ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ তালিকা
ইউক্ৰেইনৰ বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰৰ তালিকা: ইউনেস্কো (UNESCO) হৈছে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সাংস্কৃতিক সংস্থা। ১৯৭২ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলনৰ স্বাক্ষৰকাৰী দেশসমূহে মনোনীত কৰা অসাধাৰণ সৰ্বজনীন মূল্যসম্পন্ন সাংস্কৃতিক বা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যসমূহক ইউনেস্কোৱে বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। [1] সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ ভিতৰত স্মাৰকসমূহ (যেনে স্থাপত্যকলা, স্মাৰক ভাস্কৰ্য বা শিলালিপি), অট্টালিকাৰ সমষ্টি আৰু স্থানসমূহ (প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানকে ধৰি) অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য বুলিলে প্ৰাকৃতিক বৈশিষ্ট্যসমূহ (ভৌতিক আৰু জৈৱিক গঠনসমূহেৰে গঠিত), ভূ-তাত্ত্বিক আৰু ভূ-আকৃতিক গঠনসমূহ (বিলুপ্তিৰ আশংকাত থকা প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ প্ৰজাতিৰ বাসস্থানকে ধৰি) আৰু বিজ্ঞান, সংৰক্ষণ বা প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্যৰ দৃষ্টিকোণৰপৰা গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰাকৃতিক স্থানসমূহক বুজোৱা হয়। [2] ইউক্ৰেইনে ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য সন্মিলন আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ কৰি ১৯৮৮ চনৰ ১২ অক্টোবৰত [3] স্বাধীন সদস্য হিচাপে যোগদান কৰে। সেই সময়ত ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পূৰ্বে ইউক্ৰেইন আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট সংঘৰ এখন সংঘীয় গণৰাজ্য আছিল। [4]
২০২৬ চন অনুসৰি, ইউক্ৰেইনত ইউনেস্কোৰ ৮টা বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান তালিকাভুক্ত হৈ আছে। ইয়াৰে ৭টা সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য স্থান আৰু ১টা প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্য স্থান। প্ৰাকৃতিক স্থানটো হৈছে কাৰ্পাথিয়ান আৰু ইউৰোপৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ বনাঞ্চল [3] ইউক্ৰেইনৰ প্ৰথম বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে কিয়েভ,ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু সংশ্লিষ্ট মঠসমূহ, কিয়েভ-পেচাৰ্স্ক লাভ্ৰা ১৯৯০ চনত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছিল। আটাইতকৈ শেহতীয়াকৈ অ’ডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ ২০২৩ চনত বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। ২০২২ চনত ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো তালিকাভুক্ত হোৱাৰ লগে লগে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য হিচাপেও ঘোষণা কৰা হয়। একে বছৰতে কিয়েভ আৰু লভিভৰ বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানসমূহো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। [5] ২০২৬ চনত, টাউৰিক খেৰছোনেছাছ আৰু ইয়াৰ কোৰাকো ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষই চলোৱা নতুন নিৰ্মাণকাৰ্য আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক খননৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ বাবে বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। [6] তিনিটা স্থান আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে কেইবাখন দেশৰ ঐতিহ্যস্থল। কাঠৰ ছেৰ্কভাছসমূহ পোলেণ্ডৰ সৈতে, ষ্ট্ৰুভে জিঅ’ডেটিক আৰ্ক নখন দেশৰ সৈতে, আৰু প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ অৰণ্যসমূহ ১৭খন দেশৰ সৈতে যৌথভাৱে ভাগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি, ইউক্ৰেইনৰ ১৭টা স্থান সম্ভাৱ্য বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। [3]
বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]ইউনেস্কোৱে দহটা মাপকাঠীৰ অধীনত স্থানসমূহক বিশ্ব ঐতিহ্যস্থল হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰে। প্ৰতিটো স্থানেই এই মাপকাঠীসমূহৰ ভিতৰত অন্ততঃ এটাত উত্তীৰ্ণ হ'ব লাগিব। এইকেইটা হ'ল i ৰপৰা vi লৈকে মাপকাঠীসমূহ সাংস্কৃতিক, আৰু vii ৰপৰা x লৈকে মাপকাঠীসমূহ প্ৰাকৃতিক ঐতিহ্যৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। [7]
* আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্থান বা আন্তঃদেশীয় স্থান।
† বিপদাপন্ন
| স্থান | ছবি | অৱস্থান | তালিকাভুক্ত বছৰ | ইউনেস্কোৰ তথ্য | বিৱৰণ |
|---|---|---|---|---|---|
কিয়েভ: ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত মঠৰ অট্টালিকাসমূহ, কিয়েভ-পেচেৰ্স্ক লাভ্ৰা  |
 |
কিইভ | ১৯৯০ | ৫২৭ter; (i), (ii), (iii), (iv) (সাংস্কৃতিক) | ছেইণ্ট-ছফিয়া কেথেড্ৰেলটো একাদশ শতিকাত, কিয়েভান ৰুছৰ খ্ৰীষ্টৃয়ানীকৰণৰ কিছুসময়ৰ পাছতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। সেই সময়ৰ মোজাইক আৰু ফ্ৰেস্কোসমূহ ইয়াৰ অভ্যন্তৰভাগত সংৰক্ষিত হৈ আছে। কেথেড্ৰেলটোৰ চাৰিওফালে থকা মঠৰ অট্টালিকাসমূহ ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাত ইউক্ৰেইনীয় বেৰক স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। কিয়েভ-পেচেৰ্স্ক লাভ্ৰা হৈছে এক মঠৰ স্থাপত্য সমষ্টি আৰু ১১শ শতিকাৰপৰা ১৯শ শতিকালৈ ক্ৰমাগতভাৱে বিকশিত হৈছিল। ইয়াত গীৰ্জা, মঠ আৰু সাধুসকলক সমাধিস্থ কৰা গুহাসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ই পূৰ্বাঞ্চলীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল। লাভ্ৰাৰ কাষতে থকা বেৰেষ্টোভেৰ ত্ৰাণকৰ্তা গীৰ্জা ২০০৫ চনত এই বিশ্ব ঐতিহ্যস্থলীৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ২০২৩ চনত ২০২২ চনৰ ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। [5][8] |
| ল’ভিভ – ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ এনচেম্বল |
 |
লভিভ অব্লাষ্ট | ১৯৯৮ | ৮৬৫বিছ; ii, v (সাংস্কৃতিক) | লভিভ চহৰখন মধ্যযুগৰ শেষৰফালে প্ৰতিষ্ঠিত হৈছিল আৰু আজিও ইয়াৰ মধ্যযুগীয় নগৰ ভূ-আকৃতি সংৰক্ষিত হৈ আছে। শতিকাজুৰি ইয়াত বসবাস কৰি অহা বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ পাৰস্পৰিক সম্পৰ্কই চহৰখনৰ সাংস্কৃতিক ৰূপ গঢ়ি তুলিছে; ইয়াৰ ভিতৰত বিভিন্ন খ্ৰীষ্টান গোট, মুছলমান আৰু ইহুদী সম্প্ৰদায়ো অন্তৰ্ভুক্ত। চহৰখনৰ স্থাপত্যত পূব ইউৰোপীয় শৈলীৰ সৈতে ইটালী আৰু জাৰ্মানীৰ স্থাপত্যিক প্ৰভাৱৰ এক সংমিশ্ৰণ দেখা যায়। ৰেনেছাঁ আৰু বেৰক যুগৰ কেইবাটাও অট্টালিকা আজিও সংৰক্ষিত হৈ আছে। ২০২৩ চনত ২০২২ চনৰ ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্য হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হয়। [5][9] |
| ষ্ট্ৰুভ জিঅ'ডেটিক আৰ্ক * |  |
খ্মেলনিটস্কি অব্লাষ্ট, অডেছা অব্লাষ্ট | ২০০৫ | ১১৮৭; ii, iii, vi (সাংস্কৃতিক) | ষ্ট্ৰুভ জিঅ'ডেটিক আৰ্ক হৈছে ত্ৰিভুজায়ন জৰীপৰ বিন্দুৰ এটা শৃংখলা, যি নৰৱেৰ হেমাৰফেষ্টৰপৰা কৃষ্ণ সাগৰলৈকে ২,৮২০ কিলোমিটাৰ (১,৭৫০ মাইল) দূৰত্বলৈ বিস্তৃত। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী ফ্ৰিডৰিখ জৰ্জ ভিলহেল্ম ফন ষ্ট্ৰুভে কৰা এক জৰীপৰ সময়ত এই বিন্দুবোৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। তেওঁ প্ৰথমবাৰৰ বাবে মধ্যৰেখাৰ এটা দীঘল অংশৰ সঠিক জোখ-মাখ সম্পন্ন কৰিছিল, যিয়ে পৃথিৱীৰ আকাৰ আৰু আকৃতি নিৰ্ধাৰণ কৰাত সহায় কৰিছিল। মূলতঃ এই জৰীপত ২৬৫টা ষ্টেচন বিন্দু আছিল। বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানটোৱে ১০খন দেশত (উত্তৰৰপৰা দক্ষিণলৈ: নৰৱে, ছুইডেন, ফিনলেণ্ড, ৰাছিয়া, ইষ্টোনিয়া, লাটভিয়া, লিথুৱানিয়া, বেলাৰুছ, মলদোভা আৰু ইউক্ৰেইন) অৱস্থিত ৩৪টা বিন্দু সামৰি লৈছে। ইয়াৰে ৪টা বিন্দু ইউক্ৰেইনত অৱস্থিত। ছবিখনত ফেলশ্টিনত থকা স্থান-চিহ্নটো দেখুওৱা হৈছে। [10] |
| কাৰ্পেথিয়ান আৰু ইউৰোপৰ অন্যান্য অঞ্চলৰ প্ৰাচীন আৰু আদিম বীচ বনাঞ্চল* |  |
ইভানো-ফ্ৰেংকিভস্ক অব্লাষ্ট,খ্মেলনিটস্কি অব্লাষ্ট,লভিভ অব্লাষ্ট, জাকাৰপটিয়া অব্লাষ্ট | ২০০৭ | ১১৩৩টাৰ; ix (প্ৰাকৃতিক) | এই স্থানত অক্ষুণ্ণ অৱস্থাত থকা নাতিশীতোষ্ণ অৰণ্যৰ উৎকৃষ্ট উদাহৰণসমূহ সংৰক্ষিত হৈ আছে। এই অৰণ্যসমূহে ইউৰোপীয় বীচ গছৰ হিমযুগোত্তৰ বিস্তাৰৰ প্ৰক্ৰিয়া প্ৰদৰ্শন কৰে। এই বিস্তাৰ আল্পছ, কাৰ্পেথিয়ান, ডিনাৰিক আল্পছ, ভূমধ্যসাগৰীয় অঞ্চল আৰু পাইৰেনিছ পৰ্বতমালাৰ কেইটামান বিচ্ছিন্ন আশ্ৰয়স্থলৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল।
এই স্থানটো প্ৰথমে ২০০৭ চনত শ্লোভাকিয়া আৰু ইউক্ৰেইনৰ যৌথ অংশীদাৰিত্বত কাৰ্পেথিয়ানৰ আদিম বীচ অৰণ্য হিচাপে বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। ২০১১ চনত জাৰ্মানীৰ প্ৰাচীন বীচ অৰণ্যসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি ইয়াৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত ২০১৭ আৰু ২০২১ চনত পুনৰ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হয় আৰু বৰ্তমান মুঠ ১৮খন দেশৰ অৰণ্য এই স্থানৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ইউক্ৰেইনত এই বিশ্ব ঐতিহ্য স্থানৰ অন্তৰ্গত ১৩টা বন সংৰক্ষিত অঞ্চল আছে। ছবিখনত চিনেভিৰ (Synevyr) সংৰক্ষিত অঞ্চলটো দেখুওৱা হৈছে। [11] |
| বুকোভিনিয়ান আৰু ডালমেটিয়ান মেট্ৰ'পলিটানৰ বাসস্থান |  |
চেৰ্নিভটিচ অব্লাষ্ট | ২০১১ | ১৩৩০; ii, iii, iv (সাংস্কৃতিক) | বুকোভিনা আৰু ডালমাটিয়াৰ মেট্ৰ'পলিটানসকলৰ বাসভৱন ১৯শ শতিকাৰ শেষৰফালে পূব অৰ্থডক্স মেট্ৰ'পলিটান বিচপৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। সেই সময়ত এই অঞ্চলটো অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীৰ শাসনৰ অধীনত আছিল। ইয়াৰ নক্সা প্ৰসিদ্ধ চেক স্থপতি যোচেফ হ্লাভকাই প্ৰস্তুত কৰিছিল। এই স্থাপত্য সমষ্টিটো ঐতিহাসিকতাবাদী শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে আৰু ইয়াত বাইজেণ্টাইন, গথিক আৰু বেৰক স্থাপত্যশৈলীৰ বৈশিষ্ট্যৰ সমন্বয় দেখা যায়। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধলৈকে এই কমপ্লেক্সটো বিচপৰ বাসভৱন হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। ১৯৫৫ চনত সম্পত্তিটো চেৰ্নিভ্চি বিশ্ববিদ্যালয়ক হস্তান্তৰ কৰা হয়। [12] |
| টাউৰিক চাৰছোনিছৰ প্ৰাচীন নগৰ আৰু ইয়াৰ খোৰা (কৃষিভূমি) |
 |
চেভাষ্টোপল, [[স্বায়ত্তশাসিত ক্ৰিমিয়া ৰিপাব্লিক | ২০১৩ | ১৪১১; ii, v (সাংস্কৃতিক) | এই চহৰখন খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫ম শতিকাত ডোৰিয়ান গ্ৰীকসকলে কৃষ্ণ সাগৰৰ উপকূলত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। পৰৱৰ্তী কেইবাটাও শতিকাত চহৰখনত কৃষ্ণ সাগৰীয় অঞ্চলৰ গ্ৰীক, ৰোমান আৰু বাইজেণ্টাইন সম্প্ৰদায়সমূহৰ মাজত সাংস্কৃতিক আৰু সামাজিক আদান-প্ৰদান ঘটিছিল। অৱশেষত ১৫শ শতিকাত চহৰখন পৰিত্যক্ত হয়। চহৰখনৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলটো সুৰা উৎপাদনৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল আৰু প্ৰাচীন আঙুৰৰ বাগিছাৰ অৱশেষসমূহো ভালদৰে সংৰক্ষিত হৈ আছে।[13] ২০২৬ চনত ৰাছিয়াৰ কৰ্তৃপক্ষৰ কাৰ্যকলাপৰ ফলত হোৱা ক্ষয়-ক্ষতিৰ বাবে এই স্থানটো বিপদাপন্ন বিশ্ব ঐতিহ্যৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। [6] |
| পোলেণ্ড আৰু ইউক্ৰেইনৰ কাৰ্পেথিয়ান অঞ্চলৰ কাঠৰ চেৰ্কভাছ * |  |
ইভানো-ফ্ৰেংকিভস্ক অব্লাষ্ট, লভিভ অব্লাষ্ট, জাকাৰপাটিয়া অব্লাষ্ট | ২০২৩ | ১৪২৪; iii, iv (সাংস্কৃতিক) | এই সম্পদ কাৰ্পেথিয়ান পৰ্বতমালাত অৱস্থিত ১৬টা কাঠৰ গীৰ্জাৰে গঠিত, যাৰ আঠটা ইউক্ৰেইনত অৱস্থিত। এই গীৰ্জাসমূহ ১৬শৰপৰা ১৯শ শতিকাৰ ভিতৰত পূব অৰ্থডক্স আৰু গ্ৰীক কেথলিক ধৰ্মাৱলম্বী সম্প্ৰদায়সমূহে নিৰ্মাণ কৰিছিল। এইসমূহৰ স্থাপত্যত স্থানীয় প্ৰভাৱৰ সৈতে অৰ্থডক্স গীৰ্জা-স্থাপত্যৰ পৰম্পৰা সংযুক্ত হৈছে। গীৰ্জাসমূহত কাঠৰ ঘণ্টাঘৰ, আইকনোষ্টেছিছ পৰ্দা আৰু অভ্যন্তৰৰ বহুৰঙী সজ্জাৰ লগতে গীৰ্জাৰ চোতাল, প্ৰৱেশদ্বাৰ আৰু সমাধিক্ষেত্ৰো দেখা যায়। ঝোভকভা-ত অৱস্থিত পৱিত্ৰ ত্ৰিত্ব গীৰ্জা এই সম্পত্তিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। এই স্থানটো ২০১৩ চনত ইউনেস্কো বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। [14] |
| ওডেছাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ |
.jpg) |
ওডেছা অব্লাষ্ট | ২০২৩ | ১৭০৩; ii, iv (সাংস্কৃতিক) | ওডেছা চহৰখন ১৮শ আৰু ১৯শ শতিকাৰ শেষৰফালে বন্দৰ চহৰ হিচাপে দ্ৰুতগতিত বিকশিত হৈছিল। এখন বহুসাংস্কৃতিক চহৰ হিচাপে ইয়াত বুলগেৰীয়, গ্ৰীক, আৰ্মেনীয়, ইহুদী, ইটালীয়, মলদোভান, পোলিছ, ৰাছিয়ান, ৰোমানিয়ান, টাটাৰ আৰু ইউক্ৰেইনীয় লোকসকলে বসবাস কৰিছিল। এশ বছৰৰ ভিতৰতে এই বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাসমূহ মিলি এক উমৈহতীয়া সামাজিক-সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ গঢ়ি তুলিছিল। ওডেছাত ১৯শ শতিকাৰ বহুতো ঐতিহাসিক অট্টালিকা আৰু স্থাপত্যিক সমষ্টি সংৰক্ষিত হৈ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰিমোৰস্কি বুলেভাৰ্ড, প’টেমকিন ছিৰি আৰু ওডেছা অপেৰা আৰু বেলেট থিয়েটাৰ (চিত্ৰত দেখুওৱা) উল্লেখযোগ্য। ২০২২ চনৰ ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ ফলত এই স্থানটো বিশ্ব ঐতিহ্যৰ বিপদাপন্ন স্থানৰ তালিকাত তৎক্ষণাৎ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। [15][16] |
সম্ভাৱ্য স্থানসমূহ/অস্থায়ী তালিকা
[সম্পাদনা কৰক]বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত থকা স্থানসমূহৰ উপৰি সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহে ভৱিষ্যতে বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে মনোনয়ন দিব পৰা সম্ভাৱ্য স্থানসমূহৰ এখন অস্থায়ী তালিকা সংৰক্ষণ কৰিব পাৰে। কোনো স্থানক বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্তিৰ বাবে মনোনয়ন গ্ৰহণ কৰাৰ পূৰ্বে সেই স্থানটো অস্থায়ী তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থকা বাধ্যতামূলক। ২০২৩ চনৰ হিচাপ অনুসৰি, ইউক্ৰেইনৰ অস্থায়ী তালিকাত ১৬টা স্থান অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। [17] 2023 অনুসৰি[update], Ukraine has 16 sites on its tentative list.[3]
| স্থান | ছৱি | অৱস্থিতি | তালিকাভুক্ত বছৰ | ইউনেস্কোৰ মাপকাঠী | বিৱৰণ |
|---|---|---|---|---|---|
| চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ, ৯ম–১৩শ শতিকা |  |
চেৰ্নিহিভ অব্লাষ্ট | ১৯৮৯ | i, ii, iv (সাংস্কৃতিক) | এই মনোনয়নখনত ৯ম শতিকাৰপৰা ১৩শ শতিকালৈকে গঢ় লৈ উঠা চেৰ্নিগভ, অৰ্থাৎ চেৰ্নিহিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। এই মনোনয়নত ১১শ শতিকাত নিৰ্মিত ৰূপান্তৰ কেথেড্ৰেল আৰু ১২শ শতিকাত নিৰ্মিত বৰিছ'হ্লিবস্কি কেথেড্ৰেল (চিত্ৰত দেখুওৱা হৈছে)ৰ উল্লেখ আছে। [18] |
| কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ গিৰিখাতৰ সাংস্কৃতিক ভূদৃশ্য |  |
খ্মেলনিটস্কি অব্লাষ্ট | ১৯৮৯ | i, ii, iv (সাংস্কৃতিক) | এই মনোনয়নখনত ১১শ শতিকাৰপৰা ১৮শ শতিকালৈকে গঢ় লৈ উঠা কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ দুৰ্গ (চিত্ৰত দেখুওৱা হৈছে) আৰু চহৰখনৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰটো অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। [19] |
| তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ সমাধি আৰু ৰাজ্যিক ঐতিহাসিক-প্ৰাকৃতিক সংগ্ৰহালয়-সংৰক্ষিত এলেকা |  |
চেৰকাচি অব্লাষ্ট | ১৯৮৯ | (মিশ্ৰিত) | মনোনয়ন সম্পৰ্কীয় নথি-পত্ৰত কোনো বিৱৰণ প্ৰদান কৰা হোৱা নাই। [20] |
| ৰাষ্ট্ৰীয় ষ্টেপ বায়’স্ফিয়াৰ সংৰক্ষিত এলেকা "আস্কানীয়া-নোভা" |  |
খেৰচন অব্লাষ্ট | ১৯৮৯ | x (প্ৰাকৃতিক) | মনোনয়ন সম্পৰ্কীয় নথি-পত্ৰত কোনো বিৱৰণ প্ৰদান কৰা হোৱা নাই। [21] |
| ডেণ্ড্ৰ’লজিকেল পাৰ্ক "ছফিয়িভকা।" |  |
চেৰকাচি অব্লাষ্ট | ২০০০ | (মিশ্ৰিত) | ইংৰাজী শৈলীৰ ভূদৃশ্য উদ্যানখনৰ নিৰ্মাণ ১৭৯৬ চনত ষ্টানিস্লাভ শ্চেন্সনি পোট’টস্কিয়ে আৰম্ভ কৰিছিল। ১৮শ শতিকাৰ সন্ধিক্ষণত ভূদৃশ্য উদ্যান নিৰ্মাণৰ স্থাপত্যশৈলীৰ ই এক উল্লেখযোগ্য নিদৰ্শন আৰু ইয়াত দুই হাজাৰতকৈ অধিক প্ৰজাতিৰ উদ্ভিদ আছে। ১৯৫৫ চনৰপৰা উদ্যানখন ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বিজ্ঞান একাডেমীয়ে পৰিচালনা কৰি আহিছে। [22] |
| ক্ৰিমিয়ান খানসকলৰ বাগচেছাৰেই প্ৰাসাদ |  |
স্বায়ত্তশাসিত গণৰাজ্য ক্ৰিমিয়া | ২০০৩ | i, iii, v, vi (সাংস্কৃতিক) | প্ৰাসাদটো ১৬শ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত স্থানীয় যুগৰ স্থাপত্যশৈলী অনুসৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। প্ৰায় ২৫০ বছৰ ধৰি ই ক্ৰিমিয়ান খানসকলৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। এই স্থাপত্য-সমষ্টিটোত দুটা মছজিদ, চৰকাৰী কাৰ্যালয়সমূহ, খানসকল আৰু তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ বাসগৃহ, লগতে সহায়ক অট্টালিকা, অভ্যন্তৰীণ চোতাল আৰু উদ্যানসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত আছে। [23] |
| প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান "ষ্টোন টুম্ব" (শিলৰ সমাধি)। |  |
জাপৰিজ্জিয়া অব্লাষ্ট | ২০০৬ | iii, vi (সাংস্কৃতিক) | এই প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থানটোত পৃথক পৃথক বেলেপাথৰৰ খণ্ডৰে গঠিত এটা বৃহৎ টিলা আছে, যাৰ উচ্চতা ১২ মিটাৰ (৩৯ ফুট) পৰ্যন্ত। ইয়াৰ শিলসমূহত কেইবাটাও শিলাচিত্ৰ আছে। ইয়াৰে কিছুমান নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ, আনহাতে অধিকাংশ শিলাচিত্ৰ ব্ৰঞ্জ যুগত সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এই অঞ্চলটোত মধ্যপ্ৰস্তৰ যুগ আৰু নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ বসতিৰ অৱশেষো পোৱা গৈছে। [24] |
| মাইকোলাইভ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰ |  |
মাইকোলাইভ অব্লাষ্ট | ২০০৭ | ii, iv (সাংস্কৃতিক) | মাইকোলাইভৰ মানমন্দিৰটো ১৮২১ চনত নৌসেনাৰ মানমন্দিৰ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। এই স্থাপত্য-সমষ্টিটোত ধ্ৰুপদী স্থাপত্যশৈলীৰ মূল ভৱন, ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে নিৰ্মিত জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক পেভিলিয়নসমূহ আৰু গৱেষণাৰ কামত ব্যৱহৃত তিনিটা আধুনিক পেভিলিয়ন অন্তৰ্ভুক্ত আছে। [25] |
| ৬ষ্ঠ–১৬শ শতিকাৰ ছুদাক দুৰ্গৰ স্মাৰকসমূহৰ সমষ্টি |  |
স্বায়ত্তশাসিত গণৰাজ্য ক্ৰিমিয়া | ২০০৭ | ii, iv, v (সাংস্কৃতিক) | সুদাক, বা সুগদেয়াৰ দুৰ্গ-প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থাসমূহ আদি মধ্যযুগত বাইজেণ্টাইনসকলে নিৰ্মাণ কৰিছিল। পিছত জেনোৱাসকলেও ইয়াৰ নিৰ্মাণকাৰ্য চলাইছিল আৰু ১৪শ আৰু ১৫শ শতিকাত বৰ্তমানলৈকে অক্ষুণ্ণ থকা অধিকাংশ স্থাপত্য নিৰ্মাণ কৰিছিল। ১৭শ শতিকাত সুদাকৰ গুৰুত্ব ক্ৰমে হ্ৰাস পায় আৰু ১৯৫৮ চনত দুৰ্গটো সংগ্ৰহালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয়। [26] |
| ইউক্ৰেইনৰ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰসমূহ * | .jpg) |
মাইকোলাইভ অব্লাষ্ট, কিভ, অডেছা অব্লাষ্ট, ক্ৰিমিয়া স্বায়ত্তশাসিত গণৰাজ্য | ২০০৮ | ii, iv, vi (সাংস্কৃতিক) | এই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মনোনয়নখনত গুৰুত্বপূৰ্ণ কেইবাটাও জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰক একত্ৰিত কৰা হৈছে। ইউক্ৰেইনৰ ১৯শ আৰু ২০শ শতিকাৰ চাৰিটা মানমন্দিৰ এই মনোনয়নত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে মাইকোলাইভ মানমন্দিৰ, কিয়েভ ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰ, অডেছা ৰাষ্ট্ৰীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ জ্যোতিৰ্বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰ আৰু ক্ৰিমিয়ান জ্যোতিৰ্পদাৰ্থ বৈজ্ঞানিক মানমন্দিৰ (চিত্ৰত দেখুওৱা হৈছে)। [27] |
| কিভ: ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত মঠৰ অট্টালিকাসমূহ, কিভৰ ছেইণ্ট চিৰিল মঠ আৰু কিভৰ ছেইণ্ট এণ্ড্ৰু গীৰ্জা, কিয়ভ-পেচেৰস্ক লাভ্ৰা (কিভ: ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল আৰু ইয়াৰ সৈতে সম্পৰ্কিত মঠৰ অট্টালিকাসমূহ, কিয়ভ-পেচেৰস্ক লাভ্ৰাৰ সম্প্ৰসাৰণ) |  |
কিইভ | ২০০৯ | i, ii, iii, iv (সাংস্কৃতিক) | এই মনোনয়নখনত কিয়েভৰ ইতিমধ্যে থকা বিশ্ব ঐতিহ্যক্ষেত্ৰটোৰ সৈতে দুটা গীৰ্জা সংযোজনৰ প্ৰস্তাৱ বিবেচনা কৰা হৈছে। চেণ্ট কিৰিল মঠ কিয়েভান ৰুছৰ স্থাপত্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ নিদৰ্শন। ১২শ শতিকাত এই মঠটো প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। গীৰ্জাটোৰ অভ্যন্তৰীণ অংশ যথেষ্ট পৰিমাণে সংৰক্ষিত হৈ আছে, আনহাতে ১৭শ আৰু ১৮শ শতিকাত বাহ্যিক অংশটো ইউক্ৰেইনী বেৰক স্থাপত্যশৈলীত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। চেণ্ট এণ্ড্ৰিউ গীৰ্জা (চিত্ৰত দেখুওৱা হৈছে) ১৮শ শতিকাৰ মাজভাগত ফ্ৰান্সেস্কো বাৰ্টোলোমেও ৰাষ্ট্ৰেল্লিৰ নক্সা অনুসৰি নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ই ইউক্ৰেইনত এলিজাবেথীয় বেৰক স্থাপত্যশৈলীৰ এক বিৰল নিদৰ্শন। [28] |
| জেনোৱীয় বাণিজ্যিক পথসমূহৰ বাণিজ্যিক চকী আৰু দুৰ্গসমূহ: ভূমধ্যসাগৰৰপৰা কৃষ্ণ সাগৰলৈ। * | .jpg) |
ক্ৰিমিয়া স্বায়ত্তশাসিত গণৰাজ্য | ২০১০ | ii, iv (সাংস্কৃতিক) | এই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মনোনয়নখনত ভূমধ্যসাগৰ আৰু কৃষ্ণ সাগৰৰ চাৰিওফালে বিস্তৃত সামুদ্ৰিক আৰু বাণিজ্যিক বসতিসমূহৰ কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানক একত্ৰিত কৰা হৈছে। ১১শ শতিকাৰপৰা ১৫শ শতিকাৰ ভিতৰত এই স্থানসমূহ জেনোৱা গণৰাজ্যৰ বাণিজ্যিক নেটৱৰ্কৰ অংশ আছিল। ইউক্ৰেইনৰ ক্ষেত্ৰত সুদাকত অৱস্থিত জেনোৱাসকলৰ দুৰ্গটো এই মনোনয়নত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। [29] |
| ক্ৰিমিয়ান গথিয়াৰ "গুহা চহৰ"ৰ সাংস্কৃতিক প্ৰাকৃতিক দৃশ্য |  |
স্বায়ত্তশাসিত গণৰাজ্য ক্ৰিমিয়া | ২০১২ | iii, v, vi, vii (মিশ্ৰিত) | এই মনোনয়নখনত ক্ৰিমিয়ান গথসকলৰ দুটা মধ্যযুগীয় বসতি—মাংগুপ (চিত্ৰত দেখুওৱা হৈছে) আৰু এস্কি-কেৰমেন—ৰ লগতে চূণশিলৰ প্ৰাকৃতিক গঠন আৰু মানুহে নিৰ্মাণ কৰা গুহাৰে পৰিপূৰ্ণ ইয়াৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চলসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। গথসকলে খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয়ৰপৰা চতুৰ্থ শতিকাৰ ভিতৰত এই অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰিছিল আৰু ষষ্ঠ শতিকাত বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে মিত্ৰতা স্থাপন কৰিছিল। মাংগুপ তেওঁলোকৰ ৰাজধানী আছিল। চতুৰ্দশ শতিকাত এই অঞ্চলত থিয়ডোৰোৰ ৰাজকুমাৰত্ব গঢ় লৈ উঠিছিল আৰু অৱশেষত ১৪৭৫ চনত অটোমানসকলে ইয়াক ধ্বংস কৰিছিল। [30] |
| ক্ৰিমিয়াৰ খানসকলৰ ৰাজধানী বাখচিছাৰাইৰ ঐতিহাসিক পৰিৱেশ। |  |
স্বায়ত্তশাসিত গণৰাজ্য ক্ৰিমিয়া | ২০১২ | ii, iii, v, vi (সাংস্কৃতিক) | এই মনোনয়নত খানসকলৰ প্ৰাসাদ আৰু চুফুত-কালে দুৰ্গ (চিত্ৰত ধ্বংসাৱশেষ), ইয়াৰ চৌপাশৰ অঞ্চল, লগতে ছালাচিক আৰু এস্কি-ইউৰ্ট চুবুৰিৰ ঐতিহাসিক অট্টালিকাসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। [31] প্ৰাসাদটো ১৬শ শতিকাৰ প্ৰথমাৰ্ধত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু তাৰ পিছৰ প্ৰায় ২৫০ বছৰ ধৰি ক্ৰিমিয়াৰ খানসকলৰ বাসস্থান হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল। চুফুট-কালেৰ আশে-পাশৰ অঞ্চলত ৬ষ্ঠ শতিকাৰপৰা ১৫শ শতিকালৈকে এলানসকলে বসবাস কৰিছিল। ১৪শ শতিকাত এই স্থান ক্ৰিমিয়ান তাতাৰসকলৰ প্ৰথম ৰাজধানী হিচাপে কাম কৰিছিল। ১৭শৰপৰা ১৯শ শতিকাৰ ভিতৰত ক্ৰিমিয়ান কাৰাইটসকল নগৰখনৰ সৰ্ববৃহৎ নৃগোষ্ঠীয় গোটত পৰিণত হৈছিল। প্ৰত্নতাত্ত্বিক অৱশেষসমূহৰ অধিকাংশই এই সময়ছোৱাৰ। [32] |
| দেৰ্জপ্ৰম (ৰাজ্যিক উদ্যোগ ভৱন) |  |
খাৰকিভ অব্লাষ্ট | ২০১৭ | iv (সাংস্কৃতিক) | দেৰ্জপ্ৰম বা ৰাজ্যিক উদ্যোগ ভৱন ইউক্ৰেইনৰ খাৰকিভ চহৰৰ স্বাধীনতা চ’কৰ কাষত অৱস্থিত। ১৯২০ৰ দশকত নিৰ্মাণ কৰা এই ভৱনটো কনষ্ট্ৰাক্টিভিষ্ট স্থাপত্যশৈলীত নিৰ্মিত বিশ্বৰ বৃহত্তম ভৱন হিচাপে পৰিচিত। ইয়াৰ নক্সা স্থপতি এছ. এছ. চেৰাফিনভ, এম. ডি. ফেল্ডগাৰ আৰু এছ. এম. ক্ৰাভেটছ-এ প্ৰস্তুত কৰিছিল। দেৰ্জপ্ৰমে কেইবাবছৰৰ বাবে ছোভিয়েট সংঘৰ মুখ্য স্থাপত্যশৈলী হিচাপে আধুনিকতাবাদ প্ৰতিষ্ঠা কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। [33] |
| টিৰাছ– বিলহৰোদ (আক্কেৰমান), কৃষ্ণ সাগৰৰপৰা বাল্টিক সাগৰলৈ যোৱা পথত। |  |
ওডেছা অব্লাষ্ট | ২০১৯ | ii, iv, vi (সাংস্কৃতিক) | এই মনোনয়নত বিলহোৰোদ-ডনিষ্ট্ৰোভস্কি দুৰ্গ আৰু টাইৰাছ নগৰৰ ধ্বংসাৱশেষ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। টাইৰাছৰ গ্ৰীক উপনিৱেশ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ষষ্ঠ শতিকাত ডনিষ্টাৰ মোহনাৰ পাৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। শতিকাজুৰি ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক বন্দৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। ইয়াৰ বাণিজ্যিক পথসমূহ ৰেচম পথ, বাল্টিক সাগৰ আৰু ভূমধ্য সাগৰৰ সৈতে সংযুক্ত আছিল। নগৰখনৰ দুৰ্গটো ইউক্ৰেইনৰ ভিতৰত সৰ্ববৃহৎ দুৰ্গ আৰু ইয়াত জেনোৱিজ, মলদাভিয়ান আৰু অটোমান যুগৰ স্থাপত্যৰ বিভিন্ন অংশ সংৰক্ষিত হৈ আছে। বৰ্তমান বিলহোৰোদ-ডনিষ্ট্ৰোভস্কি নামেৰে পৰিচিত এই নগৰখন শতিকাজুৰি ইয়াত বসবাস কৰা বিভিন্ন জনগোষ্ঠী আৰু সম্প্ৰদায়ৰদ্বাৰা গঢ় লৈ উঠিছিল। [34] |
| কুকুটেনি–ট্ৰিপিলিয়া সভ্যতা * |  |
চেৰকাছি, খমেলনিতস্কি, কিৰোভোহ্ৰাদ, কিয়ভ, টেৰ্নোপিল আৰু ভিনিত্সিয়া ওব্লাষ্টসমূহ। | ২০২৬ | i, ii, iii, iv, v (সাংস্কৃতিক) | এই মনোনয়নখন মলদোভা আৰু ৰোমানিয়াৰ সৈতে যৌথভাৱে দাখিল কৰা হৈছে আৰু ইয়াত কুকুটেনি–ট্ৰিপিলিয়া সংস্কৃতিৰ বহুতো প্ৰত্নতাত্ত্বিক স্থান অন্তৰ্ভুক্ত আছে। এই তাম্ৰযুগীয় সভ্যতাই পৰস্পৰৰ সৈতে সংযুক্ত, পৰিকল্পিত বসতি নিৰ্মাণ কৰিছিল। এতিয়ালৈকে এনে ৫,০০০ৰো অধিক বসতি আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। ১০০ হেক্টৰতকৈ অধিক এলেকা আৱৰি থকা বসতিসমূহক মেগা-বসতি হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয় আৰু এইবোৰ এই সংস্কৃতিৰ এক অনন্য বৈশিষ্ট্য। তেওঁলোকে উন্নত কৃষি, মৃৎশিল্প, ধাতুবিদ্যা আৰু বিভিন্ন কলাৰ চৰ্চা কৰিছিল। ইউক্ৰেইনৰপৰা মুঠ এঘাৰটা স্থান এই মনোনয়নৰ বাবে প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে। ছবিখনত মাইদানেটস্কেৰ বসতিৰ ভূমি-পৰিকল্পনা দেখুওৱা হৈছে। [35] |
তথ্যৰ উৎস
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ "The World Heritage Convention". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/convention/। আহৰণ কৰা হৈছে: 21 September 2010.
- ↑ "Convention Concerning the Protection of the World Cultural and Natural Heritage". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/conventiontext/। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 February 2021.
- 1 2 3 4 "Ukraine". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/statesparties/ua/। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 May 2021.
- ↑ Clarity, James F. (December 26, 1991). "End of the Soviet Union; On Moscow's Streets, Worry and Regret" (en-US ভাষাত). The New York Times. ISSN 0362-4331. https://www.nytimes.com/1991/12/26/world/end-of-the-soviet-union-on-moscow-s-streets-worry-and-regret.html.
- 1 2 3 "Ukraine: UNESCO sites of Kyiv and L'viv are inscribed on the List of World Heritage in Danger". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/news/2608। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 September 2023.
- 1 2 Kohanets, Roman (2026-07-23). "UNESCO Lists Ancient Chersonesos in Temporarily Occupied Crimea as a World Heritage Site in Danger". United24. https://united24media.com/war-in-ukraine/unesco-lists-ancient-chersonesos-in-temporarily-occupied-crimea-as-a-world-heritage-site-in-danger-21006। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-07-23.
- ↑ "UNESCO World Heritage Centre – The Criteria for Selection". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/criteria/। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 August 2018.
- ↑ "Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/list/527/। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 May 2021.
- ↑ "L'viv – the Ensemble of the Historic Centre". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/list/865/। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 May 2021.
- ↑ "Struve Geodetic Arc". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/list/1187। আহৰণ কৰা হৈছে: 16 August 2020.
- ↑ "Ancient and Primeval Beech Forests of the Carpathians and Other Regions of Europe". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/list/1133। আহৰণ কৰা হৈছে: 1 February 2021.
- ↑ "Residence of Bukovinian and Dalmatian Metropolitans". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/list/1330/। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 May 2021.
- ↑ "Ancient City of Tauric Chersonese and its Chora". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/list/1411/। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 May 2021.
- ↑ "Wooden Tserkvas of Carpathian Region in Poland and Ukraine". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/list/1424। আহৰণ কৰা হৈছে: 29 October 2020.
- ↑ "The Historic Centre of Odesa". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/list/1703। আহৰণ কৰা হৈছে: 25 January 2023.
- ↑ "Odesa inscribed on UNESCO's World Heritage List in the face of threats of destruction". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/news/2518। আহৰণ কৰা হৈছে: 25 January 2023.
- ↑ "Tentative Lists". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 August 2021.
- ↑ "Historic Centre of Tchernigov, 9th -13th centuries". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/668/। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 August 2021.
- ↑ "Cultural Landscape of Canyon in Kamenets-Podilsk". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/670/। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 August 2021.
- ↑ "Tarass Shevtchenko Tomb and State Historical and Natural Museum - Reserve". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/672/। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 August 2021.
- ↑ "National Steppe Biosphere Reserve Askaniya Nowa". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/673/। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 August 2021.
- ↑ "Dendrological Park Sofijivka". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/674/। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 August 2021.
- ↑ "Bagçesaray Palace of the Crimean Khans". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1820/। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 August 2021.
- ↑ "Archaeological Site Stone Tomb". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5075/। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 August 2021.
- ↑ "Mykolayiv Astronomical Observatory". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5116/। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 August 2021.
- ↑ "Complex of the Sudak Fortress Monuments of the 6th – 16th c.". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5117/। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 August 2021.
- ↑ "Astronomical Observatories of Ukraine". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5267/। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 August 2021.
- ↑ "Kyiv: Saint Sophia Cathedral with Related Monastic Buildings, St. Cyril's and St. Andrew's Churches, Kyiv-Pechersk Lavra (extension of Kyiv: Saint-Sophia Cathedral and Related Monastic Buildings, Kyiv-Pechersk Lavra)". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5423/। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 September 2021.
- ↑ "Trading Posts and Fortifications on Genoese Trade Routes. From the Mediterranean to the Black Sea". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5575/। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 September 2021.
- ↑ "Cultural Landscape of "Cave Towns" of the Crimean Gothia". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5773/। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 September 2021.
- ↑ Kharlan, Oleksandr (2014). Праці Науково-дослідного Інституту Пам'яткоохоронних Досліджень (Kyiv) (9). https://shron1.chtyvo.org.ua/Kharlan_O/Rozrobka_nominatsii_dlia_vnesennia_do_spysku_vsesvitnoi_spadschyny_Yunesko_Istorychne_seredovysche_s.pdf.
- ↑ "The historical surroundings of Crimean Khans' capital in Bakhchysarai". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5774/। আহৰণ কৰা হৈছে: 28 September 2021.
- ↑ "Derzhprom (the State Industry Building)". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6249/। আহৰণ কৰা হৈছে: 28 September 2021.
- ↑ "Tyras - Bilhorod (Akkerman), on the way from the Black Sea to the Baltic Sea". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/6426/। আহৰণ কৰা হৈছে: 28 September 2021.
- ↑ "Cucuteni-Trypillia Civilization (Ukraine)". UNESCO World Heritage Centre. https://whc.unesco.org/en/tentativelists/7016/। আহৰণ কৰা হৈছে: 5 May 2026.