সমললৈ যাওক

কুৰ্দিছ জনগোষ্ঠী

আন্তঃৱিকি লিংক সম্পাদনা কৰক
অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
কুৰ্দিছ জনগোষ্ঠী
মুঠ জনসংখ্যা
৩০–৩৫ মিলিয়ন [1]
(ৱাছিংটন কুৰ্দিছ ইনষ্টিটিউট,২০২৪ চনৰ অনুমান )
30–40 million[2]
(দ্য ৱল্ড ফেক্টবুক, ২০১৫ চনৰ অনুমান)
36.4–45.6 million[3]
(কুৰ্দিছ ইনষ্টিটিউট অৱ পেৰিছ, ২০১৭ চনৰ অনুমান)
উল্লেখযোগ্য জন-অধ্যুষিত অঞ্চলসমূহ
 তুৰস্ক est. 14.3–20 million [2][3]
 ইৰান est. 8.2–12 million [2][3]
 ইৰাক est. 5.6–8.5 million [2][3]
 ছিৰিয়া est. 1.5–3.6 million [2][3][4]
 জাৰ্মানী 1.2–1.5 million [5][6]
আজেৰবাইজান আজাৰবাইজান 150,000–180,000 [7][8]
 ফ্ৰান্স ১৫০,০০০ [9]
ছুইডেন চুইডেন ১০০,০০০+ [10][11][12][13]
নেডাৰলেণ্ডচনেদাৰলেণ্ড ১০০,০০০ [14]
ৰাছিয়া ৰাছিয়া ৬৩,৮১৮ [15]
বেলজিয়াম বেলজিয়াম ৫০,০০০ [16]
যুক্তৰাজ্য যুক্তৰাজ্য ৪৯,৮৪১ [17][18][19]
কাজাখাস্তান কাজাখাস্তান ৪৭,৯৩৮ [20]
আৰ্মেনিয়া আৰ্মেনিয়া ৩৭,৪৭০ [21]
ছুইজাৰলেণ্ড চুইজাৰলেণ্ড ৩৫,০০০ [22]
ডেনমাৰ্ক ডেনমাৰ্ক ৩০,০০০ [23]
জৰ্ডান জৰ্ডান ৩০,০০০ [24]
অষ্ট্ৰিয়া অষ্ট্ৰিয়া ২৩,০০০ [25]
গ্ৰীচ গ্ৰীচ ২২,০০০ [26]
 আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ ২০,৫৯১–৪০,০০০ [27]সাঁচ:New archival link needed
কানাডা কানাডা ১৬,৩১৫ [28]
ফিনলেণ্ড ফিনলেণ্ড 15,850 [29]
জৰ্জিয়া (দেশ) জৰ্জিয়া ১৩,৮৬১ [30]
কিৰগিজস্তান কিৰ্গিস্তান ১৩,২০০ [31]
অষ্ট্ৰেলিয়া অষ্ট্ৰেলিয়া ১০,১৭১ [32]
ইণ্ডোনেছিয়া ইণ্ডোনেচিয়া ৪,৮০০ [33]
ভাষাসমূহ
  • সংখ্যাগৰিষ্ঠ:[34]
  • কুৰ্দিছ ভাষা
    • কুৰ্মানজী
    • সোৰানী
    • দক্ষিণৰ কুৰ্দিছ
    • লাকি ভাষা
  • সংখ্যালঘু :[35]
    • জাজা ভাষা
    • গোৰাণী ভাষা
    • শাবাকী ভাষা
  • দ্বিতীয় ভাষা:
    • তুৰ্কী ভাষা
    • পাৰ্চী ভাষা
    • আৰৱী
    • অন্যান্য
ধৰ্ম
  • প্ৰধানকৈ :[36]
  • ইছলাম[টোকা 1]
    • চুন্নী ইছলাম
    • চিয়া ইছলাম
  • উল্লেখযোগ্য সংখ্যালঘু :[37][38]
    • ইয়াজিদ ধৰ্ম
    • য়াৰছানিজম
    • জৰুষ্ট্ৰিয়ান ধৰ্ম
    • কুৰ্দিছ আলেভিজম
    • Christianity[টোকা 2]
    • Judaism
সম্পৰ্কীয় জাতি-জনগোষ্ঠী

Other Iranic peoples


কুৰ্দিছ জনগোষ্ঠী বা কুৰ্দ জনগোষ্ঠী হৈছে পশ্চিম এছিয়াৰ স্থানীয় ইৰাণী জনগোষ্ঠী।[39] দক্ষিণ-পূব তুৰস্ক, উত্তৰ-পশ্চিম ইৰাণ, উত্তৰ ইৰাক আৰু উত্তৰ-পূব ছিৰিয়াত বিস্তৃত ভৌগোলিক অঞ্চল কুৰ্দিস্তানৰ স্থানীয় লোক। ৩০–৪৫ মিলিয়ন লোকৰ বিশ্বব্যাপী থকা কুৰ্দিছ সম্প্ৰদায় মূলতঃ কুৰ্দিস্তানত কেন্দ্ৰীভূত যদিও কুৰ্দিস্তানৰ বাহিৰে পশ্চিম এছিয়া আৰু ইউৰোপৰ কিছু অংশত কুৰ্দিছ প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ বৃহৎ সম্প্ৰদায় বিদ্যমান। ইয়াৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য যে তুৰস্কৰ মধ্য আনাতোলিয়ান কুৰ্দসকল (যিসকলে ১৯২৩ চনৰ আৰ্মেনিয়ান গণহত্যাৰ পিছত পূব আনাতোলিয়ালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল, সেই সময়ত পশ্চিম আৰ্মেনিয়া বুলি কোৱা হৈছিল), লগতে ইস্তানবুলৰ কুৰ্দসকল; ইৰাণৰ খোৰাছানী কুৰ্দসকল; ককেছাছৰ কুৰ্দসকল (যিসকল মূলতঃ আজাৰবাইজান আৰু আৰ্মেনিয়াত আছে); আৰু ইউৰোপৰ বিভিন্ন দেশত — বিশেষকৈ জাৰ্মানী, ফ্ৰান্স, ছুইডেন আৰু নেদাৰলেণ্ডত বাস কৰে।

ভাষা

[সম্পাদনা কৰক]
মধ্যপ্ৰাচ্যৰ কুৰ্দি বসতিপ্ৰধান অঞ্চল (১৯৯২)

কুৰ্দি (কুৰ্দি: কুৰ্দি বা কুৰ্দি) হৈছে কুৰ্দি জনসাধাৰণে কোৱা আন্তঃসংযোগী উপভাষাৰ এটা গোট। [40] ইয়াক প্ৰধানকৈ ইৰাণ, ইৰাক, ছিৰিয়া আৰু তুৰস্কৰ কুৰ্দিস্তান গঠন কৰা অংশত কোৱা হয়।[41] ইৰাকত আৰবী ভাষাৰ সমান্তৰালভাৱে কুৰ্দিছ ভাষা জাতীয় ভাষা হিচাপে আনুষ্ঠানিক মৰ্যাদা আছে; ইৰাণত ইয়াক আঞ্চলিক ভাষা হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে আৰু আৰ্মেনিয়াত ইয়াক সংখ্যালঘু ভাষা বুলি গণ্য কৰা হয়। দশম শতিকাৰ আৰম্ভণিতে আল-মাছৌদিৰ দৰে আৰব ভূগোলবিদসকলে কুৰ্দিছ জনসাধাৰণক এক সুকীয়া ভাষা সম্প্ৰদায় হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল।

বহুতো কুৰ্দ দ্বিভাষিক বা বহুভাষিক; তেওঁলোকে নিজৰ মাতৃভাষা কুৰ্দি ভাষাৰ লগতে নিজৰ গৃহভূমিৰ ভাষাসমূহ—যেনে আৰবী, পাৰ্চী আৰু তুৰ্কী—দ্বিতীয় ভাষা হিচাপে কয়, আনহাতে কুৰ্দি প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ সদস্যসকলে প্ৰায়ে তিনিটা বা তাতকৈ অধিক ভাষা কয়। তুৰ্কীকৃত আৰু আৰবীকৃত কুৰ্দসকলে প্ৰায়ে কুৰ্দি ভাষা কম ব্যৱহাৰ কৰে বা একেবাৰেই ব্যৱহাৰ নকৰে।

মেকেঞ্জীৰ মতে কুৰ্দি ভাষাৰ সকলো উপভাষাই কেইটামান ভাষিক বৈশিষ্ট্য ভাগ কৰে যিবোৰ অন্যান্য ইৰাণী ভাষাত নাই।

ধৰ্ম

[সম্পাদনা কৰক]

ইছলাম

[সম্পাদনা কৰক]

কুৰ্দিছসকলৰ অধিকাংশই চুন্নী মুছলমান। এওঁলোকে শ্বাফী পন্থা অনুসৰণ কৰে যদিও এক উল্লেখযোগ্য সংখ্যালঘুৱে হানাফী পন্থা [42] আৰু আলেভিছ ধৰ্ম অনুসৰণ কৰে। ইয়াৰ উপৰি বহুতো শ্বাফী কুৰ্দে দুটা চুফী আদেশৰ ভিতৰত এটা আদেশ অনুসৰণ কৰে। সেয়া হ'ল নাকচবন্দী আৰু কাদ্ৰিয়াহ।[43]

চুন্নী ইছলামৰ উপৰি আলেভিছ আৰু ছিয়া ইছলামকো অনুসৰণ কৰে লাখ লাখ কুৰ্দিছলোকে। [44]

য়াজিদবাদ

[সম্পাদনা কৰক]
ললিছত ইয়াজিদী নৱবৰ্ষ উদ্‌যাপন, ১৮ এপ্ৰিল ২০১৭

ইয়াজিদী ধৰ্ম হ'ল ইৰাণী প্ৰাক-জোৰ’ষ্ট্ৰিয়ান ধৰ্মৰ পশ্চিমীয়া শাখাত শিপা থকা এক ঈশ্বৰবাদী জনগোষ্ঠীয় ধৰ্ম। [45][46][47][48] জগতখন সৃষ্টি কৰি সাতটা পৱিত্ৰ সত্তাৰ তত্ত্বাৱধানত অৰ্পণ কৰা এজন ঈশ্বৰৰ বিশ্বাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি গঢ় লৈ উঠিছে। [49][50]এই সাতটা সত্তাৰ নেতা হৈছে টাউছ-ই-মালেক, যাক এটা ময়ূৰে প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। [49][51] ইয়াৰ অনুগামীৰ সংখ্যা বিশ্বজুৰি ৭ লাখৰপৰা ১০ লাখলৈকে আছে।[52] ইৰাক, ছিৰিয়া আৰু তুৰস্কৰ কুৰ্দি অঞ্চলত এওঁলোক খিলঞ্জীয়া। ৰাছিয়া, জৰ্জিয়া আৰু আৰ্মেনিয়াতো য়াজিদীসকলৰ অৱস্থিতি আছে। শেহতীয়া য়াজিদী সম্প্ৰদায় অট্টোমান সাম্ৰাজ্যৰ মুছলমানসকলৰ নিৰ্যাতনৰপৰা পলায়ন কৰা শৰণাৰ্থীসকলে স্থাপন কৰিছে। [50] ইয়াজিদবাদ কুৰ্দিছ আলেভিজম আৰু ইয়াৰানবাদৰ সৈতে বহুতোক্ষেত্ৰত মিল থকা দেখা যায় আৰু যিবোৰ প্ৰাক-ইছলামিক যুগৰপৰাই আৰম্ভ হৈছিল। [53][54][55]

য়াৰছানিবাদ

[সম্পাদনা কৰক]

য়াৰছানিবাদক আহল-ই-হাক, আহলে-হাগ বা কাকাই বুলিও জনা যায়। কুৰ্দিস্তানৰ সৈতে জড়িত ধৰ্মসমূহৰ ভিতৰত এই ধৰ্মও অন্যতম।

যদিও অধিকাংশ য়াৰছানী শাস্ত্ৰ গোৰাণী ভাষাত আৰু সকলো য়াৰছানী পৱিত্ৰ স্থান কুৰ্দিস্তানত অৱস্থিত, তথাপি এই ধৰ্ম অনুগামী আন অঞ্চলতো পোৱা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে, ইৰাকৰ কুৰ্দিস্তানত ৩ লাখতকৈ অধিক ইয়াৰছানী আছে, আনহাতে ইৰাণত ২০ লাখতকৈ অধিক ইয়াৰছানী আছে।[56] অৱশ্যে দুয়োখন দেশতে য়াৰছানীৰ ৰাজনৈতিক অধিকাৰ নাই।

জৰোষ্ট্ৰিয়ান ধৰ্ম

[সম্পাদনা কৰক]
জৰোষ্ট্ৰিয়ান ধৰ্মৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰতীক ফৰৱাহাৰ (বা ফেৰোহৰ)ক এক ফ্ৰাভাছি (ৰক্ষক আত্মা)ৰ চিত্ৰণ বুলি গণ্য কৰা হয়।

ইৰাণী ধৰ্ম জৰোষ্ট্ৰিয়ানে ইৰাণী সংস্কৃতিৰ ওপৰত গভীৰভাৱে প্ৰভাৱ পেলাইছে। কিয়নো জৰোষ্ট্ৰিয়ানৰ এটা অংশ কুৰ্দিছ জনসাধাৰণ আৰু ইয়াৰ কিছু প্ৰভাৱ মধ্যযুগত ধৰ্মটোৰ অৱনতি ঘটাৰ পিছতো প্ৰচলিত আছে। ইৰাণী দাৰ্শনিক ছুহৰাৱাৰ্ডিয়ে জৰদস্তিৰ ধৰ্মৰপৰা বহুখিনি শিক্ষা আহৰণ কৰিছিল।[57] নবী জৰোষ্ট্ৰিয়ান শিক্ষাৰ ভিত্তিত এই ধৰ্মৰ দেৱতা আহুৰা মাজদা। ইয়াৰ মূল বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ভিতৰত যেনে মচীহবাদ, সোণালী নিয়ম, স্বৰ্গ আৰু নৰকৰ ধাৰণা আৰু মুক্ত ইচ্ছাই দ্বিতীয় মন্দিৰ ইহুদী ধৰ্ম, নষ্টিচিজম, খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম আৰু ইছলামকে ধৰি অন্যান্য ধৰ্মীয় ব্যৱস্থাসমূহক প্ৰভাবিত কৰিছে।[58]


২০১৬ চনত ইৰাকৰ কুৰ্দিস্তানত প্ৰথমটো আনুষ্ঠানিক জৰোষ্ট্ৰিয়ান অগ্নি মন্দিৰ চুলেমানিয়াত মুকলি কৰা হয়। উপস্থিতসকলে ধৰ্মীয় জুই জ্বলাই ফ্ৰেম ড্ৰাম (বা ডাফ) বজাই এই অনুষ্ঠানটো উদ্‌যাপন কৰে। কুৰ্দিস্তান অঞ্চলৰ জৰোষ্ট্ৰিয়ান ধৰ্মৰ মুৰব্বী আৱাত তায়িবৰ দাবী যে বহুতে জৰোষ্ট্ৰিয়ান ধৰ্মলৈ ঘূৰি আহিছে যদিও ইছলামিক মৌলবাদীৰপৰা সম্ভাৱ্য প্ৰতিশোধৰ ভয়ত ইয়াৰে কিছুমানে ইয়াক গোপন কৰি ৰাখিছে।

খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম

[সম্পাদনা কৰক]

যদিও কুৰ্দি খ্ৰীষ্টানসকলৰ অসংখ্য ঐতিহাসিক বিৱৰণ আছে, তথাপি ইয়াৰে অধিকাংশই ব্যক্তি বিশেষৰহে, কোনো বিশেষ সম্প্ৰদায়ৰ নহয়। কিন্তু ১৯ আৰু ২০ শতিকাৰ কেইবাটাও ভ্ৰমণ-কাহিনীত কুৰ্দি খ্ৰীষ্টান জনগোষ্ঠীৰ লগতে উল্লেখযোগ্য খ্ৰীষ্টান জনসংখ্যা থকা কুৰ্দি মুছলমান জনগোষ্ঠীৰ উল্লেখ আছে। এই জনগোষ্ঠীসমূহৰ এটা বৃহৎ অংশ আৰ্মেনিয়ান বা অচূৰীয় মূলৰ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়,[59] আৰু কিছুমান খ্ৰীষ্টান পৰম্পৰা এতিয়াও আছে বুলি নথিভুক্ত কৰা হৈছে। পূৰ্বৰ শতিকাৰ কুৰ্দি ভাষাত লিখা কেইবাটাও খ্ৰীষ্টান প্ৰাৰ্থনাও আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।[60] শেহতীয়া বছৰবোৰত মুছলমান পটভূমিৰ কিছুমান কুৰ্দে খ্ৰীষ্টান ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছে।[61][62][63]

বাইবেলৰ কিছু অংশ প্ৰথমবাৰৰ বাবে কুৰ্মানজী উপভাষাত ১৮৫৬ চনত উপলব্ধ কৰা হৈছিল। আমেৰিকান বাইবেল ছ'চাইটিৰ আৰ্মেনিয়ান কৰ্মচাৰী ষ্টেপানে গছপেল(Gospel)সমূহ অনুবাদ কৰিছিল আৰু ১৮৫৭ চনত প্ৰকাশ কৰিছিল। ঐতিহাসিকভাৱে বিখ্যাত কুৰ্দি খ্ৰীষ্টানসকলৰ ভিতৰত জাকাৰে আৰু ইভানে মাখাৰগ্ৰাডজেলি নামৰ দুজন ভাতৃও আছে। [64][65][66]

জনসংখ্যা

[সম্পাদনা কৰক]

পশ্চিম এছিয়াত বাস কৰা কুৰ্দৰ সংখ্যা ৩ৰপৰা ৪.৫ কোটিৰ ভিতৰত বুলি অনুমান কৰা হৈছে, আনহাতে এক বা ২০ লাখ কুৰ্দ প্ৰব্ৰজনকাৰীত বাস কৰে। তুৰস্কৰ জনসংখ্যাৰ ১৮ৰপৰা ২৫%[67], ইৰাকত ১৫ৰপৰা ২০% [68] ইৰাণৰ ১০% আৰু ছিৰিয়াৰ জনসংখ্যাৰ ৯% কুৰ্দসকলৰ সংখ্যা। চাৰিওখন দেশতে কুৰ্দসকল আঞ্চলিক সংখ্যাগৰিষ্ঠ, যেনে তুৰ্কী কুৰ্দিস্তান, ইৰাকী কুৰ্দিস্তান, ইৰাণৰ কুৰ্দিস্তান, ছিৰিয়াৰ কুৰ্দিস্তান। মধ্যপ্ৰাচ্যৰ আৰব, পাৰ্চী আৰু তুৰ্কৰ পিছত কুৰ্দসকল চতুৰ্থ বৃহত্তম জনগোষ্ঠী।

১৯৯১ চনত কুৰ্দৰ মুঠ সংখ্যা ২ কোটি ২৫ লাখ বুলি অনুমান কৰা হৈছিল; ইয়াৰে ৪৮% তুৰস্কত, ২৪% ইৰাণত, ১৮% ইৰাকত আৰু ৪% ছিৰিয়াত বাস কৰিছিল [69]।

শেহতীয়াকৈ প্ৰব্ৰজনৰ ফলত পশ্চিমীয়া দেশসমূহত কুৰ্দিছ জনসংখ্যা প্ৰায় ১৫ লাখ হৈছে, ইয়াৰে প্ৰায় আধা জাৰ্মানীত বাস কৰে।

ট্ৰেন্সককাছাছ আৰু মধ্য এছিয়াত বাস কৰা কুৰ্দসকলৰ ক্ষেত্ৰখন অনন্য। এই লোকসকলে বেছিভাগেই ৰাছিয়া সাম্ৰাজ্যৰ সময়ত তালৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তাত বাস কৰাৰ এশ বছৰৰো অধিক সময় তেওঁলোকে স্বতন্ত্ৰভাৱে বিকশিত হৈছে আৰু এক সুকীয়া জাতিগত পৰিচয় গঢ়ি তুলিছে।[70] ১৯৯০ চনত এই গোটৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ০৪ লাখ বুলি অনুমান কৰা হৈছিল। [71]

চিত্ৰসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]



তথ্যৰ উৎস

[সম্পাদনা কৰক]
  1. ↑ "Kurdish Population". Washington Kurdish Institute. https://dckurd.org/kurdistan/। আহৰণ কৰা হৈছে: 4 April 2025. "There are an estimated 30–35 million Kurds, and about half of them live in Turkey."
  2. 1 2 3 4 5 The World Factbook (Online সম্পাদনা). প্ৰকাশক Langley, Virginia: US Central Intelligence Agency. 2015. ISSN 1553-8133. Archived from the original on 6 January 2019. https://web.archive.org/web/20190106114713/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2 August 2015. A rough estimate in this edition gives populations of 14.3 million in Turkey, 8.2 million in Iran, about 5.6 to 7.4 million in Iraq, and less than 2 million in Syria, which adds up to approximately 28–30 million Kurds in Kurdistan or in adjacent regions. The CIA estimates are আগষ্ট 2015 অনুসৰি – Turkey: Kurdish 18%, of 81.6 million; Iran: Kurd 10%, of 81.82 million; Iraq: Kurdish 15–20%, of 37.01 million, Syria: Kurds, Armenians, and other 9.7%, of 17.01 million.
  3. 1 2 3 4 5 The Kurdish Population by the Kurdish Institute of Paris, 2017 estimate. The Kurdish population is estimated at 15–20 million in Turkey, 10–12 million in Iran, 8–8.5 million in Iraq, 3–3.6 million in Syria, 1.2–1.5 million in the European diaspora, and 400k–500k in the former USSR—for a total of 36.4 million to 45.6 million globally.
  4. ↑ "Demographics of Syria". Heritage for Peace. https://www.heritageforpeace.org/syria-country-information/geography/। আহৰণ কৰা হৈছে: 4 April 2025. "Around 1.5 million Kurds form Syria’s largest ethnic minority. About a third of them live in the foothills of the Taurus Mountains north of Aleppo, and an equal number along the Turkish border in the Jazirah. A further 10 per cent can be found in the vicinity of Jarabulus northeast of Aleppo, and from 10–15 per cent in the Hayy al-Akrad (Quarter of the Kurds) on the outskirts of Damascus."
  5. ↑ amp ""Wir Kurden ärgern uns über die Bundesregierung" – Politik". Süddeutsche.de. 21 March 2018. https://www.sueddeutsche.de/politik/interview-am-morgen-wir-deutsche-kurden-aergern-uns-ueber-die-bundesregierung-1.3913545! amp। আহৰণ কৰা হৈছে: 18 May 2019.
  6. ↑ "Geschenk an Erdogan? Kurdisches Kulturfestival verboten". heise.de. 5 September 2018. https://www.heise.de/tp/features/Geschenk-an-Erdogan-Kurdisches-Kulturfestival-verboten-4155967.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 18 May 2019.
  7. ↑ The cultural situation of the Kurds, A report by Lord Russell-Johnston, Council of Europe, July 2006.
  8. ↑ Ismet Chériff Vanly, "The Kurds in the Soviet Union", in: Philip G. Kreyenbroek & S. Sperl (eds.), The Kurds: A Contemporary Overview (London: Routledge, 1992). pg 164: Table based on 1990 estimates: Azerbaijan (180,000), Armenia (50,000), Georgia (40,000), Kazakhstan (30,000), Kyrghizistan (20,000), Uzbekistan (10,000), Tajikistan (3,000), Turkmenistan (50,000), Siberia (35,000), Krasnodar (20,000), Other (12,000), Total 450,000
  9. ↑ "3 Kurdish women political activists shot dead in Paris". CNN. 11 January 2013. https://edition.cnn.com/2013/01/10/world/europe/france-kurd-deaths/.
  10. ↑ "NATO Membership for Sweden: Between Turkey and the Kurds" (en ভাষাত). The Washington Institute. https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/nato-membership-sweden-between-turkey-and-kurds। আহৰণ কৰা হৈছে: 7 August 2023.
  11. ↑ "Will exiled Kurds pay price of Sweden's NATO entry?". The Christian Science Monitor. ISSN 0882-7729. https://www.csmonitor.com/World/Europe/2023/0228/Will-exiled-Kurds-pay-price-of-Sweden-s-NATO-entry.
  12. ↑ "NATO bid reignites Sweden's dispute with Turkey over Kurds" (en ভাষাত). POLITICO. 24 May 2022. https://www.politico.eu/article/sweden-finland-nato-turkey-erdogan-magdalena-anderssonkurdish-rights/। আহৰণ কৰা হৈছে: 7 August 2023.
  13. ↑ TT (23 September 2017). "Svenskkurder: Självständighet kan inte vänta" (sv ভাষাত). Svenska Dagbladet. ISSN 1101-2412. https://www.svd.se/a/P7M45/svenskkurder-sjalvstandighet-kan-inte-vanta.
  14. ↑ "Diaspora Kurde" (fr ভাষাত). https://www.institutkurde.org/kurdorama/.
  15. ↑ "Всероссийская перепись населения 2010 г. Национальный состав населения Российской Федерации". Demoscope.ru. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_10.php। আহৰণ কৰা হৈছে: 4 July 2012.
  16. ↑ "The Kurdish Diaspora". Institut Kurde de Paris. http://www.institutkurde.org/en/kurdorama/। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 June 2014.
  17. ↑ "QS211EW – Ethnic group (detailed)". nomis. Office for National Statistics. http://www.nomisweb.co.uk/census/2011/CT0010/view/2092957703। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 August 2013.
  18. ↑ "Ethnic Group – Full Detail_QS201NI". https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/18/2011_Northern_Ireland_census_results_-_Ethnic_group_%28QS201NI%29.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 4 September 2013.
  19. ↑ "Scotland's Census 2011 – National Records of Scotland – Ethnic group (detailed)". Scotland Census. Archived from the original on 21 May 2014. https://web.archive.org/web/20140521214855/http://www.scotlandscensus.gov.uk/documents/censusresults/release2a/rel2A_Ethnicity_detailed_Scotland.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 29 September 2013.
  20. ↑ "Ethnic composition of Kazakhstan 2021". Archived from the original on 21 March 2022. https://web.archive.org/web/20220321205438/http://pop-stat.mashke.org/kazakhstan-ethnic2021.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 4 July 2022.
  21. ↑ "Information from the 2011 Armenian National Census" (hy ভাষাত). Statistics of Armenia. http://www.armstat.am/file/doc/99478353.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 27 May 2014.
  22. ↑ "Switzerland". Ethnologue. http://www.ethnologue.com/country/CH। আহৰণ কৰা হৈছে: 14 January 2015.
  23. ↑ "Fakta: Kurdere i Danmark" (da ভাষাত). Jyllandsposten. 8 May 2006. http://jyllands-posten.dk/indland/ECE5105449/fakta-kurdere-i-danmark/.
  24. ↑ Al-Khatib, Mahmoud A.; Al-Ali, Mohammed N.. "Language and Cultural Shift Among the Kurds of Jordan". পৃষ্ঠা: 12. Archived from the original on 1 October 2018. https://web.archive.org/web/20181001145806/http://www.linguistics.fi/julkaisut/SKY2010/Al-Khatib_Al-Ali_netti.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 November 2012.
  25. ↑ "Austria". Ethnologue. http://www.ethnologue.com/country/AT। আহৰণ কৰা হৈছে: 14 January 2015.
  26. ↑ "Greece". Ethnologue. http://www.ethnologue.com/country/GR/। আহৰণ কৰা হৈছে: 14 January 2015.
  27. ↑ "2011–2015 American Community Survey Selected Population Tables". Census Bureau. Archived from the original on 12 February 2020. https://archive.today/20200212214434/http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_10_SF4_B01003&prodType=table। আহৰণ কৰা হৈছে: 29 March 2019.
  28. ↑ "Ethnic Origin (279), Single and Multiple Ethnic Origin Responses (3), Generation Status (4), Age (12) and Sex (3) for the Population in Private Households of Canada, Provinces and Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2016 Census". 25 October 2017. http://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/dt-td/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=0&GK=0&GRP=1&PID=110528&PRID=10&PTYPE=109445&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2017&THEME=120&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 February 2018.
  29. ↑ "Language according to age and sex by region 1990 – 2021". Statistics Finland. Archived from the original on 11 March 2025. https://web.archive.org/web/20250311152251/https://pxdata.stat.fi/PxWeb/pxweb/en/StatFin/StatFin__vaerak/statfin_vaerak_pxt_11rl.px/। আহৰণ কৰা হৈছে: 27 November 2022.
  30. ↑ "Population/Census". geostat.ge. http://geostat.ge/cms/site_images/_files/english/population/Census_release_ENG_2016.pdf.
  31. ↑ "Number of resident population by selected nationality". United Nations. Archived from the original on 10 July 2012. https://web.archive.org/web/20120710092216/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/Kyrgyzstan/A5-2PopulationAndHousingCensusOfTheKyrgyzRepublicOf2009.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 July 2012.
  32. ↑ "Australia – Ancestry". 2022. Archived from the original on 14 January 2022. https://web.archive.org/web/20220114185444/https://profile.id.com.au/australia/ancestry?WebID=10। আহৰণ কৰা হৈছে: 27 November 2022.
  33. ↑ Hoffman, Sue (2012). "Living in Limbo: Iraqi Refugees in Indonesia" (en ভাষাত). Refuge: Canada's Journal on Refugees (New Haven: Yale Law Journal) খণ্ড 28 (1): 15–24. doi:10.25071/1920-7336.36085. https://www.semanticscholar.org/paper/Living-in-Limbo%3A-Iraqi-Refugees-in-Indonesia-Hoffman/530df0dabcc39afbebf226d425583e79664f3c28.
  34. ↑ "Atlas of the Languages of Iran A working classification". Languages of Iran. http://iranatlas.net/index.html?module=module.classification। আহৰণ কৰা হৈছে: 25 May 2019.
  35. ↑ Michiel Leezenberg (1993). "Gorani Influence on Central Kurdish: Substratum or Prestige Borrowing?". ILLC – Department of Philosophy, University of Amsterdam: 1. Archived from the original on 12 July 2019. https://web.archive.org/web/20190712070357/http://home.hum.uva.nl/oz/leezenberg/GInflCK.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 29 May 2019.
  36. ↑ "Kurds in Turkey". Archived from the original on 15 February 2023. https://web.archive.org/web/20230215215945/https://rpl.hds.harvard.edu/faq/kurds-turkey। আহৰণ কৰা হৈছে: 13 September 2022.
  37. ↑ "Learn About Kurdish Religion". https://thekurdishproject.org/history-and-culture/kurdistan-religion/.
  38. ↑ "Kurds of Iran: The missing piece in the Middle East Puzzle". https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/kurds-iran-missing-piece-middle-east-puzzle.
  39. ↑
  40. ↑ Paul, Ludwig (2008). "Kurdish Language". Encyclopædia Iranica. Retrieved 2 December 2011. Writes about the problem of attaining a coherent definition of "Kurdish language" within the Northwestern Iranian dialect continuum. There is no unambiguous evolution of Kurdish from Middle Iranian, as "from Old and Middle Iranian times, no predecessors of the Kurdish language are yet known; the extant Kurdish texts may be traced back to no earlier than the 16th century CE." Ludwig Paul further states: "Linguistics itself, or dialectology, does not provide any general or straightforward definition of at which point a language becomes a dialect (or vice versa). To attain a fuller understanding of the difficulties and questions that are raised by the issue of the 'Kurdish language,' it is therefore necessary to consider also non-linguistic factors."
  41. ↑ Geographic distribution of Kurdish and other Iranic languages Archived 18 October 2007 at the Wayback Machine
  42. ↑ Sarigil, Zeki; Fazlioglu, Omer (2014). "Exploring the roots and dynamics of Kurdish ethno-nationalism in Turkey". Nations and Nationalism (Bilkent University) খণ্ড 20 (3): 447. doi:10.1111/nana.12058. http://yoksis.bilkent.edu.tr/pdf/files/11511.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 20 February 2021.
  43. ↑ van Bruinessen, Martin (2000). "The Qadiriyya and the lineages of Qadiri shaykhs in Kurdistan". Journal of the History of Sufism খণ্ড 1–2.
  44. ↑ McDowall, David (1992). The Kurds: A Nation Denied. Minority Rights Group. পৃষ্ঠা. 57. ISBN 9781873194300.
  45. ↑ Turgut, Lokman. Ancient rites and old religions in Kurdistan. OCLC 879288867.
  46. ↑ Foltz, Richard (1 June 2017). "The "Original" Kurdish Religion? Kurdish Nationalism and the False Conflation of the Yezidi and Zoroastrian Traditions". Journal of Persianate Studies খণ্ড 10 (1): 87–106. doi:10.1163/18747167-12341309. ISSN 1874-7094. http://dx.doi.org/10.1163/18747167-12341309.
  47. ↑ Khanna, Omarkhali (2011). The status and role of the Yezidi legends and myths : to the question of comparative analysis of Yezidism, Yārisān (Ahl-e Haqq) and Zoroastrianism: a common substratum?. OCLC 999248462.
  48. ↑ Kreyenbroek, Philip G. (1995) (en ভাষাত). Yezidism—its Background, Observances, and Textual Tradition. E. Mellen Press. ISBN 978-0-7734-9004-8. https://books.google.com/books?id=OTQqAQAAMAAJ&q=Ancient+iranian.
  49. 1 2 Allison, Christine (25 January 2017). "The Yazidis". Oxford Research Encyclopedia of Religion. Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780199340378. doi:10.1093/acrefore/9780199340378.013.254 Freely accessible. Archived from the original on 11 March 2019. Retrieved 15 May 2021. Unknown parameter |url-status= ignored (help)
  50. 1 2 Birgül, Açıkyıldız (2010). The Yezidis : the History of a Community, Culture and Religion.. প্ৰকাশক London: I.B. Tauris. ISBN 978-0-85772-061-0. OCLC 772844849. https://www.worldcat.org/oclc/772844849.
  51. ↑ Maisel, Sebastian (24 December 2016) (en ভাষাত). Yezidis in Syria: Identity Building among a Double Minority. Lexington Books. ISBN 9780739177754. https://books.google.com/books?id=EFgIDgAAQBAJ&pg=PA44.
  52. ↑ Rowe, Paul S. (20 September 2018) (en ভাষাত). Routledge Handbook of Minorities in the Middle East. Routledge. ISBN 978-1-317-23378-7. https://books.google.com/books?id=bOF1DwAAQBAJ&dq=yezidis+number&pg=PT807.
  53. ↑ Bozarslan, Hamit; Gunes, Cengiz; Yadirgi, Veli (22 April 2021) (en ভাষাত). The Cambridge History of the Kurds. Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-58301-5. https://books.google.com/books?id=IXgnEAAAQBAJ.
  54. ↑ Omarkhali, Khanna (January 2009). "The status and role of the Yezidi legends and myths. To the question of comparative analysis of Yezidism, Yārisān (Ahl-e Haqq) and Zoroastrianism: a common substratum?". Folia Orientalia. ISSN 0015-5675. OCLC 999248462. https://www.academia.edu/7918305.
  55. ↑ Turgut, Lokman (2013) (English ভাষাত). Ancient rites and old religions in Kurdistan. OCLC 879288867. https://www.worldcat.org/oclc/879288867.
  56. ↑ "About Yarsan, a religious minority in Iran and Yarsani asylum seekers – Yarsanmedia" (fa-IR ভাষাত). http://www.yarsanmedia.org/ku/?p=10565। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 June 2021.
  57. ↑ Henry Corbin. The Man of Light in Iranian Sufism. Omega Publications, New York. 1994. আই.এচ.বি.এন. 0-930872-48-7.
  58. ↑ Hinnel, J (1997), The Penguin Dictionary of Religion, Penguin Books UK
  59. ↑ Sykes, M. (1908). "The Kurdish Tribes of the Ottoman Empire". The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland খণ্ড 38: 451–486. doi:10.2307/2843309. https://zenodo.org/record/1449629.
  60. ↑ Hervas, L. Saggio. (1787). 'Pratico delle lingue: con prolegomeni, e una raccolta di orazioni dominicali in piu di trecento lingue e dialetti...'. Cesena: Per Gregorio Biasini, pp. 156–157.
  61. ↑ "A Muslim Leader Converted to Christianity in Iraqi Kurdistan". Archived from the original on 19 October 2014. https://web.archive.org/web/20141019043118/http://mohabatnews.com/index.php?option=com_content&view=article&id=6652:a-muslim-leader-converted-to-christianity-in-iraqi-kurdistan&catid=36:iranian-christians। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 June 2020.
  62. ↑ "The Kurds". Urbana. Archived from the original on 28 September 2007. https://web.archive.org/web/20070928040627/http://www.urbana.org/_articles.cfm?RecordId=692। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 March 2016.
  63. ↑ "Christianity grows in Syrian town once besieged by Islamic State". Reuters. 16 April 2019. https://www.reuters.com/article/us-syria-islamic-state-christians-idUSKCN1RS19N.
  64. ↑ Alexei Lidov, 1991, The mural paintings of Akhtala, p. 14, Nauka Publishers, Central Dept. of Oriental Literature, University of Michigan, আই.এচ.বি.এন. 5-02-017569-2, আই.এচ.বি.এন. 978-5-02-017569-3, It is clear from the account of these Armenian historians that Ivane's great-grandfather broke away from the Kurdish tribe of Babir
  65. ↑ Vladimir Minorsky, 1953, Studies in Caucasian History, p. 102, CUP Archive, আই.এচ.বি.এন. 0-521-05735-3, আই.এচ.বি.এন. 978-0-521-05735-6, According to a tradition which has every reason to be true, their ancestors were Mesopotamian Kurds of the tribe (xel) Babirakan.
  66. ↑ Richard Barrie Dobson, 2000, Encyclopedia of the Middle Ages: A-J, p. 107, Editions du Cerf, University of Michigan, আই.এচ.বি.এন. 0-227-67931-8, আই.এচ.বি.এন. 978-0-227-67931-9, under the Christianized Kurdish dynasty of Zak'arids they tried to re-establish nazarar system...
  67. ↑ Mackey, Sandra (2002). The Reckoning: Iraq and the Legacy of Saddam. W.W. Norton and Co.. পৃষ্ঠা. 350. ISBN 9780393051414. https://archive.org/details/reckoningiraqleg00mack. "As much as 25% of Turkey is Kurdish" This would raise the population estimate by about 5 million.[সন্দেহজনক – আলোচনা]
  68. ↑ Bureau of Near Eastern Affairs (9 March 2012). "Background Note: Syria". State.gov. প্ৰকাশক Washington, DC: US State Department. https://2009-2017.state.gov/r/pa/ei/bgn/3580.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 2 August 2015. The CIA World Factbook reports all non-Arabs make up 9.7% of the Syrian population, but does not break out the Kurdish figure separately. However, this State Dept. source provides a figure of 9%. আগষ্ট 2015 অনুসৰি, the current document at this state.gov URL no longer provides such ethnic group data.
  69. ↑ Hassanpour, Amir (7 November 1995). "A Stateless Nation's Quest for Sovereignty in the Sky". Concordia University. http://www.cogsci.ed.ac.uk/~siamakr/Kurdish/KURDICA/hassanpour.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 August 2015. Paper presented at the Freie Universitat Berlin. For the figure, cites: McDowall, David (1992). "The Kurds: A Nation Denied". প্ৰকাশক London: Minority Rights Group.
  70. ↑ "The Kurds of Caucasia and Central Asia have been cut off for a considerable period of time and their development in Russia and then in the Soviet Union has been somewhat different. In this light the Soviet Kurds may be considered to be an ethnic group in their own right." The Red Book of the Peoples of the Russian Empire "Kurds". Institute of Estonia (EKI). http://www.eki.ee/books/redbook/kurds.shtml। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 June 2012.
  71. ↑ Ismet Chériff Vanly, "The Kurds in the Soviet Union", in: Philip G. Kreyenbroek & S. Sperl (eds.), The Kurds: A Contemporary Overview (London: Routledge, 1992), p. 164: Table based on 1990 estimates: Azerbaijan (180,000), Armenia (50,000), Georgia (40,000), Kazakhstan (30,000), Kyrgyzstan (20,000), Uzbekistan (10,000), Tajikistan (3,000), Turkmenistan (50,000), Siberia (35,000), Krasnodar (20,000), Other (12,000) (total 410,000).

কিতাপৰ উদ্ধৃতিৰ উৎস

[সম্পাদনা কৰক]
  • Aslanian, Sebouh (2011). From the Indian Ocean to the Mediterranean: The Global Trade Networks of Armenian Merchants from New Julfa. প্ৰকাশক California: University of California Press. ISBN 978-0520947573. 
  • Blow, David (2009). Shah Abbas: The Ruthless King Who Became an Iranian Legend. I.B.Tauris. ISBN 978-0857716767. 
  • Bournoutian, George (2002). A Concise History of the Armenian People: (from Ancient Times to the Present) (2 সম্পাদনা). Mazda Publishers. পৃষ্ঠা. 208. ISBN 978-1568591414. https://archive.org/details/concisehistoryof00geor/page/208. 
  • Floor, Willem; Herzig, Edmund (2012). Iran and the World in the Safavid Age. I.B.Tauris. ISBN 978-1850439301. 
  • Barth, F. 1953. Principles of Social Organization in Southern Kurdistan. Bulletin of the University Ethnographic Museum 7. Oslo.
  • Hansen, H.H. 1961. The Kurdish Woman's Life. Copenhagen. Ethnographic Museum Record 7:1–213.
  • Kennedy, Hugh (1994) (en ভাষাত). Crusader Castles. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-79913-3. 
  • Leach, E.R. 1938. Social and Economic Organization of the Rowanduz Kurds. London School of Economics Monographs on Social Anthropology 3:1–74.
  • Longrigg, S.H. 1953. Iraq, 1900–1950. London.
  • Masters, W.M. 1953. Rowanduz. Ph.D. dissertation, University of Michigan.
  • McKiernan, Kevin. 2006. The Kurds, a People in Search of Their Homeland. New York: St. Martin's Press. আই.এচ.বি.এন. 978-0-312-32546-6
  • Mikaberidze, Alexander (2015). Historical Dictionary of Georgia (2 সম্পাদনা). Rowman & Littlefield. ISBN 978-1442241466. https://books.google.com/books?id=JNNQCgAAQBAJ. 
  • Matthee, Rudi. "ŠAYḴ-ʿALI KHAN ZANGANA". Encyclopaedia Iranica. 
  • Riley-Smith, Jonathan (2008). The Crusades, Christianity, and Islam.. Columbia University Press. ISBN 978-0-231-14625-8. 
  • Aḥmad, K. M. (1985). "ʿANNAZIDS". Encyclopædia Iranica. II. Fasc. 1. pp. 97–98. 
  • Atmaca, Metin (2012). "Bābān". In Fleet, Kate; Krämer, Gudrun; Matringe, Denis; Nawas, John; Stewart, Devin J. Encyclopaedia of Islam, THREE. Brill. ISBN 9789004464582. doi:10.1163/1573-3912_ei3_COM_25080. 
  • Laine, James W. (2015). Meta-Religion: Religion and Power in World History.. California University Press. ISBN 978-0-520-95999-6. 
  • Madelung, W. (1975). "The Minor Dynasties of Northern Iran". In Frye, R. N.. The Cambridge History of Iran, Volume 4: From the Arab Invasion to the Saljuqs. প্ৰকাশক Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-20093-6. 
  • Hassanpour, A. (1988). "BAHDĪNĀN". Encyclopædia Iranica. III, Fasc. 5. p. 485. 
  • Lewis, Bernard (2002). Arabs in History. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-158766-5. 
  • Spuler, B. (2012). "Faḍlawayh". Encyclopaedia of Islam. Brill Publishers. ISBN 9789004161214. doi:10.1163/1573-3912_islam_SIM_2233. 
  • Kennedy, Hugh (2016). The Prophet and the Age of the Caliphates: The Islamic Near East From the Sixth to the Eleventh Century (3nd সম্পাদনা). Routledge. ISBN 9781317376392. 
  • Peacock, Andrew (2000). "SHADDADIDS". Encyclopædia Iranica. 
  • Magoulias, Harry J. (1975). Decline and fall of Byzantium to the Ottoman Turks. State University Press. ISBN 978-0-8143-1540-8. 
  • Tapper, Richard (1997) (en ভাষাত). Frontier Nomads of Iran: A Political and Social History of the Shahsevan. Cambridge University Press. ISBN 978-0521583367. 
  • Bosworth, C.E (1996). The New Islamic Dynasties. Columbia University Press. ISBN 978-0-231-10714-3. 
  • Bosworth, C. Edmund (1994). "Daysam". Encyclopædia Iranica. Vol. VII, Fasc. 2. pp. 172–173. 
  • Humphreys, R. Stephen (1977). From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193–1260. State University of New York Press. ISBN 0-87395-263-4. 
  • Vacca, Alison (2017). Non-Muslim Provinces under Early Islam: Islamic Rule and Iranian Legitimacy in Armenia and Caucasian Albania. Cambridge University Press. ISBN 978-1107188518. 
  • Mazaheri, Mas‘ud Habibi; Gholami, Rahim (2008). "Ayyūbids". In Madelung, Wilferd; Daftary, Farhad. Encyclopedia Islamica. Brill. ISBN 978-90-04-16860-2. doi:10.1163/1875-9831_isla_COM_0323. 
  • Bosworth, C. Edmund (2003). "HAZĀRASPIDS". Encyclopædia Iranica. XII. Fasc. 1. p. 93. 
  • Matthee, Rudi (2005). The Pursuit of Pleasure: Drugs and Stimulants in Iranian History, 1500–1900. Princeton University Press. ISBN 978-1-4008-3260-6. 
  • Hamid, Algar (2006). "IRAN ix. RELIGIONS IN IRAN (2) Islam in Iran (2.3) Shiʿism in Iran Since the Safavids". Encyclopaedia Iranica, Vol. XIII. Fasc. 5. pp. 456–474. 
  • Minorsky, Vladimir (2012). "Lak". Encyclopaedia of Islam (Second ed.). Brill Publishers. ISBN 9789004161214. doi:10.1163/1573-3912_islam_COM_0562. 
  • Amoretti, Biancamaria Scarcia; Matthee, Rudi (2009). "Ṣafavid Dynasty". In Esposito, John L. The Oxford Encyclopedia of the Islamic World. Oxford University Press. 
  • Amanat, Abbas (2017). Iran: a Modern History. Yale University Press. ISBN 9780300231465. 
  • Matthee, Rudi (2008). "SAFAVID DYNASTY". Encyclopædia Iranica. 
  • Minorsky, V. (1953). Studies in Caucasian History. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-05735-6. 
  • Savory, Roger (2008). "EBN BAZZĀZ". Encyclopædia Iranica. VIII. Fasc. 1. p. 8. 
  • Manz, Beatrice F. (2021). Nomads in the Middle East. Cambridge University Press. ISBN 9781139028813. 

টোকা

[সম্পাদনা কৰক]

অধিক পঢ়ক

[সম্পাদনা কৰক]

ইতিহাস তালিকা

[সম্পাদনা কৰক]

বাহ্যিক সংযোগ

[সম্পাদনা কৰক]

The Kurdish issue in Turkey

[সম্পাদনা কৰক]


"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=কুৰ্দিছ_জনগোষ্ঠী&oldid=612648"ৰ পৰা অনা হৈছে