ভ কৰি কেঁকোৰা, বিভিন্ন পোক-পৰুৱা তথা অন্য চৰাইৰ পোৱালীও চিকাৰ কৰে৷

ক্ৰমবিবৰ্তন[সম্পাদনা কৰক]

মাছোৰোকা চৰাই পোনপ্ৰথমে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বৰ্ষাৰণ্য তথা প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপসমূহত উদ্ভৱ হৈছিল বুলি জনা যায়৷[1]

বসতি স্থান[সম্পাদনা কৰক]

মাছোৰোকা চৰায়ে বৰ্ষাৰণ্য, পৰ্ণপাতী অৰণ্য, চাভানা, মেনগ্ৰুভ, জলাশয় আদিত বসবাস কৰে৷

দৈহিক গঠন[সম্পাদনা কৰক]

মাছোৰোকাৰ বিভিন্ন প্ৰজাতি সমূহৰ দৈহিক আকৃতি প্ৰায় একে যদিও আকাৰ ভিন্ন হয়৷ এই গোষ্ঠীৰ আটাইতকৈ সৰু গোত্ৰ (genus) হ'ল চেইক্স (Ceyx), যাৰ দেহৰ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১০ ছে.মি. আৰু আটাইতকৈ ডাঙৰ গোত্ৰ ছেৰিলিনে (Cerylinae)৷ এই গোত্ৰৰ অন্তৰ্গত মাছোৰকা প্ৰজাতিৰ দেহৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৮ ছে.মি. পৰ্য্যন্ত হ’ব পাৰে৷

আচৰণ[সম্পাদনা কৰক]

মাছোৰোকা চৰায়ে সধাৰণতে সক্ৰিয়ভাৱে নিজা টেৰিটৰী (territory) ৰক্ষা কৰি চলে৷ প্ৰায়বোৰ প্ৰজাতি একগামী (monogamous) যদিও কিছুমান প্ৰজাতিৰ মাজত সহযোগিতামূলক প্ৰজননো দেখা যায়৷ এই ব্যৱস্থাত প্ৰজননকাৰী চৰাই যোৰৰ উপৰিও অন্য সহায়কাৰীয়ে পোৱালিৰ যত্ন লোৱাত সহায় কৰে৷

এই বৰ্গৰ অন্তৰ্ভুক্ত অন্যান্য প্ৰজাতিৰোৰৰ দৰেই মাছোৰোকায়ো মাটিত গাঁত খান্দি বাহ সাজে৷ সাধাৰণতে জলাশয়ৰ পাৰত কোনো কোনো প্ৰজাতিয়ে গছৰ খোৰোঙ তথা উঁইহাঁফলুৰ বাহ তো বাঁহ সাজে৷ মতা-মাইকী উভয়ে বাহ সজাত অংশগ্ৰহণ কৰে৷ বাহবোৰে সাধাৰণতে সুৰংগৰ শেষত এটা কক্ষৰ দৰে আকৃতি লয়৷ এনে সুৰংগৰ দৈৰ্ঘ্য বেলেগ বেলেগ হব পাৰে৷ আটাইতকৈ দীঘল সুৰংগৰ বাহ বিয়াগোম মাছোৰোকা (Giant Kingfisher)-ৰ ক্ষেত্ৰত পোৱা গৈছে৷ ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য হ’ল প্ৰায় ৮.৫ মিটাৰ৷

মাছোৰোকাৰ কণী চিকচিকিয়া বগা বৰণৰ হয়৷ বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ পোৱালিৰ সংখ্যাও ভিন্ন হয়৷

স্থিতি তথা সংৰক্ষণ[সম্পাদনা কৰক]

বিভিন্ন কাৰণত মাছোৰোকাৰ ভালেসংখ্যক প্ৰজাতি বিপদগামী (threatened) বুলি গণ্য কৰা হয়৷ সংৰক্ষণৰ মূল বাধা হিচাপে বসতিস্হল ধ্বংস তথা পৰিৱেশ বিনষ্টকাৰী প্ৰক্ৰিয়া সমূহকে দায়ী কৰা হয়৷

ভাৰতবৰ্ষত পোৱা মাছোৰোকাৰ বিভিন্ন প্ৰজাতিসমূহ[সম্পাদনা কৰক]

তথ্য সংগ্ৰহ[সম্পাদনা কৰক]

  1. Fry (1992) 6–11
  2. Fry, C. H. 1980. The Evolutionary Biology of Kingfishers (Alcedinidae). Living Bird 18:113-160
  3. Knowles, J. L., and J. W. Nitchen. 1995. Kingfishers of The World. Times Books International, Singapur, Kuala Lumpur
  4. Rasmussen P.C. , A. J. C. 2005. Birds of South Asia: The Ripley Guide. Smithsonian Institution and Lynx Edicions, Washington D.C. and Barcelona 1 and 2