আফগান শিল্প
আফগান শিল্প (ইংৰাজী: Afghan art) বহু শতিকাজুৰি বিস্তৃত হৈ আছে। শেহতীয়া শতিকাবোৰত স্বাধীনতা আৰু বিচ্ছিন্নতাৰ বিপৰীতে প্ৰাচীন আৰু মধ্যযুগীয় আফগানিস্তান দীৰ্ঘদিন ধৰি বৃহৎ সাম্ৰাজ্যৰ অংশ আছিল, আধুনিক পাকিস্তানৰ বহু অংশ আৰু উত্তৰ ভাৰতৰ কিছু অংশৰ লগতে ইৰাণকো সামৰি লৈছিল। আফগান চহৰসমূহ প্ৰায়ে এই সাম্ৰাজ্যসমূহৰ ৰাজধানী বা মূল চহৰ আছিল, যেনে কুষান সাম্ৰাজ্য আৰু পিছলৈ মোগল সাম্ৰাজ্য। তদুপৰি চীনলৈ যোৱা ৰেচম পথৰ কিছুমান পথ আফগানিস্তানৰ মাজেৰে পাৰ হৈ পূব আৰু পশ্চিম উভয়ৰেপৰা প্ৰভাৱ আনিছিল।
ইয়াৰে অন্যতম উল্লেখযোগ্য যুগ হৈছে গ্ৰীক-বৌদ্ধ শিল্পৰপৰা বিকশিত হোৱা প্ৰথম আৰু সপ্তম শতিকাৰ ভিতৰত বিকশিত হোৱা গান্ধাৰ শিল্প। ইছলামৰ আগমনৰ লগে লগে আফগানিস্তান পিছলৈ দীৰ্ঘদিন ধৰি পাৰ্চী ৰাষ্ট্ৰৰ অংশ হৈ থাকিল আৰু ইয়াৰ শিল্পই প্ৰায়ে পাৰ্চী শিল্প আৰু সাধাৰণতে ইছলামিক শিল্পত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।
১৯০০ চনৰপৰাই জাতিটোৱে শিল্পত পশ্চিমীয়া কৌশল ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। আফগান শিল্পৰ বহু ৰূপ প্ৰথমে প্ৰায় কেৱল পুৰুষেহে সৃষ্টি কৰিছিল। যদিও অন্যান্য মাধ্যমতো মহিলাসকল যথেষ্ট সক্ৰিয় আছিল, শেহতীয়াকৈ কাবুল বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কলা কাৰ্যসূচীত মহিলাসকলে প্ৰৱেশ কৰিছে। শিল্পকলা মূলতঃ আফগানিস্তানৰ নেচনেল মিউজিয়াম, আফগানিস্তানৰ নেচনেল গেলেৰী আৰু কাবুলৰ নেচনেল আৰ্কাইভ অৱ আফগানিস্তানত কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে। দেশৰ কেইবাখনো কলা বিদ্যালয়। কাবুলৰ চেণ্টাৰ ফৰ কণ্টেম্পৰেৰী আৰ্টছ আফগানিস্তানে যুৱক-যুৱতীসকলক সমসাময়িক চিত্ৰকলা শিকাৰ সুযোগ প্ৰদান কৰে
শেহতীয়া দশকবোৰত যুদ্ধ আৰু ইচ্ছাকৃতভাৱে মূৰ্তি ধব্বংস কাৰ্যই আফগানিস্তানৰ বহুখিনি কলাত্মক ঐতিহ্য ধ্বংস কৰি পেলাইছে।
ধাতুবিজ্ঞান
[সম্পাদনা কৰক]
১৯৭০ চনৰ শেষৰফালে আফগানিস্তানত ২০,৬০০ৰো অধিক সোণৰ অলংকাৰৰ ভঁৰাল আৱিষ্কাৰ কৰা হয়, কিছুমান ব্ৰঞ্জ যুগৰ। বেক্টৰিয়ান হৰ্ড নামেৰে জনাজাত এই মুদ্ৰা, হাৰ আৰু অন্যান্য গহনা জৌজজান প্ৰদেশৰ শ্বেবাৰ্গানত সমাধিস্থলত পোৱা গৈছিল। আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰ সংগ্ৰহালয়ত প্ৰদৰ্শিত হৈছে।[1] সম্ভৱতঃ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰায় ৪০০–২০০ চনৰ বস্তু থকা অক্সাছ ট্ৰেজাৰটো আফগান সীমান্তৰ ঠিক সিপাৰে, অক্সাছ নদীৰ সিপাৰে পোৱা গৈছিল।
গ্ৰীক-বৌদ্ধ শিল্প
[সম্পাদনা কৰক]গ্ৰীক-বেক্টৰিয়ান ৰাজ্যৰ মূল অঞ্চল আফগানিস্তান (প্ৰায় ২৫০–১২৫ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকাৰপৰা খ্ৰীষ্টীয় প্ৰায় সপ্তম শতিকালৈকে গ্ৰীক-বৌদ্ধ শিল্পৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল, যেতিয়া ইছলামিক বিজয়ৰ পিছত এই শিল্পৰ মৃত্যু হৈছিল। আফগানিস্তানৰ হাদ্দা প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানত বহুসংখ্যক সামগ্ৰী আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। [2] ষষ্ঠ শতিকাৰ বামিয়ান বুদ্ধ এই যুগৰ গন্ধাৰ শিল্পৰ বিখ্যাত নিদৰ্শন। ২০০১ চনত তালিবানে ধ্বংস কৰিছিল।
প্ৰথম শতিকাৰ বিমৰণ আৰ্ক (বৰ্তমান বৃটিছ মিউজিয়ামত), ধ্বংসাৱশেষ থকা সোণৰ বৌদ্ধ কাচকেট কুশন শিল্পৰ উদাহৰণ আৰু দ্বিতীয় শতিকাত জুইত ধ্বংস হোৱা ৰাজপ্ৰাসাদৰ ভঁৰালৰপৰা উদ্ধাৰ কৰা বেগ্ৰাম হাতীদাঁত, বেছিভাগেই ধৰ্মনিৰপেক্ষ ধ্বংসাৱশেষ। এইবোৰ বেগ্ৰাম ট্ৰেজাৰৰ অংশ আৰু হাতীদাঁতৰ আচ-বাব আৰু অন্যান্য অনুৰূপ বস্তুৰ বাবে মাউণ্ট, যিয়ে এক অতি পৰিশোধিত আৰু বিলাসী ৰাজপ্ৰাসাদৰ জীৱন-শৈলী প্ৰতিফলিত কৰে। ইয়াৰে বহুতো হয়তো গান্ধাৰ আৰু ভাৰতত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই ধনৰাশিটোত ৰোমান ইনামেলযুক্ত কাঁচকে ধৰি বহুতো আমদানিকৃত বস্তুও আছে।
ইছলামিক কলা
[সম্পাদনা কৰক]
সপ্তম শতিকাৰপৰা বিশেষকৈ আফগানিস্তান ইছলামিক বিজয়ৰ পিছত ইছলাম গ্ৰহণৰ ফলত পূৰ্বৰ গ্ৰীক-বৌদ্ধ শিল্পৰ তুলনাত আফগান শিল্পত নাটকীয় পৰিৱৰ্তন ঘটিবলৈ ধৰিলে। আফগান স্থানীয় সামগ্ৰী যেনে লেপিছ লাজুলি ইছলামিক শিল্পত ব্যৱহাৰৰ বাবে অভিযোজিত কৰা হৈছিল। গাজনী মিনাৰেট (দ্বাদশ শতিকা) আৰু জামৰ মিনাৰেট (প্ৰায় ১১৯০) ওখ মিনাৰ বা "বিজয় টাৱাৰ"ত ইটা আৰু টাইলছৰ সুন্দৰ কামৰ উদাহৰণ। আফগানিস্তান আৰু আৰব বিশ্বত নিৰ্মিত মছজিদসমূহত বিশৃংখল টাইলিং শৈলীৰ বৈশিষ্ট্য আছে। এই শৈলীসমূহৰ বহুতো চীনৰ মৃৎশিল্পৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত হৈছিল। [3] ৰেচম পথত কৌশলগত অৱস্থানৰ বাবে আফগানিস্তানে এই চীনা মৃৎশিল্প শৈলী আৰু কৌশলৰ প্ৰৱৰ্তনৰ বাবে এক নলীকা হিচাপে কাম কৰিছিল।
পৰিৱেশন কলা
[সম্পাদনা কৰক]বুজ-বাজ হৈছে আফগানিস্তানত পোৱা একপ্ৰকাৰৰ সংগীতৰ পুতলা। পুতলা নাচকে একে সময়তে ডাম্বুৰা বজাই মাৰ্খৰ পুতলা এটা নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
সূক্ষ্ম কলা
[সম্পাদনা কৰক]তালিবানৰ যুগত আফগানিস্তানৰ সূক্ষ্ম কলাক চেনাই স্কুল অৱ আৰ্টৰ কলা শিক্ষকসকলে সুৰক্ষিত কৰিছিল। তালিবানে যেতিয়া ভ্ৰমণ কৰিছিল আৰু পৰিদৰ্শন কৰিছিল, তেতিয়া অধ্যাপকসকলে প্ৰায়ে তেওঁলোকৰপৰা "অ-ইছলামিক" ছবি লুকুৱাই ৰাখিছিল। আন কিছুমান শিল্পীয়ে তালিবানৰ অনুমোদন নোপোৱা মুখ আৰু ছবি লুকুৱাবলৈ তৈল চিত্ৰৰ ওপৰত জলৰঙ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ২০০২ চনৰপৰা আফগান সূক্ষ্ম কলাৰ মাষ্টাৰসকলে মধ্য এছিয়া আৰু ইউৰোপত আৰু কেইবাখনো প্ৰদৰ্শনী অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। তেওঁলোকৰ তেল আৰু জলৰঙী চিত্ৰকলা প্ৰায়ে বাস্তৱবাদী শৈলীত পোৱা যায়, কাৰণ এই শৈলী বেছিভাগ আফগান লোকে পছন্দ কৰে। [4]
আধুনিক কলা
[সম্পাদনা কৰক]২০০১ চনত তালিবানৰ পতনৰ পিছৰেপৰা আফগানিস্তানত সমসাময়িক শিল্পৰ পুনৰুত্থান ঘটিছে। ২০০৯ চনৰপৰা কলাৰ বাবে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পুঁজি আমেৰিকা আৰু ইউৰোপৰপৰা আফগানিস্তানলৈ প্ৰৱাহিত হয়।[5] ২০১২ চনত কাবুলস্থিত শিল্পী আমান মোজাদিডিয়ে কাবুলত ডকুমেণ্টা প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰে, য'ত ১২ জন সমসাময়িক আফগান শিল্পীক অংশগ্ৰহণ কৰা হয়, যাৰ কামৰ ভিতৰত ডিজিটেল ফটোগ্ৰাফী, বস্ত্ৰশিল্প, বিমূৰ্ত চিত্ৰকলা, চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ আৰু মিক্সড মিডিয়া আদি অন্তৰ্ভুক্ত।
আৰ্টলৰ্ডছ হৈছে প্ৰায় ৪৫ জন আফগান শিল্পীৰ এটা দল যিয়ে সমগ্ৰ আফগানিস্তানৰ ১৯খন প্ৰদেশত মিউৰেল নিৰ্মাণ কৰিছে। ২০১৪ চনৰপৰা আৰম্ভ কৰি ২০১৯ চনলৈকে তেওঁলোকে ৩x৫ৰপৰা ৬x১৮ মিটাৰলৈকে আকাৰৰ ২০০০ৰো অধিক মিউৰেল তৈয়াৰ কৰিছিল। ধ [6][7][8]
তথ্যৰ উৎস
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ "Afghanistan: Hidden Treasures from the National Museum, Kabul" Archived February 8, 2005, at the Wayback Machine
- ↑ "See image". Archived from the original on 2012-07-31. https://archive.today/20120731041835/www.fao.org/afghanistan/Data/Mapsystem/Archeological_Sites/html/img/19.jpg। আহৰণ কৰা হৈছে: 2011-09-17.
- ↑ Canby, 120-123, and see index; Jones & Michell, 206-211সাঁচ:Incomplete short citation
- ↑ Afghanistan Art History Archived January 5, 2012, at the Wayback Machine,
- ↑ Gerner, Martin (28 June 2012). "Solutions Don't Always Come from Elsewhere". Qantara.de. http://en.qantara.de/Solutions-Dont-Always-Come-from-Elsewhere/19387c20542i1p501/index.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2 January 2013.
- ↑ Glinski, Stefanie (2020-07-15). "Artlords, not warlords – how Kabul's artists battle for the streets" (en-GB ভাষাত). The Guardian. ISSN 0261-3077. https://www.theguardian.com/global-development/2020/jul/15/artists-kabul-mural-artlords-afghan-imagery-corruption.
- ↑ Dumas, Hugo Ribadeau (12 January 2019). "Once symbols of despair, Kabul's blast walls are spreading messages of hope and defiance" (en-US ভাষাত). Scroll.in. https://scroll.in/magazine/903561/once-symbols-of-despair-kabuls-blast-walls-are-spreading-messages-of-hope-and-defiance। আহৰণ কৰা হৈছে: 2021-04-02.
- ↑ Mathew, Sunalini (2021-02-18). "When walls disappear" (en-IN ভাষাত). The Hindu. ISSN 0971-751X. https://www.thehindu.com/society/history-and-culture/afghan-artlords-create-murals-in-a-movement-called-artivism/article33869337.ece.
