কন্দৰ্প (শব্দ)
কন্দৰ্প (সংস্কৃত: कन्दर्प ; ইংৰাজী: Kandarpa) হৈছে এটা সংস্কৃত উৎসৰ শব্দ যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ “আকৰ্ষণীয়” বা “সুন্দৰ”। হিন্দু ধৰ্মৰ পৌৰাণিক কাহিনীত এই শব্দটো প্ৰেমৰ দেৱতা কামদেৱৰ উপনাম হিচাপে ব্যৱহৃত।[1]
ব্যুৎপত্তি
[সম্পাদনা কৰক]“কন্দৰ্প” শব্দটো সংস্কৃত “कन्दर्प”ৰ পৰা আহিছে।[2] এই শব্দৰ মূল ধাতু হৈছে “कन्द्”, অৰ্থাৎ “জ্বলা” বা “দিপ্ত হোৱা”, আৰু ইয়াৰ সৈতে “र्” আৰু “प” যোগ হৈ গঠিত হৈছে। যাৰ অৰ্থ হৈছে — “যিজনে চকুত দীপ্তি বা প্ৰেমৰ উন্মেষ ঘটায়”।[3]
অৰ্থ
[সম্পাদনা কৰক]- সংস্কৃত সাহিত্যত “কন্দৰ্প” মানে — “কামদেৱ” বা “প্ৰেমৰ দেৱতা”।[4]
- “কন্দৰ্পৰূপ” মানে — “অতি সুন্দৰ ৰূপবিশিষ্ট ব্যক্তি”।[5]
- “কন্দৰ্পজনিত” মানে — “প্ৰেম বা আকৰ্ষণৰদ্বাৰা উদ্ভূত”।[6]
- “কন্দৰ্পজিৎ” মানে — “প্ৰেম, সৌন্দৰ্য বা কামনাক যিয়ে জয়লাভ কৰিব পাৰে”।
ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰসঙ্গ
[সম্পাদনা কৰক]হিন্দু পৌৰাণিক কাহিনীত “কন্দৰ্প” হৈছে কামদেৱৰ এটা বিশেষ নাম।[7] তেওঁক “পঞ্চশৰ” (পাঁচবাণধাৰী) বুলিও কোৱা হয়। কামদেৱৰ বাণত “কন্দৰ্প” নামৰ প্ৰয়োগে সূচায় যে, তেওঁৰ প্ৰেমবাণে দেৱতা আৰু মানুহ উভয়কেই মোহিত কৰে।[8]
আধুনিক ব্যৱহাৰ
[সম্পাদনা কৰক]“কন্দৰ্প” নামটো বৰ্তমান ভাৰত, নেপাল, আৰু ভাৰতীয় প্ৰবাসী সমাজত পুৰুষসকলৰ নাম হিচাপে প্ৰচলিত। ইয়াৰ অৰ্থ হিচাপে “প্ৰেম”, “ৰূপ”, “সুন্দৰতা”, আৰু “দৈৱিক আকৰ্ষণ” বুজোৱা হয়।[9]
ব্যক্তিনামত ব্যৱহাৰ
[সম্পাদনা কৰক]“কন্দৰ্প” শব্দটো ভাৰতীয় ব্যক্তিনামৰ অংশ হিচাপে বহুল ব্যৱহৃত।[10] বিশেষকৈ অসম, পশ্চিমবঙ্গ আৰু ভিয়েটনামৰ প্ৰাচীন চম্পা ৰাজত্বত এই নাম দেখা যায়।
কন্দৰ্প নামৰ ব্যক্তি
[সম্পাদনা কৰক]- কন্দৰ্প – হিন্দু দেৱতা কামদেৱৰ আন এটা নাম। ইয়াৰ উপৰিও “কন্দৰ্প” হ'ল ছিৰাজ (১৯৪৮ চলচ্চিত্ৰ)ৰ এটা চৰিত্ৰ।
- কন্দৰ্পধৰ্ম বা “কন্দৰ্পবৰ্মন” — সপ্তম শতাব্দীত ভিয়েটনামৰ চম্পা ৰাজ্যৰ ৰাজা আছিল।[11]
- মহাৰাজ কন্দৰ্পনাৰায়ণ বসু – চন্দ্ৰদ্বীপ ৰাজ্যৰ শাসক, বাৰ ভূঞাৰ ভিতৰত এজন আছিল ৷
- কন্দৰ্পেশ্বৰ সিংহ – আহোম ৰাজবংশৰ এগৰাকী কোঁৱৰ আছিল।
- ড॰ কন্দৰ্প কুমাৰ ডেকা — ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্ৰাক্তন উপাচাৰ্য, শিক্ষাবিদ।[12]
- ড° কন্দৰ্প কুমাৰ শৰ্মা – গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক।[13]
- কন্দৰ্প বৰপূজাৰী – অসমীয়া কবি।[14]
- কন্দৰ্প কুমাৰ বৰবৰুৱা – অসমীয়া কবি।[14]
- কন্দৰ্প নাথ শৰ্মা — চিত্ৰশিল্পী।[15]
- কন্দৰ্পজিৎ কল্লোল – অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ এজন সদস্য।[16]
সমাৰ্থক শব্দ
[সম্পাদনা কৰক]- কামদেৱ
- মনমথ
- মদন
- অনঙ্গ
- ৰতিদেৱ
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ V. S. Apte (1965). The Practical Sanskrit-English Dictionary. Poona: Prasad Prakashan, p. 178.
- ↑ Macdonell, A. A. (1917). A Practical Sanskrit Dictionary. Oxford University Press.
- ↑ Monier-Williams (1899), p. 256.
- ↑ Apte (1965), p. 178.
- ↑ Macdonell (1917), s.v. Kandarpa.
- ↑ Monier-Williams (1899), p. 257.
- ↑ Dowson, John (1879). A Classical Dictionary of Hindu Mythology. London: Trübner & Co., p. 159.
- ↑ Macdonell (1917), p. 313.
- ↑ Behind the Name Database (2024). Entry: "Kandarp". Retrieved October 2025.
- ↑ Chatterji, Suniti Kumar (1951). Indian Personal Names. Calcutta University Press.
- ↑ Zakharov, A. O. (2015). Political History of Central Vietnam in the 2nd–8th Centuries: Linyi and Champa. Moscow: Institute of Oriental Studies, p. 85–88.
- ↑ "ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যাল" (as ভাষাত). Rongili BartaRongili Barta. https://rongilibarta.com/ডিব্ৰুগড়-বিশ্ববিদ্যাল-16/। আহৰণ কৰা হৈছে: 24 October 2025.
- ↑ "গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত ২১ দিনীয়া অন্তৰ্ভুক্তিৰ কাৰ্য্যক্ৰমৰ শুভাৰম্ভ" (as ভাষাত). Asomiya PratidinAsomiya Pratidin. 28 Aug 2024. https://www.asomiyapratidin.in/homepage/21days-induction-program-at-guwahati-university। আহৰণ কৰা হৈছে: 24 Oct 2025.
- 1 2 "পান্থপাদপ এখন ক্ষুদ্" (as ভাষাত). Poetry Without FearPoetry Without Fear. https://poetrywithoutfear.com/পান্থপাদপ-এখন-ক্ষুদ্/। আহৰণ কৰা হৈছে: 24 Oct 2025.
- ↑ "২০২০ ব’ৰ্ষৰ Kandarpa Nath Sarma আৰু Jharna Saikia-লৈ Kalaguru Bishnu Prabha Rabha বটাঁ সম্বোধন" (as ভাষাত). NE NOW AssamNE NOW Assam. https://assam.nenow.in/2020-bishnu-rabha-award-to-kandarpa-nath-sarma-and-jharna-saikia/। আহৰণ কৰা হৈছে: 24 Oct 2025.
- ↑ "ব্লগ-পৃষ্ঠা 93" (as ভাষাত). Anya YugAnya Yug. https://www.anyayug.com/p/blog-page_93.html?m=1। আহৰণ কৰা হৈছে: 24 Oct 2025.