উপমন্যু

উপমন্যু
সম্পৰ্ক	ঋষি
পিতৃ-মাতৃ	ব্যঘ্ৰপদ (পিতৃ)
সন্তান	কম্বোজা ঔপমান্যৱ
হিন্দু পাঠ্য	পুৰাণ, মহাভাৰত, বেদ

উপমন্যু হিন্দু ধৰ্মৰ এজন ঋষি, শিৱ দেৱতাৰ ভক্ত আৰু গণৰ নেতা (গানমত্য) হোৱাৰ বাবে বেছিকৈ পৰিচিত।

তেওঁক সামবেদৰ বাম্চা ব্ৰাহ্মণ (১.১৮)ত উল্লেখ কৰা কম্বোজা ঔপমান্যৱ ঋষিৰ পিতৃ বা পূৰ্বপুৰুষ বুলি কোৱা হয়।

কিম্বদন্তি

শিৱ পুৰাণত উপমন্যুক ব্যাঘ্ৰপদ ঋষিৰ পুত্ৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে। এবাৰ খুড়াকৰ আশ্ৰমত তেওঁৰ ভৰপেট গাখীৰ খাবলৈ পাই মাককো তেনেকৈ গাখীৰ খুৱাবলৈ আব্দাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ পৰিয়ালৰ দৰিদ্ৰতাৰ বাবে পুত্ৰক সেইপৰিমাণে গাখীৰ দিব নোৱাৰাৰ বাবে হতাশ হৈ মাকে তাৰ পৰিৱৰ্তে গাখীৰৰ বিকল্প দিলে, কিন্তু তেওঁ নাকচ কৰিলে। উপমন্যুৰ মাকে তেতিয়া তেওঁক শিৱৰ আৰাধনা কৰিবলৈ ক’লে, যিয়ে তেওঁৰ ইচ্ছামতে তেওঁক বৰ প্ৰদান কৰিব। ল’ৰাটোৱে সংকল্প ল’লে যে শিৱক গাখীৰৰ সাগৰ বিচাৰিবলৈ তপস্যা কৰিব, যাৰ বাবে মাকে সন্মতি দিলে। হিমালয় পৰ্বতলৈ গৈ তেওঁ লিংগ সাজি পঞ্চক্ষৰম জপ কৰিবলৈ ধৰিলে। মাৰিচিয়ে পঠোৱা কেইবাটাও ভূতে তেওঁক হাৰাশাস্তি কৰিছিল যদিও তেওঁ সংকল্পবদ্ধ আছিল। উপমন্যুৰ তপস্যা ইমানেই শক্তিশালী আছিল যে তেওঁৰ শক্তিয়ে দেৱলোককো জ্বলাবলৈ ধৰিলে। বিষ্ণুক খবৰ দিবলৈ দেৱতাসকলে বৈকুণ্ঠৰ ওচৰলৈ লৰালৰিকৈ গ’ল আৰু বিষ্ণুৱে পাছলৈ এই খবৰবোৰ শিৱৰ ওচৰলৈ লৈ আহিল। শিৱই ইন্দ্ৰৰ ছদ্মবেশ ধাৰণ কৰি ল’ৰাটোৰ ওচৰলৈ গ’ল, ল’ৰাটোক নিজৰ পছন্দৰ আশীৰ্বাদ বিচাৰিবলৈ ক’লে। উপমন্যুৱে শিৱৰ প্ৰতি অধিক নিষ্ঠাবান হৈ থকাৰ বৰ বাছি লৈছিল। শিৱই উপমন্যুক তেওঁক পৰিত্যাগ কৰিবলৈ ক’লে, আৰু শিৱ(নিজৰ)ৰ বিৰুদ্ধে কেইবাটাও অৱমাননামূলক মন্তব্য কৰিলে। ক্ষুব্ধ হৈ উপমন্যুৱে পঞ্চক্ষৰম জপ কৰি কিছু ছাই হাতত মুঠি মাৰি শিৱৰ ফালে নিক্ষেপ কৰিলে। তেওঁ নিক্ষেপ কৰা অঘোৰাষ্ট্ৰখন শিৱই লাহে লাহে নিৰ্বাপিত কৰি পেলালে আৰু নিজৰ প্ৰকৃত ৰূপ ধাৰণ কৰিলে। শিৱই অতিশয় সন্তুষ্ট হৈ তেওঁৰ ভক্তক তেওঁৰ ইচ্ছামতে সকলো গাখীৰ আগবঢ়াইছিল আৰু তেওঁক পবিত্ৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু জ্ঞানেৰে সমৃদ্ধ কৰিছিল।