সমললৈ যাওক

আঁহ

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
A bundle of optical fibers

আঁহ (বানান Fibre ব্ৰিটিছ ইংৰাজী; ৰপৰা Latin: fibra ) [1] হ'ল এটা প্ৰাকৃতিক বা কৃত্ৰিম পদাৰ্থ যি বহলতকৈ যথেষ্ট দীঘল। [2] অন্যান্য সামগ্ৰী নিৰ্মাণত প্ৰায়ে আঁহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণ স্বৰূপে, আটাইতকৈ শক্তিশালী অভিযান্ত্ৰিক সামগ্ৰীত প্ৰায়ে আঁহ অন্তৰ্ভুক্ত থাকে কাৰ্বন আঁহ আৰু অতি-উচ্চ-আণৱিক-ওজনৰ পলিইথিন .

সংশ্লেষিত আঁহবোৰ প্ৰায়ে প্ৰাকৃতিক আঁহৰ তুলনাত অতি সস্তাত আৰু বৃহৎ পৰিমাণত উৎপাদন কৰিব পাৰি, কিন্তু কাপোৰৰ বাবে প্ৰাকৃতিক আঁহৰ কিছুমান লাভালাভ আছে, যেনে আৰাম, সেইবোৰৰ সংশ্লেষিত প্ৰতিৰূপৰ তুলনাত।

প্ৰাকৃতিক আঁহ

[সম্পাদনা কৰক]
Various natural fibers from plants found in the Philippines. Labels show the plant names

প্ৰাকৃতিক আঁহবোৰ আঁহৰ আকৃতিত বিকশিত হয় বা দেখা যায়, আৰু ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত থাকে উদ্ভিদ, প্ৰাণী আৰু ভূ-তাত্ত্বিক প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা উৎপাদিত। [2] সেইবোৰৰ উৎপত্তি অনুসৰি সেইবোৰক শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিব পাৰি:

কৃত্ৰিম আঁহ

[সম্পাদনা কৰক]

কৃত্ৰিম বা ৰাসায়নিক আঁহ হৈছে আঁহ যাৰ ৰাসায়নিক গঠন, গঠন আৰু গুণাগুণ নিৰ্মাণ প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত যথেষ্ট পৰিৱৰ্তন হয়। ফেশ্বনত, আঁহ হৈছে এডাল দীঘল আৰু পাতল সূতা বা পদাৰ্থৰ সূতা যি হ'ব পাৰে নিট বা বোৱা কাপোৰ এটা কাপোৰত। [4] কৃত্ৰিম আঁহবোৰ পুনৰুৎপাদিত আঁহ আৰু সংশ্লেষিত আঁহেৰে গঠিত।

অৰ্ধ-সংশ্লেষিত তন্তু

[সম্পাদনা কৰক]

অৰ্ধ-সংশ্লেষিত আঁহবোৰ প্ৰাকৃতিকভাৱে দীঘল-শৃংখল থকা কেঁচা-মালৰপৰা প্ৰস্তুত কৰা হয় পলিমাৰ গাঁথনি আৰু কেৱল ৰাসায়নিক প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা সংশোধিত আৰু আংশিকভাৱে অৱনমিত হয়, সম্পূৰ্ণ সংশ্লেষিত আঁহৰ বিপৰীতে, যেনে নাইলন (পলিএমাইড) বা ডেক্ৰন (পলিয়েষ্টাৰ), যাক ৰসায়নবিদে পলিমাৰাইজেচন (শৃংখল-নিৰ্মাণ) বিক্ৰিয়াৰদ্বাৰা নিম্ন-আণৱিক ওজনৰ যৌগৰপৰা সংশ্লেষণ কৰে। প্ৰাচীনতম অৰ্ধ-সংশ্লেষিত আঁহ হৈছে চেলুল'জ পুনৰ্গঠিত আঁহ, ৰেয়ন . [5] বেছিভাগ অৰ্ধ-সংশ্লেষিত আঁহ হৈছে চেলুল'জ পুনৰ্গঠিত আঁহ।

চেলুল'জ পুনৰ্সৃষ্টি হোৱা আঁহ

[সম্পাদনা কৰক]

চেলুল'জ আঁহ হৈছে কৃত্ৰিম আঁহৰ এক উপসংহতি, প্ৰাকৃতিকৰপৰা পুনৰুজ্জীৱিত চেলুল'জ . চেলুল'জ বিভিন্ন উৎসৰপৰা আহে: গছৰ কাঠৰ আঁহৰপৰা ৰেয়ন, বাঁহৰ আঁহ বাঁহৰ পৰা, সাগৰীয় কোষৰপৰা সাগৰীয় উদ্ভিদ, ইত্যাদি। এই আঁহবোৰৰ উৎপাদনত, চেলুল'জ এক সান্দ্ৰ ভৰ হিচাপে যথেষ্ট বিশুদ্ধ ৰূপলৈ হ্ৰাস পায় আৰু স্পিনাৰেটৰ জৰিয়তে নিষ্কাশনৰদ্বাৰা আঁহলৈ গঠন হয়। সেয়েহে, নিৰ্মাণ প্ৰক্ৰিয়াত নিৰ্মিত সামগ্ৰীবোৰত প্ৰাকৃতিক উৎস পদাৰ্থৰ কিছুমান বৈশিষ্ট্য থাকে।

এই আঁহপ্ৰকাৰৰ কিছুমান উদাহৰণ হৈছে:

ঐতিহাসিকভাৱে, চেলুল'জ ডায়েচিটেট আৰু -ট্ৰাইএচিটেটক ৰেয়ন শব্দৰ অধীনত শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছিল, কিন্তু এতিয়া ইয়াক পৃথক পদাৰ্থ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

সংশ্লেষিত তন্তু

[সম্পাদনা কৰক]

সংশ্লেষিত সম্পূৰ্ণৰূপে সংশ্লেষিত সামগ্ৰীৰপৰা আহে যেনে পেট্ৰ'কেমিকেল, চেলুল'জ বা প্ৰ'টিনৰ দৰে প্ৰাকৃতিক পদাৰ্থৰপৰা আহৰণ কৰা কৃত্ৰিম আঁহবোৰৰ বিপৰীতে। [6]

ৰিইনফৰ্চড প্লাষ্টিকত আঁহৰ শ্ৰেণীবিভাজন দুটা শ্ৰেণীত বিভক্ত: (i) চুটি আঁহ, যাক বিচ্ছিন্ন আঁহ বুলিও জনা যায়, 20 আৰু 60 ৰ ভিতৰত এক সাধাৰণ দিশ অনুপাত (আঁহৰ দৈৰ্ঘ্যৰ সৈতে ব্যাসৰ অনুপাত হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয়), আৰু (ii) দীঘল আঁহ, যাক ধাৰাবাহিক আঁহ বুলিও জনা যায়, সাধাৰণ এস্পেক্ট অনুপাত হৈছে 200 আৰু 500 ৰ ভিতৰত। [7]

ধাতৱ তন্তু

[সম্পাদনা কৰক]

ধাতৱ আঁহ নমনীয় ধাতু যেনে তাম, সোণ বা ৰূপৰপৰা আহৰণ কৰিব পাৰি আৰু অধিক ঠুনুকা ধাতুৰপৰা বাহিৰ ওলাই আনিব পাৰি, যেনে নিকেল, এলুমিনিয়াম বা লো।

কাৰ্বন আঁহ

[সম্পাদনা কৰক]

কাৰ্বন আঁহ প্ৰায়ে জাৰণ আৰু এইবোৰৰ ওপৰত আধাৰিত পাইৰোলাইচিছ কাৰ্বনাইজড পলিমাৰ যেনে প্যান, কিন্তু অন্তিম সামগ্ৰীটো হৈছে প্ৰায় বিশুদ্ধ কাৰ্বন।

চিলিকন কাৰ্বাইড আঁহ

[সম্পাদনা কৰক]

চিলিকন কাৰ্বাইড আঁহ, য'ত মৌলিক পলিমাৰবোৰ নাথাকে হাইড্ৰ'কাৰ্বন কিন্তু পলিমাৰ, য'ত প্ৰায় 50% কাৰ্বন পৰমাণুৰ ঠাইত চিলিকন পৰমাণু থাকে, যাক পলি-কাৰ্বো বুলি কোৱা হয়। চিলেন . পাইৰোলাইছিছে এক নিৰাকাৰ চিলিকন কাৰ্বাইড উৎপন্ন কৰে, যাৰ ভিতৰত বেছিভাগ অক্সিজেন, টাইটানিয়াম, বা এলুমিনিয়াম আদিৰ দৰে অন্যান্য উপাদান অন্তৰ্ভুক্ত থাকে, কিন্তু কাৰ্বন আঁহৰ সৈতে প্ৰায় একে যান্ত্ৰিক ধৰ্ম থাকে।

আঁহগ্লাচ

[সম্পাদনা কৰক]

আঁহগ্লাচ, নিৰ্দিষ্ট কাঁচৰপৰা নিৰ্মিত, আৰু অপ্টিকেল আঁহ, বিশুদ্ধ প্ৰাকৃতিকেৰে নিৰ্মিত কোৱাৰ্টজ, লগতে কৃত্ৰিম আঁহ যি প্ৰাকৃতিক কেঁচা-মালৰপৰা আহে, চিলিকা আঁহ, ৰপৰা নিৰ্মিত ছডিয়াম চিলিকেট (পানীৰ গিলাচ) আৰু বেচাল্ট আঁহ গলা বেচাল্টৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়।

খনিজ আঁহ

[সম্পাদনা কৰক]

খনিজ আঁহবোৰ বিশেষভাৱে শক্তিশালী হ'ব পাৰে কিয়নো সেইবোৰ কমসংখ্যক পৃষ্ঠৰ ত্ৰুটিৰ সৈতে গঠিত হয়; এছবেষ্টছ এটা সাধাৰণ কথা। [8]

পলিমাৰ আঁহ

[সম্পাদনা কৰক]
  • পলিমাৰ আঁহ হৈছে কৃত্ৰিম আঁহৰ এক উপসংহতি, যিবোৰ সংশ্লেষিত ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ ওপৰত আধাৰিত (প্ৰায়ে পেট্ৰ'কেমিকেল উৎস) বিশুদ্ধ ভৌতিক প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা প্ৰাকৃতিক পদাৰ্থৰপৰা উদ্ভৱ হোৱাৰ পৰিৱৰ্তে। এই আঁহবোৰ ইয়াৰপৰা তৈয়াৰ কৰা হয়:
  • কোএক্সট্ৰুডেড আঁহত দুটা পৃথক পলিমাৰ থাকে যি আঁহ গঠন কৰে, সাধাৰণতে কোৰ-শ্বীথ হিচাপে বা কাষে-কাষে। প্ৰলেপ দিয়া আঁহ থাকে যেনে স্থিৰ নিষ্কাশন প্ৰদান কৰাৰ বাবে নিকেল-আৱৰণযুক্ত, বেক্টেৰিয়া-ৰোধী গুণাগুণ প্ৰদান কৰাৰ বাবে ৰূপ-আৱৰণ আৰু ৰেডিঅ'নাঙ্ক বিচ্যুতি প্ৰদান কৰাৰ বাবে এলুমিনিয়াম-প্ৰলেপ দিয়া হয়। ৰাডাৰ চাফ . ৰাডাৰ চাফ আচলতে এলুমিনিয়াম প্ৰলেপ দিয়া অবিৰত কাঁচৰ টানি নিয়াৰ এটা স্পুল। ৰাডাৰ সংকেতক বিভ্ৰান্ত কৰিবলৈ চলন্ত বিমানৰপৰা ওলাই অহাৰ লগে লগে বিমানত লগোৱা হাই স্পীড কাটাৰ এটাই ইয়াক কাটি পেলায়।

মাইক্ৰ'আঁহ

[সম্পাদনা কৰক]

1980 ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে জাপানত আৱিষ্কাৰ কৰা, মাইক্ৰ'আঁহবোৰক মাইক্ৰ'ডেনিয়াৰ আঁহ বুলিও জনা যায়। মাইক্ৰ'আঁহ হিচাপে এক্ৰিলিক, নাইলন, পলিষ্টাৰ, লাইঅ'চেল আৰু ৰেয়ন প্ৰস্তুত কৰিব পাৰি। 1986 চনত, জাৰ্মানীৰ হ'চষ্ট এ.জি.-য়ে ইউৰোপত মাইক্ৰ'আঁহ উৎপাদন কৰিছিল। এই আঁহবিধে ১৯৯০ চনত ডুপণ্টৰদ্বাৰা আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত প্ৰৱেশ কৰিছিল। [9]

মাইক্ৰ'আঁহ ইন বস্ত্ৰ উপ-অস্বীকাৰকাৰী আঁহ (যেনে পলিষ্টাৰ 0.5 অস্বীকাৰলৈ অংকন কৰা)। অস্বীকাৰকাৰী আৰু ডিটেক্স ওজন আৰু দৈৰ্ঘ্যৰ ওপৰত আধাৰিত কৰি আঁহৰ উৎপাদনৰ দুটা জোখ। যদি আঁহৰ ঘনত্ব জনা যায়, আপোনাৰ আঁহ ব্যাসও আছে, অন্যথা মাইক্ৰ'মিটাৰত ব্যাস জোখাটো সহজ। কাৰিকৰী আঁহৰ মাইক্ৰ'আঁহৰ অৰ্থ হৈছে অতি-সূক্ষ্ম আঁহ (আইনা বা গলি যোৱা আঁহ) থাৰ্মোপ্লাষ্টিক ) প্ৰায়ে পৰিস্ৰাৱণত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। নতুন আঁহ ডিজাইনত এক্সট্ৰুডিং আঁহ অন্তৰ্ভুক্ত থাকে যি একাধিক সূক্ষ্ম আঁহত বিভক্ত হয়। বেছিভাগ সংশ্লেষিত আঁহ প্ৰস্থচ্ছেদত ঘূৰণীয়া হয়, কিন্তু বিশেষ ডিজাইন ফোঁপোলা, ডিম্বাকৃতিৰ, তৰা আকৃতিৰ হ'ব পাৰে বা ট্ৰাইলোবাল . পিছৰ ডিজাইনে অধিক অপ্টিকেলী প্ৰতিফলিত বৈশিষ্ট্য প্ৰদান কৰে। সংশ্লেষিত বস্ত্ৰৰ আঁহবোৰ প্ৰায়ে বোৱা, বোৱা নোহোৱা বা বোৱা গাঁথনিত বৃহৎ পৰিমাণৰ যোগান ধৰিবলৈ ভাঁজ দিয়া হয়। আঁহৰ পৃষ্ঠবোৰ নিস্তেজ বা উজ্জ্বল হ'ব পাৰে। নিস্তেজ পৃষ্ঠবোৰে অধিক পোহৰ প্ৰতিফলিত কৰে আনহাতে উজ্জ্বলে পোহৰ সঞ্চাৰণ কৰে আৰু আঁহ অধিক স্বচ্ছ কৰে।

অতি চুটি আৰু/বা অনিয়মীয়া আঁহবোৰক ফাইব্ৰিল বুলি কোৱা হয়। প্ৰাকৃতিক চেলুল'জ, যেনে কপাহ বা ব্লিচ কৰা ক্ৰাফ্ট, মুখ্য আঁহৰ গাঁথনিৰপৰা বাহিৰলৈ আৰু আঁতৰলৈ ওলাই অহা সৰু আঁহবোৰ দেখুৱাওক। [10]

নিৰ্বাচিত আঁহৰ সাধাৰণ বৈশিষ্ট্যসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]

আঁহবোৰক প্ৰাকৃতিক আৰু কৃত্ৰিম (সংশ্লেষিত) পদাৰ্থত বিভক্ত কৰিব পাৰি, সেইবোৰৰ গুণাগুণে বহুতো প্ৰয়োগত সেইবোৰৰ প্ৰদৰ্শন প্ৰভাবিত কৰিব পাৰে। সংশ্লেষিত আঁহ পদাৰ্থবোৰে বিভিন্ন প্ৰয়োগত কাঁচ আৰু কাঠৰ দৰে অন্যান্য পৰম্পৰাগত সামগ্ৰীৰ স্থান বৰ্ধিতভাৱে সলনি কৰি আছে। [11] ইয়াৰ কাৰণ হ'ল কৃত্ৰিম আঁহবোৰ নিৰ্দিষ্ট কাৰিকৰী অভিযান্ত্ৰিকীৰ সৈতে খাপ খোৱাকৈ ৰাসায়নিকভাৱে, ভৌতিক আৰু যান্ত্ৰিকভাৱে ইঞ্জিনিয়াৰিং কৰিব পাৰি। [12] আঁহ প্ৰকাৰ বাছনি কৰোঁতে, এজন নিৰ্মাতাই এপ্লিকেচনবোৰৰ কাৰিকৰী প্ৰয়োজনীয়তাৰ সৈতে তেওঁলোকৰ গুণাগুণবোৰ সন্তুলিত কৰিব। নিৰ্মাণৰ বাবে বাছনি কৰিবলৈ বিভিন্ন আঁহ উপলব্ধ। কৃত্ৰিম আঁহৰ বৈশিষ্ট্যৰ তুলনাত ইয়াত নমুনা প্ৰাকৃতিক আঁহৰ সাধাৰণ বৈশিষ্ট্য আছে।

তালিকা ১। নিৰ্বাচিত প্ৰাকৃতিক আঁহৰ সচৰাচৰ গুণাগুণ [13][14]
আঁহ প্ৰকাৰ আঁহ ব্যাস

(ইন)

নিৰ্দিষ্ট মাধ্যাকৰ্ষণ 'টানচাইল শক্তি'।

(কে.এছ.আই)

ইলাষ্টিক মডুলাছ

(কে.এছ.আই)

বিৰতিৰ সময়ত দীঘলীয়া'।

(%)

পানী শোষণ

(%)

কাঠৰ আঁহ

(ক্ৰাফ্ট পাল্প)

0.001–0.003 1.5 51–290 1500–5800 N/A 50–75
মুচাম্বা N/A N/A 12 130 9.7 N/A
নাৰিকল 0.004–0.016 1.12–1.15 17.4–29 2750–3770 10–25 130–180
চিচাল 0.008–0.016 [15] 1.45 [15] 40–82.4 1880–3770 3–5 60–70
কুঁহিয়াৰ বেগাচে 0.008–0.016 1.2–1.3 26.7–42 2175–2750 1.1 [16] 70–75
বাঁহ 0.002–0.016 1.5 50.8–72.5 4780–5800 N/A 40–45
মৰাপাট 0.004–0.008 1.02–1.04 36.3–50.8 3770–4640 1.5–1.9 28.64 [17]
হাতী ঘাঁহ 0.003–0.016 [18] 0.818 [18] 25.8 710 3.6 N/ab
এ এচিআই 544 ৰপৰা অভিযোজিত। IR-96 P58, প্ৰসংগ [12] P240 আৰু [13]

খ N/A মানে হৈছে সহজলভ্য নোহোৱা বা প্ৰযোজ্য নোহোৱা সম্পত্তি


তালিকা 2. নিৰ্বাচিত কৃত্ৰিম তন্তুৰ গুণাগুণ
আঁহ প্ৰকাৰ আঁহ ব্যাস

(0.001 ইঞ্চি  )

নিৰ্দিষ্ট মাধ্যাকৰ্ষণ টান শক্তি (কে.এছ.আই) স্থিতিস্থাপকতা মডুলাছ

(কে.এছ.আই)

বিৰতিৰ সময়ত দীঘলীয়া'।

(%)

পানী শোষণ

(%)

'গলন বিন্দু'।

(°C)

সৰ্বাধিক কাৰ্যকৰীকৰণ

উষ্ণতা (°C)

তীখা 4–40 7.8 70–380 30,000 0.5–3.5 শূন্য 1370 [19] 760 [19]
গ্লাচ 0.3–0.8 2.5 220–580 10,400–11,600 2–4 N/A 1300 1000
কাৰ্বন 0.3–0.35 0.90 260–380 33,400–55,100 0.5–1.5 শূন্য 3652–3697 [20] N/A
নাইলন 0.9 1.14 140 750 20–30 2.8–5.0 220–265 199
এক্ৰিলিক্স 0.2–0.7 1.14–1.18 39–145 2,500–2,800 20–40 1.0–2.5 ডিকম্প 180
আৰামিদ 0.4–0.5 1.38–1.45 300–450 9,000–17,000 2–12 1.2–4.3 ডিকম্প 450
পলিয়েষ্টাৰ 0.4–3.0 1.38 40–170 2,500 8–30 0.4 260 170
পলিপ্ৰপিলিন 0.8–8.0 0.9 65–100 500–750 10–20 শূন্য 165 100
পলিথিন

তল

উচ্চ

1.0-40.0

0.92

0.95

11–17

50–71

725

25–50

20–30

শূন্য

শূন্য

110

135

55

65

এ এচিআই 544 ৰপৰা অভিযোজিত। IR-96 P40, প্ৰসংগ [12] P240, [11] P209 আৰু [13]

খ N/A মানে হৈছে সহজলভ্য নোহোৱা বা প্ৰযোজ্য নোহোৱা সম্পত্তি

ওপৰৰ তালিকাবোৰত কেৱল আঁহৰ সাধাৰণ ধৰ্ম দেখুওৱা হৈছে, দৰাচলতে ইয়াত অধিক ধৰ্ম আছে যাক তলত উল্লেখ কৰিব পাৰি (a ৰপৰা zলৈ): [14]

আৰ্ক প্ৰতিৰোধ, জৈৱপচনশীল, ৰৈখিক গুণাংক তাপীয় সম্প্ৰসাৰণ, নিৰন্তৰ সেৱাৰ তাপমাত্ৰা, প্লাষ্টিকৰ ঘনত্ব, নমনীয় / ভঙ্গুৰ ট্ৰেঞ্জিচন তাপমাত্ৰা, বিৰতিৰ সময়ত দৈৰ্ঘ্য, উৎপাদনৰ সময়ত দৈৰ্ঘ্য, অগ্নি প্ৰতিৰোধ, নমনীয়তা, গামা বিকিৰণ প্ৰতিৰোধ, গ্ল'ছ, গ্লাছ ট্ৰানজিচন তাপমাত্ৰা, কঠিনতা, তাপ বিচ্যুতি উষ্ণতা, সংকোচন, জঠৰতা, চূড়ান্ত টান শক্তি, তাপ অন্তৰক, কঠোৰতা, স্বচ্ছতা, ইউভি লাইট ৰেজিষ্টেন্স, আয়তন প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা, পানী শোষণ, ইয়ংৰ মডুলাছ

লগতে চাওক

[সম্পাদনা কৰক]

তথ্যসূত্ৰ

[সম্পাদনা কৰক]
  1. সাঁচ:OEtymD
  2. 2.0 2.1 Kadolph, Sara (2002). Textiles. Prentice Hall. ISBN 978-0-13-025443-6. 
  3. Saad, Mohamed (October 1994). Low resolution structure and packing investigations of collagen crystalline domains in tendon using Synchrotron Radiation X-rays, Structure factors determination, evaluation of Isomorphous Replacement methods and other modeling (PhD thesis). Université Joseph Fourier Grenoble I. pp. 1–221. doi:10.13140/2.1.4776.7844. https://drive.google.com/open?id=0B3L_EN9hIuFTTkhuN2lrWEU4RDQ&authuser=0. 
  4. "man-made fibre". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. 2013. 
  5. Kauffman, George B. (1993). "Rayon: the first semi-synthetic fiber product". Journal of Chemical Education খণ্ড 70 (11): 887. doi:10.1021/ed070p887. 
  6. "synthetic fibre". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. 2013. 
  7. Serope Kalpakjian, Steven R Schmid. "Manufacturing Engineering and Technology". International edition. 4th Ed. Prentice Hall, Inc. 2001. আই.এচ.বি.এন. 0-13-017440-8.
  8. Gordon, James Edward; Ball, Philip (2006). The New Science of Strong Materials, or, Why You Don't Fall through the Floor. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-12548-0. https://books.google.com/books?id=jyCFQgAACAAJ। আহৰণ কৰা হৈছে: 28 October 2011. 
  9. Cohen, Allen (11 November 2011). J. J. Pizzuto's Fabric Science (10th সম্পাদনা). Fairchild Books. পৃষ্ঠা. 51. ISBN 978-1-60901-380-6. 
  10. Koslowski, Hans-J. (2009). Man-Made Fibers Dictionary (Second সম্পাদনা). Deutscher Fachverlag. ISBN 3-86641-163-4. 
  11. Shenoy, Aroon (1999). Rheology of Filled Polymer Systems. Kluwer Academic Publishers. ISBN 978-0-412-83100-3. 
  12. Hollaway, C. (1990). Polymers and Polymer Composites in Construction. প্ৰকাশক Great Britain: Bulter and Tanner. পৃষ্ঠা. 209. ISBN 978-0-7277-1521-0. 
  13. Design and Control of Concrete Mixtures". Sixteenth Edition. প্ৰকাশক United States of America: Portland Cement Association. 2018. পৃষ্ঠা. 237–247. ISBN 978-0-89312-277-5. 
  14. 14.0 14.1 "Polymer Properties – Omexus by Special Chem". https://omnexus.specialchem.com/polymer-properties. 
  15. 15.0 15.1 "Sisal Fiber – World of Sisal". http://www.sisal.ws/page6/page7/page7.html. 
  16. Sain, M. (2014). "The use of sugarcane bagasse fibres as reinforcements in composites". In Faruk, Omar; Sain, Mohini. Biofiber Reinforcements in Composite Materials. Elsevier Science & Technology. ISBN 9781782421221. 
  17. Narayanan, Venkateshwaran (2012). "Mechanical and Water Absorption Properties of Woven Jute/Banana Hybrid Composites". Fibers and Polymers খণ্ড 13 (7,907–914): 907–914. doi:10.1007/s12221-012-0907-0. 
  18. 18.0 18.1 K. Murali Mohan, Rao (2007). "Tensile Properties of Elephant grass fiber reinforced polymer Composites". Journal of Materials Science খণ্ড 42 (9,3266–3272): 3266–3272. doi:10.1007/s10853-006-0657-8. 
  19. 19.0 19.1 "Metallic Materials – TEADIT". https://www.allsealsinc.com/teadit/TypicalMetalProperties.pdf. 
  20. "Carbon Fiber – Americans Elements". https://www.americanelements.com/carbon-fiber-7440-44-0. 

সাঁচ:Textile arts

Category:Fibers শ্ৰেণী:সামগ্ৰী শ্ৰেণী:বস্ত্ৰ