ওম পুৰী

ওম পুৰী
ওম পুৰী; অ'বিই
	; ২০১০ টৰন্টো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত পুৰী।
জন্ম	ওম প্ৰকাশ পুৰী; ১৮ অক্টোবৰ, ১৯৫০; আম্বালা, পঞ্জাব, ভাৰত; (বৰ্তমান হাৰিয়ানা, ভাৰত।)
মৃত্যু	৬ জানুৱাৰী, ২০১৭ (৬৬ বছৰ); মুম্বাই, মহাৰাষ্ট্ৰ, ভাৰত
শিক্ষানুষ্ঠান	ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু দূৰদৰ্শন প্ৰতিষ্ঠান; ৰাষ্ট্ৰীয় নাট্য বিদ্যালয়
পেচা	অভিনেতা
সক্ৰিয় হৈ থকা সময়	১৯৭২–২০১৭
দাম্পত্যসঙ্গী	সীমা কাপুৰ (বি. ১৯৯১; বিবাহ বিচ্ছেদ ১৯৯১); নন্দিতা পুৰী (বি. ১৯৯৩; বিবাহ বিচ্ছেদ ২০১৩);
সন্তান	১

ওম প্ৰকাশ পুৰী (ইংৰাজী: Om Puri); ১৮ অক্টোবৰ ১৯৫০ – ৬ জানুৱাৰী ২০১৭) আছিল এজন ভাৰতীয় অভিনেতা যিয়ে মূলসুঁতিৰ বাণিজ্যিক হিন্দী ছবিৰ লগতে উৰ্দু, মালয়ালম, বাংলা, কানাড়া, ইংৰাজী, পাঞ্জাবী, গুজৰাটী, তেলেগু, আৰু মাৰাঠী ছবিৰ লগতে স্বতন্ত্ৰ আৰু কলাত্মক ছবিত অভিনয় কৰিছিল আৰু কেইবাখনো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চিনেমাতো অভিনয় কৰিছিল। তেওঁক বিশ্ব চিনেমাৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা হিচাপে বহুলভাৱে গণ্য কৰা হয়।^[2]^[3] তেওঁ ১৯৯০ চনত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ দুটা ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা, দুটা ফিল্মফেয়াৰ বঁটা আৰু ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক বঁটা পদ্মশ্ৰী বঁটা লাভ কৰে। ২০০৪ চনত তেওঁক অৰ্ডাৰ অৱ দ্য ব্ৰিটিছ এম্পায়াৰৰ সন্মানীয় অফিচাৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়।^[4]^[5]

আক্ৰোশ (১৯৮০), আৰোহন (১৯৮২), অৰ্ধ সত্য (১৯৮৩),ডিস্কো ডান্সাৰ (১৯৮২) আদি ছবিত লেখক সমৰ্থিত চৰিত্ৰ, টেলিভিছন ছবি যেনে সদ্গতি (১৯৮১) আৰু তমস (১৯৮৭), জানে ভি দো ইয়াৰো (১৯৮৩), চাচি ৪২০ (১৯৯৭), হেৰা ফেৰী (২০০০), চুপ চুপ কে (২০০৬) আৰু ঢোল (২০০৭)ত লঘু হৃদয়ৰ চৰিত্ৰ আৰু তেওঁৰ সমগ্ৰ কেৰিয়াৰৰ কেইবাখনো মূলসুঁতিৰ বাণিজ্যিক ছবিৰ বাবে তেওঁ বেছিকৈ পৰিচিত। পৰিচালক শ্যাম বেনেগাল আৰু গোবিন্দ নিহালানীৰ সৈতে তেওঁ বিভিন্ন সহযোগিতামূলক কাম কৰি‍ছিল।^[6] পুৰীয়ে আমেৰিকা, পাকিস্তান^[7] আৰু ব্ৰিটেইনতো অভাৰতীয় প্ৰডাকচনত অভিনয় কৰিছিল।^[8] ১৯৯০ চনত তেওঁ মাই ছন দ্য ফেনেটিক (১৯৯৭) আৰু কমেডী নাটক ইষ্ট ইজ ইষ্ট (১৯৯৯) ছবিত অভিনয় কৰে, তেখেতে মুখ্য চৰিত্ৰত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ বাবে বাফটা বঁটাৰ বাবে মনোনয়ন লাভ কৰে।^[9]

প্ৰাৰম্ভিক জীৱন

ওম পুৰীৰ জন্ম হৈছিল হাৰিয়ানাৰ আম্বালাত।^[10] তেওঁৰ পিতৃ টেক চান্দ পুৰীয়ে^[11] ৰেলৱে আৰু ভাৰতীয় সেনাবাহিনীত কাম কৰিছিল।^[12] পুৰীৰ পিতৃ-মাতৃয়ে কোনো জন্মৰ প্ৰমাণ পত্ৰ পোৱা নাছিল আৰু কোনো তথ্য নাছিল, সেয়ে তেওঁৰ জন্ম তাৰিখৰ বিষয়ে পৰিয়াল নিশ্চিত নাছিল। কিন্তু মাকে তেওঁক হিন্দু উৎসৱ দশেৰাৰ দুদিন পাছত জন্ম হোৱা বুলি কৈছিল৷ যেতিয়া তেওঁ স্কুলীয়া শিক্ষা আৰম্ভ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁৰ খুড়াকে ১৯৫০ চনৰ ৯ মাৰ্চ তাৰিখটোকে‍ তেওঁৰ "অফিচিয়েল" জন্মদিন হিচাপে বাছি লৈছিল। অৱশ্যে প্ৰাপ্তবয়স্ক হোৱাৰ পাছত তেওঁ যেতিয়া মুম্বাইলৈ গুচি আহিছিল, পুৰীয়ে ১৯৫০ চনত দশেৰা কেতিয়া উদযাপন কৰা হৈছিল সেয়া বিচাৰি উলিয়াইছিল আৰু ১৮ অক্টোবৰ তেওঁৰ জন্ম তাৰিখ হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।^[13]

পুৰী আহিছিল এক সামাজিকভাৱে অৱহেলিত পৃষ্ঠভূমিৰ পৰা। যেতিয়া তেওঁৰ বয়স ছবছৰ আছিল, চিমেণ্ট চুৰিৰ অভিযোগত তেওঁৰ ৰেলৱে কৰ্মচাৰী পিতৃক কাৰাগাৰত থোৱা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটো গৃহহীন হৈ পৰিল। জীৱন নিৰ্বাহৰ বাবে পুৰীৰ ভাতৃ বেদ প্ৰকাশ পুৰীয়ে কুলি (ৰেলৱে পৰ্টাৰ) আৰু পুৰীয়ে স্থানীয় চাহৰ দোকানত কাম কৰিছিল^[14] আৰু পৰিয়ালৰ পোহপাল দিবলৈ ওচৰৰ ৰেলপথৰ পৰা কয়লা সংগ্ৰহ কৰিছিল।^[15] পাছলৈ তেওঁ আৰু তেওঁৰ ভাতৃৰ সন্তানসকলক শান্তি নামৰ এগৰাকী দাসীয়ে ডাঙৰ-দীঘল কৰে।^[16]

কাম কৰি থকাৰ মাজতেই পুৰীয়ে পঢ়া-শুনা চলাই নিছিল৷ প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ পাছত তেওঁ দিল্লীৰ নেচনেল স্কুল অৱ ড্ৰামাত যোগদান কৰি নাট্য অভিনয় অধ্যয়ন কৰে।^[17] দীৰ্ঘদিনীয়া বন্ধু আৰু এন এছ ডিৰ এজন সহপাঠী নাছিৰুদ্দিন শ্বাহে তেওঁক অনুসৰণ কৰি পুৰীক পুনা (বৰ্তমানৰ পুনে)ৰ ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ আৰু টেলিভিছন প্ৰতিষ্ঠানলৈ যাবলৈ উৎসাহিত কৰে।^[16]^[18] পাছত দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়াৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত পুৰীয়ে কৈছিল যে তেওঁৰ পৰিয়ালটো ইমানেই দুখীয়া আছিল যে এফ টি আই আইত যোগদান কৰাৰ সময়ত তেওঁৰ হাতত পিন্ধিবলৈ এটা ভাল কামিজো নাছিল। শ্বাহৰ মতে, পুৰী এফ টি আই আইৰ শিক্ষাত হতাশ হৈ পৰিছিল আৰু তেওঁ যেতিয়া সুপৰিচিত হৈছিল - তেওঁ টিউচন মাচুল দিব পৰা নাছিল, তেতিয়া প্ৰতিষ্ঠানটোৱে তেওঁক ২৮০ টকা মাচুল ঋণ দিবলৈ কৈছিল যিটো পুৰীয়ে তেওঁলোকৰ ওপৰত হোৱা "ইম্পিছ থ্ৰিল"ৰ বাবে দিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল।^[19]

কেৰিয়াৰ

পুৰীৰ প্ৰথমখন ছবি আছিল চোৰ চোৰ চুপ জা নামৰ শিশু চলচ্চিত্ৰ। এই সময়ছোৱাত জীৱন-নিৰ্বাহৰ বাবে তেওঁ অভিনেতা ষ্টুডিঅ'ত কাম কৰিছিল য'ত ভৱিষ্যতৰ অভিনেতা যেনে গুলচন গ্ৰভাৰ আৰু অনিল কাপুৰ তেওঁৰ ছাত্ৰ আছিল।^[14]

ইয়াৰ পাছত পুৰীয়ে বহুতো ভাৰতীয় ছবিত কাম কৰাৰ লগতে যুক্তৰাজ্য আৰু আমেৰিকাত নিৰ্মিত বহুতো ছবিত কাম কৰে।^[20]

১৯৭৬ চনত বিজয় টেণ্ডুলকাৰৰ একে নামৰ মাৰাঠী নাটকৰ আধাৰত নিৰ্মিত মাৰাঠী ছবি ঘাশীৰাম কোটৱাল^[21]^[22]ৰ যোগেদি‍ পুৰীৰ মূলসুঁতিৰ চলচ্চিত্ৰ ধাৰাত অভিষেক ঘটে।^[22] ইয়াৰ পৰিচালনা কৰিছিল কে হৰিহৰণ আৰু মণি কৌলে এফ টি আই আইৰ ১৬ জন স্নাতক ডিগ্ৰীধাৰীৰ সহযোগত।^[23] তেওঁ দাবী কৰিছে যে তেওঁৰ শ্ৰেষ্ঠ কামৰ বাবে তেওঁক "বাদাম" দিয়া হৈছিল।^[24] অমৰীশ পুৰী, নাছিৰুদ্দিন শ্বাহ, শ্বাবানা আজমী আৰু স্মিতা পাটিলৰ লগতে‍ তেতিয়াৰ আৰ্ট ফিল্ম যেনে ভৱানী ভৱৈ (১৯৮০), সদগতি (১৯৮১), অৰ্ধ সত্য (১৯৮২), মিৰ্চ মচলা (১৯৮৬) আৰু ধাৰাৱী (১৯৯২)ত অভিনয় কৰা মূল অভিনেতাসকলৰ ভিতৰত তেৱোঁ আছিল।

তেওঁ বহুতো অগতানুগতিক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰাৰ বাবে সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে যেনে আক্ৰোশ (১৯৮০)ত এজন বলি হোৱা জনজাতীয়ৰ চৰিত্ৰত;^[25] ডিস্কো ডান্সাৰ (১৯৮২)ত জিমিৰ মেনেজাৰ;^[26] অৰ্ধ সত্যৰ এজন আৰক্ষী পৰিদৰ্শক (১৯৮২),^[26] যাৰ বাবে তেওঁ শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতাৰ ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা লাভ কৰে;^[27] ছিপিয়ান (১৯৮৪)ত এজন নম্ৰ স্বামী,^[28] জামানাত বিনোদৰ খুড়াক, মাচিছৰ শিখ উগ্ৰপন্থী কোষ এটাৰ নেতা (১৯৯৬); ১৯৯৭ চনত বাণিজ্যিক ছবি গুপ্তত পুনৰ এজন কঠোৰ পুলিচ হিচাপে; আৰু ধূপ (২০০৩)ত এজন শ্বহীদ সৈনিকৰ সাহসী পিতৃ হিচাপে।

১৯৯৯ চনত পুৰীয়ে কানাড়া ছবি এ.কে. ৪৭ চনত চহৰখনক অন্ধকাৰ জগতৰ পৰা সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিবলৈ চেষ্টা কৰা এজন কঠোৰ আৰক্ষী বিষয়া হিচাপে ভূমুকি মাৰে — এই ছবিখনে ব্যৱসায়িকভাৱে এক বৃহৎ সাফল্য লাভ কৰিছিল৷ ছবিখনত পুৰীৰ অভিনয় স্মৰণীয়। কানাড়া সংলাপৰ বাবে তেওঁ নিজৰ কণ্ঠস্বৰ আগবঢ়াইছিল। সেই বছৰতে তেওঁ ব্ৰিটি কমেডী-ড্ৰামা ছবি ইষ্ট ইজ ইষ্টত অভিনয় কৰে, য'ত তেওঁ উত্তৰ ইংলেণ্ডত প্ৰথম প্ৰজন্মৰ পাকিস্তানী অনুপ্ৰৱেশকাৰীৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল,^[25] তেওঁ ছবিখনত পশ্চিমীয়া সন্তানৰ সৈতে মিলিবলৈ বহুত বেছি সংগ্ৰাম কৰিছিল।

পুৰীৰ বহু প্ৰশংসিত ছবি গান্ধী (১৯৮২, ৰিচাৰ্ড এটেনব'ৰ'ৰ পৰিচালনা)।^[25]^[29] নব্বৈৰ দশকৰ মাজভাগত তেওঁ মূলসুঁতিৰ হিন্দী চিনেমাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিবলৈ বৈচিত্ৰ্যতা আনে, য’ত তেওঁৰ চৰিত্ৰসমূহ চলচ্চিত্ৰ সমালোচকতকৈ দৰ্শকৰ প্ৰতি দৃষ্টি ৰাখি‍ সৃষ্টি কৰা হৈছিল৷ মাই ছন দ্য ফেনেটিক (১৯৯৭), ইষ্ট ইজ ইষ্ট (১৯৯৯)^[26] আৰু দ্য পেৰ'ল অফিচাৰ (২০০১) আদি বহুতো ব্ৰিটিছ ছবিত অভিনয় কৰি তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত পৰিচিত হয়। তেওঁ হলিউডৰ ছবিসমূহত অভিনয় কৰিছিল য'ত চিটি অৱ জয় (১৯৯২)ত^[28] পেট্ৰিক শ্বৱেজৰ বিপৰীতে;^[29] উলফ (১৯৯৪)ত জেক নিকোলছনৰ সৈতে;^[28]^[29] আৰু ভেল কিলমাৰৰ বিপৰীতে দ্য গোষ্ট এণ্ড দ্য ডাৰ্কনেছ (১৯৯৬)ত^[29] অভিনয় কৰিছিল৷ ২০০৭ চনত তেওঁ টম হেংকছ আৰু জুলিয়া ৰবাৰ্টছে অভিনয় কৰা চাৰ্লি উইলছনৰ যুদ্ধত জেনেৰেল জিয়া-উল-হকৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰে।^[28]

কক্কাজী কাহেন (১৯৮৮) (সাধাৰণ অৰ্থ "খুড়াই কয়")ৰ দৰে হিন্দী টেলিভিছন ধাৰাবাহিকত ৰাজনীতিবিদৰ পেৰ'ডি হিচাপে পৰিগণিত হোৱা পান চোবাই থকা 'কক্কাজী' আৰু নায়কৰ ভৰি চুই ভাল পোৱা মিষ্টাৰ যোগী (১৯৮৯)ৰ দৰে বিনয়ী 'সূত্ৰধাৰ' হিচাপে কাম কৰিছে। এই ধাৰাবাহিক দুখনে কমেডিয়ান হিচাপে ওম পুৰীৰ বহুমুখী ক্ষমতাক চিনাক্ত কৰিছিল। একে নামৰ হিন্দী উপন্যাসৰ আধাৰত নিৰ্মিত গোবিন্দ নিহালানীৰ টেলিভিছন ছবি তমস (১৯৮৮)^[26]ত কৰা অভিনয়ৰ বাবে তেওঁ সমালোচকৰ প্ৰশংসা লাভ কৰে। তেওঁ জানে ভি দো ইয়াৰোৰ দৰে হিন্দী ছবিত কমিক চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছিল যিয়ে পদ্ধতিৰ মৰ্যাদা লাভ কৰিছিল,^[28] তাৰ পাছত চাচি ৪২০ (১৯৯৭), হেৰা ফেৰী (২০০০), চোৰ মাচায়ে শ্বোৰ (২০০২), দীৱানে হুৱে পাগল, চুপ চুপ কে, কিছমেট কানেকচন আৰু মালামাল উইকলি (২০০৬) আৰু অ' মাই গড আদি‍। প্ৰিয়দৰ্শন আৰু কমল হাছানৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত ছবিত তেওঁ নিয়মীয়াকৈ আছিল।

বাণিজ্যিক হিন্দী ছবিত তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য ভূমিকাসমূহৰ ভিতৰত আছিল দ্ৰোহকাল, ইন কাষ্টডি, নৰসিংহ, ঘায়েল, মৃত্যুদণ্ড, আস্থা, হে ৰাম, প্যাৰ তোহ হোনা হি থা, ফাৰ্জ, গদৰ, লক্ষ্য, দেৱ (২০০৪), ৰং দে বসন্তি, যুৱ, সিং ইজ কিং, মেৰে বাপ পেহলে আপ, বিলু, কিয়ুংকি, লাক্ষ্য, দবাং, ভাজী ইন প্ৰব্লেম, খাপ, বজৰংগী ভাইজান, ঘায়েল এগেইন আদি৷ পুৰীক ৰ’ড টু সংগম (২০০৯) ছবিখনত মহম্মদ আলী কছুৰীৰ চৰিত্ৰত দেখা গৈছিল। ২০১০ চনত তেওঁ দ্য হেংমেনত অভিনয় কৰে। ২০১১ চনত তেওঁ ভাৰতীয় একচন ছবি ডন ২ ত অভিনয় কৰিছিল।

২০০৪ চনৰ পৰা ২০০৫ চনৰ ভিতৰত চ’নী চেনেলত প্ৰচাৰিত হোৱা দ্বিতীয় ছিজনৰ ধাৰাবাহিক আহাতৰ কিছু খণ্ডত তেওঁ কাম কৰিছিল৷ টেলিভিছনৰ আন উল্লেখযোগ্য অভিনয়ৰ ভিতৰত আছিল ভাৰত এক খোজ, যাত্ৰা, মিষ্টাৰ যোগী, কাকাজী কহিন, ছি হকছ, অন্তৰাল আৰু সাৱধান ইণ্ডিয়াৰ দ্বিতীয় ছিজন।^[30]

২০১৪ চনত তেওঁ হেলেন মিৰেনৰ বিপৰীতে কমেডী-নাটক দ্য হাণ্ড্ৰেড-ফুট জাৰ্নিত অভিনয় কৰে।^[21]^[28] ২০১৭ চনৰ জানুৱাৰী মাহত তেওঁৰ মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ মাৰাঠী ছবি ১৫ আগষ্ট ভগিলে ২৬ জানুৱাৰীৰ কাম কৰি আছিল।^[31]

তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত মুক্তি পোৱা কেইবাখনো সম্পূৰ্ণ ছবিৰ ভিতৰত আছে ভাইচৰয় হাউচ আৰু টিউবলাইট আদি‍।^[32]

ব্যক্তিগত জীৱন

১৯৯১ চনত পুৰীয়ে অভিনেতা অনু কাপুৰৰ ভগ্নী পৰিচালক/লেখিকা সীমা কাপুৰৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় যদিও আঠ মাহৰ পাছত তেওঁলোকৰ বৈবাহিক জীৱনৰ অন্ত পৰে।^[33]

১৯৯৩ চনত তেওঁ সাংবাদিক নন্দিতা পুৰীৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হয় আৰু তেওঁলোকৰ এটি পুত্ৰ সন্তান জন্ম হয়।^[34]^[35] ২০০৯ চনত নন্দিতাই স্বামীৰ জীৱনী আনলাইকলি হিৰো: দ্য ষ্ট’ৰী অৱ ওম পুৰী লিখিছিল৷ কিতাপখন প্ৰকাশৰ লগে লগে পুৰীয়ে তেওঁৰ পূৰ্বৰ সম্পৰ্কৰ স্পষ্ট বিৱৰণ অন্তৰ্ভুক্ত কৰাত তেওঁৰ ক্ষোভৰ কথা ব্যক্ত কৰে‍।^[36] ২০১৩ চনত নন্দিতাই তেওঁৰ বিৰুদ্ধে ঘৰুৱা হিংসাৰ অভিযোগ দাখিল কৰে আৰু ইয়াৰ কিছু সময়ৰ পাছতে দুয়োজনে ন্যায়িক পৃথকীকৰণৰ পথ বাছি লয়।^[37]

তেওঁৰ দ্বিতীয় পত্নীয়ে প্ৰকাশ কৰিছিল যে তেওঁলোকৰ এখন "ধৰ্মনিৰপেক্ষ ঘৰ" আছিল,^[38] কিন্তু "যদিও ওম আচাৰ-অনুষ্ঠানিক নহয়, তেওঁ আনৰ তেনেকুৱা হোৱাত আপত্তি নকৰিছিল"।^[38] তেওঁ "আধ্যাত্মিক পঠনত সান্ত্বনা" লাভ কৰিছিল, বিশেষকৈ আধ্যাত্মিক শিক্ষক একনাথ ইশ্বৰনৰ লেখাত, যাৰ বহু কিতাপ তেওঁ বন্ধু-বান্ধৱীৰ সৈতে সলনা-সলনি‍ কৰিছিল।^[38] পুৰীয়ে ৰাজনীতিক গুৰুত্বসহকাৰে লোৱা নাছিল, আৰু প্ৰায়ে ৰন্ধা-বঢ়া বা বাগিচাৰ কাম কৰি আনন্দ পাইছিল।^[38] ২০১২ চনত ৰাজ্যসভা টিভিৰ সৈতে হোৱা এক সাক্ষাৎকাৰত ওম পুৰীয়ে কৃষি আৰু ৰন্ধন প্ৰণালীৰ প্ৰতি থকা আগ্ৰহৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰিছিল আৰু দাল ৰুটি নামৰ এখন ধাবা খোলাৰ সপোন আছে বুলি অৱগত কৰি‍ছিল।^[39]

বিতৰ্ক

২০১১ চনত আন্না হাজাৰে আৰম্ভ কৰা ভাৰতীয় দুৰ্নীতি বিৰোধী আন্দোলনৰ সময়ত পুৰীয়ে ৰাজনৈতিক শ্ৰেণীটোক লক্ষ্য কৰি আনপঢ় (অৰ্থ অশিক্ষিত), নালায়ক (অৰ্থ অযোগ্য), আৰু ‘গৱাৰ’ (পিছপৰা আৰু নিৰক্ষৰক বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা শব্দ) লগতে দুৰ্নীতিগ্ৰস্ত শব্দ ব্যৱহাৰ কৰি ৰাজনৈতিক শ্ৰেণীটোক লক্ষ্য কৰি লৈছিল। পুৰীৰ বিৰুদ্ধে বিশেষাধিকাৰ জাননী প্ৰেৰণ কৰা লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভা উভয় সংসদৰ সদস্যই পুৰীৰ এই মন্তব্য ভাল নাপালে৷ তাৰ পাছত তেওঁ নিজৰ মন্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰিছিল আৰু কৈছিল যে সে‍ই মুহূৰ্তত তেওঁ আৱেগিক হোৱাৰ বাবেই সে‍ই মন্তব্য ওলাইছিল।^[40]

২০১৬ চনৰ অক্টোবৰ মাহত পুৰী এটা নিউজ চেনেলত উৰি আক্ৰমণৰ পাছত এজন হিন্দী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাই পাকিস্তানী অভিনেতাৰ ওপৰত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰা সন্দৰ্ভত বিতৰ্কৰ কৰাৰ বাবে উপস্থিত হৈছিল। বিতৰ্কৰ সময়ত তেওঁ ভাৰতীয় জোৱানক লৈ অপমানজনক মন্তব্য কৰিছিল যাৰ ফলত ছ’চিয়েল মিডিয়াত তীব্ৰ সমালোচনাৰ সন্মুখীন হৈছিল। কিন্তু পাছত পুৰীয়ে তেওঁৰ মন্তব্যৰ বাবে ক্ষমা বিচাৰিলে।^[41]

মৃত্যু

২০১৭ চনৰ ৬ জানুৱাৰীত মুম্বাইৰ আন্ধেৰীত থকা বাসগৃহত হৃদক্ৰিয়া বন্ধ হৈ ৬৬ বছৰ বয়সত পুৰীৰ মৃত্যু হয়।^[42]^[43]^[44] বিশ্ব চিনেমালৈ‍ আগ বঢে়াৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক ৮৯ সংখ্যক একাডেমী বঁটা প্ৰদানৰ স্মৃতি শাখাত সন্মানিত কৰা হয়।^[45]

ফিল্মগ্ৰাফী

চলচ্চিত্ৰ

বৰ্ষ	শিৰোনাম	ভূমিকা	টোকা
১৯৭৫	কল্লা কল্লা বাচিতকো
১৯৭৫	চোৰ চোৰ চুপজা
১৯৭৬	ঘাশীৰাম কোটৱাল	ঘাশীৰাম	মাৰাঠী ছবি
১৯৭৭	Smothered Voices
	ভূমিকা
	গোধূলি	য়েংটা	হিন্দীত দ্বিভাষিক-কানাড়া ভাষা (তব্বালিউ নীনাদে মগানে)
1978	Arvind Desai Ki Ajeeb Dastaan	Rajesh
1978	Bhookh	Colonel
1979	Shaayad	Nandlal
1979	Saanch Ko Aanch Nahin
1980	Sparsh	Dubey
	Chann Pardesi	Tulsi	Punjabi film
	Bhavni Bhavai	Maanav Bhagat	Gujarati film
	Albert Pinto Ko Gussa Kyoon Aata Hai	Madhu (mechanic)
	Aakrosh	Lahanya Bhiku	Won – Filmfare Award for Best Supporting Actor
1981	Hari Hondal Bargadar : Share Cropper
	Kalyug	Bhavani Pandey
	Shodh	Surendra
1982	Gandhi	Nahari
	Disco Dancer	David Brown
	Waqt-Waqt Ki Baat
	Raaste Pyar Ke	Suldev
	Vijeta	Arvind
	Naseeb Ni Balihari		Gujarati film
1983	Gumnaam Hai Koi
	Chokh	Jadunath	Bengali film
	Jaane Bhi Do Yaaro	Ahuja
	Arohan	Hari Mondal	Won – National Film Award for Best Actor
	Ardh Satya	Anant Velankar	Won – National Film Award for Best Actor Nominated – Filmfare Award for Best Actor
	Mandi	Ram Gopal
	Bekaraar
	Ashray
1984	Party	Avinash
	Maati Maangey Khoon	Durjan Singh
	Duniya	Vasudev
	Shrant
	Raavan	Samant
	Paar	Ram Naresh
	Ram Ki Ganga	Laalu / Lal Dandhwani
	Tarang	Namdev
	Sheeshay Ka Ghar
	Giddh	Bhashya
1985	Paththar	Resham Singh
	Zamana	Shyamlal
	Bahu Ki Awaaz	Advocate Jaswant Srivastav
	Holi	Principal Pandey
	Nasoor	Dr Sunil
	Sanjhi	Bhikhu
	Aghaat	Trade Unionist
	Debshishu	Poor Labourer
1986	Antaheen
	Genesis	The weaver
	New Delhi Times	Ajay Singh
	Long Da Lishkara	Dittu	Punjabi film
1987	Debshishu
	Mirch Masala	Abu Mian
	Goraa
	Susman	Ramulu
	Marte Dam Tak	Daulat / D.K.
1988	Achanak
	Hum Farishte Nahin	Gopi / Tala Master / Murlidhar
	Ek Hi Maqsad	Ram Kumar Verma
	Puravrutham	Raman	Malayalam film
1989	Shagun
	Sava Ser Gehu
	Darshana
	Ilaaka	Bheema (Raja's Foster Father)
1990	Sankranti
	Kayedi
	Halaat
	Ghayal	ACP Joe D'Souza	Nominated – Filmfare Award for Best Supporting Actor
	Disha	Parshuram 'Pagal Parsa' Sarpat
1991	Irada	Shankar
	Sam & Me	Chetan Parikh	English film
	Narsimha	Suraj Narayan Singh 'Baapji'
	Meena Bazar
	Antarnaad
1992	Karm Yodha	Sub-Inspector Patwardhan
	Raat	Sharji
	Raatri	Sharji	Telugu film
	Current	Velu
	City of Joy	Hazari Pal	English film
	Ankuram	Parvez Hussain	Telugu film
	Dharavi	Rajkaran
1993	Aakanksha
	Maya Memsaab
	The Burning Season	Rajiv Sharma
	Patang	Mathura
	In Custody	Deven
1994	Ankuram	Satyam
	Wolf	Dr. Vijay Alezias	English film
	Drohkaal	DCP Abhay Singh
	Purush
	Triyacharitra	Billar
1995	Ek Ka Jawab Do
	Beparoa
	Zakhmi Sipahi	Om Chaudhary
	Aatank Hi Aatank	Sharad Joshi
	Brothers in Trouble	Hussein Shah	English film
	Target	Rambharosa
	Tarpan	Jassu
	Kartavya	Ghulam Rasul
1996	PremGranth	Baliram
	Krishna	Minister Amar Prabhakar
	The Ghost and the Darkness	Abdullah	English film
	Maachis	Sanatan	Nominated – Filmfare Award for Best Supporting Actor
	Ghatak: Lethal	Sachdev
	Ram Aur Shyam	D.I.G. Suryapratap Thakur
	Talaashi	Inspector Puri
1997	Zameer: The Awakening of a Soul	Jaichand Marwah
	Gupt: The Hidden Truth	Inspector Udham Singh	Nominated – Filmfare Award for Best Supporting Actor
	My Son the Fanatic	Parvez	English film
	Bhai	Advocate Satyaprakash
	Chachi 420	Banwari lal-Secy
	Mrityudand	Rambaran Mahto
	Nirnayak	Inspector Nanak
	Chupp	Keshav Narang
	Aastha	Amar
1998	Vinashak – Destroyer	Inspector Khan
	Zor: Never Underestimate the Force	Shah Alam
	Pyaar To Hona Hi Tha	Inspector Khan	Nominated – Filmfare Award for Best Supporting Actor
	Such a Long Journey	Ghulam Mohamed	English film
	China Gate	Krishnakant Puri
1999	East Is East	George Khan	English film Nominated – BAFTA Award for Best Actor in a Leading Role
	A.K.47	Commissioner Yashwant Sinha	Kannada-Telugu film
	Khoobsurat	Dilip Chaudhary
	Mon petit diable	Tom	French-Hindi Bilingual
2000	Dulhan Hum Le Jayenge	Bhola Nath
	Pukar	Colonel Hussein
	Hey Ram	Subhash Goel
	Hera Pheri	Khadak Singh
	Kunwara	Balraj Singh
	Kurukshetra	Baburao Deshmukh
	Ghaath	Ajay Pandey
	Zindagi Zindabad
	Bas Yaari Rakho	Tom
2001	Farz	ACP Arjun Singh
	Zahreela	Arun Dev
	Gadar: Ek Prem Katha	Narrator
	The Parole Officer	George	English film
	Happy Now?	Tin Man	English film
	The Zookeeper	the Vet	English film
	The Mystic Masseur	Ramlogan	English film
	Indian	Joginder Singh
	Deewaanapan	Prakash Saxena - Suraj's dad
	Bollywood Calling	Subramaniam	English film
	Is Pyaar Ko Kya Naam Doon
2002	Pitaah	Thakur Avadh Narayan Singh
	Maa Tujhhe Salaam	Narrator	voice
	Kranti	Col. Krishnakanth
	Ansh: The Deadly Part	Bhagat Pandey
	Pyaar Diwana Hota Hai	S. Puri
	Awara Paagal Deewana	Ballu Bolbachan
	Shararat	DCP Bhosle
	Chor Machaaye Shor	DCP Pandey
	Guru Mahaaguru	Crocodile
	Ghaav: The Wound	Inspector Gautam
	Dhruva	Pratap Singh	Kannada film
2003	Aapko Pehle Bhi Kahin Dekha Hai	Sam
	Kash Aap Hamare Hote	Yashwant Raj Mankotia
	Ek Aur Ek Gyarah: By Hook or by Crook	Narrator	Uncredited
	Code 46	Bahkland	English film
	Miss India: The Mystery	Inspector Yograj
	Maqbool	Inspector Pandit
	Chupke Se	Qasim Khan Qayamat
	Kagaar: Life on the Edge	Sub-Inspector Gokhale
	Dhoop	Father of Dead Military Man
	Pyaar Kiya Nahin Jaata	Om Prakash Khurana
2004	Yuva	Prosonjit Bhatacharya
	Aan: Men at Work	Police Commissioner Khurana
	Dev	Special Commissioner Tejinder Khosla
	Lakshya	Subedar Maj. Pritam Singh
	Kyun! Ho Gaya Na...	Amit Khanna
	King of Bollywood	Karan Kumar
	AK-47	Commissioner Yashwant Sinha
	Stop!	Anand Mehra
2005	Zinda Dil
	Kisna: The Warrior Poet	Jumman Miya
	Mumbai Xpress	ACP S.P. Rao
	Mangal Pandey: The Rising	Narrator
	Amar Joshi Shahid Ho Gaya	Writer
	Kyon Ki	Dr. Khurana
	Deewane Huye Paagal	Mehboob / Scientist Khurana
	The Hangman	Shiva Sathe
2006	Rang De Basanti	Amanullah Khan
	Baghi	Haakam Singh
	Malamaal Weekly	Balwant 'Balu'
	Chup Chup Ke	Prabhat Singh Chauhan
	Baabul	Balwant Kapoor
	Don: The Chase Begins Again	CBI Officer Vishal Malik
2007	Khallas: The Beginning of End	A.C.P. Akhlaq Khan
	Delhii Heights	Timmy Kohli
	Panga Naa Lo	Kartar Singh
	Fool & Final	Father of Rahul / Raja
	Buddha Mar Gaya	Vidyut Baba / Vidya
	Victoria No. 203	Rana
	Dhol	Tripathi
	Dum Kaata	Ranade / Aabu
	Charlie Wilson's War	Muhammad Zia-ul-Haq	English film
	Shoot on Sight	Junaid
	Welcome	Narrator
2008	Yaariyan	Jagpal Bir 'J.B.' Singh
	Lovesongs: Yesterday, Today & Tomorrow	Aftab Jaffrey
	Mere Baap Pehle Aap	Madhav Mathur
	Kismat Konnection	Sanjeev Gill
	Money Hai Toh Honey Hai	Narrator
	Singh Is Kinng	Rangeela
	Mukhbiir	SP Intelligence — Rathod
	Maharathi	ACP Gokhale
2009	Chal Chala Chal	Omkar Nath
	Billu	Sahukaar Daamchand
	Delhi-6	Madan Gopal Sharma
	Baabarr	Daroga Chaturvedi
	London Dreams	Arjun's uncle
	Life Goes On	Alok
	Kurbaan	Bhaijaan
	Bolo Raam	Inspector Indrajeet Singh Rathi
2010	Road to Sangam	Mohammad Ali Kasuri
	Na Ghar Ke Na Ghaat Ke	Sankata Prasad Tripathi
	Kushti	Jiten Singh
	Dabangg	Inspector Kasturilal Vishkarma
	West Is West	George Khan	English film
	Action Replayy	Rai Bhahadur
2011	Teen Thay Bhai	Chixie Gill
	Kucch Luv Jaisaa	Madhu's Father
	Love Express	Khadak Singh Bakshi
	Bin Bulaye Baraati	Sub Inspector Pralay Pratap Singh
	Khap	Sarpanch
	Don 2: The King is Back	CBI Officer Vishal Malik
	Society Kaam Se Gayi
2012	Agneepath	Additional Commissioner Gaitonde
	Tere Naal Love Ho Gaya	Chaudhary
	Chaar Din Ki Chandni	Fatoor Singh
	Mere Dost Picture Abhi Baaki Hai	Baig Saab
	Krishna Aur Kans	Kans	Voice
	Son of Flower	Munshi Pyare Lal Suman
	The Reluctant Fundamentalist	Abu	English film
	Kamaal Dhamaal Malamaal	David
	OMG: Oh My God!	Hanif Qureshi
	Chakravyuh	Govind Suryavanshi
2013	Policegiri	Commissioner
	Jatt Boys Putt Jattan De	Jora Vailly	Punjabi film
	Bhaji in Problem	Mr. Dhingra	Punjabi film
	The Lovers		Uncredited
2014	Heartless	Sanjay Trehan
	Bazaar E Husn	Kishan Chand
	The Hundred-Foot Journey	Papa Kadam	English
	Aa Gaye Munde U.K. De	Daleep Singh Dhillon
	Little Terrors	Abdul-Wadood Kamil
	Chaar Sahibzaade	Narrator	Punjabi film Voice
2015	Jai Jawaan Jai Kisaan	Dr. Rajendra Prasad
	Dirty Politics	Laddu Babu aka Sai Kumar Konakandla
	Leather Life		Punjabi film
	Jai Ho Democracy	Pandeyji
	Uvaa	Hukum Pratap Choudhary
	Miss Tanakpur Haazir Ho	Matang Singh
	Bajrangi Bhaijaan	Moulana Sahab
	Welcome Back	Narrator	Voice
	Buniyaad	Bapuji	Punjabi film
	Hogaya Dimaagh Ka Dahi	Mirza Kishan Singh Joseph
	Trafficker	Supreme Court Judge	English language Singaporean Thai film
2016	Ghayal Once Again	ACP Joe D'Souza
	A Million Rivers	Shiv	English^[46]^[47]
	Aadupuliyattam	Muni	Malayalam film Nominated – IIFA Utsavam for Performance in a Supporting Role – Male
	Project Marathwada	Tukaram
	Waarrior Savitri	Yamraj
	Actor In Law	Rafaqat Mirza	Pakistani film^[48]
	A Death in the Gunj	O.P Bakshi
	Mirzya	Munna (Lauhar)
	Gandhigiri	Rai Saheb
	Yeh Hai Lollipop	Masoom
	Chaar Sahibzaade: Rise of Banda Singh Bahadur	Narrator
	Chapekar Brothers	Bal Gangadhar Tilak^[49]
2017	Prakash Electronic	Narrator^[50]
	Viceroy's House	Ali Rahim Noor	Posthumous release English film^[51]
	The Ghazi Attack	Admiral V.S. Nanda	Posthumous release
	Tiger		Posthumous release (Kannada film)
	Tubelight	Banne Chacha	Posthumous release
	Mr. Kabaadi	Channulal Surmewala	Posthumous release
2018	Lashtam Pashtam	Saleem	Posthumous release
2018	Load Wedding	Raja's Father	Posthumous release, Pakistani film
2019	The Gandhi Murder	T.G., Director General of Police	Posthumous release
2020	Gul Makai	General Ashfaq Parvez Kayani	Posthumous release
2020	Omprakash Zindabaad	Rambhajjan	Posthumous release^[52]
2023	Khela Hobe	Fareek Bhai	Posthumous release^[53]
TBA	2006 Varanasi – The Untold		Posthumous release; Completed; Unreleased ^[54]^[55]

Television

Year	Title	Role	Notes
1981	Sadgati	Dukhi	Television film
1984	The Jewel in the Crown	Mr De Souza	British series^[56]
1985	Khandaan
1988	Bharat Ek Khoj	Various characters	^[56]
	Kakaji Kahin	Kakaji	^[56]
	Tamas	Nathu	Television film^[56]
1988–1989	Mr. Yogi	Narrator	^[56]
1993–1994	Kirdaar	Various characters	^[57]
1994	Woh Chokri		Television film
1997	Aahat	Randhir magician	1 episode
1997	Sea Hawks	Uncle Sam	^[58]
1999	Antaral	Shreevee
2001	CID	Joe Santose	episodes: The Case of Counterfeit Cop Part I and II
2002	Achanak 37 Saal Baad	Narrator	episode 1 opening scene narration
2002	White Teeth	Samad Miah Iqbal	British TV serial
2002–2003	Jasoos Vijay	Presenter
2003	Second Generation	Sharma	Television film
2003	The Canterbury Tales	Jetender	British series
2013	Hum Ne Li Hai... Shapath	ACP Vishvanath	Cameo

বঁটা আৰু মনোনয়ন

অসামৰিক বঁটা

১৯৯০: পদ্মশ্ৰী – ভাৰতৰ চতুৰ্থ সৰ্বোচ্চ অসামৰিক বঁটা।^[59]

চলচ্চিত্ৰ বঁটা

বৰ্ষ	শ্ৰেণী	মনোনীত কাম	ফলাফল
ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা
১৯৮২	শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা	আৰোহন	বিজয়ী^[60]
১৯৮৪	শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা	অৰ্ধ সত্য	বিজয়ী^[61]
ফিল্মফেয়াৰ বঁটা
১৯৮১	শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা	আক্ৰোশ	বিজয়ী
১৯৮৪	শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা	অৰ্ধ সত্য	মনোনীত
১৯৯১	শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা	ঘায়েল	মনোনীত
১৯৯২	ঋণাত্মক ভূমিকাত শ্ৰেষ্ঠ প্ৰদৰ্শন	নৰসিংহ	মনোনীত
১৯৯৭	শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা	মাচিছ	মনোনীত
১৯৯৮	কমিক ভূমিকাত শ্ৰেষ্ঠ অভিনয়	চাচি ৪২০	মনোনীত
১৯৯৮	শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা	গুপ্ত : দা হিডেন ট্ৰুথ	মনোনীত
১৯৯৯	শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেতা	পিয়াৰ তো হোনা হি থা	মনোনীত
২০০৯	জীৱনজোৰা কৃতিত্ব বঁটা		বিজয়ী^[62]
বাফটা বঁটা
২০০০	মুখ্য চৰিত্ৰত শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা	ইষ্ট ইজ ইষ্ট	মনোনীত
কাৰ্লভি ভেৰী আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ
১৯৮৪	শ্ৰেষ্ঠ অভিনেতা	অৰ্ধ সত্য	বিজয়ী

তথ্যসূত্ৰ

↑ "Om Puri had an affair with his house help, he confessed this to his first wife one day before getting married". The Times of India. 10 April 2024. https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/om-puri-had-an-affair-with-his-house-help-he-confessed-this-to-his-first-wife-one-day-before-getting-married-i-didnt-have-the-courage-to-cancel-the-wedding/articleshow/120159393.cms.
↑ Najar, Nida (10 January 2017). "Om Puri, a Film Actor Who Rose with the Indian New Wave, Dies at 66". The New York Times. https://www.nytimes.com/2017/01/09/movies/om-puri-a-film-actor-who-rose-with-the-indian-new-wave-dies-at-66.html.
↑ "Om Puri, the actor par excellence who ruled both art and commercial cinema". ThePrint. 18 October 2019. https://theprint.in/theprint-profile/om-puri-the-actor-par-excellence-who-ruled-both-art-commercial-cinema/307106/। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 October 2022.
↑ "Indian actor Om Puri awarded OBE". British Broadcasting Corporation. 23 July 2004. http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3921421.stm.
↑ Wigmore, Richard (2009-05-15). Persson, Miah. Oxford Music Online. Oxford University Press. doi:10.1093/gmo/9781561592630.article.2079344. http://dx.doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.2079344.
↑ Gulzar, Saibal Chatterjee (2003). Encyclopaedia of Hindi Cinema. Publisher Popular Prakashan. পৃষ্ঠা. 606. ISBN 978-8179910665. https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC&pg=PT630। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 January 2016.
↑ Qureshi, Nabeel (2016-09-09), Actor in Law, Filmwala Pictures, https://www.imdb.com/title/tt5333612/, আহৰণ কৰা হৈছে: 2022-09-06
↑ Kumar, Anuj (10 April 2014). "Blast from the past - Aakrosh (1980)". The Hindu. http://www.thehindu.com/features/friday-review/aakrosh-1980/article5894708.ece.
↑ "Bafta nominations in full". BBC. 1 March 2000. http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/662167.stm.
↑ "Washing dishes at 6, dying as a top-notch Indian actor at 66: What you didn't know about Om Puri". indiatoday.com. 6 January 2017. https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/om-puri-953505-2017-01-06। আহৰণ কৰা হৈছে: 25 October 2022.
↑ "Om Puri's journey in showbiz was a fight against odds" (en ভাষাত). The Indian Express. 2009-11-15. https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/om-puris-journey-in-showbiz-was-a-fight-against-odds/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2023-01-31.
↑ "Rediff on the Net, Movies:An interview with Om Puri". rediff.com. http://www.rediff.com/entertai/apr/04puri.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 August 2014.
↑ Puri, Nandita (2009). Om Puri: Unlikely Hero. Roli Books. ISBN 978-9351940753.
1 2 "Did you know? Om Puri ran a chai kiosk in his childhood". Dawn. 19 December 2015. http://images.dawn.com/news/1174470/did-you-know-om-puri-ran-a-chai-kiosk-in-his-childhood.
↑ Panchal, Komal (6 January 2016). "RIP Om Puri: His journey from rag picking to cinematic success". The Indian Express. http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/rip-om-puri-his-journey-from-rag-picking-to-cinematic-success-see-pics-4461617/.
1 2 Jhal, Subhash (11 November 2009). "My wife made me look cheap: Om Puri". The Times of India. http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/My-wife-made-me-look-cheap-Om-Puri/articleshow/5218355.cms.
↑ Sharma, Riya; Kaushik, Divya. "Om Puri passes away: NSD remembers its iconic student - Times of India" (en ভাষাত). https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/nsd-remembers-its-iconic-student/articleshow/56374941.cms.
↑ "NSD Graduates". National School of Drama. http://nsd.gov.in/delhi/wp-content/uploads/2014/09/NSD-GRADUATES1.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-01-06.
↑ "He was too quiet, reserved for an acting student: FTII batchmates remember Om Puri". The Indian Express. 7 January 2017. http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/he-was-too-quiet-reserved-for-an-acting-student-ftii-batchmates-remember-om-puri-4462710/.
↑ "Om Puri, celebrated Indian actor, dies at 66". The Guardian. 6 January 2017. https://www.theguardian.com/world/2017/jan/06/om-puri-indian-actor-dies-aged-66.
1 2 "Veteran actor Om Puri passes away, Bollywood mourns his demise". The Times of India. 7 January 2017. http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/veteran-actor-om-puri-passes-away-bollywood-mourns-his-demise/articleshow/56367905.cms.
1 2 "The legacy of Om Puri". The Week. 6 January 2017. http://www.theweek.in/news/entertainment/the-legacy-of-om-puri.html.
↑ "Om Puri dies of heart attack at 66". Livemint. 6 January 2017. http://www.livemint.com/Consumer/sLbOyfP93wEJGZK8NYjpuL/Thespian-Om-Puri-dies-of-heart-attack-at-66.html.
↑ Pal, Divya (2014-07-31). "Om Puri earns 15–25 lakh not a crore for a film; does Bollywood have an age bias?". News18.. http://www.news18.com/news/india/om-puri-earns-15-25-lakh-not-a-crore-for-a-film-does-bollywood-have-an-age-bias-705265.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-01-06.
1 2 3 "Om Puri: Veteran Indian actor dies at the age of 66". BBC. 6 January 2017. https://www.bbc.com/news/world-asia-india-38527232.
1 2 3 4 "In Om Puri, we witnessed one of the finest, most versatile shape-shifters of our times". The Economic Times. 7 January 2017. http://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/in-om-puri-we-witnessed-one-of-the-finest-most-versatile-shape-shifters-of-our-times/articleshow/56382187.cms.
↑ "Om Puri: Acting giant who traversed both East and West". Business Standard. 6 January 2017. http://wap.business-standard.com/article/pti-stories/om-puri-an-acting-giant-who-traversed-both-east-and-west-117010600289_1.html.
1 2 3 4 5 6 "Om Puri: The actor who never got his due". BBC. 6 January 2017. https://www.bbc.com/news/world-asia-india-38527144.
1 2 3 4 "Om Puri: An Acting Giant of Parallel And New Wave Cinema". Huffington Post. 6 January 2017. http://www.huffingtonpost.in/2017/01/06/indian-film-industry-has-lost-a-pillar-country-mourns-om-puri/.
↑ "Om Puri returns to TV with crime show". Hindustantimes.com. 24 July 2012. Archived from the original on 27 July 2012. https://web.archive.org/web/20120727041112/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Television/Om-Puri-returns-to-TV-with-crime-show/Article1-894098.aspx.
↑ Atulkar, Preeti. "Om Puri's 'Marathi debut". The Times of India. http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/Om-Puris-Marathi-debut/articleshow/46947048.cms.
↑ "Salman Khan's Tubelight to be Om Puri's last film, Kabir Khan says will miss his warm hugs". 6 January 2017. http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khans-tubelight-to-be-om-puris-last-film-kabir-khan-says-will-miss-his-warm-hugs-4462267। আহৰণ কৰা হৈছে: 27 July 2017.
↑ "Om Puri to star in his first wife Seema Kapoor's film". Mid-Day. 31 August 2016. Archived from the original on 6 January 2017. https://web.archive.org/web/20170106174052/http://www.mid-day.com/articles/om-puri-to-star-in-his-first-wife-seema-kapoors-film/17574177.
↑ "The Om Puri Story: A marriage on the rocks, a son caught in the middle and old lovers". m.indiatoday.in. 28 August 2013. http://m.indiatoday.in/story/om-puri-nandita-puri-domestic-violence-the-entire-story/1/304264.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-09-06.
↑ "Om Puri passes away after a massive heart attack". The Indian Express. 2017-01-06. http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/om-puri-passes-away-after-a-massive-heart-attack-4461368/.
↑ "My wife made me look cheap: Om Puri". The Times of India. 11 November 2009. http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/My-wife-made-me-look-cheap-Om-Puri/articleshow/5218355.cms.
↑ "The Om Puri Story: A marriage on the rocks, a son caught in the middle and old lovers". India Today. 28 August 2013. https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/om-puri-nandita-puri-domestic-violence-the-entire-story-175284-2013-08-27.
1 2 3 4 Puri, Nandita (9 January 2017). "Om Puri, Through The Eyes of His Former Wife". Outlook. http://www.outlookindia.com/website/story/om-puri-through-the-eyes-of-his-former-wife/297611.
↑ Narayan, Hari (6 January 2017). "Om Puri's six defining roles – The Hindu". http://www.thehindu.com/entertainment/movies/Om-Puri%E2%80%99s-six-defining-roles/article16998174.ece.
↑ "Om Puri regrets using harsh words against MPs". https://timesofindia.indiatimes.com/india/om-puri-regrets-for-using-harsh-words-against-mps/articleshow/9791023.cms.
↑ "I'm guilty and should be punished: Om Puri apologies for comments on army" (en ভাষাত). hindustantimes.com. 5 October 2016. https://www.hindustantimes.com/bollywood/i-am-very-embarrassed-i-am-guilty-and-should-be-punished-om-puri-aplogises/story-a3WOy0eGxvx76wrcygSBmJ.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 7 December 2022.
↑ "Om Puri passes away after a massive heart attack". indianexpress.com. 6 January 2017. http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/om-puri-passes-away-after-a-massive-heart-attack-4461368/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2017-01-06.
↑ "Veteran actor Om Puri passes away". ThisHour.in. Archived from the original on 2017-01-06. https://web.archive.org/web/20170106112509/http://www.thishour.in/news/593/veteran-actor-om-puri-passes-away। আহৰণ কৰা হৈছে: 2017-01-06.
↑ "Indian actor Om Puri dies aged 66". BBC News.. 2017-01-06. https://www.bbc.com/news/world-asia-india-38527232.
↑ "Academy Awards 2017 Pay Tribute To Om Puri, Actor Mentioned In 'Memorium' Segment At Oscars" (en ভাষাত). indiatimes.com. http://www.indiatimes.com/entertainment/celebs/academy-awards-2017-pay-tribute-to-om-puri-actor-mentioned-in-memorium-segment-at-oscars-272350.html.
↑ "Patiala-born filmmaker to discuss her new Partition film in NY". The Times of India. 11 September 2015. http://timesofindia.indiatimes.com/nri/nri-achievers/Patiala-born-filmmaker-to-discuss-her-new-Partition-film-in-NY/articleshow/48910162.cms.
↑ "A Million Rivers". 18 June 2011. http://www.sarahsingh.com/?page_id=217। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 January 2017.
↑ "Om Puri's first Pakistani film to release on Eidul Azha". The Express Tribune. http://tribune.com.pk/story/1024090/om-puris-first-pakistani-film-to-release-on-eidul-azha/.
↑ "Om Puri to play Bal Gangadhar Tilak onscreen". Hindustantimes.com. 2015-02-17. Archived from the original on 2015-02-22. https://web.archive.org/web/20150222234027/http://www.hindustantimes.com/bollywood/om-puri-to-play-bal-gangadhar-tilak-onscreen/article1-1317683.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: 2015-07-30.
↑ Joshi, Namrata (6 January 2017). "Prakash Electronics: Short circuit". The Hindu. https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/Prakash-Electronics-Short-circuit/article16997781.ece.
↑ Chadha, Gurinder (6 January 2017). "Om Puri remembered: a man of wit and compassion who put a human face on a label". The Guardian. https://www.theguardian.com/film/filmblog/2017/jan/06/om-puri-remembered-a-man-of-wit-and-compassion-gurinder-chadha.
↑ Desk, NH Web (17 December 2020). "Jagdeep and Om Puri's last film 'Om Prakash Zindabad' to release tomorrow". National Herald. https://www.nationalheraldindia.com/india/naved-jaffrey-shares-his-excitement-to-see-his-dad-jagdeep-jaffery-on-screen-for-last-time-in-om-prakash-zindabad। আহৰণ কৰা হৈছে: 8 October 2021.
↑ "Khela HobeUA". The Times of India. https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-details/khela-hobe/movieshow/97942487.cms.
↑
↑
1 2 3 4 5 "Actor Om Puri no more; 5 TV series where he stole the show with his incredible talent". 6 January 2017. https://www.indiatoday.in/television/top-stories/story/actor-om-puri-no-more-5-tv-series-where-he-stole-the-show-tamas-lifetv-953487-2017-01-06। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 January 2017.
↑ "Gulzar to be seen in a prime time serial 'Kirdar'". 31 October 1993. https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/story/19931031-gulzar-to-be-seen-in-a-prime-time-serial-kirdar-811752-1993-10-30। আহৰণ কৰা হৈছে: 20 March 2018.
↑ "The Sunday Tribune - Spectrum - Television". www.tribuneindia.com. https://www.tribuneindia.com/2002/20020825/spectrum/tv.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 August 2019.
↑ "Padma Awards Directory (1954–2014)". Ministry of Home Affairs (India). 21 May 2014. পৃষ্ঠাসমূহ: 98. http://www.mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/YearWiseListOfRecipientsBharatRatnaPadmaAwards-1954-2014.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 March 2016.
↑ "29th National Film Festival (1982)". Directorate of Film Festivals. পৃষ্ঠা: 10. http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm29thNFAAward.aspx?PdfName=29NFA.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 July 2011.
↑ "31st National Film Festival June 1984". Directorate of Film Festivals. পৃষ্ঠা: 12. http://iffi.nic.in:80/Dff2011/Frm31stNFAAward.aspx?PdfName=31NFA.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 July 2011.
↑ Parasshuram Shalgar (2009-02-28). "Date of 54th Filmfare Awards". PanAsianBiz. Archived from the original on 2010-04-11. https://web.archive.org/web/20100411094902/http://www.panasianbiz.com/panasianbiz/54th-filmfare-awards-2008/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2010-03-09.

[1] "Om Puri had an affair with his house help, he confessed this to his first wife one day before getting married". The Times of India. 10 April 2024. https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/om-puri-had-an-affair-with-his-house-help-he-confessed-this-to-his-first-wife-one-day-before-getting-married-i-didnt-have-the-courage-to-cancel-the-wedding/articleshow/120159393.cms.

[2] Najar, Nida (10 January 2017). "Om Puri, a Film Actor Who Rose with the Indian New Wave, Dies at 66". The New York Times. https://www.nytimes.com/2017/01/09/movies/om-puri-a-film-actor-who-rose-with-the-indian-new-wave-dies-at-66.html.

[3] "Om Puri, the actor par excellence who ruled both art and commercial cinema". ThePrint. 18 October 2019. https://theprint.in/theprint-profile/om-puri-the-actor-par-excellence-who-ruled-both-art-commercial-cinema/307106/। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 October 2022.

[obe-4] "Indian actor Om Puri awarded OBE". British Broadcasting Corporation. 23 July 2004. http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3921421.stm.

[5] Wigmore, Richard (2009-05-15). Persson, Miah. Oxford Music Online. Oxford University Press. doi:10.1093/gmo/9781561592630.article.2079344. http://dx.doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.2079344.

[Gulzar-6] Gulzar, Saibal Chatterjee (2003). Encyclopaedia of Hindi Cinema. Publisher Popular Prakashan. পৃষ্ঠা. 606. ISBN 978-8179910665. https://books.google.com/books?id=8y8vN9A14nkC&pg=PT630। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 January 2016.

[7] Qureshi, Nabeel (2016-09-09), Actor in Law, Filmwala Pictures, https://www.imdb.com/title/tt5333612/, আহৰণ কৰা হৈছে: 2022-09-06

[8] Kumar, Anuj (10 April 2014). "Blast from the past - Aakrosh (1980)". The Hindu. http://www.thehindu.com/features/friday-review/aakrosh-1980/article5894708.ece.

[Auto4R-28-9] "Bafta nominations in full". BBC. 1 March 2000. http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/662167.stm.

[10] "Washing dishes at 6, dying as a top-notch Indian actor at 66: What you didn't know about Om Puri". indiatoday.com. 6 January 2017. https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/om-puri-953505-2017-01-06। আহৰণ কৰা হৈছে: 25 October 2022.

[11] "Om Puri's journey in showbiz was a fight against odds" (en ভাষাত). The Indian Express. 2009-11-15. https://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/om-puris-journey-in-showbiz-was-a-fight-against-odds/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2023-01-31.

[12] "Rediff on the Net, Movies:An interview with Om Puri". rediff.com. http://www.rediff.com/entertai/apr/04puri.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 August 2014.

[biography-13] Puri, Nandita (2009). Om Puri: Unlikely Hero. Roli Books. ISBN 978-9351940753.

[dawn-14] 1 2 "Did you know? Om Puri ran a chai kiosk in his childhood". Dawn. 19 December 2015. http://images.dawn.com/news/1174470/did-you-know-om-puri-ran-a-chai-kiosk-in-his-childhood.

[15] Panchal, Komal (6 January 2016). "RIP Om Puri: His journey from rag picking to cinematic success". The Indian Express. http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/rip-om-puri-his-journey-from-rag-picking-to-cinematic-success-see-pics-4461617/.

[toi-16] 1 2 Jhal, Subhash (11 November 2009). "My wife made me look cheap: Om Puri". The Times of India. http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/My-wife-made-me-look-cheap-Om-Puri/articleshow/5218355.cms.

[17] Sharma, Riya; Kaushik, Divya. "Om Puri passes away: NSD remembers its iconic student - Times of India" (en ভাষাত). https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/nsd-remembers-its-iconic-student/articleshow/56374941.cms.

[nsd2-18] "NSD Graduates". National School of Drama. http://nsd.gov.in/delhi/wp-content/uploads/2014/09/NSD-GRADUATES1.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-01-06.

[ntii-19] "He was too quiet, reserved for an acting student: FTII batchmates remember Om Puri". The Indian Express. 7 January 2017. http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/he-was-too-quiet-reserved-for-an-acting-student-ftii-batchmates-remember-om-puri-4462710/.

[theguardian-20] "Om Puri, celebrated Indian actor, dies at 66". The Guardian. 6 January 2017. https://www.theguardian.com/world/2017/jan/06/om-puri-indian-actor-dies-aged-66.

[toi2-21] 1 2 "Veteran actor Om Puri passes away, Bollywood mourns his demise". The Times of India. 7 January 2017. http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/veteran-actor-om-puri-passes-away-bollywood-mourns-his-demise/articleshow/56367905.cms.

[theweek-22] 1 2 "The legacy of Om Puri". The Week. 6 January 2017. http://www.theweek.in/news/entertainment/the-legacy-of-om-puri.html.

[livemint-23] "Om Puri dies of heart attack at 66". Livemint. 6 January 2017. http://www.livemint.com/Consumer/sLbOyfP93wEJGZK8NYjpuL/Thespian-Om-Puri-dies-of-heart-attack-at-66.html.

[peanuts-24] Pal, Divya (2014-07-31). "Om Puri earns 15–25 lakh not a crore for a film; does Bollywood have an age bias?". News18.. http://www.news18.com/news/india/om-puri-earns-15-25-lakh-not-a-crore-for-a-film-does-bollywood-have-an-age-bias-705265.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-01-06.

[bbc-25] 1 2 3 "Om Puri: Veteran Indian actor dies at the age of 66". BBC. 6 January 2017. https://www.bbc.com/news/world-asia-india-38527232.

[economic_times-26] 1 2 3 4 "In Om Puri, we witnessed one of the finest, most versatile shape-shifters of our times". The Economic Times. 7 January 2017. http://economictimes.indiatimes.com/magazines/panache/in-om-puri-we-witnessed-one-of-the-finest-most-versatile-shape-shifters-of-our-times/articleshow/56382187.cms.

[business_standard-27] "Om Puri: Acting giant who traversed both East and West". Business Standard. 6 January 2017. http://wap.business-standard.com/article/pti-stories/om-puri-an-acting-giant-who-traversed-both-east-and-west-117010600289_1.html.

[Om_Puri:_The_actor_who_never_got_his_due-28] 1 2 3 4 5 6 "Om Puri: The actor who never got his due". BBC. 6 January 2017. https://www.bbc.com/news/world-asia-india-38527144.

[huffingtonpost-29] 1 2 3 4 "Om Puri: An Acting Giant of Parallel And New Wave Cinema". Huffington Post. 6 January 2017. http://www.huffingtonpost.in/2017/01/06/indian-film-industry-has-lost-a-pillar-country-mourns-om-puri/.

[30] "Om Puri returns to TV with crime show". Hindustantimes.com. 24 July 2012. Archived from the original on 27 July 2012. https://web.archive.org/web/20120727041112/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Television/Om-Puri-returns-to-TV-with-crime-show/Article1-894098.aspx.

[31] Atulkar, Preeti. "Om Puri's 'Marathi debut". The Times of India. http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/news/Om-Puris-Marathi-debut/articleshow/46947048.cms.

[32] "Salman Khan's Tubelight to be Om Puri's last film, Kabir Khan says will miss his warm hugs". 6 January 2017. http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/salman-khans-tubelight-to-be-om-puris-last-film-kabir-khan-says-will-miss-his-warm-hugs-4462267। আহৰণ কৰা হৈছে: 27 July 2017.

[kapoor-33] "Om Puri to star in his first wife Seema Kapoor's film". Mid-Day. 31 August 2016. Archived from the original on 6 January 2017. https://web.archive.org/web/20170106174052/http://www.mid-day.com/articles/om-puri-to-star-in-his-first-wife-seema-kapoors-film/17574177.

[34] "The Om Puri Story: A marriage on the rocks, a son caught in the middle and old lovers". m.indiatoday.in. 28 August 2013. http://m.indiatoday.in/story/om-puri-nandita-puri-domestic-violence-the-entire-story/1/304264.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-09-06.

[35] "Om Puri passes away after a massive heart attack". The Indian Express. 2017-01-06. http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/om-puri-passes-away-after-a-massive-heart-attack-4461368/.

[hero-cheap-36] "My wife made me look cheap: Om Puri". The Times of India. 11 November 2009. http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/My-wife-made-me-look-cheap-Om-Puri/articleshow/5218355.cms.

[separation-37] "The Om Puri Story: A marriage on the rocks, a son caught in the middle and old lovers". India Today. 28 August 2013. https://www.indiatoday.in/movies/bollywood/story/om-puri-nandita-puri-domestic-violence-the-entire-story-175284-2013-08-27.

[nandita17-38] 1 2 3 4 Puri, Nandita (9 January 2017). "Om Puri, Through The Eyes of His Former Wife". Outlook. http://www.outlookindia.com/website/story/om-puri-through-the-eyes-of-his-former-wife/297611.

[39] Narayan, Hari (6 January 2017). "Om Puri's six defining roles – The Hindu". http://www.thehindu.com/entertainment/movies/Om-Puri%E2%80%99s-six-defining-roles/article16998174.ece.

[40] "Om Puri regrets using harsh words against MPs". https://timesofindia.indiatimes.com/india/om-puri-regrets-for-using-harsh-words-against-mps/articleshow/9791023.cms.

[41] "I'm guilty and should be punished: Om Puri apologies for comments on army" (en ভাষাত). hindustantimes.com. 5 October 2016. https://www.hindustantimes.com/bollywood/i-am-very-embarrassed-i-am-guilty-and-should-be-punished-om-puri-aplogises/story-a3WOy0eGxvx76wrcygSBmJ.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 7 December 2022.

[42] "Om Puri passes away after a massive heart attack". indianexpress.com. 6 January 2017. http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/om-puri-passes-away-after-a-massive-heart-attack-4461368/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2017-01-06.

[43] "Veteran actor Om Puri passes away". ThisHour.in. Archived from the original on 2017-01-06. https://web.archive.org/web/20170106112509/http://www.thishour.in/news/593/veteran-actor-om-puri-passes-away। আহৰণ কৰা হৈছে: 2017-01-06.

[44] "Indian actor Om Puri dies aged 66". BBC News.. 2017-01-06. https://www.bbc.com/news/world-asia-india-38527232.

[45] "Academy Awards 2017 Pay Tribute To Om Puri, Actor Mentioned In 'Memorium' Segment At Oscars" (en ভাষাত). indiatimes.com. http://www.indiatimes.com/entertainment/celebs/academy-awards-2017-pay-tribute-to-om-puri-actor-mentioned-in-memorium-segment-at-oscars-272350.html.

[46] "Patiala-born filmmaker to discuss her new Partition film in NY". The Times of India. 11 September 2015. http://timesofindia.indiatimes.com/nri/nri-achievers/Patiala-born-filmmaker-to-discuss-her-new-Partition-film-in-NY/articleshow/48910162.cms.

[47] "A Million Rivers". 18 June 2011. http://www.sarahsingh.com/?page_id=217। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 January 2017.

[48] "Om Puri's first Pakistani film to release on Eidul Azha". The Express Tribune. http://tribune.com.pk/story/1024090/om-puris-first-pakistani-film-to-release-on-eidul-azha/.

[49] "Om Puri to play Bal Gangadhar Tilak onscreen". Hindustantimes.com. 2015-02-17. Archived from the original on 2015-02-22. https://web.archive.org/web/20150222234027/http://www.hindustantimes.com/bollywood/om-puri-to-play-bal-gangadhar-tilak-onscreen/article1-1317683.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: 2015-07-30.

[50] Joshi, Namrata (6 January 2017). "Prakash Electronics: Short circuit". The Hindu. https://www.thehindu.com/entertainment/reviews/Prakash-Electronics-Short-circuit/article16997781.ece.

[51] Chadha, Gurinder (6 January 2017). "Om Puri remembered: a man of wit and compassion who put a human face on a label". The Guardian. https://www.theguardian.com/film/filmblog/2017/jan/06/om-puri-remembered-a-man-of-wit-and-compassion-gurinder-chadha.

[52] Desk, NH Web (17 December 2020). "Jagdeep and Om Puri's last film 'Om Prakash Zindabad' to release tomorrow". National Herald. https://www.nationalheraldindia.com/india/naved-jaffrey-shares-his-excitement-to-see-his-dad-jagdeep-jaffery-on-screen-for-last-time-in-om-prakash-zindabad। আহৰণ কৰা হৈছে: 8 October 2021.

[53] "Khela HobeUA". The Times of India. https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-details/khela-hobe/movieshow/97942487.cms.

[54] ↑

[55] ↑

[Various8-56] 1 2 3 4 5 "Actor Om Puri no more; 5 TV series where he stole the show with his incredible talent". 6 January 2017. https://www.indiatoday.in/television/top-stories/story/actor-om-puri-no-more-5-tv-series-where-he-stole-the-show-tamas-lifetv-953487-2017-01-06। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 January 2017.

[57] "Gulzar to be seen in a prime time serial 'Kirdar'". 31 October 1993. https://www.indiatoday.in/magazine/society-and-the-arts/story/19931031-gulzar-to-be-seen-in-a-prime-time-serial-kirdar-811752-1993-10-30। আহৰণ কৰা হৈছে: 20 March 2018.

[58] "The Sunday Tribune - Spectrum - Television". www.tribuneindia.com. https://www.tribuneindia.com/2002/20020825/spectrum/tv.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 August 2019.

[59] "Padma Awards Directory (1954–2014)". Ministry of Home Affairs (India). 21 May 2014. পৃষ্ঠাসমূহ: 98. http://www.mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/YearWiseListOfRecipientsBharatRatnaPadmaAwards-1954-2014.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 March 2016.

[1982award-60] "29th National Film Festival (1982)". Directorate of Film Festivals. পৃষ্ঠা: 10. http://iffi.nic.in/Dff2011/Frm29thNFAAward.aspx?PdfName=29NFA.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 July 2011.

[1984award-61] "31st National Film Festival June 1984". Directorate of Film Festivals. পৃষ্ঠা: 12. http://iffi.nic.in:80/Dff2011/Frm31stNFAAward.aspx?PdfName=31NFA.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 July 2011.

[62] Parasshuram Shalgar (2009-02-28). "Date of 54th Filmfare Awards". PanAsianBiz. Archived from the original on 2010-04-11. https://web.archive.org/web/20100411094902/http://www.panasianbiz.com/panasianbiz/54th-filmfare-awards-2008/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2010-03-09.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]

[47]

[48]

[49]

[50]

[51]

[52]

[53]

[54]

[55]

[56]

[57]

[58]

[59]

[60]

[61]

[62]