সমললৈ যাওক

কন্নুৰ

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
কন্নুৰ
কান্নানোৰ
চহৰ
কন্নুৰৰ আকাশৰেখা
পয়্যাম্বলম সাগৰীয় তীৰ
কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ
গান্ধী চাৰ্কোল
কুপ্পম দলং
ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ
পেৰালাস্সেশ্ৰী পুখুৰী
এঝিমালা পাহাৰ
উপনাম: 
তাঁত আৰু কিংবদন্তিৰ ভূমিসাঁচ:Force singular
কন্নুৰ is located in Kerala
কন্নুৰ
কন্নুৰ
কন্নুৰ (কেৰালা)
কন্নুৰ is located in ভাৰত
কন্নুৰ
কন্নুৰ
কন্নুৰ (ভাৰত)
স্থানাংক: 11°52′28.2″N 75°22′13.4″E / 11.8745°N 75.370389°E / 11.8745; 75.370389স্থানাংক: 11°52′28.2″N 75°22′13.4″E / 11.8745°N 75.370389°E / 11.8745; 75.370389
দেশ  ভাৰত
ৰাজ্য কেৰালা
জিলা কন্নুৰ
তালুক কন্নুৰ
চৰকাৰ
 • ধৰণ পৌৰ নিগম
 • পৰিচালনা কন্নুৰ পৌৰ নিগম
 • মেয়ৰ পি. ইন্দিৰা (আইএনচি)[1]
 • উপ মেয়ৰ কে. পি. তাহিৰ (আইইউএমএল)[1]
 • বিধায়কসকল টি. অ. মোহনন (কন্নুৰ) আৰু কে. ভি. সুমেশ (অঝিকোড়)
 • সাংসদ কে. সুধাকৰণ (আইএনচি)
 • আৰক্ষী আয়ুক্ত বি. ভি. বিজয়া ভাৰত ৰেড্ডি আইপিএছ
কালি
[2][3]
 • চহৰ
 ৭৮.৩৫ বৰ্গকিমি (৩০.২৫ বৰ্গমাইল)
 • মেট্ৰ’
 ১০০৩ বৰ্গকিমি (৩৮৭ বৰ্গমাইল)
 • স্থান ৫
উচ্চতা
 ৩৮.৭৮ মিটাৰ (১২৭.২৩ ফুট)
জনসংখ্যা
 (২০১১)[2][3]
 • চহৰ
 ২,৩২,৪৮৬
 • স্থান ৬
 • ঘনত্ব ৩,০০০/বৰ্গকিমি (৭,৭০০/বৰ্গমাইল)
 • মেট্ৰ’
[4][5]
 ২৪৬৫০০০

কন্নুৰ (Malayalam: [kɐɳːuːr] ⓘ), পূৰ্বতে ইংৰাজীত কান্নানোৰ বুলি জনা গৈছিল, ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ এখন চহৰ আৰু পৌৰ নিগম।[6][7] ই কন্নুৰ জিলাৰ প্ৰশাসনিক সদৰ। ই প্ৰধান বন্দৰ চহৰ তথা বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰ কোচিৰপৰা ২৭৪ কিলোমিটাৰ (১৭০ মাইল) উত্তৰত আৰু আন এখন প্ৰধান বন্দৰ চহৰ মাংগালুৰুৰপৰা ১৩৭ কিলোমিটাৰ (৮৫ মাইল) দক্ষিণত অৱস্থিত। ই কেৰালাৰ পঞ্চম বৃহত্তম চহৰ। ভাৰতত ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ সময়ত কন্নুৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিৰ অন্তৰ্গত মলাবাৰ জিলাৰ অংশ আছিল আৰু তেতিয়া এই চহৰখন কান্নানোৰ বুলি জনা গৈছিল। কন্নুৰ কেৰালাৰ পঞ্চম বৃহত্তম নগৰীয় অঞ্চল।[8] ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, চহৰখনৰ মূল ভূ-খণ্ড পৰিচালনা কৰা স্থানীয় নিকায় কন্নুৰ পৌৰ নিগমৰ জনসংখ্যা আছিল ২৩২,৪৮৬ জন।[2][9]

কন্নুৰ কোলাথুনাডুৰ সদৰ আছিল। ই কালিকটৰ জামোৰিন, কোচিন ৰাজ্য আৰু কুইলন ৰাজ্যৰ সমান্তৰালভাৱে মলাবাৰ উপকূলৰ চাৰিখন আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ৰাজবংশৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে অৰাক্কাল ৰাজ্যৰ কন্নুৰ চহৰ আৰু লাক্ষাদ্বীপৰ ওপৰত অধিকাৰ আছিল।[10] ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ আইন ১০ৰ (নগৰ উন্নয়ন আইন ১৮৫০-ৰ সংশোধনী) অধীনত ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কন্নুৰ পৌৰসভা গঠন কৰা হয়।[11] ইয়াৰ লগতে তলশ্যেৰী, কোজিকোড়ে, পলক্কড় আৰু ফৰ্ট কোচি পৌৰসভাও গঠিত হৈছিল, যিবোৰ ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম আধুনিক পৌৰসভাত পৰিণত হয়। ২০১৫ চনত ইয়াক পৌৰ নিগমলৈ উন্নীত কৰা হয়।

কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্ট কেৰালাৰ একমাত্ৰ কেণ্টনমেণ্ট ব’ৰ্ড।[12] এঝিমালাত থকা ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ আৰু বিশ্বৰ তৃতীয় বৃহত্তম নৌ সেনা একাডেমী।[13][অ-প্ৰাথমিক উৎসৰ প্ৰয়োজন] মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ আৰু ই এখন বিবিচি টপ গিয়াৰ প্ৰবন্ধত গাড়ী চলাবলৈ বিশ্বৰ শ্ৰেষ্ঠ ছখন তীৰৰ ভিতৰত স্থান পাইছিল।[14] ব্ৰিটিছ শাসনৰ সময়ত কন্নুৰৰ প্ৰধান গুৰুত্ব তলশ্যেৰী জালুক উৎপাদনত আছিল।

ইতিহাস

[সম্পাদনা কৰক]
পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছীৰ নাম, পথ আৰু অৱস্থান (প্ৰথম শতিকা)
কন্নুৰ বাতিঘৰ
পয়্যাম্বলম সাগৰীয় তীৰ
কোলাথিৰি ৰজাৰ (কন্নুৰৰ শাসক) মন্ত্ৰী কুৰুপ্পুৰ ভাস্কো দা গামালৈ লিখা আৰবী পত্ৰ (১৫২৪)

প্ৰাগঐতিহাসিক আৰু প্ৰাচীন যুগ

[সম্পাদনা কৰক]

এই অঞ্চলত মানুহৰ বসতিৰ প্ৰাচীনতম প্ৰমাণ হিচাপে নৱপ্ৰস্তৰ যুগৰ শিল কাটি বনোৱা গুহা আৰু মেগালিথিক সমাধিৰ স্থান পোৱা গৈছে। টেলিপৰাম্বা-কন্নুৰ-তলশ্যেৰী অঞ্চলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে শিল কাটি বনোৱা গুহা, ডলমেন, সমাধি বৃত্ত আৰু মেনহিৰ পোৱা যায়, যিবোৰ সকলো মেগালিথ। প্ৰথমৰপৰা পঞ্চম শতিকাৰ সংগম যুগত কন্নুৰ জিলা এঝিমালাক কেন্দ্ৰ কৰি থকা এখন শক্তিশালী ৰাজ্যৰ পীঠস্থান আছিল। প্ৰাচীন বন্দৰ নৌৰা, যাক পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছীত মুজিৰিছৰ উত্তৰে থকা বন্দৰ বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, তাক কন্নুৰ বুলি চিনাক্ত কৰা হৈছে।[15] প্ৰথম শতিকাৰ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে টিণ্ডিছ বন্দৰ কেপ্ৰোবটোছৰ (চেৰা ৰাজবংশ) উত্তৰ-পশ্চিম সীমাত অৱস্থিত আছিল।[16] টিণ্ডিছ বন্দৰৰ উত্তৰে থকা অঞ্চলটো সংগম যুগত এঝিমালা ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।[17]

পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছীৰ মতে, নৌৰা আৰু টিণ্ডিছৰপৰা লিমিৰিকে নামৰ অঞ্চলটো আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে টলেমীয়ে কেৱল টিণ্ডিছক লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণি বুলি উল্লেখ কৰিছে। এই অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীত শেষ হৈছিল; গতিকে ই বৰ্তমানৰ মলাবাৰ উপকূলৰ সৈতে প্ৰায় মিলি যায়। এই অঞ্চলটোৰ সৈতে ৰোমৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫০,০০০,০০০ চেষ্টাৰচেছ বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।[18] প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে লিমিৰিকেত জলদস্যুৰ উপদ্ৰৱ আছিল।[19] কছমাছ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টেছয়ে উল্লেখ কৰিছে যে লিমিৰিকে জালুকৰ এক প্ৰধান উৎস আছিল।[20][21]

এঝিমালা ৰাজ্যৰ দুটা নাডুৰ ওপৰত কৰ্তৃত্ব আছিল – উপকূলীয় পূঝিনাডু আৰু পাহাৰীয়া পূব অংশৰ কৰ্কনাডু। সংগম সাহিত্যৰ গ্ৰন্থসমূহৰ মতে, পূঝিনাডুত মাংগালুৰু আৰু কোজিকোড়েৰ মাজৰ বেছিভাগ উপকূলীয় অঞ্চল অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।[22] কৰ্কনাডুত ৱায়ানাড়-গুডালুৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল আৰু কড়াগুৰ (কুৰ্গ) কিছু অংশ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।[23] কোৱা হয় যে সংগম গ্ৰন্থ অনুসৰি, পঞ্চম শতিকাত যুদ্ধত মৃত্যুদণ্ডৰ ঠিক আগতে যেতিয়া চেৰাসকলৰ হাতত পৰাজিত হৈছিল, তেতিয়া এঝিমালা ৰাজবংশৰ আটাইতকৈ বিখ্যাত শাসক নান্নানে ৱায়ানাড় পাহাৰত আশ্ৰয় লৈছিল।[23]

প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগ

[সম্পাদনা কৰক]

কেৰালা মুছলমান পৰম্পৰা অনুসৰি, কন্নুৰ আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া মাডায়ি আৰু ধৰ্মডম ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত তিনিটাৰ স্থান আছিল। চেৰামন পেৰুমালসকলৰ কিংবদন্তি অনুসৰি, ৬২৪ খ্ৰীষ্টাব্দত কোডুংগালোৰত প্ৰথমখন ভাৰতীয় মছজিদ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইটো চেৰা ৰাজবংশৰ শেষ শাসকৰ (চেৰামন পেৰুমাল) নিৰ্দেশত হৈছিল, যি ধৰ্মডমৰপৰা মক্কালৈ গৈছিল আৰু মহম্মদৰ (প্ৰায় ৫৭০–৬৩২) জীৱিত কালতেই ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল।[24][25][26][27] কিচ্ছা শ্বাকৰৱতী ফাৰ্মাদৰ মতে, কোডুংগালোৰ, কোল্লাম, মাডায়ি, বাৰ্কুৰ, মাংগালুৰু, কাছাৰগোড়, কন্নুৰ, ধৰ্মডম, পান্থালয়নি, আৰু চালিয়ামৰ মছজিদসমূহ মালিকদিনাৰৰ সময়ত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু এইবোৰ ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি মছজিদসমূহৰ ভিতৰত পৰে।[28] বিশ্বাস কৰা হয় যে মালিকদিনাৰৰ মৃত্যু কাছাৰগোড় চহৰৰ থালাংগাৰাত হৈছিল।[29]

আয়িক্কাৰাত মপ্পিলা উপসাগৰ বন্দৰ। এফালে ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ (১৫০৫ চনত নিৰ্মিত) আৰু আনফালে অৰাক্কাল ৰাজপ্ৰাসাদ আছে।

প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় কালত এঝিমালা ৰাজ্যৰ পিছত মুশিকা ৰাজবংশৰ শাসন আছিল, যিটো সম্ভৱতঃ টুলু নাডুৰপৰা টুলুৱা ব্ৰাহ্মণসকলৰ প্ৰব্ৰজনৰ বাবে হৈছিল। একাদশ শতিকাত অথুলাই লিখা মুশিকা-বংশ মহাকাব্যই সেই সময়লৈকে মুশিকা ৰাজপৰিয়ালৰ লিপিবদ্ধ অতীতৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।[30] ভাৰতীয় নৃতত্ত্ববিদ আয়িনাপল্লী আয়াপ্পনৰ মতে টুলু নাডুৰ বুণ্ট সম্প্ৰদায়ৰ এক শক্তিশালী আৰু যুঁজাৰু ফৈদক কোলা বাৰী বুলি কোৱা হৈছিল আৰু কোলাথুনাডুৰ কোলাথিৰি ৰজা এই ফৈদৰ বংশধৰ আছিল।[31] মুশিকা ৰাজবংশৰ বংশধৰ কোলাথুনাডু ৰাজ্যৰ ক্ষমতাৰ শীৰ্ষ সময়ত ইয়াৰ সীমা উত্তৰে নেত্ৰাৱতী নদীৰ (মাংগালুৰু) পৰা[30] দক্ষিণত কোৰাপুঝালৈকে (কোজিকোড়ে) বিস্তৃত আছিল। ইয়াৰ পশ্চিম সীমাত আৰব সাগৰ আৰু পূব সীমাত কড়াগু পাহাৰ আছিল, লগতে আৰব সাগৰৰ বিচ্ছিন্ন দ্বীপ লাক্ষাদ্বীপও ইয়াৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল।[22]

কন্নুৰৰ সমীপৱৰ্তী এঝিমালাত ১০৭৫ খ্ৰীষ্টাব্দৰ এটি প্ৰাচীন মালায়ালম শিলালিপি পোৱা গৈছে (ৰামনতলি শিলালিপি), য'ত মাংগালুৰুৰ আলুপা ৰাজবংশৰ ৰজা কুণ্ডা আলুপাৰ উল্লেখ আছে।[32] কন্নুৰৰ মাডায়ি মছজিদৰ ভিতৰত থকা এখন তামৰ ফলিত আৰবী শিলালিপি অনুসৰি ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠা বৰ্ষ হৈছে ১১২৮ খ্ৰীষ্টাব্দ।[33] ভ্ৰমণ সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থত (ইল মিলিয়নে) মাৰ্কো প’ল’ৱে ১২৯০-ৰ দশকৰ মাজভাগত এই অঞ্চললৈ কৰা ভ্ৰমণৰ বৰ্ণনা দিছে। আন ভ্ৰমণকাৰীসকলৰ ভিতৰত বৌদ্ধ তীৰ্থযাত্ৰী ফাহিয়ান আৰু তাঞ্জিয়াৰছৰ লেখক তথা ইতিহাসবিদ ইবন বটুতা উল্লেখযোগ্য। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে অভ্যন্তৰীণ মতানৈক্যৰ ফলত কোলাথুনাডু ১০খন স্বাধীন ৰাজ্যত বিভক্ত হৈ পৰে, যেনে কড়থানাডু (বটাকৰ), ৰণ্ডাতাৰা বা পোয়ানাড (ধৰ্মডম), কোট্টায়াম (তলশ্যেৰী), নীলেশ্বৰম, ইৰুৱাজিনাডু (পানুৰ), কুৰুমব্ৰনাড ইত্যাদি, যিবোৰৰ শাসন সুকীয়া ৰাজকীয় নেতাসকলৰ হাতত আছিল।[34] প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগত কোলাথিৰি সাম্ৰাজ্যৰ একেবাৰে উত্তৰ অংশত থকা নীলেশ্বৰম ৰাজবংশ কোলাথুনাডু আৰু কালিকটৰ জামোৰিন দুয়োৰে আত্মীয় আছিল।[35]

দ্বাদশ শতিকাত কন্নুৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্য কেন্দ্ৰ আছিল আৰু পাৰস্য আৰু আৰবৰ সৈতে ইয়াৰ সক্ৰিয় ব্যাৱসায়িক সম্পৰ্ক আছিল। মধ্যযুগীয় কেৰালা উপকূলত অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক দিশত কোজিকোড়ে বন্দৰে সৰ্বোচ্চ স্থান দখল কৰিছিল। আনহাতে কন্নুৰ, কোল্লাম, আৰু কোচি বাণিজ্যিকভাৱে গুৰুত্বপূৰ্ণ দ্বিতীয় শ্ৰেণীৰ বন্দৰ আছিল য'ত পৃথিৱীৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা ব্যৱসায়ীসকল একত্ৰিত হৈছিল।[36]

ইউৰোপীয় প্ৰভাৱৰ যুগ

[সম্পাদনা কৰক]

১৮৮৭ চনলৈকে কন্নুৰ ভাৰতৰ পশ্চিম উপকূলত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সামৰিক সদৰ আছিল।[8] আধুনিক চহৰখন কন্নুৰ টাউন বুলি পৰিচিত। কন্নুৰ জিলা আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহ বেছিভাগেই বিখ্যাত কোলাথিৰি ৰজাসকলৰদ্বাৰা শাসিত আছিল। যেতিয়া কেৰালা ৰাজ্য গঠন হৈছিল, তেতিয়া জিলাখনে কন্নুৰ নাম লৈছিল কাৰণ প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়সমূহ ইয়াতেই স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে কন্নুৰ মাদ্ৰাজ প্ৰেচিডেন্সিৰ মলাবাৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত চিৰক্কল তালুকৰ সদৰ আছিল। কোম্পানী শাসনৰ সময়ত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে মাদ্ৰাজ আৰু কোচিনক তেওঁলোকৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে অগ্ৰাধিকাৰ দিছিল আৰু তাৰ ফলত কন্নুৰে নিজৰ পুৰণি গৌৰৱ হেৰুৱাবলৈ আৰম্ভ কৰে। কন্নুৰৰ মানুহে আজিও তেওঁলোকৰ হেৰুৱা গৌৰৱ ঘূৰাই পোৱাৰ অপেক্ষাত আছে আৰু তেওঁলোকে অনুভৱ কৰে যে ৰাজ্যিক প্ৰশাসন ৰাজ্যখনৰ একেবাৰে বিপৰীত দিশত থকাৰ বাবে তেওঁলোকক অৱহেলা কৰা হৈছে। কন্নুৰৰ মূল চহৰখনৰ এটা অংশ কেৰালাৰ একমাত্ৰ মুছলমান ৰাজপৰিয়াল অৰাক্কালৰ অধীনত আছিল আৰু এই অঞ্চলটো এতিয়াও চহৰ বুলি জনা যায়।

পৰ্তুগীজ আৱিষ্কাৰক ভাস্কো দা গামা ১৪৯৮ চনত আৱিষ্কাৰৰ যুগত কপ্পাড় কোজিকোড়েত উপস্থিত হৈছিল আৰু এনেদৰে ইউৰোপৰপৰা দক্ষিণ এছিয়ালৈ এক পোনপটীয়া সাগৰীয় পথ মুকলি কৰিছিল।[37] ১৫০১ চনত পেড্ৰো আলভাৰেছ কব্ৰালৰদ্বাৰা ইয়াত এটা পৰ্তুগীজ কাৰখানা স্থাপন কৰা হয় আৰু ১৫০২ চনত দা গামাই ৰজাৰ সৈতে চুক্তি কৰে।[8] কন্নুৰৰ ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ ১৫০৫ চনত ভাৰতৰ প্ৰথম পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় ডম ফ্ৰাঞ্চিস্কো ডে আলমেইডাৰদ্বাৰা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ডাচসকলে ১৬৬৩ চনত পৰ্তুগীজসকলৰপৰা এই দুৰ্গটো দখল কৰে। তেওঁলোকে দুৰ্গটো আধুনিকীকৰণ কৰে আৰু হলেণ্ডিয়া, জিলাণ্ডিয়া, আৰু ফ্ৰিজলেণ্ডিয়া নামৰ বুৰুজ নিৰ্মাণ কৰে যিবোৰ বৰ্তমানৰ গাঁথনিটোৰ প্ৰধান আকৰ্ষণ। মূল পৰ্তুগীজ দুৰ্গটো পিছলৈ ভাঙি পেলোৱা হয়। আমষ্টাৰডামৰ ৰিক্সমিউজিয়ামত এই দুৰ্গ আৰু ইয়াৰ পিছফালে থকা মাছমৰীয়াৰ ঘাটৰ এখন চিত্ৰ দেখিবলৈ পোৱা যায়। ডাচসকলে ১৭৭২ চনত অৰাক্কালৰ ৰজা আলি ৰজাৰ হাতত এই দুৰ্গটো বিক্ৰী কৰিছিল।

সপ্তদশ শতিকাত, কন্নুৰ কেৰালাৰ একমাত্ৰ মুছলমান চুলতানী ৰাজ্য অৰাক্কালৰ ৰাজধানী আছিল। তেওঁলোকে কন্নুৰ চহৰৰ উপৰি লাক্ষাদ্বীপ শাসন কৰিছিল।[38] অৰাক্কাল ৰাজ্য আৰু চিৰক্কল ৰাজ্য কন্নুৰ চহৰক কেন্দ্ৰ কৰি থকা দুখন সামন্ত ৰাজ্য আছিল। কন্নুৰৰ ওচৰৰ ধৰ্মডম দ্বীপটো তলশ্যেৰীৰ সৈতে ১৭৩৪ চনতেই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীক গতাই দিয়া হৈছিল। মধ্যযুগৰ শেষৰফালে কোলাট্টু ৰজা, কোট্টায়াম ৰজা, মান্নানাৰ[39] আৰু অৰাক্কাল বিবি সকলোৱেই এই অঞ্চলসমূহৰ ওপৰত দাবী জনাইছিল। হস্তান্তৰকৰণৰ পিছত ব্ৰিটিছে ইয়াত কাৰখানা আৰু ইংৰাজ বসতি স্থাপন কৰে।[40][34] তাৰ পিছত ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে ১৭৯০ চনত কন্নুৰ দুৰ্গ দখল কৰে আৰু ইয়াক মলাবাৰ উপকূলত তেওঁলোকৰ অন্যতম প্ৰধান সামৰিক কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক শাসনৰ সময়ত, কন্নুৰ মাদ্ৰাজ প্ৰদেশৰ মলাবাৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত আছিল।

১৭৬১ চনত ব্ৰিটিছে মাহে দখল কৰে আৰু এই বসতিটো কড়থানাডুৰ শাসকক গতাই দিয়া হয়।[41] ১৭৬৩ চনৰ পেৰিছ চুক্তিৰ আধাৰত ব্ৰিটিছে মাহেক ফৰাচীসকলৰ হাতলৈ ঘূৰাই দিয়ে।[41] ১৭৭৯ চনত এংলো-ফ্ৰেঞ্চ যুদ্ধ আৰম্ভ হয়, যাৰ ফলত ফৰাচীসকলে মাহে হেৰুৱায়।[41] ১৭৮৩ চনত ব্ৰিটিছে ভাৰতত ফৰাচীসকলৰ বসতিসমূহ ঘূৰাই দিবলৈ সন্মত হয় আৰু ১৭৮৫ চনত মাহে ফৰাচীসকলৰ হাতলৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।[41]

প্ৰথমাৱস্থাত ব্ৰিটিছসকলে তেওঁলোকৰ শাসনৰ বিৰুদ্ধে স্থানীয় প্ৰতিৰোধৰ সন্মুখীন হ'বলগীয়া হৈছিল। ইয়াৰ নেতৃত্ব দিছিল কেৰালা বাৰ্মা পাজাশী ৰজাই, যিয়ে তলশ্যেৰী-ৱায়ানাড় অঞ্চলত ব্যাপক জনপ্ৰিয় সমৰ্থন লাভ কৰিছিল।[15] কোট্টায়াম প্ৰদেশৰ শাসক পাজাশী ৰজাই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে চলোৱা গেৰিলা যুদ্ধই কন্নুৰৰ ইতিহাসত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাইছিল। বিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত কেৰালাৰ আৰ্থ-সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক খণ্ডত হোৱা পৰিৱৰ্তনবোৰে কমিউনিষ্ট পাৰ্টীৰ বিকাশৰ বাবে অনুকূল পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰিছিল। ১৯০৬ চনত খ্ৰীষ্টান মিছনাৰীসকলৰদ্বাৰা আৰম্ভ কৰা আৰু পিছলৈ চৰকাৰৰদ্বাৰা আগুৱাই নিয়া ইংৰাজী শিক্ষাৰ প্ৰসাৰ, শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশ ঢাকিবলৈ কাপোৰ পিন্ধাৰ বাবে হোৱা বিদ্ৰোহ, ১৮৮৮ চনত অৰুৱিপ্পুৰমত মূৰ্তি স্থাপন, ১৮৯১ চনৰ মালায়ালী মেম’ৰিয়েল, ১৯০৩ চনত এছএনডিপি যোগমৰ প্ৰতিষ্ঠা, বিভিন্ন কাৰ্যকলাপ আৰু সংগ্ৰাম আদি কাৰকবোৰে কম সময়ৰ ভিতৰতে কেৰালা সমাজৰ পৰিৱৰ্তন ত্বৰান্বিত কৰাত সহায় কৰিছিল। এই আন্দোলনবোৰ শেষত গৈ ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সৈতে মিলি গৈছিল।

অতি সোনকালেই সমাজবাদ আৰু ছোভিয়েট বিপ্লৱৰ ধাৰণাসমূহ কেৰালাত আহি পৰে। এনে ধাৰণাসমূহ স্বদেশাভিমানী ৰামকৃষ্ণ পিল্লাই, সহোদৰন আয়াপ্পন, পি. কেশৱদেৱ আৰু অন্যান্যসকলৰ ৰচনাৰ জৰিয়তে কেৰালাত প্ৰচাৰিত হয়। ১৯৩০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিলৈ কিছুমান আন গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিঘটনাও সংঘটিত হৈছিল। তাৰ ভিতৰত ট্ৰাভাঙ্কোৰত নিৱৰ্তনা আন্দোলন আছিল অন্যতম। ই আছিল চৰকাৰত অংশগ্ৰহণৰ বাবে অস্পৃশ্য আৰু দুৰ্বল শ্ৰেণী হিচাপে এতিয়ালৈকে দমন কৰি ৰখা মানুহৰ দাবী। ইয়াৰ ফলত চৰকাৰত আনুপাতিক প্ৰতিনিধিত্ব আৰু চাকৰিত সংৰক্ষণৰ দৰে সংগ্ৰামসমূহ আগবাঢ়ি আহিল। ই নিপীড়িত জনসাধাৰণৰ মাজত নতুন উৎসাহ জগাই তুলিলে।[42]

ভূগোল

[সম্পাদনা কৰক]
মাডায়িৰ সমীপৱৰ্তী ভায়ালাপ্ৰা হ্ৰদ
মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ, এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ, কন্নুৰত অৱস্থিত

কন্নুৰৰ উচ্চতা হৈছে সাগৰ পৃষ্ঠৰপৰা 1.02 মিটাৰs or সাঁচ:Convert/feet। ই লাক্ষাদ্বীপ সাগৰৰ উপকূলত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ উপকূলীয় অঞ্চলটো বালিৰে ভৰা। চহৰখনত এখন ৮ কিলোমিটাৰ (সাঁচ:Convert/mile) দীঘল সাগৰৰ পাৰ আৰু পয়্যাম্বলমত এখন ৩ কিলোমিটাৰ (সাঁচ:Convert/mile) দীঘল সাগৰীয় তীৰ আছে। কন্নুৰ কোজিকোড়েৰ উত্তৰে, কাছাৰগোড় আৰু মাংগালুৰুৰ দক্ষিণে, কড়াগু আৰু ৱায়ানাড়ৰ পশ্চিমঘাট অঞ্চলৰ পশ্চিমে আৰু লাক্ষাদ্বীপ সাগৰৰ পূবে অৱস্থিত। আয়িক্কাৰাত মপ্পিলা উপসাগৰ বন্দৰ আছে। ইয়াৰ এফালে ছেইণ্ট এঞ্জেলো দুৰ্গ (১৫০৫ চনত নিৰ্মিত) আৰু আনফালে অৰাক্কাল ৰাজপ্ৰাসাদ আছে। এছিয়াৰ আটাইতকৈ দীঘল ড্ৰাইভ-ইন তীৰ মুজাপ্পিলাংগড় সাগৰীয় তীৰ কন্নুৰত অৱস্থিত। ভায়ালাপ্ৰা হ্ৰদ মাডায়িৰ সমীপত অৱস্থিত।

জলবায়ু

[সম্পাদনা কৰক]

কন্নুৰত অতিশয় আৰ্দ্ৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় মৌচুমী জলবায়ু (কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজনৰ অধীনত Am) বিৰাজ কৰে। এপ্ৰিল আৰু মে' মাহত গড় সৰ্বোচ্চ উষ্ণতা প্ৰায় 35 °C (95 °F) হয়। ডিচেম্বৰ আৰু জানুৱাৰীত উষ্ণতা মজলীয়া ধৰণৰ থাকে: প্ৰায় 24 °C or 75 °F। মলাবাৰ উপকূলৰ আন অঞ্চলবোৰৰ দৰেই, এই চহৰখনতো দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ ফলত প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। বাৰ্ষিক গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ হৈছে 3,438 millimetres or 135 inches, যাৰ প্ৰায় ৬৮ শতাংশ গ্ৰীষ্মকালত হয়।[43]

কন্নুৰ (১৯৯১–২০২০, চৰম মান ১৯৭৮–বৰ্তমানলৈ)ৰ জলবায়ুৰ তথ্য
মাহ জানু. ফেব্ৰু. মাৰ্চ এপ্ৰি. মে জুন জুলা. আগ. চেপ্টে. অক্টো. নৱে. ডিচে. বছৰ
সৰ্বাধিক উষ্ণতা °C (°F) ৩৬.৮ ৩৯.০ ৩৯.১ ৩৯.২ ৩৯.১ ৩৬.৮ ৩৩.৯ ৩৩.৬ ৩৪.২ ৩৫.৭ ৩৭.০ ৩৬.৮ ৩৯.২
গড় উষ্ণতা - উচ্চ °C (°F) ৩৩.৬ ৩৪.৩ ৩৪.৯ ৩৫.০ ৩৪.০ ৩০.৬ ২৯.৫ ২৯.৮ ৩০.৮ ৩১.৬ ৩২.৮ ৩৩.৩ ৩২.৫
গড় উষ্ণতা - নিম্ন °C (°F) ২১.৯ ২২.৯ ২৪.৭ ২৫.৯ ২৫.৬ ২৩.৯ ২৩.৩ ২৩.৪ ২৩.৭ ২৩.৭ ২৩.৬ ২২.৪ ২৩.৭
সৰ্বনিম্ন উষ্ণতা °C (°F) ১৬.৪ ১৭.৮ ১৯.০ ২১.৭ ২০.০ ২০.৬ ২০.৪ ২০.৭ ২০.৯ ১৯.৪ ১৭.৮ ১৬.১ ১৬.১
বৰ্ষাপাত mm (ইঞ্চি) ০.৫ ০.৭ ১৫.৮ ৫৪.২ ২২১.৫ ৯৪৬.৩ ৮৭৭.২ ৫৪১.৪ ২৭০.৯ ৩০০.৪ ১০৯.০ ২৭.০
% আৰ্দ্ৰতা ৬৩ ৬৪ ৬৫ ৬৬ ৭১ ৮৪ ৮৭ ৮৫ ৮১ ৭৯ ৭৪ ৬৬ ৭৪
Avg. rainy days ০.১ ০.১ ০.৬ ২.৯ ৭.৮ ২৩.৫ ২৬.২ ২১.৭ ১২.৩ ১১.৯ ৪.৯ ১.১ —
উৎস: ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ[44][45][46]

নাগৰিক প্ৰশাসন

[সম্পাদনা কৰক]
কন্নুৰ চহৰৰ আকাশৰেখা

ব্ৰিটিছ ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৬৫ চনৰ মাদ্ৰাজ আইন ১০ৰ (নগৰ উন্নয়ন আইন ১৮৫০-ৰ সংশোধনী)[11] অধীনত ১৮৬৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কন্নুৰ পৌৰসভা গঠন কৰা হয়। ইয়াৰ লগতে তলশ্যেৰী, কোজিকোড়ে, পলক্কড়, আৰু ফৰ্ট কোচি পৌৰসভাও গঠিত হৈছিল, যিবোৰ ৰাজ্যখনৰ প্ৰথম আধুনিক পৌৰসভাত পৰিণত হয়। ২০১৫ চনত ইয়াক পৌৰ নিগমলৈ উন্নীত কৰা হয়।[47]

চহৰখনৰ প্ৰশাসন কন্নুৰ পৌৰ নিগমৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয়, যাৰ মুৰব্বী হৈছে এজন মেয়ৰ। নিগমটো মেয়ৰ আৰু পৰিষদৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয় আৰু কন্নুৰ চহৰৰ ৭৮.৩৫ বৰ্গ কিমি এলেকাজুৰি থকা প্ৰায় ২৩২,৪৮৬ জনসংখ্যাক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।[48][49][50] প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে চহৰখনক ৫৫টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, য'ৰপৰা নিগম পৰিষদৰ সদস্যসকলক পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। কন্নুৰ পৌৰ নিগমক ছটা মণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে: কন্নুৰ টাউন, পল্লিকুন্নু, পুঝাথী, এডক্কাড, এলায়াভুৰ, আৰু চেলোৰা।[47]

কন্নুৰ পৌৰ নিগম
মেয়ৰ এডভকেট পি ইন্দিৰা (আইএনচি)[51]
উপ মেয়ৰ কে. পি. তাহিৰ (আইইউএমএল)[52]
নিগম সচিব নাই

ৰাজ্য গঠনৰ পিছত কন্নুৰ নিগম হৈছে কেৰালাৰ পঞ্চমখন পৌৰ নিগম। ২০১৫ চনত স্থাপিত হোৱা কন্নুৰ নিগমৰ প্ৰথম মেয়ৰ আছিল ই. পি. লতা।[53] কন্নুৰ নিগমত দুটা বিধানসভা সমষ্টি আছে; কন্নুৰ আৰু অঝিকোড় এই দুয়োটা কন্নুৰ সংসদীয় সমষ্টিৰ অংশ।

কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০

[সম্পাদনা কৰক]
কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০[54]
ক্ৰমিক নংদলৰ নামদলৰ প্ৰতীকপাৰিষদৰ সংখ্যা
০১ইউডিএফ৩৪
০২এলডিএফ১৯
০৩বিজেপি০১
০৪নিৰ্দলীয়০১

কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫

[সম্পাদনা কৰক]
কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫[55]
ক্ৰমিক নংদলৰ নামদলৰ প্ৰতীকপাৰিষদৰ সংখ্যা
০১ইউডিএফ২৭
০২এলডিএফ২৭
০৩নিৰ্দলীয়০১

আইন-শৃংখলা

[সম্পাদনা কৰক]

কন্নুৰ চিটী পুলিচ এজন আৰক্ষী আয়ুক্তৰ (যি এজন আইপিএছ বিষয়া) অধীনত পৰিচালিত হয়। কন্নুৰ চিটী পুলিচক তিনিটা আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডলত ভাগ কৰা হৈছে; কন্নুৰ, তলশ্যেৰী আৰু কুথুপৰাম্বা। প্ৰতিটোৰ দায়িত্বত এজন সহকাৰী আৰক্ষী আয়ুক্ত (এচি) থাকে। কন্নুৰ চিটী পুলিচৰ অধীনত ২৪খন আৰক্ষী থানা আছে।[56] নিয়মীয়া আইন-শৃংখলা ৰক্ষা কৰাৰ উপৰি, চহৰখনৰ আৰক্ষী বাহিনীত ট্ৰেফিক আৰক্ষী, বম্ব স্কোৱাড, ডগ স্কোৱাড, ফিংগাৰপ্ৰিণ্ট ব্যুৰো, মহিলা কোষ, কিশোৰ শাখা, নাৰ্কোটিক্স কোষ, দাঙ্গা নিয়ন্ত্ৰণ বাহিনী, সশস্ত্ৰ সংৰক্ষিত শিবিৰ, জিলা অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো আৰু এখন মহিলা থানা অন্তৰ্ভুক্ত।[57]

জনগাঁথনি

[সম্পাদনা কৰক]



কন্নুৰ চহৰৰ ধৰ্মসমূহ (২০১১)

উৎস: কন্নুৰ চহৰৰ লোকপিয়ল ২০১১ তথ্য

  হিন্দু ধৰ্ম (৫৬.৩%)
  ইছলাম (৩৭.৯%)
  খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম (৫.০%)
  অন্যান্য (০.৮%)

২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি,[58] কন্নুৰ চহৰৰ জনসংখ্যা 2,32,486।[2][47][3][4] পুৰুষৰ সংখ্যা মুঠ জনসংখ্যাৰ ৪৬.২% আৰু মহিলাৰ সংখ্যা ৫৩.৮%। কন্নুৰৰ গড় সাক্ষৰতা হাৰ ৯৬.২৩%, যিটো ৰাষ্ট্ৰীয় গড় ৭৪.০৪% তকৈ বেছি। পুৰুষৰ সাক্ষৰতা হাৰ ৯৮% আৰু মহিলাৰ সাক্ষৰতা হাৰ ৯৪%। কন্নুৰত ১২% জনসংখ্যা ছবছৰৰ তলৰ।

কন্নুৰৰ এংলো-ইণ্ডিয়ান সম্প্ৰদায় মূলতঃ বাৰ্ণাচেৰীৰ কন্নুৰ কেণ্টনমেণ্ট আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া থিলেৰী, নং ৩ বজাৰ আৰু কেম্প বজাৰ অঞ্চলত বাস কৰে। প্ৰশাসনিক আৰু স্থানীয় ভাষা হিচাপে মালায়ালম ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

শিক্ষা

[সম্পাদনা কৰক]
কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয়
চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰৰ মূল ভৱন
কন্নুৰৰ এঝিমালাত থকা ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী এছিয়াৰ সৰ্ববৃহৎ নৌ সেনা একাডেমী
চিত্ৰ:Pariyaramknr.png
চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ

ভাৰতীয় নৌ সেনা একাডেমী কন্নুৰৰ এঝিমালাত অৱস্থিত। ২৫০০ একৰৰ বিশাল চৌহদত ইয়াত নৌ সেনা কেডেটসকলক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। কন্নুৰ জিলাত কন্নুৰ, কেলট্ৰন নগৰ, পায়্যানুৰ, এঝিমালা, আৰু তলশ্যেৰী, পেৰিঙ্গোমক ধৰি পাঁচখন কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয় আছে।

১৯৯৬ চনৰ কেৰালা বিধানসভাৰ ২২ নং আইনৰ জৰিয়তে কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ পূৰ্বে ১৯৯৫ চনৰ ৯ নৱেম্বৰত কেৰালাৰ ৰাজ্যপালৰ এক অধ্যাদেশৰ জৰিয়তে "মলাবাৰ বিশ্ববিদ্যালয়" নামেৰে এই বিশ্ববিদ্যালয়খন স্থাপিত হৈছিল। ১৯৯৬ চনৰ ২ মাৰ্চত কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰী এ. কে. এণ্টনীয়ে বিশ্ববিদ্যালয়খন উদ্বোধন কৰিছিল। কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয় আইন ১৯৯৬ৰ উদ্দেশ্য আছিল কেৰালা ৰাজ্যত এখন শিক্ষাদান কৰা, আৱাসিক আৰু সংযুক্ত বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰা। ইয়াৰ জৰিয়তে কাছাৰগোড় আৰু কন্নুৰ ৰাজহ জিলাসমূহৰ লগতে ৱায়ানাড় জিলাৰ মানন্তৱাড়ী তালুকত উচ্চ শিক্ষাৰ বিকাশ কৰিব বিচৰা হৈছিল। কন্নুৰ বিশ্ববিদ্যালয় এখন বহুমুখী চৌহদৰ বিশ্ববিদ্যালয়।

১৮৬২ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কন্নুৰৰ প্ৰথমখন মহাবিদ্যালয় চৰকাৰী ব্ৰেনেন মহাবিদ্যালয়ত ২৫০০-তকৈ অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীক শিক্ষা প্ৰদান কৰা হয়। উত্তৰ কেৰালাত অভিযান্ত্ৰিক শিক্ষা প্ৰদানৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ১৯৮৬ চনত ধৰ্মশালা, কন্নুৰৰ সমীপত চৰকাৰী অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।[59] কাৰিকৰী শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰা এই মহাবিদ্যালয়খন ৰাজ্যখনৰ শীৰ্ষ দহখন অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম।

কন্নুৰ চহৰ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা অঞ্চলসমূহৰ সেৱাৰ বাবে ১৯৯৩ চনত পৰিয়াৰমত চৰকাৰী চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, কন্নুৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ত্ৰয়োদশ ৰাষ্ট্ৰীয় ফেশ্বন প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান (এনআইএফটি) চৌহদটো কন্নুৰ চহৰৰপৰা ১৬ কিলোমিটাৰ (৯.৯ মাইল) উত্তৰে ধৰ্মশালা, কন্নুৰত অৱস্থিত।

সংবাদ মাধ্যম

[সম্পাদনা কৰক]
কন্নুৰৰ বিজ্ঞান উদ্যানত থকা এলবাৰ্ট আইনষ্টাইনৰ মূৰ্তি

কন্নুৰত বহুতো স্থানীয় কেবুল দূৰদৰ্শন চেনেল উপলব্ধ। আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় কেবুল চেনেলসমূহ হৈছে চিটী চেনেল, চিটী গ'ল্ড, চিটী জুক, নেটৱৰ্ক চেনেলছ, জীল নেটৱৰ্ক, কন্নুৰ ভিছন, ৱৰ্ল্ড ভিছন, ৱৰ্ল্ডভিছন মিউজিক, চক্কৰাক্কল, গ্ৰামিকা চেনেল কুথুপৰাম্বা আৰু কন্নুৰৱান।

কন্নুৰত ১০১.৫ মেগাহাৰ্টজত অল ইণ্ডিয়া ৰেডিঅ' সম্প্ৰচাৰ কৰা হয়। কন্নুৰৰ ব্যক্তিগত এফএম ৰেডিঅ' ষ্টেচনসমূহৰ ভিতৰত আছে: ৰেডিঅ' মেংগো ৯১.৯ (মালায়ালম মনোৰমা কোম্পানী লিমিটেড), ক্লাব এফএম ৯৪.৩ (মাতৃভূমি প্ৰিণ্টিং এণ্ড পাব্লিছিং কোম্পানী লিমিটেড), ৰেড এফএম (ভাৰত)|ৰেড এফএম ৯৩.৫ (ছান টিভি নেটৱৰ্ক|ছান নেটৱৰ্ক) আৰু বেষ্ট এফএম ৯৫|বেষ্ট এফএম ৯৫.০ (এছিয়ানেট কমিউনিকেশ্বনছ লিমিটেড)।

কন্নুৰৰপৰা কেইবাখনো বাতৰি কাকত প্ৰকাশিত হয়। ইয়াৰ ভিতৰত মালায়ালম মনোৰমা, মাতৃভূমি, মাধ্যমম, দেশাভিমানী, দীপিকা (বাতৰি কাকত)|দীপিকা, দীপিকা (বাতৰি কাকত)#ৰাষ্ট্ৰ দীপিকা|ৰাষ্ট্ৰ দীপিকা, চন্দ্ৰিকা (মালায়ালম বাতৰি কাকত)|চন্দ্ৰিকা, কেৰালা কৌমুদী, মংগলম, জন্মভূমি, বীক্ষণম, তেজছ, চিৰাজ ডেইলী|চিৰাজ, সুপ্ৰভাতম, জনযুগম আৰু দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ আদি উল্লেখযোগ্য।

ৰন্ধনশৈলী

[সম্পাদনা কৰক]
চাউলৰ গুড়িৰে তৈয়াৰী একপ্ৰকাৰৰ পিঠা পাথিৰি কন্নুৰৰ এবিধ সাধাৰণ পুৱাৰ আহাৰ
কল্লুম্মাক্কায়া নিৰচথু বা অৰিক্কডুক্কা (চাউল ভৰোৱা শামুক)
কন্নুৰ আৰু তলশ্যেৰীত হালৱা জনপ্ৰিয়

কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলীয়ে ইয়াৰ সংস্কৃতি আৰু ঐতিহ্যক প্ৰতিফলিত কৰে। ই মলাবাৰ বিৰিয়ানীৰ বাবে বিখ্যাত। মিঠাইবিধৰ গঠনৰ বাবে ইউৰোপীয়সকলে ছুইট মিট বুলি কোৱা হালৱাৰ বাবেও এই চহৰখন বিখ্যাত। আন এক বিশেষত্ব হৈছে কলৰ চিপছ, যিবোৰ মচমচীয়া আৰু পাতলকৈ বনোৱা হয়। অন্যান্য জনপ্ৰিয় ব্যঞ্জনসমূহৰ ভিতৰত সাগৰীয় খাদ্যৰ প্ৰস্তুতি (মিছামাছ, শামুক, মেকাৰেল) অন্তৰ্ভুক্ত। নিৰামিষ আহাৰৰ ভিতৰত সদ্যা অন্তৰ্ভুক্ত।

কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলী পৰম্পৰাগত কেৰালা, পাৰ্চী, য়েমেনী আৰু আৰৱ খাদ্য-সংস্কৃতিৰ এক মিশ্ৰণ।[60] খাদ্য-সংস্কৃতিৰ এই সংগম বেছিভাগ ব্যঞ্জনৰ প্ৰস্তুতিতেই দেখিবলৈ পোৱা যায়।[60] কল্লুম্মাক্কায়া (শামুক)ৰ আঞ্জা, ইৰাচি পুট্টু (ইৰাচি মানে মাংস), পৰোটা (কোমল চেপেটা ৰুটী),[60] পাথিৰি (এবিধ চাউলৰ পিঠা)[60] আৰু ঘিউ ভাত আদি অন্যান্য কিছুমান বিশেষত্ব। মচলাৰ ব্যৱহাৰ কন্নুৰৰ ৰন্ধনশৈলীৰ এক প্ৰধান বৈশিষ্ট্য। ইয়াত প্ৰচুৰ পৰিমাণে জালুক, ইলাচী আৰু লং ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

কেৰালাৰ বিৰিয়ানীৰ সংস্কৰণটো, যাক মালায়ালম ভাষাত কুঝি মাণ্ডি বুলি জনা যায়, ই আন এবিধ জনপ্ৰিয় ব্যঞ্জন। ইয়াৰ ওপৰত য়েমেনৰ প্ৰভাৱ আছে। ইয়াত তলশ্যেৰী বিৰিয়ানী আৰু কন্নুৰ বিৰিয়ানীৰ[61] দৰে বিভিন্ন ধৰণৰ বিৰিয়ানী প্ৰস্তুত কৰা হয়।[60]

জলপানসমূহৰ ভিতৰত উন্নক্কায়া (কাজু, কিশমিশ আৰু চেনিৰ মিশ্ৰণ দি বনোৱা সিজোৱা পকা কলৰ প্ৰলেপক গভীৰভাৱে ভজা হয়),[62] পঝম নিৰচথু (ৰুকি থোৱা নাৰিকল, গুড় বা চেনিৰে ভৰোৱা পকা কল),[62] কণীৰে নিৰ্মিত মুত্তামালা,[60] চাট্টি পাথিৰি (আটাৰে তৈয়াৰী এবিধ মিঠাই যিটো স্তৰযুক্ত আৰু ভিতৰত মিশ্ৰণ ভৰোৱা বেক কৰা চাপাতিৰ দৰে হয়), অৰিক্কডুক্কা,[63] আদি অন্তৰ্ভুক্ত।[60]

পৰিবহণ

[সম্পাদনা কৰক]
মাটুল অঝিক্কলত মাছমৰীয়া নাও
কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰে কন্নুৰ চহৰলৈ সেৱা আগবঢ়ায়

কন্নুৰৰপৰা মাংগালুৰু, বাংগালোৰ, মহীশূৰ, কড়াগু আৰু কোচিলৈ এক সুন্দৰ পথ যোগাযোগ ব্যৱস্থা আছে। ইয়াৰ ৰেলৱে ষ্টেচনটোও ভাৰতৰ সকলো প্ৰান্তৰ সৈতে সু-সংযোজিত হৈ আছে। চহৰখনৰপৰা প্ৰায় ২৬ কিমি দূৰত অৱস্থিত কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰটোৱে ২০১৮ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰৰপৰা কাম-কাজ আৰম্ভ কৰে। ই ৰাজ্যখনৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ। ওচৰৰ আন বিমানবন্দৰসমূহ কালিকট, মহীশূৰ আৰু মাংগালুৰুত অৱস্থিত।

কন্নুৰ কোজিকোড়ে আৰু মাংগালুৰুৰ মাজৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ৬৬ বা এনএইচ ৬৬ (পূৰ্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ ১৭)-ত অৱস্থিত। এই ঘাইপথটো চাৰিলেনযুক্ত কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ বহল কৰা প্ৰকল্পৰ অধীনত কন্নুৰ চহৰৰ বাবে এটা বাইপাছৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছে। কন্নুৰ-কুৰ্গ-মহীশূৰ ঘাইপথৰ জৰিয়তে কন্নুৰ কৰ্ণাটকৰ কড়াগু, মহীশূৰ আৰু বাংগালোৰৰ সৈতে সংযোজিত। ২০১৭ চনত এই ঘাইপথটোক ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথলৈ উন্নীত কৰা হৈছিল।

কন্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন

কন্নুৰ ৰেলৱে ষ্টেচন পলক্কড়ৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অধীনস্থ দক্ষিণ ৰেলৱে মণ্ডলৰ অন্যতম প্ৰধান ষ্টেচন। তিৰুৱনন্তপুৰম ৰাজধানী এক্সপ্ৰেছ আৰু সাঁচ:Rws গৰীব ৰথকে ধৰি সকলো ৰেল কন্নুৰত ৰয়। ছখন দৈনিক ৰেল আৰু প্ৰায় ১৫খন সাপ্তাহিক বা দ্বি-সাপ্তাহিক ৰেলে কন্নুৰক ৰাজধানী তিৰুৱনন্তপুৰমৰ সৈতে সংযোগ কৰে। কন্নুৰ ৰেলযোগে মাংগালুৰু আৰু কোজিকোড়েৰ সৈতে সু-সংযোজিত।[64][65]

কন্নুৰ দক্ষিণ ৰেলৱে ষ্টেচন আৰু এডক্কাড ৰেলৱে ষ্টেচন কন্নুৰ নিগমৰ সীমাৰ ভিতৰত অৱস্থিত। চিৰক্কল ৰেলৱে ষ্টেচন চহৰখনৰ উত্তৰ দিশত অৱস্থিত। এই তিনিখন ষ্টেচনত কেৱল যাত্ৰীবাহী ৰেলহে ৰয়।

মাট্টাননূৰত থকা কন্নুৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ ২০১৮ চনৰ ৯ ডিচেম্বৰত উদ্বোধন কৰা হৈছিল। ই কেৰালাৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ। বিমানবন্দৰটোত ৰানৱে (ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ দীঘল) আৰু অত্যাধুনিক যাত্ৰী টাৰ্মিনেলৰ লগতে অন্যান্য সা-সুবিধাসমূহ আছে।[66] ই এক বিস্তৃত পথ যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে সু-সংযোজিত আৰু ইয়াৰ বাবে এটা ৰেলপথৰ প্ৰস্তাৱো আগবঢ়োৱা হৈছে। ২০১৬–১৭ চনৰ কেন্দ্ৰীয় ৰেলৱে বাজেটত, অতিৰিক্ত বাজেট সম্পদৰ (ইবিআৰ) অধীনত ইয়াৰ বাবে ₹৪ শ কোটি (৫৬.০৮ মিলিয়ন ডলাৰ) আবণ্টন দিয়া হৈছিল। ৰেলপথটোৰ বাবে খৰচ হ'বলগীয়া এই ধনৰ এটা অংশ ৰাজ্য চৰকাৰে বহন কৰিব।

উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিসকল

[সম্পাদনা কৰক]

সাহিত্য

[সম্পাদনা কৰক]

ক্ৰীড়া

[সম্পাদনা কৰক]

ৰাজনীতিবিদ

[সম্পাদনা কৰক]

অভিনেতা-অভিনত্ৰী

[সম্পাদনা কৰক]

চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতা

[সম্পাদনা কৰক]

সংগীত (সুৰকাৰ)

[সম্পাদনা কৰক]

সংগীত (নেপথ্য গায়ক)

[সম্পাদনা কৰক]

চিত্ৰগ্ৰহণকাৰী

[সম্পাদনা কৰক]


লগতে চাওক

[সম্পাদনা কৰক]

তথ্যসূত্ৰ

[সম্পাদনা কৰক]
  1. 1 2 https://www.thehindu.com/news/national/kerala/congress-finalises-p-indira-as-mayor-nominee-in-kannur-corporation/article70411393.ece
  2. 1 2 3 4 "Provisional Population Totals, Census of India 2011 [অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ সৰ্বমুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১]". Population of the urban local bodies in Kerala (2011). কেৰালা চৰকাৰ. Archived from the original on 2020-09-24. https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ৪ ডিচেম্বৰ ২০২০.
  3. 1 2 3 http://www.kudumbashree.org Archived 2009-04-23 at the Wayback Machine › উপ-জিলা
  4. 1 2 কন্নুৰ মহানগৰীয় নগৰ অঞ্চলৰ জনসংখ্যা ২০১১-২০২১ লোকপিয়ল
  5. ↑ "Kannur, India Metro Area Population (1950-2025) [কন্নুৰ, ভাৰতৰ মেট্ৰো এৰিয়াৰ জনসংখ্যা (১৯৫০-২০২৫)]". https://www.macrotrends.net/global-metrics/cities/21295/kannur/population.
  6. ↑ "Kannur [কন্নুৰ]" (en ভাষাত). ইনক্ৰেডিবল ইণ্ডিয়া. https://www.incredibleindia.gov.in/en/kerala/kannur। আহৰণ কৰা হৈছে: ৭ আগষ্ট ২০২৬.
  7. ↑ আন্না জোছ (৬ আগষ্ট ২০২৬). "Kerala village mourns hero Rajesh, who died saving stranger in Kannur floods [কন্নুৰৰ বানপানীৰ সময়ত অচিনাকি ব্যক্তিক ৰক্ষা কৰিবলৈ গৈ প্ৰাণ হেৰুওৱা বীৰ ৰাজেশক সুঁৱৰিছে কেৰালাৰ গাঁৱে]" (en ভাষাত). দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ. https://www.newindianexpress.com/cities/thiruvananthapuram/2026/Aug/06/kerala-village-mourns-hero-rajesh-who-died-saving-stranger-in-kannur-floods। আহৰণ কৰা হৈছে: ৭ আগষ্ট ২০২৬.
  8. 1 2 3 Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Cannanore". Encyclopædia Britannica. 5 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 184.
  9. ↑ KNR_DEC-Newsletter (ডিচেম্বৰ ২০১৮). "Kannur Municipal Corporation". কন্নুৰ মিউনিচিপাল কৰ্পোৰেচন নিউজলেটাৰ. Archived from the original on 2017-05-19. https://web.archive.org/web/20170519182435/http://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/sites/default/files/newsletters/KNR_DEC-Newsletter.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩০ জানুৱাৰী ২০১৯.
  10. ↑ উইলিয়াম লোগান (২০০৬). Malabar Manual. প্ৰকাশক কালিকট: মাতৃভূমি বুকছ. ISBN 978-81-8264-046-7.
  11. 1 2 "CHRONOLOGICAL LIST OF CENTRAL ACTS (Updated up to 17-10-2014) [কেন্দ্ৰীয় আইনসমূহৰ কালানুক্ৰমিক তালিকা]". Lawmin.nic.in. Archived from the original on 2018-01-07. https://web.archive.org/web/20180107091128/http://lawmin.nic.in/chronology.doc। আহৰণ কৰা হৈছে: ৭ আগষ্ট ২০১৬.
    - লুইচ মেকআইভাৰ, জি. ষ্টোকছ (১৮৮৩). Imperial Census of 1881 Operations and Results in the Presidency of Madras. ২. প্ৰকাশক মাদ্ৰাজ: ই.কীজ এট দ্য গভৰ্ণমেণ্ট প্ৰেছ. পৃষ্ঠা. ৪৪৪. https://books.google.com/books?id=b_YIAAAAQAAJ। আহৰণ কৰা হৈছে: ৫ ডিচেম্বৰ ২০২০.
    - Madras District Gazetteers, Statistical Appendix For Malabar District.. ২. প্ৰকাশক মাদ্ৰাজ: দ্য ছুপাৰিণ্টেণ্ডেণ্ট, চৰকাৰী প্ৰেছ. ১৯১৫. পৃষ্ঠা. ২০. https://books.google.com/books?id=aUEwnQEACAAJ। আহৰণ কৰা হৈছে: ২ ডিচেম্বৰ ২০২০.
    - হেনৰী ফ্ৰাউড (১৯০৮–১৯০৯). Imperial Gazetteer of India (নতুন সম্পাদনা). প্ৰকাশক অক্সফৰ্ড: ক্লেৰেণ্ডন প্ৰেছ. https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/। আহৰণ কৰা হৈছে: ২ ডিচেম্বৰ ২০২০.
  12. ↑ "Kannur cantonment polls today". দ্য হিন্দু. ১১ জানুৱাৰী ২০১৫. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-cantonment-polls-today/article6776994.ece.
  13. ↑ "Navy-Training Academy - proposed Expansion". ডেক্কান হেৰাল্ড. ১১ আগষ্ট ২০১৭. https://www.deccanherald.com/content/627521/navy-training-academy-proposed-expansion.html.
    - "Asia's largest naval academy opened". আৰব নিউজ. ১০ জানুৱাৰী ২০০৯. http://www.arabnews.com/node/319812.
    - "Indian Navy on Facebook Watch [ফেচবুক ৱাচত ভাৰতীয় নৌসেনা]". ফেচবুক. https://www.facebook.com/IndianNavy/videos/train-as-you-will-fight-for-you-will-fight-as-you-shall-train-a-glimpse-into-the/390383354649864/.
  14. ↑ গিবচন, ডেভিদ কে. "The best beaches for driving [গাড়ী চলাবলৈ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ বিলসমূহ]". টপ গিয়াৰ. http://www.bbc.com/autos/story/20160617-the-worlds-best-beaches-for-driving। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৬ জুন ২০১৬.
    - "Muzhappilangad wins BBC favour [মুজাপ্পিলাংগড়ে পালে বিবিচিৰ সমৰ্থন]". দ্য ডেক্কান ক্ৰনিকল. ২৪ জুন ২০১৬. https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/viral-and-trending/240616/muzhappilangad-wins-bbc-favour.html.
  15. 1 2 মেনন, এ. শ্ৰীধৰ (২০০৭). A Survey of Kerala History. ডিচি বুকছ. ISBN 9788126415786. https://books.google.com/books?id=FVsw35oEBv4C.
  16. ↑ গুৰুক্কল, আৰ.; হুইটেকাৰ, ডি. (২০০১). "In search of Muziris". জাৰ্নেল অৱ ৰোমান আৰ্কিঅ'লজি খণ্ড ১৪ (১৪): ৩৩৪–৩৫০. doi:10.1017/S1047759400019978.
  17. ↑ এ. শ্ৰীধৰ মেনন. A Survey of Kerala History.
  18. ↑ প্লিনি দ্য এল্ডাৰৰ মতে, ভাৰতৰপৰা অনা সামগ্ৰী সাম্ৰাজ্যত মূল ক্ৰয় মূল্যৰ ১০০ গুণ বেছি দামত বিক্ৰী কৰা হৈছিল। চাওক
  19. ↑ বষ্টক, জন (১৮৫৫)। "২৬ (ভাৰতলৈ ভ্ৰমণ)।" প্লিনি দ্য এল্ডাৰ, দ্য নেচাৰেল হিষ্ট্ৰি। লণ্ডন: টেইলৰ এণ্ড ফ্ৰান্সিছ।
  20. ↑ ইণ্ডিক'প্লিউষ্টেছ, কছমাছ (১৮৯৭)। খ্ৰীষ্টান টোপোগ্ৰাফী। ১১। যুক্তৰাজ্য: দ্য টাৰ্টুলিয়ান প্ৰজেক্ট। পৃষ্ঠা ৩৫৮–৩৭৩।
  21. ↑ দাস, সন্তোষ কুমাৰ (২০০৬)। দ্য ইকনমিক হিষ্ট্ৰি অৱ এনচিয়েণ্ট ইণ্ডিয়া। জেনেছিছ পাব্লিছিং প্ৰাইভেট লিমিটেড। পৃষ্ঠা ৩০১।
  22. 1 2 District Census Handbook, Kasaragod (2011). প্ৰকাশক তিৰুৱনন্তপুৰম: ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন, কেৰালা. পৃষ্ঠা. ৯. https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3201_PART_B_KASARAGOD.pdf.
  23. 1 2 ভাৰত চৰকাৰ (২০১৪–২০১৫). District Census Handbook – Wayanad (Part-B) 2011. ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন, কেৰালা. https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3203_PART_B_WAYANAD.pdf.
  24. ↑ জনাথন গ'ল্ডষ্টেইন (১৯৯৯). The Jews of China. এম. ই. শ্বেৰ্প. পৃষ্ঠা. ১২৩. ISBN 9780765601049. https://books.google.com/books?id=8Z6DlzyT2vwC.
  25. ↑ এডৱাৰ্ড চিম্পচন; কাই ক্ৰেছে (২০০৮). Struggling with History: Islam and Cosmopolitanism in the Western Indian Ocean. কলম্বিয়া ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ. পৃষ্ঠা. ৩৩৩. ISBN 978-0-231-70024-5. https://books.google.com/books?id=w0qHKA7zEaEC&pg=PA333। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৪ জুলাই ২০১২.
  26. ↑ উৰি এম. কুপফাৰচমিড (১৯৮৭). The Supreme Muslim Council: Islam Under the British Mandate for Palestine. ব্ৰিল. পৃষ্ঠা. ৪৫৮–৪৫৯. ISBN 978-90-04-07929-8. https://books.google.com/books?id=ChEVAAAAIAAJ&pg=PA458। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৫ জুলাই ২০১২.
  27. ↑ হুছেইন ৰনতট্টানি (২০০৭). Mappila Muslims: A Study on Society and Anti Colonial Struggles. আডাৰ বুকছ. পৃষ্ঠা. ১৭৯–. ISBN 978-81-903887-8-8. https://books.google.com/books?id=xlb5BrabQd8C&pg=PA179। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৫ জুলাই ২০১২.
  28. ↑ প্ৰেঞ্জ, চেবাষ্টিয়ান আৰ. মনচুন ইছলাম: ট্ৰেড এণ্ড ফেইথ অন দ্য মেডিভেল মলাবাৰ কোষ্ট। কেমব্ৰিজ ইউনিভাৰ্ছিটি প্ৰেছ, ২০১৮। ৯৮।
  29. ↑ পৃষ্ঠা ৫৮, কালচাৰেল হেৰিটেজ অৱ কেৰালা: এন ইণ্ট্ৰডাকশ্যন, এ. শ্ৰীধৰ মেনন, ইষ্ট-ৱেষ্ট পাব্লিকেশ্যনছ, ১৯৭৮
  30. 1 2 শ্ৰীধৰ মেনন, এ. (২০০৭). Kerala Charitram (২০০৭ সম্পাদনা). প্ৰকাশক কোট্টায়াম: ডিচি বুকছ. পৃষ্ঠা. ১৭৫. ISBN 978-8126415885. https://books.google.com/books?id=FAlXPgAACAAJ&q=%E0%B4%95%E0%B5%87%E0%B4%B0%E0%B4%B3+%E0%B4%9A%E0%B4%B0%E0%B4%BF%E0%B4%A4%E0%B5%8D%E0%B4%B0%E0%B4%82। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৯ জুলাই ২০২০.
  31. ↑ আয়িনাপল্লী, আয়াপ্পন (১৯৮২). The Personality of Kerala. প্ৰকাশন বিভাগ, কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়. পৃষ্ঠা. ১৬২. https://books.google.com/books?id=SXFuAAAAMAAJ। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৭ জুলাই ২০১৮. "A very powerful and warlike section of the Bants of Tulunad was known as Kola bari. It is reasonable to suggest that the Kola dynasty was part of the Kola lineages of Tulunad."
  32. ↑ নাৰায়ণন, এম. জি. এছ. পেৰুমালছ অৱ কেৰালা। ত্ৰিছুৰ (কেৰালা): কছম'বুকছ, ২০১৩। ৪৮৩।
  33. ↑ চাৰ্লছ আলেকজেণ্ডাৰ ইনেছ (১৯০৮). Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I). মাদ্ৰাজ চৰকাৰী প্ৰেছ. পৃষ্ঠা. ৪২৩–৪২৪. https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up.
  34. 1 2 লোগান, উইলিয়াম (২০১০). Malabar Manual (Volume-I). প্ৰকাশক নতুন দিল্লী: এছিয়ান এডুকেশ্যনেল চাৰ্ভিচেছ. পৃষ্ঠা. ৬৩১–৬৬৬. ISBN 9788120604476.
  35. ↑ "Neeleswaram fete to showcase its heritage". ২১ নৱেম্বৰ ২০১১. http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/neeleswaram-fete-to-showcase-its-heritage/article2645520.ece.
  36. ↑ দ্য পৰ্তুগীজ, ইণ্ডিয়ান অ'ছেন এণ্ড ইউৰোপিয়ান ব্ৰীজহেডছ ১৫০০–১৮০০। প্ৰফেছৰ কে. এছ. মেথিউৰ সন্মানত ফেষ্টশ্ৰীফ্ট (২০০১)। সম্পাদনা: পিয়াছ মালেকাণ্ডাথীল আৰু টি. জামাল মহম্মদ। ফাণ্ডাকোৱা অৰিয়েন্তে। ইনষ্টিটিউট ফৰ ৰিচাৰ্চ ইন ছচিয়েল চাইন্সেছ এণ্ড হিউমেনিটিজ অৱ মেছাৰ (কেৰালা)
  37. ↑ ডিচি বুকছ, কোট্টায়াম (২০০৭), এ. শ্ৰীধৰ মেনন, এ চাৰ্ভে অৱ কেৰালা হিষ্ট্ৰি
  38. ↑ "Arakkal royal family [অৰাক্কাল ৰাজপৰিয়াল]". Archived from the original on 2012-06-05. https://web.archive.org/web/20120605222957/http://ananthapuri.com/kerala-history.asp?page=muslim। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-08-11.
  39. ↑ পি.জে ৰাজেন্দ্ৰন (২০০০). Kshethravinjanakosam. ডি.চি.বুকছ পাব্লিছিং, গুগল বুকছ. পৃষ্ঠা. ১০৩. ISBN 9788126402540.
  40. ↑ চাৰ্লছ আলেকজেণ্ডাৰ ইনেছ (১৯০৮). Madras District Gazetteers Malabar (Volume-I). মাদ্ৰাজ চৰকাৰী প্ৰেছ. পৃষ্ঠা. ৪৫১. https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.358941/mode/2up.
  41. 1 2 3 4 "History of Mahé [মাহেৰ ইতিহাস]". http://mahe.gov.in/mws/leftmenupages/history.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৯ এপ্ৰিল ২০২১.
  42. ↑ "Pazhassi Raja Museum and Art Gallery, Kozhikode – Kerala Tourism [পাজাশী ৰজা সংগ্ৰহালয় আৰু চিত্ৰশালা, কোজিকোড়ে – কেৰালা পৰ্যটন]". Archived from the original on 2013-11-15. https://web.archive.org/web/20131115215308/http://www.keralatourism.org/destination/destination.php?id=100। আহৰণ কৰা হৈছে: ৫ এপ্ৰিল ২০১৫.
  43. ↑ Climate: Kannur (Cannanore) CalicutNet.com
  44. ↑ "Climatological Tables of Observatories in India 1991-2020 [ভাৰতৰ মানৱ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰসমূহৰ জলবায়ু সম্পৰ্কীয় তালিকা ১৯৯১-২০২০]". ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ. https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Tables%201991-2020.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ৮ এপ্ৰিল ২০২৪.
  45. ↑ "Station: Cannanore Climatological Table 1981–2010 [কেন্দ্ৰ: কান্নানোৰ জলবায়ু সম্পৰ্কীয় তালিকা ১৯৮১-২০১০]". Climatological Normals 1981–2010. ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ. জানুৱাৰী ২০১৫. পৃষ্ঠাসমূহ: ১৬৭–১৬৮. https://imdpune.gov.in/library/public/1981-2010%20CLIM%20NORMALS%20%28STATWISE%29.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০.
  46. ↑ "Extremes of Temperature & Rainfall for Indian Stations (Up to 2012) [ভাৰতীয় কেন্দ্ৰসমূহৰ বাবে উষ্ণতা আৰু বৰষুণৰ চৰম মান (২০১২ লৈকে)]". ভাৰতীয় বতৰ বিজ্ঞান বিভাগ. ডিচেম্বৰ ২০১৬. পৃষ্ঠা: M106. https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০.
  47. 1 2 3 Special Currespondent (১৪ জানুৱাৰী ২০১৫). "Kannur to be City Corporation". দ্য হিন্দু. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kannur-to-be-city-corporation/article6789317.ece.
  48. ↑ "Home | കണ്ണൂര്‍ നഗരസഭ [মুখ্যপৃষ্ঠা]" (en ভাষাত). kannurcorporation.lsgkerala.gov.in. https://kannurcorporation.lsgkerala.gov.in/en। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫.
  49. ↑ "Provisional Population Totals, Census of India 2011 [অস্থায়ী জনসংখ্যাৰ সৰ্বমুঠ পৰিমাণ, ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১]". Population of the urban local bodies in Kerala (2011). কেৰালা চৰকাৰ. Archived from the original on 2020-09-24. https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ৪ ডিচেম্বৰ ২০২০.
  50. ↑ "Kannur Corporation, Councillors [কন্নুৰ পৌৰ নিগম, পাৰিষদসকল]". স্থানীয় স্ব-শাসন বিভাগ, কেৰালা. https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2020/1259। আহৰণ কৰা হৈছে: ৬ মাৰ্চ ২০২০.
  51. ↑ "P. Indira assumes office as Kannur Mayor; K.P. Tahir elected deputy mayor" (en-IN ভাষাত). দ্য হিন্দু. ২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫. ISSN 0971-751X. https://www.thehindu.com/incoming/p-indira-assumes-office-as-kannur-mayor-kp-tahir-elected-deputy-mayor/article70440538.ece.
  52. ↑ "Congress's P Indira sworn in as Kannur mayor". দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া. ২৭ ডিচেম্বৰ ২০২৫. ISSN 0971-8257. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/congresss-p-indira-sworn-in-as-kannur-mayor/articleshow/126194846.cms.
  53. ↑ PTI (১৮ নৱেম্বৰ ২০১৫). "CPI(M) rides to power in five of six corporations in Kerala". দ্য ইকনমিক টাইমছ. https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cpim-rides-to-power-in-five-of-six-corporations-in-kerala/articleshow/49831638.cms.
  54. ↑ "Kannur Corporation election 2020 [কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০২০]". lbtrend. Archived from the original on 2021-03-09. https://web.archive.org/web/20210309203519/http://trend.kerala.gov.in/views/index.php। আহৰণ কৰা হৈছে: ৬ মাৰ্চ ২০২১.
  55. ↑ "Kannur Corporation election 2015 [কন্নুৰ পৌৰ নিগম নিৰ্বাচন ২০১৫]". lbtrend. Archived from the original on 2020-12-13. https://web.archive.org/web/20201213154651/http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2015/views/index.php। আহৰণ কৰা হৈছে: ৬ মাৰ্চ ২০২১.
  56. ↑ InfoTech, S. R. V.. "History of Kannur City Police [কন্নুৰ চিটী পুলিচৰ ইতিহাস]" (ml ভাষাত). kannurcity.keralapolice.gov.in. Archived from the original on 2026-01-06. https://web.archive.org/web/20260106055424/https://kannurcity.keralapolice.gov.in/history-of-kannur-city-police। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩০ ডিচেম্বৰ ২০২৫.
  57. ↑ "Kannur City Police [কন্নুৰ চিটী পুলিচ]". কন্নুৰ চিটী পুলিচ. Archived from the original on 2021-05-16. https://web.archive.org/web/20210516033606/https://kannur.keralapolice.gov.in/kannur-police/history/kannur-police-history। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৮ মে' ২০২১.
  58. ↑ District Census Handbook – Kannur (2011) – Part XII-B. প্ৰকাশক তিৰুৱনন্তপুৰম: ডাইৰেক্টৰেট অৱ চেন্সাছ অপাৰেচন কেৰালা. ২০১৪–২০১৫. https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3202_PART_B_KANNUR.pdf.
  59. ↑ প্ৰশাসক. "Welcome [স্বাগতম]". http://gcek.ac.in। আহৰণ কৰা হৈছে: ৫ এপ্ৰিল ২০১৫.
  60. 1 2 3 4 5 6 7 সভনানী, ধৰা ভোৰা (১৪ জুন ২০১৯). "Straight from the Malabar Coast". দ্য হিন্দু. https://www.thehindu.com/life-and-style/food/straight-from-the-malabar-coast/article27942808.ece.
  61. ↑ "Thalassery Chicken Biriyani [তলশ্যেৰী চিকেন বিৰিয়ানী]" (en-GB ভাষাত). দ্য টেক ইট ইজি চেফ. ২৩ জুন ২০১৭. https://www.thetakeiteasychef.com/thalassery-chicken-biriyani-recipe। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৩ মে' ২০২১.
  62. 1 2 কুৰিয়েন, চিজো (২ জুলাই ২০১৪). "Flavours unlimited from the Malabar coast". দ্য হিন্দু. https://www.thehindu.com/features/metroplus/Food/flavours-unlimited-from-the-malabar-coast/article6170291.ece.
  63. ↑ "Arikkadukka – Spicy Stuffed Mussels [অৰিক্কডুক্কা – মচলাযুক্ত শামুক]" (en-US ভাষাত). ফেচেছ প্লেচেছ এণ্ড প্লেটছ. ৩০ জুন ২০২০. https://www.facesplacesandplates.com/arikkadukka-spicy-stuffed-mussels/। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৩ মে' ২০২১.
  64. ↑ "Mangalore to Kannur (Cannanore) – Trains [মাংগালুৰুৰপৰা কন্নুৰলৈ (কান্নানোৰ) – ৰেলসমূহ]". ইণ্ডিয়া ৰেল ইনফো. https://indiarailinfo.com/search/maq-mangaluru-central-mangalore-to-can-kannur-main-cannanore-/1470/0/1243। আহৰণ কৰা হৈছে: ১২ নৱেম্বৰ ২০১৭.
  65. ↑ "Kannur (Cannanore) to Kozhikode – Trains [কন্নুৰৰ (কান্নানোৰ) পৰা কোজিকোড়েলৈ – ৰেলসমূহ]". ইণ্ডিয়া ৰেল ইনফো. https://indiarailinfo.com/search/can-kannur-main-cannanore-to-clt-kozhikode-main-calicut-/1243/0/1242। আহৰণ কৰা হৈছে: ১২ নৱেম্বৰ ২০১৭.
  66. ↑ "Kerala gets its 4th international airport at Kannur: 10-point cheat-sheet [কেৰালাই পালে ইয়াৰ চতুৰ্থটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ কন্নুৰত: ১০-দফীয়া পৰামৰ্শ]". timesnownews.com. ৮ অক্টোবৰ ২০১৮. https://www.timesnownews.com/business-economy/real-estate/article/kerala-gets-its-4th-international-airport-at-kannur-10-point-cheat-sheet/296082.

বাহ্যিক সংযোগ

[সম্পাদনা কৰক]
"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=কন্নুৰ&oldid=628682"ৰ পৰা অনা হৈছে