সমললৈ যাওক

কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ
বিমানবন্দৰৰ মুখ্য ভৱন
আইএটিএ: COK – আইচিএঅ: VOCI
সংক্ষিপ্ত
প্ৰকাৰ ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব (PPP)
অৱস্থান নেডুম্বাচেৰী, কোচি, কেৰালা, ভাৰত
স্থানাঙ্ক 10°09′12.00″N 76°23′17.39″E / 10.15333°N 76.3881639°E / 10.15333; 76.3881639স্থানাংক: 10°09′12.00″N 76°23′17.39″E / 10.15333°N 76.3881639°E / 10.15333; 76.3881639
ৱেবছাইট www.cial.aero
উৎস: ভাৰতীয় বিমানবন্দৰ প্ৰাধিকৰণ[1][2][3]

কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ (ইংৰাজী: Cochin International Airport) ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰ কোচি চহৰ আৰু ইয়াৰ মহানগৰ অঞ্চলত অৱস্থিত। এই বিমানবন্দৰটোক কোচি আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ বুলিও জনা যায়। ইয়াৰ আই.এ.টি.এ. সংকেত হৈছে COK আৰু আই.চি.এ.অ’. সংকেত হৈছে VOCI। এই বিমান বন্দৰটো এৰ্ণাকুলাম জিলাৰ নেদুম্বাছেৰী নামৰ ঠাইত আছে। এই ঠাইখন চহৰৰ কেন্দ্ৰবিন্দুৰপৰা উত্তৰ-পূব দিশে প্ৰায় ২৫ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। ই কেৰালাৰ আটাইতকৈ ব্যস্ত আৰু আটাইতকৈ ডাঙৰ বিমানবন্দৰ। ২০২৪ চনৰ তথ্য অনুসৰি কেৰালাৰ মুঠ বিমান যাত্ৰীৰ ৬৩ শতাংশতকৈও অধিক যাত্ৰীয়ে এই বিমানবন্দৰটো ব্যৱহাৰ কৰে। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰত এইটো ভাৰতৰ পঞ্চম আটাইতকৈ ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। [4] সামগ্ৰিক যাতায়াতৰ হিচাপত ই সমগ্ৰ ভাৰতৰ ভিতৰত অষ্টম আটাইতকৈ ব্যস্ত বিমানবন্দৰ। [5]

২০২৪-২৫ বিত্তীয় বৰ্ষত এই বিমানবন্দৰটোৱে ১১ নিযুততকৈও অধিক যাত্ৰী নিয়ন্ত্ৰণ কৰিছিল। এই সময়ছোৱাত মুঠ ৬৭,৪৬৯খন বিমান চলাচল কৰিছিল।[4][6] ২০২৫ চনৰ তথ্য অনুসৰি, ২৫ টাতকৈও অধিক বিমান সংস্থাই এই বিমানবন্দৰৰপৰা সেৱা আগবঢ়াই আছে। এই সংস্থাসমূহে যাত্ৰীসকলক ৩০ টাতকৈও অধিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ২৫ টাতকৈও অধিক ঘৰুৱা গন্তব্যস্থানলৈ লৈ যায়। বিমানবন্দৰটোত তিনিটা যাত্ৰী টাৰ্মিনেল, এটা কাৰ্গ’ টাৰ্মিনেল আৰু এটা ব্যাৱসায়িক টাৰ্মিনেল আছে। ইয়াৰ মুঠ মাটি-কালি ২,২৫,০০০ বৰ্গ মিটাৰ (২৪,২১,৮৮০ বৰ্গ ফুট)তকৈও অধিক। [7]

২০১৫ চনত এটা সুকীয়া সৌৰ শক্তি প্ৰকল্প উদ্বোধন কৰাৰ পাছত এই বিমানবন্দৰটো বিশ্বৰ প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ সৌৰ চালিত বিমানবন্দৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। [8][9] এই ব্যাৱসায়িক দূৰদৰ্শিতাৰ বাবে বিমানবন্দৰটোৱে ২০১৮ চনত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৰ্বোচ্চ পৰিৱেশ সন্মান ‘চেম্পিয়নছ অৱ দি আৰ্থ’ বঁটা লাভ কৰে। [10] ভাৰতত ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব (PPP) আৰ্হিৰ অধীনত বিকশিত কৰা য়েই প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ। ইয়াৰ বাবে ৩২খন দেশৰ প্ৰায় ১০,০০০ প্ৰৱাসী ভাৰতীয়ই ধন আগবঢ়াইছিল। [11] এয়াৰপৰ্ট কাউন্সিল ইণ্টাৰনেচনেলে ২০২০ চনত ইয়াক এছিয়া-পেচিফিক অঞ্চলৰ শ্ৰেষ্ঠ বিমানবন্দৰ (বছৰি ৫ ৰপৰা ১৫ নিযুত যাত্ৰীৰ শাখাত) হিচাপে পুৰস্কৃত কৰিছিল। [12]

আগতে এই বিমানবন্দৰৰপৰা এয়াৰ ইণ্ডিয়াৰ বিমান লণ্ডনৰ গেটৱিক আৰু হিথ্ৰ’ বিমানবন্দৰলৈ চলিছিল। কিন্তু ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহৰপৰা এই বিমানসেৱা স্থগিত হৈ আছে। ব্ৰিটিছ এয়াৰৱেজৰ দৰে বিমান সংস্থাই কোচি-লণ্ডন পথত পুনৰ বিমান চলাচল আৰম্ভ কৰাৰ সম্ভাৱনা আছে বুলি জানিব পৰা গৈছে। অৱশ্যে এই সেৱা এতিয়াও বাস্তৱায়িত হোৱা নাই। [13][14][15]

ইতিহাস

[সম্পাদনা কৰক]

কোচিন বিমানবন্দৰৰ আৰম্ভণি ১৯৩৬ চনত উইলিংডন দ্বীপত এটা এয়াৰষ্ট্ৰিপ হিচাপে হৈছিল। কোচিন বন্দৰৰ উন্নয়নৰ লগত জড়িত বিষয়াসকলক অনা-নিয়া কৰাৰ উদ্দেশ্যে কোচিন সাম্ৰাজ্যই এই এয়াৰষ্ট্ৰিপটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ভাৰতীয় নৌসেনাই ব্যৱহাৰ কৰিব পৰাকৈ এই এয়াৰষ্ট্ৰিপটোক এটা সামৰিক বিমানবন্দৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰিবলৈ কোচিন সাম্ৰাজ্যই সেই সময়ৰ শাসক ব্ৰিটিছসকলক অনুমতি দিছিল। ৰয়েল নেভিয়ে ইয়াক দক্ষিণ ভাৰতত তেওঁলোকৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ বাবে এক কৌশলগত স্থান হিচাপে বাছি লৈছিল। [16] লগতে ইয়াক এটা বিমান ঘাটি, লেণ্ডিং ক্ৰাফ্ট আৰু চিপ্লেন বেচ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। [17] এই সামৰিক ঘাটিত নৌসেনাৰ যুঁজাৰু বিমান ৰখা হৈছিল। জাপানী বিমান আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰাৰ উদ্দেশ্যে ইয়াক তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। [18] দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ মাত্ৰ দুদিন আগতে এটা সৰু নৌসেনা গোট ইয়াত সক্ৰিয় হৈ পৰিছিল।

ভাৰতে অধিৰাজ্য মৰ্যাদা লাভ কৰাৰ পাছত আৰু কোচিন সাম্ৰাজ্য ভাৰতৰ সৈতে চামিল হোৱাৰ পিছত, ভাৰতীয় নৌসেনাই ‘আই.এন.এছ. গৰুড়’ নামেৰে এই বিমানবন্দৰটো চলাইছিল। অৱশ্যে তেওঁলোকে অসামৰিক বিমানকো এই ঘাটি ব্যৱহাৰ কৰাৰ অনুমতি দিছিল। ১৯৮০ ৰ দশকৰ উপসাগৰীয় দেশসমূহৰ অৰ্থনৈতিক উত্থানে মধ্যপ্ৰাচ্যত কৰ্মৰত প্ৰৱাসীসকলৰ স্বাৰ্থত কোচিৰ সৈতে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংযোগ ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাটো প্ৰয়োজনীয় কৰি তুলিছিল।[19]

নিৰ্মাণ

[সম্পাদনা কৰক]
অবতৰণ কৰা বিমানৰপৰা দেখা পোৱাকৈ এই বিমানবন্দৰটো পেৰিয়াৰ নদীৰ ঠিক কাষতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে

এই বিমানবন্দৰটোৰ মূল প্ৰস্তাৱত অনুমাণিক ব্যয় ১ বিলিয়ন টকা (১০ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) ধাৰ্য কৰা হৈছিল। লগতে ১৯৯৭ চনত ইয়াৰ কাম সম্পূৰ্ণ হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছিল। ১৯৯৩ চনৰ মে’ মাহত ইয়াৰ বাবে অনুমোদন জনোৱা হৈছিল। বিদেশত কৰ্মৰত প্ৰৱাসী ভাৰতীয়সকলৰপৰা লাভ কৰা সুদমুক্ত ঋণ, ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠান, ৰপ্তানিকাৰক আৰু সমবায় সমিতিসমূহৰপৰা পোৱা অনুদান তথা ৰাজ্য চৰকাৰৰ ঋণৰ ধনেৰে এই প্ৰকল্পৰ পুঁজি গঠনৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। এই প্ৰকল্পটো ৰূপায়ণৰ বাবে ১৯৯৩ চনৰ জুলাই মাহত কেৰালাৰ তদানীন্তন মুখ্যমন্ত্ৰী কে. কৰুণাকৰণৰ অধ্যক্ষতাত ‘কোচিন ইণ্টাৰনেচনেল এয়াৰপৰ্ট চচাইটি’ নামৰ এটা সংস্থা পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল। পুঁজি সংগ্ৰহ সুচল কৰিবলৈ আৰু প্ৰশাসনিক সুবিধাৰ বাবে ১৯৯৪ চনৰ মাৰ্চ মাহত ৯০০ নিযুত টকাৰ (৯.৩ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) অনুমোদিত মূলধনেৰে ‘কোচিন ইণ্টাৰনেচনেল এয়াৰপৰ্ট লিমিটেড’ (CIAL) নামৰ এখন পাব্লিক লিমিটেড কোম্পানী পঞ্জীয়ন কৰা হয়। [20]

১৯৯৬ চনত ই. কে. নয়নাৰে CIAL প্ৰকল্পৰ অধ্যক্ষ হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। এই সময়ছোৱাত নিৰ্মাণ কাৰ্যই ক্ষিপ্ৰতা লাভ কৰে। নয়নাৰে নিশ্চিত কৰিছিল যাতে এই বিমানবন্দৰ প্ৰকল্পটোৱে ৰাজ্য চৰকাৰৰপৰা বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰে আৰু তেওঁ CIAL ক পূৰ্ণ সমৰ্থন আগবঢ়াইছিল। ১৯৯৭ চনৰ ভিতৰত আপোচ-মীমাংসাৰ জৰিয়তে এক বৃহৎ পৰিমাণৰ মাটি CIAL ৰ দখললৈ অনা হয়। [21] বিমানবন্দৰ নিৰ্মাণৰ বাবে মুঠ ৪৯১ হেক্টৰ (১,২১৩ একৰ) মাটি অধিগ্ৰহণ কৰা হৈছিল। [22] এটা সংস্থাপন পেকেজৰ অধীনত প্ৰায় ২,৩০০ গৰাকী ভূমিৰ মালিকে ক্ষতিপূৰণ লাভ কৰে আৰু ৮৭২টা পৰিয়ালক পুনৰ সংস্থাপিত কৰা হয়। [23] এই কামৰ বাবে ডাঙৰ বিদ্যুৎ পৰিবাহী লাইন আৰু এটা জলসিঞ্চন খালৰ দিশ সলনি কৰিবলগীয়া হৈছিল। ১৯৯৯ চনৰ ২৫ মে’ত ভাৰতৰ তদানীন্তন ৰাষ্ট্ৰপতি কে. আৰ. নাৰায়ণে এই বিমানবন্দৰটো আনুষ্ঠানিকভাৱে উদ্বোধন কৰে। ইয়াৰ পিছত ১৯৯৯ চনৰ ১০ জুনৰপৰা প্ৰথমটো বাণিজ্যিক সেৱা আৰম্ভ হয়। ১৯৯৯ চনৰ ১ জুলাইত পুৰণি নৌসেনা বিমানবন্দৰৰ সকলো কাম-কাজ CIAL লৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। [24]

সম্প্ৰসাৰণ

[সম্পাদনা কৰক]

প্ৰথম পৰ্যায়

[সম্পাদনা কৰক]

উদ্বোধনৰ সময়ত এই বিমানবন্দৰটোৰ মজিয়াৰ মাটি-কালি আছিল ১৮,৫৮০ বৰ্গ মিটাৰ (২,০০,০০০ বৰ্গ ফুট)। CIAL এ ২০ বছৰত সম্প্ৰসাৰণৰ চাৰিটা পৰ্যায়ৰ পৰিকল্পনা কৰিছিল। ইয়াৰে তৃতীয়টো পৰ্যায় ২০০৯ চনত সম্পূৰ্ণ হৈছিল। মূল বিমানবন্দৰৰ টাৰ্মিনেলটো একেলগে মাত্ৰ ১০০ গৰাকী যাত্ৰীক সেৱা আগবঢ়াব পৰাকৈ সজা হৈছিল। অৱশ্যে ২০০১ চনৰ ভিতৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যাতায়াত যথেষ্ট বৃদ্ধি পোৱাত টাৰ্মিনেলটোৰ পুনৰ উন্নয়ন কৰাটো প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰে। ২০০২ চনত এটা সুকীয়া ঘৰুৱা টাৰ্মিনেলৰ নিৰ্মাণ সম্পূৰ্ণ হয়। ইয়াৰ ফলত সকলো ঘৰুৱা বিমান চলাচল সেই নতুন টাৰ্মিনেলটোলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। ইয়াৰ লগে লগে মূল ভৱনটোত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় যাতায়াতৰ বাবে ব্যৱহৃত মজিয়াৰ মাটি-কালি বৃদ্ধি পায়।

দ্বিতীয় পৰ্যায়

[সম্পাদনা কৰক]
বিমানবন্দৰৰ মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ
আগমন বিভাগত এটা প্ৰাণৱন্ত হাতীৰ মূৰ্তি

এই বিমানবন্দৰৰপৰা চলাচল কৰা বিমান সংস্থাৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ বাবে CIAL-এ ঘৰুৱা বিমানসমূহৰ বাবে কেৱল ‘টাৰ্মিনেল ২’ নামৰ এটা সুকীয়া টাৰ্মিনেল নিৰ্মাণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ইয়াৰ ফলত পুৰণি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেলটো ‘টাৰ্মিনেল ১’ লৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ইয়াৰ লগে লগে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাম-কাজৰ বাবে মজিয়াৰ মাটি-কালি ৩৭,১৬১ বৰ্গ মিটাৰ (৪,০০,০০০ বৰ্গ ফুট) বৃদ্ধি পায়।

তৃতীয় পৰ্যায়

[সম্পাদনা কৰক]

তৃতীয় পৰ্যায়ৰ কাম ২০০৭ চনত আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল বাৰ্ষিক ৫ নিযুত যাত্ৰীৰ যাতায়াত সুচল কৰা। [25] এই পৰ্যায়ত এটা কেন্দ্ৰীয় ব্লক মুকলি কৰা হৈছিল। ই ঘৰুৱা আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেল দুটাক সংযোগ কৰিছিল। লগতে অধিক গেট, অপেক্ষা কৰা স্থান আৰু বজাৰ কৰা ঠাই বৃদ্ধি কৰিবলৈ এয়াৰচাইড (airside) অংশটো ডাঙৰ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত নিৰ্মিত অঞ্চলৰ মাটি-কালি আৰু ২৯,৭০০ বৰ্গ মিটাৰ (৩,২০,০০০ বৰ্গ ফুট) বৃদ্ধি পায়। [26] আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আগমন আৰু প্ৰস্থান ব্লকৰ এয়াৰচাইড অংশটো একত্ৰিত কৰা হৈছিল। প্ৰাকৃতিক পোহৰ বেছিকৈ সোমাব পৰাকৈ তাত কাঁচৰ দেৱাল লগোৱা হৈছিল। ২০০৮ চনত ৰানৱেটো পুনৰ মেৰামতি কৰা হয়। [27] বিমান পাৰ্কিং স্থানৰ সংখ্যা ১৫খনৰপৰা ২৪খনলৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছিল। ইয়াৰে তিনিখন কেৱল কাৰ্গ’ বিমানৰ বাবে আছিল। তৃতীয় পৰ্যায়ত কাৰ্গ’ ভিলেজৰ সম্প্ৰসাৰণ আৰু এম.আৰ.অ’. (MRO) প্ৰকল্পলৈ যোৱা দ্বিতীয়টো টেক্সিউৱেৰ (taxiway) কামো সম্পূৰ্ণ হয়। [28][29]

চতুৰ্থ পৰ্যায়

[সম্পাদনা কৰক]

সম্প্ৰসাৰণৰ চতুৰ্থ পৰ্যায়টো মূলতঃ ঘৰুৱা টাৰ্মিনেলটো উন্নত কৰাৰ বাবে পৰিকল্পনা কৰা হৈছিল। কিয়নো বিগত তিনিটা পৰ্যায়ত এই টাৰ্মিনেলটো স্পৰ্শ কৰা হোৱা নাছিল। [30][31] অৱশ্যে ২০১১ চনৰ মে’ মাহত নতুন ইউ.ডি.এফ. (UDF) চৰকাৰে ৰাজ্যৰ শাসনভাৰ গ্ৰহণ কৰাৰ পাছত এই সম্প্ৰসাৰণ আঁচনি সলনি কৰা হয়। সংশোধিত পৰিকল্পনা অনুসৰি, বৰ্তমানৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেলটোক সম্পূৰ্ণৰূপে ঘৰুৱা টাৰ্মিনেললৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ পূৰ্বে ইয়াক ব্যাপকভাৱে মেৰামতি কৰা হ’ব। আনহাতে এটা নতুন অত্যাধুনিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেল নিৰ্মাণ কৰা হ’ব।

২০১১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত পৰিচালন সঞ্চালকমণ্ডলীয়ে ঘোষণা কৰা নতুন পৰিকল্পনা অনুসৰি, বৰ্তমানৰ গাঁথনিৰ পূব দিশত নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেলটো নিৰ্মাণ কৰা হ’ব। এই নতুন টাৰ্মিনেলটোৰ নিৰ্মিত মাটি-কালি হ’ব ১,৪০,০০০ বৰ্গ মিটাৰ (১৫,০০,০০০ বৰ্গ ফুট)। ইয়াত বিভিন্ন স্তৰত (levels) প্ৰস্থান আৰু আগমনৰ সুকীয়া ব্যৱস্থা থাকিব। [32][33][34][35] কেৰালাৰ মন্দিৰ স্থাপত্যৰ আৰ্হিত নিৰ্মিত এই নতুন টাৰ্মিনেলটোত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানদণ্ডৰ সকলো আধুনিক সুবিধা থাকিব। নিৰ্মাণ খণ্ডৰ অগ্ৰণী প্ৰতিষ্ঠান ‘লাৰ্ছেন এণ্ড টুব্ৰ’ (Larsen & Toubro)-ই এই প্ৰকল্পটো নিৰ্মাণ কৰি আছে আৰু ই ৩০ মাহৰ ভিতৰত সাজু হৈ উঠিব। এই দুটা স্তৰৰ টাৰ্মিনেলটোত ১১২টা চেক-ইন কাউণ্টাৰ, ইন-লাইন বেগৰ স্ক্ৰীনিং সুবিধা, ১০০টা ইমিগ্ৰেশ্যন কাউণ্টাৰ, প্ৰস্থান আৰু আগমন লাউঞ্জত ৩,৭১৬ বৰ্গ মিটাৰ (৪০,০০০ বৰ্গ ফুট) মাটি-কালিৰ ডিউটি-ফ্ৰী দোকান, ১৯টা বৰ্ডিং গেট, ১৫টা এৰ’ব্ৰীজ, ৬টা বেগৰ কনভেয়ৰ বেল্ট আৰু সম্পূৰ্ণ চালিযুক্ত গাড়ীৰপৰা উঠা-নমা কৰা স্থান থাকিব। [36]

বৰ্তমানৰ ঘৰুৱা টাৰ্মিনেলটোক এটা ‘এগজেকিউটিভ পেভিলিয়ন’ (Executive Pavilion) লৈ ৰূপান্তৰ কৰা হ’ব। ইয়াৰপৰা ভি.আই.পি. (VIP) আৰু ব্যক্তিগত চাৰ্টাৰ্ড বিমানসমূহ পৰিচালনা কৰা হ’ব। বৰ্তমানৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেলটো ঘৰুৱা টাৰ্মিনেললৈ ৰূপান্তৰিত হ’লে তাত ৫টা এৰ’ব্ৰীজ আৰু ১০টা বৰ্ডিং গেটৰ উপৰি অধিক বিমান পাৰ্কিং স্থানৰ সুবিধা থাকিব।

পৰিচালনা

[সম্পাদনা কৰক]

কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্বৰ অধীনত নিৰ্মিত ভাৰতৰ প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ। কেৰালা চৰকাৰে ১৯৯৪ চনত গঠন কৰা ‘কোচিন ইণ্টাৰনেচনেল এয়াৰপৰ্ট লিমিটেড’ (যিটো CIAL নামেৰে অধিক জনাজাত) নামৰ এখন পাব্লিক লিমিটেড কোম্পানী ইয়াৰ গৰাকী। এই প্ৰকল্পত কেৰালা চৰকাৰৰ ৩৩.৩৬ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব আছে। ইয়াৰ ফলত চৰকাৰখন এই প্ৰকল্পৰ একক বৃহত্তম বিনিয়োগকাৰী হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। [37] ভাৰত চৰকাৰৰ অধীনস্থ কোম্পানী যেনে এয়াৰ ইণ্ডিয়া, বি.পি.চি.এল. (BPCL) আৰু এ.এ.আই. (AAI) ৰ ইয়াত ৮.৭৪ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব আছে। আনহাতে আবুধাবিৰ লুলু গ্ৰুপ ইণ্টাৰনেচনেল, ওমানৰ গাল্ফ গ্ৰুপ আৰু সংযুক্ত আৰৱ আমিৰাতৰ মজিদ বুকাটাৰা ট্ৰেডিং আদি বিদেশী কোম্পানীসমূহৰ ৫.৪২ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব আছে। ভাৰতীয় কোম্পানীসমূহৰ ইয়াত ৮.৫৭ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব থকাৰ বিপৰীতে ফেডাৰেল বেংক, ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক আৰু কানাড়া বেংকৰ দৰে তালিকাভুক্ত বাণিজ্যিক বেংকসমূহৰ ৫.৯১ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব আছে। [38][39][40] অৱশিষ্ট ৩৮.০৩ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব ২৯খন দেশৰ ১০,০০০ তকৈও অধিক ব্যক্তিগত বিনিয়োগকাৰীৰ হাতত আছে। এই বিনিয়োগকাৰীসকলৰ সৰহসংখ্যকেই প্ৰৱাসী ভাৰতীয়। [41]

কোম্পানীটোৱে ৰাজহুৱা শ্বেয়াৰ মুকলি কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছে। ঋণ পৰিশোধৰ অংশ হিচাপে হাডকো (HUDCO) ক ১০ নিযুত শ্বেয়াৰ প্ৰদান কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ ফলত কোম্পানীটোত হাডকোৰ ৩.৩৭ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব হ’ব আৰু আন অংশীদাৰসকলৰ অংশীদাৰিত্ব কিছু পৰিমাণে হ্ৰাস পাব।[38]

কেৰালাৰ মুখ্যমন্ত্ৰীগৰাকী পদবীবলত CIAL ৰ অধ্যক্ষ।[42]

টাৰ্মিনেলসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]
টাৰ্মিনেল ১

কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰত তিনিটা প্ৰধান টাৰ্মিনেল আছে। ইয়াৰে দুটা ঘৰুৱা আৰু এটা আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেল। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত এটা কাৰ্গ’ টাৰ্মিনেলো আছে।

টাৰ্মিনেল ১-ৰ চেক-ইন কাউণ্টাৰসমূহ
পূৰ্বৰ টাৰ্মিনেল ২-ৰ চেক-ইন কাউণ্টাৰসমূহ
টাৰ্মিনেল ৩-ৰ এয়াৰচাইড প্ৰস্থান বিভাগ
টাৰ্মিনেল ৩-ৰ লেণ্ডচাইড প্ৰস্থান বিভাগৰ ভিতৰৰ দৃশ্য, য’ত বিখ্যাত ত্ৰিছূৰ পূৰম উৎসৱক প্ৰদৰ্শন কৰা মূৰ্তিসমূহ আছে

টাৰ্মিনেল ১ (ঘৰুৱা)

[সম্পাদনা কৰক]

নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ‘টাৰ্মিনেল ৩’ লৈ কাম-কাজ স্থানান্তৰ কৰাৰ পূৰ্বে টাৰ্মিনেল ১টো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেল আছিল। তাৰ পিছত এই টাৰ্মিনেলটোৰ ব্যাপক উন্নয়ন আৰু মেৰামতি কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত ইয়াৰ যাত্ৰী নিয়ন্ত্ৰণ ক্ষমতা প্ৰতি ঘণ্টাত ৪,০০০ গৰাকী যাত্ৰীলৈ বৃদ্ধি পায়, যিটো পূৰ্বৰ ক্ষমতাতকৈ ৫ গুণ বেছি। মেৰামতি কৰা এই টাৰ্মিনেল ১টো ২০১৮ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত যাত্ৰীসকলৰ বাবে মুকলি কৰা হয়। [43]

মুঠ ৫৫,৭৪২ বৰ্গ মিটাৰ (৬,০০,০০০ বৰ্গ ফুট) নিৰ্মিত মাটি-কালিৰে টাৰ্মিনেল ১ ত ৫৬টা চেক-ইন কাউণ্টাৰ, ৭টা এৰ’ব্ৰীজ আৰু একেলগে ১২খন বিমানৰপৰা বেগৰ স্থানান্তৰ কৰিব পৰা এটা কনভেয়ৰ বেল্ট ব্যৱস্থা আছে। ইয়াত ৬টা সংৰক্ষিত লাউঞ্জ, এটা কলা প্ৰদৰ্শনী অঞ্চল, এটা ফুড কোৰ্ট, এটা এগজেকিউটিভ লাউঞ্জ আৰু ৫৫,৭৪২ বৰ্গ মিটাৰ (৪০,০০০ বৰ্গ ফুট) মাটি-কালিৰ এটা বজাৰ কৰা ঠাই আছে। [43] এই টাৰ্মিনেলটোত এটা সৌৰ কাৰপ’ৰ্ট (গাড়ী পাৰ্কিং চালি) সুবিধা আছে। ই ২.৪ মেগাৱাট[44] বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰিব পাৰে আৰু ইয়াত ১,৪০০খন গাড়ী ৰাখিব পাৰি। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেল ৩ ৰ সৌৰ কাৰপ’ৰ্টটোৰ সৈতে মিলি ই ৫.১ মেগাৱাট বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰিব পাৰে, যিটো বিশ্বৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ কাৰপ’ৰ্ট।[45]

টাৰ্মিনেল ২ (এগজেকিউটিভ)

[সম্পাদনা কৰক]

টাৰ্মিনেল ২ ৰ মাটি-কালি ১০,০০০ বৰ্গ মিটাৰ (১,১০,০০০ বৰ্গ ফুট)। আটাইতকৈ ব্যস্ত সময়ত ৪০০ গৰাকী পৰ্যন্ত যাত্ৰী নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পৰাকৈ ইয়াক সাজু কৰা হৈছে। ইয়াৰ প্ৰস্থান হলত ২৬টা ‘কিউট’ (CUTE) চালিত উমৈহতীয়া চেক-ইন কাউণ্টাৰ আছে। ইয়াৰে ভিতৰত ৬টা প্ৰিমিয়াম চেক-ইন কাউণ্টাৰ আৰু ৪টা স্বয়ংক্ৰিয় (self) চেক-ইন কাউণ্টাৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ইয়াত ৬টা সুৰক্ষা গেট আৰু একেলগে ৪০০ গৰাকী যাত্ৰী বহিব পৰা এটা উমৈহতীয়া অপেক্ষা কক্ষ আছে। ইয়াত এটা পৰিয়াল লাউঞ্জ আৰু বিজনেছ ক্লাছৰ যাত্ৰীসকলৰ বাবে এটা প্ৰিমিয়াম লাউঞ্জ আছে। অপেক্ষা কৰা স্থানত এটা ফুড কোৰ্ট আছে আৰু প্ৰৱেশ লবীটোত এটা ৰেষ্টুৰেণ্ট চলি থাকে। ঘৰুৱা যাত্ৰীসকলৰ বাবে ৪টা ৰিম’ট গেটৰ সুবিধা উপলব্ধ আছে। আগমন হলত ২টি বেগৰ কেৰিলেচ (baggage carousels) আছে। [46] এই ব্লকটোক ২০১৮ চনৰ ১২ ডিচেম্বৰত এটা এগজেকিউটিভ টাৰ্মিনেললৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়।

টাৰ্মিনেল ৩ (আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়)

[সম্পাদনা কৰক]

নতুন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেল ৩টো ২০১৭ চনৰ মাৰ্চ মাহত যাত্ৰীসকলৰ বাবে মুকলি কৰা হৈছিল। এই টাৰ্মিনেলটোৰ মূল সজ্জা ‘ত্ৰিছূৰ পূৰম’ উৎসৱৰদ্বাৰা অনুপ্ৰাণিত আৰু ইয়াক কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত স্থাপত্যশৈলীৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। প্ৰস্থান বিভাগত পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকেৰে সজ্জিত ১৫টা প্ৰকৃত আকাৰৰ ফাইবাৰৰ হাতীয়ে যাত্ৰীসকলক আদৰণি জনায়। টাৰ্মিনেলটোত ৫টা প্ৰৱেশদ্বাৰ, ৮৪টা চেক-ইন কাউণ্টাৰ আৰু ৮০টা ইমিগ্ৰেশ্যন কাউণ্টাৰ আছে। ইয়াত ১০টা এস্কেলেটৰ (চলন্ত জখলা), ২১টা লিফট আৰু ৩টা চলন্ত খোজকঢ়া পথ (moving walkways) আছে। [47] এই টাৰ্মিনেলটোত ২.৭ মেগাৱাট বিদ্যুৎ উৎপাদন ক্ষমতা সম্পন্ন এটা সৌৰ কাৰপ’ৰ্ট সুবিধা আছে আৰু ইয়াত ১,৪০০খন গাড়ী পাৰ্কিং কৰিব পাৰি। ঘৰুৱা টাৰ্মিনেল ১ ৰ সৌৰ কাৰপ’ৰ্টটোৰ সৈতে মিলি ই ৫.১ মেগাৱাট মুঠ ক্ষমতা আৰু ২,৮০০খন গাড়ীৰ পাৰ্কিং সুবিধাৰে বিশ্বৰ বৃহত্তম সৌৰ কাৰপ’ৰ্ট হিচাপে পৰিগণিত হৈছে। [45]

১,৫০,০০০ বৰ্গ মিটাৰ (১৬,১৪,৫৮৭ বৰ্গ ফুট) তকৈও অধিক মুঠ মাটি-কালিৰ এই টাৰ্মিনেলটো চাৰিটা স্তৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ভূ-তলত (ground level) আগমন বিভাগ পৰিচালনা কৰা হয়। প্ৰায় ৪১,১৫৬ বৰ্গ মিটাৰ (৪,৪২,৯৯৯ বৰ্গ ফুট) মুঠ ভূ-কালিৰে ইয়াত ১০টা কাষ্টম কাউণ্টাৰ, তিনিটা বেংক কাউণ্টাৰ, যাত্ৰী আৰু সাধাৰণ ৰাইজৰ বাবে এটা শ্বপিং কমপ্লেক্স, এটা ভি.আই.পি. লাউঞ্জ, আগমন বিভাগৰ ডিউটি-ফ্ৰী দোকান আৰু এটা বেগৰ দাবী কৰা স্থান (baggage claim area) আছে।[47] দ্বিতীয় স্তৰটো (ভূ-তলৰপৰা ৫.৫ মিটাৰ ওপৰত) আগমন বিভাগৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াত ৩০টা ইমিগ্ৰেশ্যন কাউণ্টাৰ, ১০টা ই-টুৰিষ্ট ভিছা কাউণ্টাৰ, ৫টা স্বাস্থ্য পৰীক্ষা কাউণ্টাৰ আৰু দুটা চলন্ত খোজকঢ়া পথ আছে।[47] তৃতীয় স্তৰটো (ভূ-তলৰপৰা ১০.৫ মিটাৰ ওপৰত) প্ৰস্থান বিভাগ। ইয়াত ২০,৮৩৬ বৰ্গ মিটাৰ (২,২৪,২৭৭ বৰ্গ ফুট) ৰ এটা চেক-ইন এলেকা, মুঠ ৮৪টা কাউণ্টাৰ থকা তিনিটা চেক-ইন দ্বীপ (islands), ৪০টা ইমিগ্ৰেশ্যন কাউণ্টাৰ, ৮০০ বৰ্গ মিটাৰ (৮,৬১১ বৰ্গ ফুট) ৰ এখন প্ৰস্থান ডিউটি-ফ্ৰী দোকান, তিনিটা ভি.আই.পি. সংৰক্ষিত লাউঞ্জ, বিমান সংস্থাসমূহৰ কাৰ্যালয়, দুটা প্ৰাৰ্থনা কক্ষ আৰু এটা চলন্ত খোজকঢ়া পথ আছে। চতুৰ্থ স্তৰটো (ভূ-তলৰপৰা ১৫.৫ মিটাৰ ওপৰত) প্ৰস্থান বিভাগৰ সুৰক্ষা বেষ্টনী অঞ্চল। ৮,৬৭৪ বৰ্গ মিটাৰ (৯৩,৩৬৬ বৰ্গ ফুট) তকৈও অধিক মাটি-কালিৰ এই অংশত এটা ফুড কোৰ্ট, ৰেষ্টুৰেণ্ট, বিমান সংস্থাৰ তিনিটা এগজেকিউটিভ লাউঞ্জ, ধূম্ৰপান লাউঞ্জ, বাৰ আৰু বিশ্ৰাম লোৱা ঠাই আছে। [47] টাৰ্মিনেল ৩ মুকলি হোৱাৰ লগে লগে কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ দিল্লী, মুম্বাই আৰু কলকাতাৰ পিছতে বাণিজ্যিক কাম-কাজৰ বাবে ২,১৩,৬৭৭ বৰ্গ মিটাৰ (২৩,০০,০০০ বৰ্গ ফুট) তকৈও অধিক মুঠ নিৰ্মিত মাটি-কালিৰে ভাৰতৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম বিমানবন্দৰ হৈ পৰে।

কাৰ্গ’ কেন্দ্ৰ

[সম্পাদনা কৰক]

কোচিন বিমানবন্দৰৰ পূব দিশত এটা সুকীয়া কাৰ্গ’ কেন্দ্ৰ আছে। ২০ হেক্টৰ (৫০ একৰ) মাটিত ১১,০০০ বৰ্গ মিটাৰ (১,২০,০০০ বৰ্গ ফুট) মুঠ মজিয়াৰ মাটি-কালিৰে এই কাৰ্গ’ কেন্দ্ৰটো ভাৰতৰ অন্যতম বৃহত্তম সুবিধা। ২০২৬ চনৰ ১ জানুৱাৰীত বিমানবন্দৰ প্ৰাংগনত এটা বৰ্ধিত কাৰ্গ’ গুডাম উদ্বোধন কৰা হয়। ইয়াৰ ফলত বাৰ্ষিক সামগ্ৰী পৰিবহণ ৭৫,০০০ টনৰপৰা ১,২৫,০০০ টনলৈ বৃদ্ধি পায়। [48] কাৰ্গ’ ভিলেজত তিনিটা কমপ্লেক্স আছে:

  • ড্ৰাই কাৰ্গ’ কেন্দ্ৰ (CDC): ৪,৬০০ বৰ্গ মিটাৰ (৫০,০০০ বৰ্গ ফুট) মাটি-কালিৰ এই কেন্দ্ৰটোত আমদানি আৰু ৰপ্তানি দুয়োৰে বাবে সুকীয়া গুডাম আৰু এয়াৰ-কাষ্টম পৰিদৰ্শনৰ ব্যৱস্থা আছে। [49]
  • পেৰিশ্বেইবল কাৰ্গ’ কেন্দ্ৰ (CPC): ই সহজে নষ্ট হ’ব পৰা সামগ্ৰীৰ বাবে ভাৰতৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শীতল সংৰক্ষণ কেন্দ্ৰ। ইয়াৰ মজিয়াৰ মাটি-কালি প্ৰায় ২,০০০ বৰ্গ মিটাৰ (২২,০০০ বৰ্গ ফুট) আৰু ই প্ৰায় ২৫,০০০ টন কাৰ্গ’ নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। ২০০৮ চনত ৩৮০ নিযুত টকা ব্যয় কৰি CIAL, ভাৰত চৰকাৰৰ ‘এপেডা’ (APEDA) আৰু কেৰালা চৰকাৰে যৌথভাৱে ইয়াক মুকলি কৰিছিল। [50][51]
  • ট্ৰান্সশ্বিপমেণ্ট কাৰ্গ’ কমপ্লেক্স: ই ট্ৰান্সশ্বিপমেণ্ট কাৰ্গ’ৰ বাবে এটা সুকীয়া গুডাম। এই অঞ্চলৰ কাষ্টম গুডামসমূহৰ লগতে চেন্নাই, বেংগালুৰু, কইম্বাটুৰ আদি বিমানবন্দৰৰপৰা অহা আমদানি আৰু ৰপ্তানি কাৰ্গ’সমূহ এই কেন্দ্ৰত ৰপ্তানিৰ বাবে মজুত আৰু পৰিচালনা কৰা হয়। [49]
  • এই তিনিটা মূল কাৰ্গ’ কমপ্লেক্সক সমৰ্থন কৰিবলৈ অতিৰিক্ত সুবিধাসমূহৰ ভিতৰত আছে দুখন এক্স-ৰে মেচিন আৰু বিস্ফোৰক চিনাক্তকৰণ মেচিন, এটা সুকীয়া বিপদজ্জনক সামগ্ৰী কক্ষ, ২ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছৰপৰা ৮ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছৰ ভিতৰত থকা দুটা শীতলীকৰণ কক্ষ, এটা তেজস্ক্ৰিয় কাৰ্গ’ কক্ষ আৰু এটা উচ্চ মূল্যৱান সামগ্ৰীৰ কক্ষ। [49]

ইয়াৰ উপৰি ব্যক্তিগত ঘৰুৱা লজিষ্টিক প্ৰতিষ্ঠান আৰু ভাৰতীয় ডাক সেৱাৰ বাবে এটা সুকীয়া ঘৰুৱা কাৰ্গ’ কমপ্লেক্স নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। [52][53]

বিজনেছ জেট টাৰ্মিনেল

[সম্পাদনা কৰক]

CIAL ৰ মতে, বিজনেছ জেটৰ বাবে টাৰ্মিনেল থকা এইটো বৰ্তমান ভাৰতৰ মাত্ৰ চতুৰ্থটো বিমানবন্দৰ। এই টাৰ্মিনেলটোৱে চাৰ্টাৰ্ড আৰু ব্যক্তিগত জেটসমূহক বিশেষ সেৱা আগবঢ়াব বুলি আশা কৰা হৈছে। [54]

০৪৮৪ এৰ’ লাউঞ্জ

[সম্পাদনা কৰক]

কোচিন ইণ্টাৰনেচনেল এয়াৰপৰ্ট লিমিটেডে (CIAL) ২০২৪ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত ভাৰতৰ সৰ্ববৃহৎ এৰ’ লাউঞ্জ মুকলি কৰে। ৫০,০০০ বৰ্গ ফুট জুৰি থকা এই সুবিধাটোত অতিথি কক্ষ, ব’ৰ্ডৰুম, সন্মিলন কক্ষ, সহ-কৰ্মক্ষেত্ৰ (co-working spaces) আৰু যাত্ৰী তথা দৰ্শনাৰ্থী দুয়োৰে বাবে ব্যৱহাৰোপযোগী এটা লাউঞ্জকে ধৰি কেইবাটাও সুবিধা আছে। [55] ২০২৫ চনৰ ২৫ আৰু ২৬ আগষ্টত ইয়াত ‘কেৰালা এভিয়েশ্যন চামিট’ অনুষ্ঠিত হৈছিল। [56]

আন্তঃগাঁথনি

[সম্পাদনা কৰক]
টাৰ্মিনেলৰপৰা বিমানবন্দৰৰ বৰ্তমানৰ দৃশ্য

এয়াৰ ট্ৰাফিক কণ্ট্ৰ’ল

[সম্পাদনা কৰক]

ইয়াৰ এয়াৰ ট্ৰাফিক কণ্ট্ৰ’ল (ATC) টাৱাৰটো ৬০ মিটাৰ (২০০ ফুট) ওখ। কোচিন ATC-য়ে ৭,৮০০ মিটাৰ (২৫,৫০০ ফুট) উচ্চতাতকৈ তলত থকা বিমানসমূহ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। এই বিমানবন্দৰটোত ডিষ্টেঞ্চ মেজাৰিং ইকুইপমেণ্ট (DME) যুক্ত দুটা ইনষ্ট্ৰুমেণ্ট লেণ্ডিং চিষ্টেম (ILS) আছে। ইয়াৰ সহায়ত প্ৰতিকূল বতৰতো ৰানৱেৰ দুয়োফালৰপৰা বিমানসমূহ অৱতৰণ কৰিব পাৰে। মেট্ৰ’ চহৰসমূহৰ বাহিৰে এনে সুবিধা থকা CIAL দেশৰ একমাত্ৰ বিমানবন্দৰ। [57] এই ATC-য়ে ডপলাৰ VHF অম্নি ৰেঞ্জ ১ আৰু ২ ব্যৱহাৰ কৰে।[58]

ইয়াত শেহতীয়া ‘এয়াৰকন ২১০০’ (AIRCON 2100) এয়াৰ ট্ৰাফিক কণ্ট্ৰ’ল অটোমেচন চিষ্টেমৰ দৰে বৃহৎ পৰ্যায়ৰ আধুনিকীকৰণ ব্যৱস্থা প্ৰৱৰ্তন কৰা হৈছে। [59]

বিমানবন্দৰ নিৰীক্ষণ ৰাডাৰ

[সম্পাদনা কৰক]

ভাৰতীয় বিমানপত্তন প্ৰাধিকৰণে ইয়াত এটা উন্নত এয়াৰপৰ্ট চাৰ্ভিলেন্স ৰাডাৰ (ASR) আৰু এটা মনোপাল্চ চেকেণ্ডাৰী চাৰ্ভিলেন্স ৰাডাৰ (MSSR) স্থাপন কৰিছে। [60][61] ইয়াৰ উপৰি ৰানৱে আৰু পাৰ্কিং স্থানত বিমানসমূহৰ সঠিক নিৰীক্ষণৰ বাবে এটা চাৰ্ফেচ মুভমেণ্ট ৰাডাৰ স্থাপন কৰা হৈছে।[62]

ৰানৱে

[সম্পাদনা কৰক]
বিমানবন্দৰৰ টাৰ্মিনেল ৩-ৰ এপ্ৰণ অঞ্চল, য’ত শ্ৰীলংকান এয়াৰলাইঞ্ছ, এমিৰেটছ, কাটাৰ এয়াৰৱেজ আৰু এয়াৰ ইণ্ডিয়াৰ বিমান দেখা গৈছে

কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰত ৩,৪৪৫ মিটাৰ দীঘল ৰানৱে আছে। ইয়াৰ দিশ ২৭/০৯ আৰু ই ‘কোড ই’ (Code E) শ্ৰেণীৰ বিমান নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ সমান্তৰালভাৱে ৩,৪৪৫ মিটাৰ (১১,৩০২ ফুট) দৈৰ্ঘ্যৰ এটা পূৰ্ণ পৰ্যায়ৰ টেক্সিউৱে (taxiway) আছে। ১৬টা ষ্টেণ্ডযুক্ত ৮০৭ মিটাৰ × ১২৫ মিটাৰ (২,৬৪৮ ফুট × ৪১০ ফুট) আকাৰৰ এপ্ৰণটোত পাঁচখন ডাঙৰ আকাৰৰ (wide-bodied) আৰু আঠখন সৰু আকাৰৰ (narrow-bodied) বিমান ৰাখিব পাৰি। [63][64][65] এই ৰানৱেটো নেদুম্বাছেৰী, শ্ৰীমূলনগৰম আৰু কাঞ্জুৰ পঞ্চায়ত এলেকাত বিয়পি আছে।

কোচিন বিমানবন্দৰত হেলিকপ্টাৰৰ বাবে এটা সুকীয়া হেলিপেড আছে। ইয়াক মূলতঃ এয়াৰ-টেক্সী সেৱাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বৰ্তমান এটা হেলি পৰ্ট নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা চলি আছে। [66]

এম.আৰ.অ’. হেংগাৰ

[সম্পাদনা কৰক]

CIAL-ৰ সম্পূৰ্ণ মালিকানাধীন সহায়ক কোম্পানী ‘কোচিন ইণ্টাৰনেচনেল এভিয়েশ্যন চাৰ্ভিচেছ লিমিটেড’ (CIASL)-এ কোচি বিমানবন্দৰত দুটা নেৰ’-বডী হেংগাৰ (Narrow Body Hangars) চলাই আছে। ২০২৬ চনৰ জুন মাহৰ ভিতৰত এটা নতুন বৃহৎ এম.আৰ.অ’. (MRO) প্ৰকল্প নিৰ্মাণৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ সৈতে বিমানসমূহৰ বাবে ডাঙৰ চালিযুক্ত পাৰ্কিং স্থানৰ সুবিধাও থাকিব। [67]

নৌসেনা এয়াৰ এনক্লেভ

[সম্পাদনা কৰক]
বিমানবন্দৰত থকা নৌসেনা এয়াৰ এনক্লেভ

ভাৰতীয় নৌসেনাই কোচিন ইণ্টাৰনেচনেল এয়াৰপৰ্ট লিমিটেড (CIAL) প্ৰাংগনত এটা নেভেল এয়াৰ এনক্লেভ স্থাপন কৰিছে। এই নেভেল এয়াৰ এনক্লেভটোত নৌসেনাৰ ডাঙৰ বিমানৰ বাবে এটা হেংগাৰ, এটা প্ৰশাসনিক কাৰ্যালয়, এটা ডিচবাৰ্চেল চেণ্টাৰ, দুখন বোয়িং শ্ৰেণীৰ বিমান (P-8I দূৰপাল্লাৰ সামুদ্ৰিক নিৰীক্ষণ বিমান) ৰাখিব পৰা এটা এপ্ৰণ আৰু এটা টেক্সি ট্ৰেক আছে। মুম্বাইৰ পিছতে কোচিন বিমানবন্দৰৰ এই নেভেল এয়াৰ এনক্লেভটো কোনো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ সৈতে সংলগ্ন নৌসেনাৰ দ্বিতীয়টো এনে সুবিধা। এনে প্ৰকল্পৰ বাবে নৌসেনাক মাটি হস্তান্তৰ কৰা য়েই প্ৰথমটো ৰাজহুৱা-ব্যক্তিগত অংশীদাৰিত্ব আৰ্হিৰ বিমানবন্দৰ।

২০১৩ চনত বিমানবন্দৰত থকা নৌসেনাৰ মালিকানাধীন ৪ হেক্টৰ (১০ একৰ) মাটিত ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ হৈছিল। [68][69]

ভাৰতীয় উপকূলৰক্ষী বাহিনীৰ এয়াৰ এনক্লেভ

[সম্পাদনা কৰক]

উপকূলীয় বিমান নিৰীক্ষণ আৰু বিমান সম্পৰ্কীয় সাহায্য উন্নত কৰিবলৈ ভাৰতীয় উপকূলৰক্ষী বাহিনীয়ে CIAL-ত স্থান লৈছে। ‘আই.এন.এছ. গৰুড়’ প্ৰকল্পৰ পিছত কোচিত এইটো তেওঁলোকৰ দ্বিতীয়টো বিমান স্কোয়াড্ৰন হ’ব। এই সুবিধাটোত চেতক হেলিকপ্টাৰ স্কোয়াড্ৰন ৰাখিবলৈ দুটা হেংগাৰ আছে। ডৰ্নিয়াৰ স্কোয়াড্ৰন আৰু উন্নত পাতল হেলিকপ্টাৰসমূহো ইয়াতে ৰখা হ’ব বুলি আশা কৰা হৈছে। এই এয়াৰ এনক্লেভটোৰপৰা CIAL-ৰ ৰানৱেলৈ ৫০ মিটাৰ দীঘল এটা টেক্সি সংযোগ থাকিব। ইয়াত বিমানৰ হেংগাৰ, কাৰিকৰী এলেকা আৰু প্ৰশাসনিক ভৱন অন্তৰ্ভুক্ত থাকিব। [70]

বিমান সংস্থা আৰু গন্তব্যস্থান

[সম্পাদনা কৰক]

যাত্ৰী পৰিবহণ

[সম্পাদনা কৰক]
এয়াৰলাইনগন্তব্যস্থান 
Air Arabiaআবু ধাবি, শাৰজাহ
Air Indiaদিল্লী, মুম্বাই[71]
Air India Expressআবু ধাবি, বাহৰেইন, বেংগালুৰু, ভুৱনেশ্বৰ,[72] দোহা, ডুবাই-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়, হায়দৰাবাদ, কুৱেইট নগৰ, মাস্কাট, পুণে, ছালালাহ, শাৰজাহ
AirAsiaকুৱালালামপুৰ-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়[73]
Akasa Airআবু ধাবি, বেংগালুৰু[74], জেদ্দাহ,[75] নাভি মুম্বাই,[76] মুম্বাই[77]
Alliance Airআগাত্তি, বেংগালুৰু, ছালেম[78]
Batik Air Malaysiaকুৱালালামপুৰ-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়[79]
Emiratesডুবাই-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়[80][81]
Etihad Airwaysআবু ধাবি[82][83][84]
Flydubaiডুবাই-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়[85]
Fly91আগাত্তি[86]
Gulf Airবাহৰেইন[87][88]
IndiGoআবু ধাবি, আগাত্তি, আহমেদাবাদ, বেংগালুৰু, চেন্নাই, দিল্লী, দোহা, ডুবাই-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়, গোৱা-ডাবোলিম, হায়দৰাবাদ, কান্নুৰ, কলকাতা, কোজিকোড, কুৱেইট নগৰ, মালে, নাভি মুম্বাই, মুম্বাই, মাস্কাট, পুণে, ৰাছ আল খাইমাহ, তিৰুৱনন্তপুৰম


Jazeera Airwaysকুৱেইট নগৰ[89]
Kuwait Airwaysকুৱেইট নগৰ[90]
Malaysia Airlinesকুৱালালামপুৰ-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়[91]
Maldivianমালে
ঋতুভিত্তিক: হানিমাধু
Oman Airমাস্কাট[92]
Qatar Airwaysদোহা[93]
Saudiaজেদ্দাহ,[94] ৰিয়াধ[95][96]


Singapore Airlinesছাংগি (ছিংগাপুৰ)[97][98]
SpiceJet[99]চেন্নাই,[100] ডুবাই-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়[101]
SriLankan Airlinesকলম্বো-বান্দাৰানায়েকে[102]
Thai AirAsiaব্যাংকক-ডন মুয়াং,[103][104] ফুকেট[105][106]
Thai Lion Airব্যাংকক-ডন মুয়াং[103][107]
VietJet Airহো চি মিন চহৰ[108][109]

মালবাহী পৰিবহণ

[সম্পাদনা কৰক]

তলত উল্লেখ কৰা মালবাহী বিমান সংস্থাসমূহে এই বিমানবন্দৰলৈ সেৱা আগবঢ়ায়ঃ

পৰিসংখ‍্যা

[সম্পাদনা কৰক]

বাৰ্ষিক যাতায়াত

[সম্পাদনা কৰক]
বিত্তীয় বৰ্ষ অনুসৰি যাতায়াতৰ পৰিসংখ্যা
বিত্তীয় বৰ্ষ যাত্ৰী পূৰ্বৱৰ্তী বৰ্ষৰ তুলনাত পৰিৱৰ্তন বিমান চলাচল মালবাহী পৰিমাণ (টন)[110]
2023-24 10,365,655বৃদ্ধি17.6%67,46959,974
2022-23 8,812,531বৃদ্ধি86.8%58,27856,773
2021-22 4,717,777বৃদ্ধি91.9%22,92955,484
2020-21 2,458,458decrease74.5%24,912উপলব্ধ নহয়
2019-20 9,624,334decrease4.9%66,106উপলব্ধ নহয়
2018-19 10,201,089বৃদ্ধি0.75%71,057উপলব্ধ নহয়
2017-18 10,172,839বৃদ্ধি13.6%68,77276,274
2016-17 8,955,441বৃদ্ধি16.4%61,68881,485
2015-16 7,749,901বৃদ্ধি21.0%56,18079,233
2014-15 6,411,711বৃদ্ধি19.0%52,79364,935
2013-14 5,390,000বৃদ্ধি10.0%47,07254,440

সৰ্বাধিক ব্যস্ত বিমানপথসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]
২০২৬ চনৰ মে' মাহত কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ দৈনিক সৰ্বাধিক ব্যস্ত ১০টা বিমানপথ (বিমানৰ অহা-যোৱা সংখ্যাৰ ভিত্তিত)[111]
স্থান বিমানবন্দৰ বিমানৰ
অহা-যোৱা		 বিমান সংস্থা
1 বেংগালুৰু 13 Air India Express, Akasa Air, Alliance Air, IndiGo
2 মুম্বাই-শিৱাজী 13 Air India, Akasa Air, IndiGo
3 দিল্লী 10 Air India, IndiGo
4 আবু ধাবি 9 Air Arabia, Air India Express, Akasa Air, Etihad Airways, IndiGo
5 হায়দৰাবাদ 7 Air India Express, IndiGo
6 চেন্নাই 5 IndiGo, SpiceJet
7 ডুবাই 4 Air India Express, Emirates, Flydubai, IndiGo, SpiceJet
8 আগাত্তি 3 Alliance Air, Fly91, IndiGo
9 মাস্কাট 3 Air India Express, Akasa Air, Oman Air
10 কুৱালালামপুৰ 4 AirAsia, Batik Air Malaysia, Malaysia Airlines

সুৰক্ষা আৰু নিৰাপত্তা

[সম্পাদনা কৰক]

কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ ভাৰতৰ ১২টা প্ৰধান বিমানবন্দৰৰ ভিতৰত অন্যতম। ইয়াৰ নিৰাপত্তা আৰু সুৰক্ষাৰ দায়িত্ব ‘কেন্দ্ৰীয় ঔদ্যোগিক নিৰাপত্তা বাহিনী’ (CISF) ৰ জৰিয়তে ‘অসামৰিক বিমান পৰিবহণ নিৰাপত্তা ব্যুৰ’ই চম্ভালে। ইণ্ডিয়ান এয়াৰলাইঞ্ছৰ ৮১৪ নম্বৰ বিমান অপহৰণৰ ঘটনাৰ পিছত ভাৰত চৰকাৰে বিমানবন্দৰসমূহৰ নিৰাপত্তা CISF-ৰ হাতত অৰ্পণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়। ইয়াৰ পিছত ২০০১ চনত CISF-ৰ সুৰক্ষা বেষ্টনীৰ অধীনলৈ অহা কোচিন আছিল দেশৰ তৃতীয়টো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আৰু প্ৰথমটো ব্যক্তিগত বিমানবন্দৰ। CISF-ৰ পূৰ্বে ইয়াৰ নিৰাপত্তা কেৰালা আৰক্ষী আৰু কোচি আৰক্ষীৰ স্পেচিয়েল ব্ৰাঞ্চে পৰিচালনা কৰিছিল। বিমানবন্দৰ কোম্পানীটোৰ ‘এভিয়েশ্যন ছেফটি উইং’ (ASW)-এ নিৰাপত্তা ব্যৱস্থা আৰু সঁজুলিসমূহ পৰিদৰ্শন কৰে। ইয়াৰ উপৰি ASW অগ্নিনিৰ্বাপক আৰু জৰুৰীকালীন সেৱাৰ বাবেও দায়বদ্ধ।

নিৰাপত্তা পৰিচালনাৰ প্ৰশিক্ষণ CIAL-ৰ ‘এভিয়েশ্যন একাডেমী’য়ে প্ৰদান কৰে। কোম্পানীটোৱে নিৰাপত্তা এজেণ্ট হিচাপে কৰ্মচাৰী নিযুক্তি দিয়ে। তেওঁলোকক বেগৰ স্ক্ৰীনিং ৰুম, প্ৰৱেশদ্বাৰ, সাধাৰণ কাৰ্গ’ এলেকা আৰু লাউঞ্জ এলেকাসমূহত নিয়োজিত কৰা হয়। বেগ থকা এলেকাসমূহত বিস্ফোৰক সামগ্ৰী পৰীক্ষা কৰিবলৈ CIAL ASW-ৱে সেনাৰদ্বাৰা প্ৰশিক্ষিত স্নিফাৰ কুকুৰ ব্যৱহাৰ কৰে। এনে সুবিধা থকা এইটোৱেই একমাত্ৰ ভাৰতীয় বিমানবন্দৰ।[112] CIAL-এ তিনিটা অত্যাধুনিক ‘আয়ন স্কেনিং ডিটেক্টৰ’ (ION scanning detectors) প্ৰৱৰ্তন কৰিছে। এই সঁজুলিয়ে অতি কম পৰিমাণৰ ( নেন’গ্ৰাম পৰ্যন্ত) বিস্ফোৰক সামগ্ৰীও চিনাক্ত কৰিব পাৰে।[113]

এই বিমানবন্দৰটো কোচি চিটি আৰক্ষীৰ প্ৰত্যক্ষ সুৰক্ষাৰ অধীনত আছে। টাৰ্মিনেলৰ বাহিৰত তেওঁলোকৰ এটা থানাও আছে। CISF-এ দুটা সশস্ত্ৰ স্কোয়াড্ৰন আৰু এটা বোমা চিনাক্তকৰণ তথা নিষ্ক্ৰিয়কৰণ দল সাজু কৰি ৰাখিছে। [114] টাৰ্মিনেলৰপৰা ২৫০ মিটাৰ বাহিৰত CISF-ৰ এটা কমাণ্ড চেণ্টাৰ আছে। ইয়াত এটা চোৰাংচোৱা শাখা আৰু মবিলাইজেচন চেল আছে। বিমান কাষ্টম বিভাগে টাৰ্মিনেলত এটা মাদক দ্ৰব্য চিনাক্তকৰণ দল পৰিচালনা কৰে। CIAL ASW-ৱে এটা সম্পূৰ্ণ স্বয়ংক্ৰিয় ‘পেৰিমেটাৰ ইনট্ৰুচন ডিটেকচন চিষ্টেম’ (সীমা অতিক্ৰম চিনাক্তকৰণ ব্যৱস্থা) স্থাপনৰ কাম কৰি আছে। ইয়াত থকা চেন্সৰসমূহে যিকোনো ধৰণৰ অনধিকাৰ প্ৰৱেশ চিনাক্ত কৰিব আৰু নিৰাপত্তা বাহিনীক প্ৰতিক্ৰিয়া প্ৰকাশ কৰিবলৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ সময় দিব। প্ৰতিবন্ধক, স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে কোঁচ খাই যোৱা বলাৰ্ড (bollards), নিৰীক্ষণ কেমেৰা, পাৰ্কিং গেট পৰিচালনা ব্যৱস্থা আৰু কৰ্মচাৰীৰ বাবে বায়’মেট্ৰিক পৰিচয়-পত্ৰৰ সৈতে এই ব্যৱস্থাৰ প্ৰথম পৰ্যায়টো কাৰ্যক্ষম হৈ উঠিছে। [115]

ইমিগ্ৰেশ্যন (প্ৰব্ৰজন) বিভাগটো কেৰালা আৰক্ষীয়ে চম্ভালে। তেওঁলোকক ‘ব্যুৰ’ অৱ ইমিগ্ৰেশ্যন’ৰদ্বাৰা প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়।[116]

বিমানবন্দৰ কোম্পানীটোৰ হাতত এটা উচ্চমানৰ ৰবটিক নিৰাপত্তা ব্যৱস্থাও আছে। ইয়াৰ সহায়ত দূৰৈৰপৰাই বিস্ফোৰক সঁজুলি নিষ্ক্ৰিয় কৰা, জুই নিৰ্বাপন কৰা আৰু অপহৰণৰ দৰে পৰিস্থিতি চম্ভালিব পাৰি। ২০১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহৰপৰা এই ব্যৱস্থাটো কাৰ্যক্ষম হৈ আছে। এনে সুবিধা লাভ কৰা CIAL হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ। ইয়াত কানাডাৰ ‘পেডচ’ লিমিটেড’ (Pedsco Ltd.)-এ নিৰ্মাণ কৰা সুৰক্ষা ৰবট আৰু আমেৰিকাৰ ‘নেবকো’ (Nabco)-ই নিৰ্মাণ কৰা ‘থ্ৰেট কণ্টেইনমেণ্ট ভেচেল’ (TCV) তথা অত্যাধুনিক বেগ কঢ়িওৱা বাহন অন্তৰ্ভুক্ত আছে। এই ব্যৱস্থাৰ মূল সঁজুলিটো হৈছে ৰবটে কঢ়িয়াই নিয়া এটা ‘থ্ৰেট কণ্টেইনমেণ্ট ভেচেল’ (TCV)। কেমিকেল, তেজস্ক্ৰিয় পদাৰ্থ আৰু বোমাসহ সন্দেহযুক্ত বেগে সৃষ্টি কৰিব পৰা ন্যূনতম ৮ কেজি টি.এন.টি. (TNT) বা সমপৰিমাণৰ বিস্ফোৰণ ই নিজৰ ভিতৰতে ধৰি ৰাখিব পাৰে। এই পাত্ৰটো পুনৰ ব্যৱহাৰযোগ্য, কিয়নো ই বাৰে বাৰে হোৱা বিস্ফোৰণ সহ্য কৰিব পাৰে। সন্দেহযুক্ত বেগৰ আকাৰ অনুসৰি TCV-ৰ আকাৰ সলনি কৰিব পাৰি। TCV-ৰ উপৰি এই প্ৰযুক্তিত এটা ‘ৰিম’ট ম’বাইল ইনভেষ্টিগেটৰ’ (RMI)-9WT অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ই হ’ল খট‌খটী বগাব পৰা খোল খাব পৰা ট্ৰেকযুক্ত এটা বহুমুখী ছয়চকীয়া বাহন। স্থিৰ বাহুৰ সম্প্ৰসাৰক (fixed arm extenders) ব্যৱহাৰ কৰি বাহনখন তলৰ অংশ তালাচী কৰা বা দুমহলীয়া খিৰিকীত প্ৰৱেশ কৰাৰ দৰে বিভিন্ন কামত ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। [117]

শিক্ষা আৰু প্ৰশিক্ষণ

[সম্পাদনা কৰক]

২০০৮ চনৰপৰা বিমান উদ্যোগত দক্ষ জনশক্তিৰ অভাৱ দূৰ কৰাৰ উদ্দেশ্যে এভিয়েশ্যন মেনেজমেণ্ট আৰু কাৰিকৰী ক্ষেত্ৰত উচ্চ শিক্ষা প্ৰদানৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱা CIAL হ’ল প্ৰথমটো বিমানবন্দৰ। [118] এভিয়েশ্যন শিক্ষাৰ দুখন স্কুল আৰম্ভ কৰিবলৈ CIAL-এ ইন্দিৰা গান্ধী ৰাষ্ট্ৰীয় মুক্ত বিশ্ববিদ্যালয় (IGNOU) ৰ সৈতে অংশীদাৰিত্ব কৰিছে।

CIAL এভিয়েশ্যন একাডেমীয়ে চমুকালীন এভিয়েশ্যনমুখী বৃত্তিমুখী ডিপ্ল’মাৰ লগতে এভিয়েশ্যন আৰু এয়াৰপৰ্ট মেনেজমেণ্ট, অপাৰেচনচ, ইক’নমিক্স, ফাইনান্স আৰু হিউমেন ৰিচৰ্চচ বিষয়ত দুবছৰীয়া মেনেজমেণ্ট ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। এই একাডেমীখনে বিমানবন্দৰ পৰিচালনাৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় কাৰিকৰী জনশক্তিৰো প্ৰশিক্ষণ দিয়ে। এয়াৰ ইণ্ডিয়া এক্সপ্ৰেছৰ সাময়িক ষ্টিৱাৰ্ড গ্ৰুমিং আৰু ট্ৰেইনিং চেণ্টাৰটো এই প্ৰকল্পতে অৱস্থিত। [119][120]

এভিয়েশ্যন চিকিউৰিটি ট্ৰেইনিং ইনষ্টিটিউট – অসামৰিক বিমান পৰিবহণ নিৰাপত্তা ব্যুৰ’ৰদ্বাৰা পৰিকল্পিত ‘এভিয়েশ্যন চিকিউৰিটি ট্ৰেইনিং ইনষ্টিটিউট’ (ASTI)টো ২০১৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত উদ্বোধন কৰা হৈছে। এই প্ৰতিষ্ঠানটোত ২১টা এক্স-ৰে চিমুলেটৰ, এটা বিস্ফোৰক মডেল ৰুম, এল.চি.ডি. প্ৰজেক্টৰযুক্ত দুটা ক্লাচৰুম আৰু অন্যান্য প্ৰশিক্ষণ আন্তঃগাঁথনিৰ দৰে অত্যাধুনিক সুবিধা আছে। বিস্ফোৰক মডেল ৰুমত বিস্ফোৰণ ঘটাবলৈ ব্যৱহৃত বিভিন্ন ধৰণৰ চুইচ প্ৰণালী প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। ইয়াৰ পুথিভঁৰালত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় অসামৰিক বিমান পৰিবহণ সম্পৰ্কীয় চিডি (CD) উপলব্ধ আছে। কোচিত ASTI স্থাপন হোৱাৰ ফলত মঙলডুৰু, কোঝিকোড়, কইম্বাটুৰ, ত্ৰিচি, মাদুৰাই আৰু তিৰুৱনন্তপুৰম বিমানবন্দৰৰ কৰ্মচাৰী আৰু পৰিচালনা কৰ্মচাৰীসকলে ইয়াত প্ৰশিক্ষণ ল’ব পাৰিব। প্ৰস্তাৱিত কান্নুৰ আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰৰ কৰ্মচাৰীসকলকো ইয়াতে প্ৰশিক্ষণ দিয়াৰ সম্ভাৱনা আছে। [121]

স্থল পৰিবহণ

[সম্পাদনা কৰক]

CIAL দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যতম প্ৰধান ঘাইপথ ৫৪৪ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ (NH 544) আৰু কেৰালাৰ অন্যতম প্ৰধান ৰাজ্যিক ঘাইপথ মেইন চেণ্ট্ৰেল ৰোড (MC Road) ৰ মাজত অৱস্থিত। ক্ষিপ্ৰ যাতায়াত সুচল কৰিবলৈ পূৰ্বৰ ৪৯ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ (বৰ্তমান NH 85-ৰ অংশ) পৰা MC ৰোডলৈ এখন এক্সপ্ৰেছৱেৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। [122]

মূল ৰে’লপথটো বিমানবন্দৰৰপৰা মাত্ৰ প্ৰায় ৫০০ মিটাৰ আঁতৰত যদিও ওচৰৰ ৰে’ল ষ্টেচনটো হৈছে প্ৰায় ৫ কিলোমিটাৰ দূৰত থকা অংগামালী। বিমানবন্দৰৰ ওচৰতে প্ৰায় ১৯ কোটি টকা ব্যয় সাপেক্ষে দুটা প্লেটফৰ্মযুক্ত এটা ৰে’ল ষ্টেচন নিৰ্মাণৰ প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে। এই প্লেটফৰ্ম দুটাৰ প্ৰতিটোতে ২৪টালৈকে ডবা (coaches) থকা ৰে’ল ৰখাব পৰা ক্ষমতা থাকিব। এই প্ৰস্তাৱিত ষ্টেচনটোৰপৰা যাত্ৰীসকলে ৰে’লৱে অভাৰ ব্ৰীজৰ তলেৰে যোৱা ১.৫ কিলোমিটাৰ দীঘল পথেৰে বিমানবন্দৰ পাবগৈ পাৰিব। কোচিন ইণ্টাৰনেচনেল এয়াৰপৰ্ট লিমিটেডে এই নতুন ৰে’ল ষ্টেচন আৰু বিমানবন্দৰৰ মাজত সংযোগ স্থাপন কৰিবলৈ বৈদ্যুতিক বাছ চলোৱাৰ বাবেও ইচ্ছা প্ৰকাশ কৰিছে। ষ্টেচনটোৰ বাবে প্ৰস্তাৱিত নাম হৈছে ‘কোচিন এয়াৰপৰ্ট’। [123] ভাৰতীয় ৰে’লৱেই ২০২৫ চনৰ অক্টোবৰ মাহত এই প্ৰকল্পটোৰ বাবে অভ্যন্তৰীণ অনুমোদন জনাইছে। [124] ২০২৫ চনৰ ১৮ নৱেম্বৰত স্থান পৰিদৰ্শন কৰাৰ পাছত ২০২৫ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহৰপৰা ইয়াৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰাৰ সময়সূচী ধাৰ্য কৰা হৈছে। এই পৰিকল্পনাত এটা ষ্টেচন ভৱন, এখন ফুট অভাৰব্ৰীজ, এটা শীতাতপ নিয়ন্ত্ৰিত অপেক্ষা কক্ষ, এটা টিকট কাউণ্টাৰ আৰু দুটা লিফট নিৰ্মাণৰ কথা অন্তৰ্ভুক্ত আছে। এই প্ৰকল্পটো ‘পি.এম. গতি শক্তি’ৰ অধীনত নিৰ্মাণ কৰা হ’ব আৰু বন্দে ভাৰত সেৱাৰ বাবে ৬০০ মিটাৰ দীঘল প্লেটফৰ্মৰ পৰিকল্পনাও ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। [125]

কোচি মেট্ৰ’ ৰে’ল লিমিটেডে কোচি মেট্ৰ’ নেটৱৰ্কক বিমানবন্দৰলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে। [126] KMRL-এ বৰ্তমান আলভা মেট্ৰ’ ষ্টেচনত বিমানবন্দৰটোক মেট্ৰ’ নেটৱৰ্কৰ সৈতে সংযোগ কৰা ফিডাৰ বাছ সেৱা আগবঢ়াই আছে। [127]

এয়াৰ-টেক্সী সেৱা

[সম্পাদনা কৰক]

কোচিন বিমানবন্দৰত যাত্ৰীসকলৰ বাবে কেৰালাৰ প্ৰধান ধৰ্মীয় স্থানসমূহৰ লগতে তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু উত্তৰ কেৰালাৰ কোঝিকোড়ৰ দৰে চহৰসমূহলৈ যাব পৰাকৈ সুকীয়া এয়াৰ-টেক্সী সেৱা উপলব্ধ আছে। ‘ভাৰত এয়াৰৱেজ’ৰ সহযোগত ই শবৰীমালালৈ নিয়মীয়া এয়াৰ-টেক্সী সেৱা প্ৰদান কৰে। [128]

CIAL এৰ’ট্ৰ’পলিচ

[সম্পাদনা কৰক]

এই বিমানবন্দৰটোৰ ভৱিষ্যতৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰকল্প আছিল ‘চিয়াল এৰ’ট্ৰ’পলিচ’ (CIAL Aerotropolis) বা এয়াৰপৰ্ট চিটি। ইয়াৰ মুঠ মাটি-কালি ২০২ হেক্টৰ (৫০০ একৰ)। [129][130] কোম্পানীটোৰ বিকাশৰ বাবে অতিৰিক্ত ৰাজহৰ উৎস নিশ্চিত কৰিবলৈ ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ভি. জে. কুৰিয়েনে এই এৰ’ট্ৰ’পলিচৰ প্ৰস্তাৱ কৰিছিল। ইয়াৰ লক্ষ্য আছিল পৰ্যটন আৰু আনুষংগিক কাৰ্যকলাপৰ জৰিয়তে বিমানবন্দৰৰ যাতায়াত বৃদ্ধি কৰা। প্ৰথমতে নেদুম্বাছেৰী আৰু ইয়াৰ ওচৰ-পাজৰৰ গাঁৱসমূহত এই এৰ’ট্ৰ’পলিচৰ কাম আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াক এখন স্বাৱলম্বী চহৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ লক্ষ্য লোৱা হৈছিল, য’ত আৱাসিক অঞ্চলসহ বিমানবন্দৰটোৱেই হ’ব মূল কেন্দ্ৰবিন্দু। ২০০৭ চনত এই এৰ’ট্ৰ’পলিচৰ কাম আৰম্ভ হৈছিল। ২০২৩ চনৰ তথ্য অনুসৰি, ইয়াৰ বেছিভাগ কামেই সম্পূৰ্ণ হৈ উঠিছে।

বিমানবন্দৰৰ সৌৰ শক্তি প্ৰকল্পৰ এটা অংশ

উৎপাদন আৰু ব্যাৱসায়িক অঞ্চল

[সম্পাদনা কৰক]

এই মাষ্টাৰ প্লেন বা মহাপৰিকল্পনাত বিমান সম্পৰ্কীয় উদ্যোগসমূহৰ বাবে এটা বিশেষ অৰ্থনৈতিক অঞ্চল (SEZ) গঢ়ি তোলাৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। ইয়াত বিশেষকৈ স্পেয়াৰ পাৰ্টচ (খুচুৰা যন্ত্ৰাংশ) আৰু অ’.ই.এম. (OEM) উৎপাদন গোট, এটা বিমান গৱেষণা আৰু উন্নয়ন কেন্দ্ৰ, কৰ্মশালা তথা সেৱা অঞ্চল থাকিব। ইয়াৰ উপৰি সুকীয়া এয়াৰলাইন চাপৰ্ট টেকন’লজী, ডিজাইন আৰু ডেভেলপমেণ্ট চেণ্টাৰ থকা এটা তথ্য প্ৰযুক্তি উদ্যানৰো (IT Park) প্ৰস্তাৱ কৰা হৈছে। কাৰ্গ’ ভিলেজত এটা সংহত লজিষ্টিক কেন্দ্ৰ আৰু কেন্দ্ৰীয় কণ্টেইনাৰ ফ্ৰেইট ষ্টেচনৰ পৰিকল্পনা কৰা হৈছে। [131]

চিয়াল সৌৰ শক্তি প্ৰকল্প

[সম্পাদনা কৰক]
সৌৰ শক্তি প্ৰকল্প
প্ৰৱেশদ্বাৰত থকা ফলক

চিয়াল সৌৰ শক্তি প্ৰকল্প হৈছে CIAL-ৰদ্বাৰা নিৰ্মিত এটা ১৫ মেগাৱাট (MW) ক্ষমতা সম্পন্ন ফটোভল্টেক (PV) বিদ্যুৎ কেন্দ্ৰ। এই প্ৰকল্পটো কাৰ্যক্ষম হোৱাৰ লগে লগে কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰ বিশ্বৰ প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ সৌৰ চালিত বিমানবন্দৰ হিচাপে পৰিগণিত হয়। [132][133] এই প্ৰকল্পটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কাৰ্গ’ কমপ্লেক্সৰ ওচৰৰ ১৮ হেক্টৰ (৪৫ একৰ) মাটিত বিস্তৃত হৈ আছে। ইয়াত ৪৬,১৫০টা সৌৰ পেনেল লগোৱা হৈছে আৰু জাৰ্মানীৰ ‘বছ’ (Bosch) কোম্পানীয়ে ইয়াক স্থাপন কৰিছিল। ই দৈনিক ৫০,০০০ ইউনিট বিদ্যুৎ উৎপাদন কৰিব পাৰে। ইয়াত এটা ছুপাৰভাইজৰী কণ্ট্ৰ’ল এণ্ড ডাটা একুইজিচন চিষ্টেম (SCADA) আছে, যাৰ জৰিয়তে দূৰৈৰপৰাই নিৰীক্ষণ কৰিব পাৰি। এই প্ৰকল্পত ‘ৰেনেচোলা’ই নিৰ্মাণ কৰা ২৬৫ ৱাট-পীক (Wp) ক্ষমতা সম্পন্ন পি.ভি. মডিউল আৰু ‘এ.বি.বি. ইণ্ডিয়া’ই নিৰ্মাণ কৰা ১ মেগাৱাট ক্ষমতাৰ ইনভাৰ্টাৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। [134]

এই প্ৰকল্পটো ২০১৩ চনত মুকলি কৰা ১.১ মেগাৱাট ক্ষমতাৰ এটা সৌৰ প্ৰকল্পৰ সৈতে সংযোগ কৰা হৈছে। এয়া আছিল কেৰালাৰ প্ৰথমটো মেগাৱাট পৰ্যায়ৰ সৌৰ পি.ভি. চিষ্টেম। এই প্ৰকল্পটো ‘এমভি ফটোভল্টেক পাৱাৰ প্ৰাইভেট লিমিটেড’ৰদ্বাৰা স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াত ২৫০ ৱাট-পীক ক্ষমতাৰ ৪,০০০টা মন’ক্ৰিষ্টেলিন মডিউল আৰু প্ৰতিটো ৩০ কিলোৱাট ক্ষমতাৰ ৩৩টা ষ্ট্ৰিং ইনভাৰ্টাৰ আছিল।[135] সৌৰ শক্তি সম্প্ৰসাৰণৰ এক অভিলাষী পৰিকল্পনাৰ অংশ হিচাপে CIAL-এ ২ বছৰৰ ভিতৰত সৌৰ উৎপাদন দুগুণ কৰি ২৮.৮ মেগাৱাটলৈ বৃদ্ধি কৰিছে। ইয়াৰ বাবে তিনিটা ডাঙৰ প্ৰকল্প নিৰ্মাণাধীন হৈ আছে। প্ৰথমটো প্ৰকল্প বিমানবন্দৰৰ ওচৰৰ এখন ৩.৪ কিলোমিটাৰ দীঘল খালৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। দ্বিতীয়টো প্ৰকল্প ভাৰতৰ প্ৰথমটো সৌৰ কাৰপ’ৰ্ট চালিৰ ব্যৱহাৰৰ জৰিয়তে কৰা হৈছে। আনহাতে তৃতীয় প্ৰকল্পটোত বিমানবন্দৰৰ ওচৰৰ মুকলি স্থানত ভূ-তলৰ পেনেল ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব। [136]

দুৰ্ঘটনা আৰু অঘটনসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]
  • ১৯৯৮ চনৰ ৩০ জুলাইত অগাটিৰপৰা অহা ইণ্ডিয়ান এয়াৰলাইঞ্ছৰ ৫০৩ নম্বৰ বিমানখন (ডৰ্নিয়াৰ ড’ ২২৮) উৰণৰ পিছতে এটা ভৱিষ্যত খুন্দা খাই দুৰ্ঘটনাত পতিত হয়। এই ঘটনাত বিমানখনত থকা আটাইকেইগৰাকী যাত্ৰী আৰু ভৱিষ্যতৰ তিনিগৰাকী ব্যক্তিসহ মুঠ ৯জন লোক নিহত হয়। [137]
  • ২০১০ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলত ডুবাইৰপৰা অহা এমিৰেটছৰ ই.কে. ৫৩০ নম্বৰ বিমানখন (বোয়িং ৭৭৭-২০০) অৱতৰণৰ সময়ত এক তীব্ৰ জোকাৰণিৰ (turbulence) সন্মুখীন হয়। বিমানখনে এক ঘন ডাৱৰৰ (cumulonimbus cloud) মাজত প্ৰৱেশ কৰাৰ বাবে প্ৰায় ৬১ মিটাৰ (২০০ ফুট) তললৈ খহি পৰে। ইয়াৰ ফলত ২০গৰাকী যাত্ৰী আহত হয় আৰু বিমানখনৰ ভিতৰভাগৰ কিছু ক্ষতি হয়। ঘটনাৰ সময়ত বিমানখন কোচিত অৱতৰণ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াত আছিল। বিমানখনত ৩৫০গৰাকী যাত্ৰী আৰু ১৪গৰাকী বিমান কৰ্মী আছিল। [138]
  • ২০১১ চনৰ ২৯ আগষ্টত বাহৰেইনৰপৰা অহা গাল্ফ এয়াৰৰ জি.এফ. ২৭০ নম্বৰ বিমানখন (এয়াৰবাছ এ৩২০) ১৩৭গৰাকী যাত্ৰীসহ পুৱা ৩:৫৫ বজাত অৱতৰণ কৰাৰ সময়ত ৰানৱেৰপৰা পিছলি যায়। সেই সময়ত হোৱা ধাৰাসাৰ বৰষুণৰ বাবেই এই দুৰ্ঘটনা হোৱা বুলি সন্দেহ কৰা হৈছে। বিমানখন ৰানৱেৰপৰা পিছলি গৈ প্ৰথমতে ইয়াৰ আগফালেৰে মাটিত খুন্দা খাইছিল। অৱতৰণৰ সময়ত বিমানখনৰ এটা ডেউকা ভাঙি যায় আৰু ইয়াৰ ফলত কেইবা ঘণ্টাও ধৰি বিমান চলাচল ব্যাহত হৈ পৰে। দুৰ্ঘটনাৰ পিছত আতংকিত হৈ যাত্ৰীসকলে জখলা অনাৰ আগতেই জৰুৰীকালীন প্ৰৱেশদ্বাৰেৰে জাঁপ দিবলৈ ধৰে। এই হেতা-ওপৰাৰ বাবে সাতজন লোক সামান্যভাৱে আৰু দুজন লোক গুৰুতৰভাৱে আহত হয়। [139]
  • ২০১৭ চনৰ ৪ ছেপ্টেম্বৰত আবু ধাবিৰপৰা অহা এয়াৰ ইণ্ডিয়া এক্সপ্ৰেছৰ আই.এক্স. ৪৫২ নম্বৰ বিমানখন (বোয়িং ৭৩৭-৮০০) অৱতৰণৰ পিছত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় টাৰ্মিনেল ৩লৈ গৈ থকা অৱস্থাত এটা নলাত আবদ্ধ হৈ পৰে। অৱশ্যে যাত্ৰী আৰু বিমান কৰ্মীসকলক সুৰক্ষিতভাৱে উলিয়াই অনা হয়। চালকগৰাকীয়ে সমান্তৰাল টেক্সিউৱেৰপৰা ভুল দিশত ঘূৰাৰ বাবেই এই ঘটনা সংঘটিত হয়। বিমানখন যিটো সংযোগকাৰী পথেৰে যাব লাগিছিল, তাৰপৰা প্ৰায় ৯০ মিটাৰ আগতেই চালকগৰাকীয়ে ভুলকৈ ঘূৰি দিছিল। [140]

২০১৮ চনৰ কেৰালাৰ বানপানী

[সম্পাদনা কৰক]

২০১৮ চনৰ কেৰালাৰ বানপানীৰ ফলত এই বিমানবন্দৰটো ১৪ আগষ্টৰপৰা ২৯ আগষ্টলৈ বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল। বিমানবন্দৰৰপৰা ৫০০ মিটাৰ দূৰেৰে বৈ যোৱা পেৰিয়াৰ নদীৰ পানী এই দিনকেইটাত ১,৪৩৩ মিলিমিটাৰ (৪.৭ ফুট) পৰ্যন্ত বৃদ্ধি পাইছিল। [141] অত্যধিক বানপানী আৰু প্ৰতিকূল বতৰৰ বাবে ৰানৱে আৰু অন্যান্য সুবিধাসমূহ অচল হৈ পৰিছিল। [142] কোচি অভিমুখে অহা বিমানসমূহৰ দিশ সলনি কৰি ৰাজ্যখনৰ অন্যান্য বিমানবন্দৰ যেনে তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু ক’ঝিক’ডৰপৰা চলোৱা হৈছিল। [143][144][145] ২০১৮ চনৰ ২০ আগষ্টৰপৰা কাষৰীয়া চহৰ যেনে বেংগালুৰু, চেন্নাই আৰু কইম্বাটুৰলৈ সৰু বিমান চলাচলৰ বাবে কোচিত থকা নৌসেনাৰ বিমান ঘাটি ‘আই.এন.এছ. গৰুড়’ক অসামৰিক বিমানবন্দৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। [146][147][148] ইয়াৰ পিছত ২০১৮ চনৰ ২৯ আগষ্টৰ ভাৰতীয় মান সময় দুপৰীয়া ২:০০ বজাত বিমানবন্দৰটো পুনৰ মুকলি কৰা হয়। [149] বন্ধ থকাৰ এই সময়ছোৱাত বিমানবন্দৰটোৰ প্ৰায় ৩ বিলিয়ন টকা (৩১ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ) লোকচান হৈছিল। [150][151][152]

২০১৯ চনৰ কেৰালাৰ বানপানী

[সম্পাদনা কৰক]

২০১৯ চনৰ কেৰালাৰ বানপানীৰ সময়তো ধাৰাসাৰ বৰষুণৰ বাবে ৰানৱেত পানী জমা হয়। ইয়াৰ ফলত ২০১৯ চনৰ ৮ আগষ্টৰপৰা ১১ আগষ্টৰ ভাৰতীয় মান সময় অনুসৰি দুপৰীয়া ১২:০০ বজালৈ বিমানবন্দৰৰ কাম-কাজ সাময়িকভাৱে স্থগিত ৰখা হৈছিল। [153]

বঁটা আৰু সন্মান

[সম্পাদনা কৰক]

২০১৫ চনত কোচিন আন্তৰ্জাতিক বিমানবন্দৰে বিশ্বৰ প্ৰথমটো সম্পূৰ্ণ সৌৰ চালিত বিমানবন্দৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈ এক বৃহৎ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰে। ২০১৭ চনত ই বিশ্বৰ প্ৰথমটো সৌৰ কাৰপ’ৰ্ট (ছালত সৌৰ পেনেল থকা পাৰ্কিং স্থান) ব্যৱহাৰ কৰা বিমানবন্দৰ হৈ পৰে। ২০১৬ চনত ‘এয়াৰ পেচেঞ্জাৰ্ছ এছ’চিয়েশ্যন অৱ ইণ্ডিয়া’ই ইয়াক "ভাৰতৰ সৰ্বশ্ৰেষ্ঠ অনা-মেট্ৰ’ বিমানবন্দৰ" হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰিছিল। [154] শক্তি সংৰক্ষণ, উৎপাদনশীলতা আৰু আন্তঃগাঁথনিৰ বাবেও বিমানবন্দৰটোৱে বহুতো বঁটা লাভ কৰিছে।[155] ২০১৮ চনৰ জুলাই মাহত এই বিমানবন্দৰটোক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সৰ্বোচ্চ পৰিৱেশ সন্মান ‘চেম্পিয়ন অৱ দি আৰ্থ’ বঁটাৰ বাবে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। [10]

তথ‍্য উৎস

[সম্পাদনা কৰক]
  1. ↑ Annexure III: Airport-wise Passenger Traffic Statistics for March 2026 (Report). Airports Authority of India. April 2026. Archived from the original on 25 April 2026. https://web.archive.org/web/20260425035010/https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k26Annex3.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 July 2026.
  2. ↑ Annexure II: Airport-wise Aircraft Movement Statistics for March 2026 (Report). Airports Authority of India. April 2026. Archived from the original on 28 April 2026. https://web.archive.org/web/20260428091121/https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k26Annex2.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 July 2026.
  3. ↑ Annexure IV: Airport-wise Freight Traffic Statistics for March 2026 (Report). Airports Authority of India. April 2026. Archived from the original on 24 April 2026. https://web.archive.org/web/20260424120057/https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k26Annex4.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 July 2026.
  4. 1 2 "Crore plus transit CIAL in 2018-19; domestic travellers exceed international". The New Indian Express. 8 April 2019. https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2019/apr/08/crore-plus-transit-cial-in-2018-19-domestic-travellers-exceed-intl-1961513.html.
  5. ↑ "Why September will be a watershed moment for Bengaluru airport". Mint. 13 August 2024. https://www.livemint.com/news/india/september-will-be-a-watershed-moment-for-bengaluru-airport-kempegowda-international-airport-delhi-mumbai-aviation-11723540963726.html.
  6. ↑ "Annexure III – Passenger Data". aai.aero. https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k25Annex3.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 April 2025.
  7. ↑ "Cochin International Airport new T3: From solar power to world-class facilities, this Kerala airport is special". Financial Express. 18 July 2017. https://www.financialexpress.com/photos/business-gallery/768117/cochin-international-airport-t3-new-terminal-interior-images-kochi-kerala/11/.
  8. ↑ "Cochin International Airport set to become worlds's first fully solar-powered major airport". LiveMint. 18 August 2015. http://www.livemint.com/Politics/nYRV0SGkot3GIOvQrqhBXL/Worlds-first-solarrun-airport-in-Kochi.html.
  9. ↑ Menon, Supriya (9 October 2015). "How is the world's first solar powered airport faring? - BBC News". BBC News (Bbc.com). https://www.bbc.com/news/world-asia-india-34421419.
  10. 1 2 "CIAL chosen for UN environmental honour". The New Indian Express. 26 July 2018. https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/jul/26/cial-chosen-for-un-environmental-honour-1848990.html.
  11. ↑ "Airports in Kerala-Helpful guide for tourists visiting Kerala". 8 November 2019. https://irisholidays.com/keralatourism/airports-in-kerala/.
  12. ↑ "2020 - Best Airport by Size and Region". ACI World. https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 March 2021.
  13. ↑ Narayanan K, Anantha (18 March 2023). "Soon, British Airways To Launch Kochi Flights". The Times Of India. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/soon-british-airways-to-launch-kochi-flights/articleshow/100317425.cms। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 May 2026.
  14. ↑ Shaikh, Tooba (22 March 2023). "Good News! British Airways To Start A Direct Flight Between London & Kochi Within Three Months". Curly Tales. https://curlytales.com/good-news-british-airways-to-start-a-direct-flight-between-london-kochi-within-three-months/। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 May 2026.
  15. ↑ "British Airways to Introduce Direct Flight Between London and Kochi". TuskTravel. 22 March 2023. https://www.tusktravel.com/blog/british-airways-to-introduce-direct-flight-between-london-and-kochi/। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 May 2026.
  16. ↑ Archived 7 February 2012 at the Wayback Machine
  17. ↑ The origin of INS Venduruthy can be traced to 31 August 1939, when a small naval contingent was positioned in Kochi under Royal Indian Navy Captain L. Wadeson, who assumed the duties of Naval Officer-in-Charge, Cochin. http://www.hindu.com/2010/07/02/stories/2010070250590200.htm Archived 21 September 2011 at the Wayback Machine
  18. ↑ "Kerala / Kochi News : INS Venduruthy celebrates anniversary". The Hindu (Chennai, India). 24 June 2006. http://www.hindu.com/2006/06/24/stories/2006062421530300.htm.
  19. ↑ "The Official Website of Cochin International Airport". Cial.aero. 30 March 1994. http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=51&linkId=51। আহৰণ কৰা হৈছে: 5 May 2014.
  20. ↑ "CIAL  – A Novel Venture in Indian Civil Aviation". Government of India, Press Information Bureau. http://pib.nic.in/feature/fe0599/f2205991.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 12 January 2011.
  21. ↑ "About CIAL A Brief History". CIAL. 30 July 2020. https://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=51&linkId=51.
  22. ↑ "CIAL: Corporate Project Details". CIAL. http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=54&linkId=54। আহৰণ কৰা হৈছে: 28 September 2015.
  23. ↑ "Governance Issues in Airport Development: Learnings From Cochin International Airport LTD". IIM Ahmedabad. http://www.iimahd.ernet.in/~graghu/CIAL.IIR.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 12 January 2011.
  24. ↑ "A Brief History". CIAL. Archived from the original on 15 December 2010. https://web.archive.org/web/20101215125022/http://cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=51&linkId=51। আহৰণ কৰা হৈছে: 12 January 2011.
  25. ↑ Travel & Tourism Newsletter, hotels, airlines, destination  – January 2007 Archived 31 March 2010 at the Wayback Machine "Phase 3 expansion". 14 December 2010. Archived from the original on 10 April 2013. https://web.archive.org/web/20130410062358/http://www.indiainvites.com/oldisgold/tourism_newsletter/JAN07.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 July 2026.
  26. ↑ "New international departure terminal to be opened soon". The Hindu (Chennai, India). 22 October 2008. Archived from the original on 8 November 2012. https://web.archive.org/web/20121108090509/http://www.hindu.com/2008/10/22/stories/2008102260630300.htm.
  27. ↑ "Flights to Kochi airport to be rescheduled". The Hindu (Chennai, India). 18 March 2008. Archived from the original on 28 October 2008. https://web.archive.org/web/20081028195316/http://www.hindu.com/2008/03/18/stories/2008031855111900.htm.
  28. ↑ "Capabilities". Cochin International Aviation Services. Archived from the original on 26 October 2017. https://web.archive.org/web/20171026053947/http://www.ciasl.in/Content/viewcontent.aspx?linkId=10&linkLvl1Id=8। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 October 2017.
  29. ↑ "About CIAL Overview". Cochin International Airport. http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkid=80। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 October 2017.
  30. ↑ "Rs. 100 crore for airport expansion". The Hindu (Chennai, India). 30 January 2009. http://www.hindu.com/2009/01/30/stories/2009013061440300.htm.
  31. ↑ "Airports Economic Regulatory Authority (AERA) - Airport Details". AERA. Archived from the original on 14 March 2012. https://web.archive.org/web/20120314214051/http://aera.gov.in/airportdetail.php?loc=cochin। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 February 2012.
  32. ↑ "State-of-the-art terminal at CIAL soon". The Hindu (Chennai, India). 16 December 2012. http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/stateoftheart-terminal-at-cial-soon/article4206359.ece.
  33. ↑ "CIAL to have new International terminal  – Kochi  – The Hindu". business-standard.com. http://www.business-standard.com/article/pti-stories/cial-to-have-new-international-terminal-112121600169_1.html.
  34. ↑ "New terminal at CIAL soon  – Kochi  – The Hindu Business Line". thehindubusinessline.com. http://www.thehindubusinessline.com/news/states/new-terminal-at-cial-soon/article4206579.ece। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 February 2013.
  35. ↑ "CM: New international terminal for Kochi airport  — National  — news  — Business Standard". Ibnlive.in.com. Archived from the original on 27 September 2011. https://web.archive.org/web/20110927214412/http://ibnlive.in.com/news/cm-new-international-terminal-for-kochi-airport/187297-60-122.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 February 2012.
  36. ↑ "CIAL". Cial.aero. 1 February 2014. http://cial.aero/Pressroom/newsdetails.aspx?news_id=314&news_status=F। আহৰণ কৰা হৈছে: 5 May 2014.
  37. ↑ "Finance Accounts 2008–09, Govt of Kerala". Comptroller and Auditor General of India. http://www.cag.gov.in/MAAG/Kerala_Fin/kerfin08-09.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 14 January 2011.
  38. 1 2 "Cochin airport to go for initial public offering". Deccan Chronicle. Archived from the original on 9 February 2016. https://web.archive.org/web/20160209232838/http://www.deccanchronicle.com/channels/cities/kochi/cochin-airport-go-initial-public-offering-470.
  39. ↑ Nedumudy, Vinod (12 February 2018). "M A Yusuffali bags 71 lakh more CIAL shares" (en ভাষাত). Deccan Chronicle. https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/120218/m-a-yusuffali-bags-71-lakh-more-cial-shares.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 20 August 2020.
  40. ↑ "Tatas' Air India Takeover: New Stake in Cochin Airport". unlistedzone.com. https://unlistedzone.com/windfall-gain-for-tatas-take-over-of-air-india-brings-a-stake-in-cochin-airport। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 June 2025.
  41. ↑ "Investor Info". CIAL. Archived from the original on 15 December 2010. https://web.archive.org/web/20101215124902/http://cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=55&linkId=55। আহৰণ কৰা হৈছে: 14 January 2011.
  42. ↑ "Cochin International Airport". www.cial.aero. https://www.cial.aero/Corporate। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 June 2025.
  43. 1 2 "Ethnic charm awaits travellers at Cochin International Airport". The New Indian Express. 16 December 2018. https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/dec/06/ethnic-charm-awaits-travellers-at-airport-1907879.html.
  44. ↑ "2.4 MWp, Solar Power Plant Kerala, India - Solar Rooftop Project" (en ভাষাত). Sterling and Wilson Solar. https://sterlingandwilsonre.com/businesses/project/Solar-Power-Plant-2.4-MWp-Kerala। আহৰণ কৰা হৈছে: 16 November 2021.
  45. 1 2 "World's largest carport in Kochi". Deccan Chronicle. 9 February 2018. https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/090218/worlds-largest-carport-in-kochi.html.
  46. ↑ "The Official Website of Cochin International Airport". Cial.aero. http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=86&linkId=86। আহৰণ কৰা হৈছে: 8 January 2014.
  47. 1 2 3 4 "Cochin International Airport - Terminal 3". CIAL. http://cial.aero/userfiles/cialwebsite/T3-Details.pdf.
  48. ↑ "Cochin International Airport opens extended export cargo warehouse" (en ভাষাত). BusinessLine. 2025-12-30. https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/cochin-international-airport-opens-extended-export-cargo-warehouse/article70452877.ece। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-01-01.
  49. 1 2 3 "Cargo facilities at Cochin Airport". Archived from the original on 1 July 2009. https://web.archive.org/web/20090701021515/http://www.cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=26&linkId=26। আহৰণ কৰা হৈছে: 20 December 2019.
  50. ↑ Rana, Karvi (16 December 2023). "Cargo Service Center broadens operations in Kerala" (en-US ভাষাত). Logistics Insider. https://www.logisticsinsider.in/csc-broadens-operations-in-kerala/। আহৰণ কৰা হৈছে: 19 March 2024.
  51. ↑ "Cochin Airport to have largest perishable cargo centre in India". Freshplaza.com. Archived from the original on 25 May 2013. https://web.archive.org/web/20130525035143/http://www.freshplaza.com/news_detail.asp?id=37952। আহৰণ কৰা হৈছে: 5 May 2014.
  52. ↑ "New cargo terminal at Cial to be inaugurated by September". The Times of India. 11 April 2023. ISSN 0971-8257. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/new-cargo-terminal-at-cial-to-be-inaugurated-by-september/articleshow/99394483.cms.
  53. ↑ "Chief Minister to launch seven CIAL mega projects on October 2". The Hindu. 25 September 2023. ISSN 0971-751X. https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/chief-minister-to-launch-seven-cial-mega-projects-on-october-2/article67344311.ece.
  54. ↑ "Cial's business jet terminal handles 1k flights in 14 mnts". The Times of India. 15 March 2024. ISSN 0971-8257. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/cochin-international-airports-business-jet-terminal-handles-1000-flights-in-just-14-months/articleshow/108507455.cms.
  55. ↑ "Aero lounge at Kochi airport to be launched on September 1". thehindu.com. 28 August 2024. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/aero-lounge-at-kochi-airport-to-be-launched-on-september-1/article68575750.ece। আহৰণ কৰা হৈছে: 29 August 2024.
  56. ↑ "Kerala Aviation Summit to be held at Cial on Aug 23 & 24". The Times of India. ISSN 0971-8257. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-aviation-summit-to-be-held-at-cial-on-aug-23-24/articleshow/123417744.cms.
  57. ↑ "Cochin International Airport Ltd installs second Instrument Landing System". Deccan Chronicle. 11 May 2018. https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/110518/cochin-international-airport-ltd-installs-second-instrument-landing-sy.html.
  58. ↑ "The Official Website of Cochin International Airport". Cial.aero. Archived from the original on 25 April 2012. https://web.archive.org/web/20120425050142/http://www.cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=6&linkid=97। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 February 2012.
  59. ↑ "New radar to be commissioned at Kochi airport Friday". Press Trust of India. IBN Live. 12 September 2013. Archived from the original on 17 September 2013. https://web.archive.org/web/20130917014956/http://ibnlive.in.com/news/new-radar-to-be-commissioned-at-kochi-airport-friday/421589-62-126.html.
  60. ↑ "Airports Authority of India". Aai.aero. 30 January 2012. http://www.aai.aero/departments/southern_reg_main.jsp। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 February 2012.
  61. ↑ "New radar for Kochi airport in 6 months". The Times of India. 3 September 2011. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/New-radar-for-Kochi-airport-in-6-months/articleshow/9842622.cms.
  62. ↑ "CIAL to install radar at airport". The Hindu (Chennai, India). 29 September 2011. http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article2495816.ece.
  63. ↑ "The Official Website of Cochin International Airport". Cial.aero. Archived from the original on 25 April 2012. https://web.archive.org/web/20120425050152/http://www.cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=6&linkid=91। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 February 2012.
  64. ↑ "Kochi Airport (COK) Details  – India". World-airport-codes.com. Archived from the original on 17 February 2012. https://web.archive.org/web/20120217172058/http://www.world-airport-codes.com/india/kochi-1556.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 February 2012.
  65. ↑ "Kochi (COK) - Airport details". Theairdb.com. http://theairdb.com/airport/COK.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 February 2012.
  66. ↑ "Heli taxi service launched at Kochi airport". The New Indian Express. 16 May 2012. https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2010/oct/10/heli-taxi-service-launched-at-kochi-airport-193954.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 February 2022.
  67. ↑ "How Kochi airport's new ₹50 cr hangar will fit Boeing 737 & Airbus A320 at the same time?". www.onmanorama.com. https://www.onmanorama.com/news/kerala/2025/08/30/kochi-airport-hangar-boeing-airbus.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 31 August 2025.
  68. ↑ "Aircraft enclave for Navy at Cial". The Times of India. 11 April 2013. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/Aircraft-enclave-for-Navy-at-Cial/articleshow/19487512.cms.
  69. ↑ "CIAL to have Naval Aircraft Enclave | Business Line". Thehindubusinessline.com. 10 April 2013. http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/cial-to-have-naval-aircraft-enclave/article4602630.ece। আহৰণ কৰা হৈছে: 8 January 2014.
  70. ↑ Chacko Joseph (9 January 2010). "Brute Gorilla: Foundation Stone Laying of Indian Coast Guard Air Enclave, Kochi". Brutegorilla.blogspot.in. http://brutegorilla.blogspot.in/2010/01/foundation-stone-laying-of-indian-coast.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 1 December 2016.
  71. ↑ "Air India Kochi-Mumbai flight slightly veers off while landing, runway damage reported". The Economic Times. 21 July 2025. https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/air-india-kochi-mumbai-flight-slightly-veers-off-runway-while-landing/articleshow/122809146.cms.
  72. ↑ Velani, Bhavya (24 November 2024). "Air India Express to Add Three New Routes from Bhubaneshwar". aviationa2z. https://aviationa2z.com/index.php/2024/11/24/air-india-express-add-new-routes-from-bhubaneshwar/। আহৰণ কৰা হৈছে: 24 November 2024.
  73. ↑ "AirAsia Further Increases Malaysia-India Connectivity". aviationweek. https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/airasia-further-increases-malaysia-india-connectivity। আহৰণ কৰা হৈছে: 15 July 2026.
  74. ↑ "Akasa Air to commence Kochi operations from Aug 13". mathrubhumi. 24 July 2022. https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/akasa-air-to-commence-kochi-operations-from-aug-13-88fa1909। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 August 2025.
  75. ↑ Liu, Jim. "Akasa Air Schedules Kochi – Jeddah May 2025 Launch". Aeroroutesaeroroutes.com. https://www.aeroroutes.com/eng/250409-qpns25cokjed। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 April 2025.
  76. ↑ S, Naresh (15 November 2025). "IndiGo, Akasa Air to launch new flight routes from Navi Mumbai on December 25". The Indian Express. https://indianexpress.com/article/india/indigo-akasa-air-launch-new-flight-routes-from-navi-mumbai-date-10367157/.
  77. ↑ "Akasa Air Flight Network". Akasa Air. https://www.akasaair.com/fly-with-akasa/flight-schedule। আহৰণ কৰা হৈছে: 15 June 2023.
  78. ↑ Sivapriyan, E.T.B. (16 October 2023). "Salem Airport resumes operation with inaugural flight from Bengaluru". Deccan Herald. https://www.deccanherald.com/india/tamil-nadu/salem-airport-resumes-operation-with-inaugural-flight-from-bengaluru-2729001.
  79. ↑ "Batik Air Malaysia 3Q 2022 India restorations". https://aeroroutes.com/eng/220609-od3q22in। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 June 2022.
  80. ↑ সাঁচ:OAGWorldJuly2025Ref
  81. ↑ "Cochin". Emirates. https://www.emirates.com/english/destinations/flights-to-kochi.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: 1 February 2022.
  82. ↑ সাঁচ:OAGWorldAug2025Ref
  83. ↑ "Our network". Etihad Airways. https://www.etihad.com/en-in/destinations। আহৰণ কৰা হৈছে: 1 February 2022.
  84. ↑ "Etihad NW25 Operation Changes – 20JUL25". AeroRoutes. https://www.aeroroutes.com/eng/250721-eynw25। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 August 2025.
  85. ↑ "Welcome to Kochi". Flydubai. https://www.flydubai.com/en/destinations/indian-subcontinent/india/kochi। আহৰণ কৰা হৈছে: 1 February 2022.
  86. ↑ "FLY91 launches daily Kochi–Agatti flights". Travel Trade Journal. 19 January 2026. https://traveltradejournal.com/fly91-launches-daily-kochi-agatti-flights-announces-expansion-to-seven-new-regional-stations/। আহৰণ কৰা হৈছে: 19 January 2026.
  87. ↑ "Kochi". Gulf Air. Archived from the original on 5 April 2023. https://web.archive.org/web/20230405155017/https://www.gulfair.com/flights/destination-guide/kochi। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 February 2022.
  88. ↑ "Gulf Air makes new changes for flights to India". Travel Daily Media. 7 January 2025. https://www.traveldailymedia.com/gulf-air-makes-new-changes-for-flights-to-india-for-summer-2025/। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 August 2025.
  89. ↑ "Cheap Flights to Kochi". Jazeera Airways. https://www.jazeeraairways.com/en-kw/flights-to-kochi। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 February 2022.
  90. ↑ "Indian Sub-continent Flights". Kuwait Airways. https://www.kuwaitairways.com/en/destinations/Pages/Indian-SubContinent.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: 1 February 2022.
  91. ↑ "Malaysia Airlines resumes services from CIAL". The Hindu. 2 December 2022. https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/malaysia-airlines-resumes-services-from-cial/article66215422.ece.
  92. ↑ "Our Destinations". Oman Air. https://www.omanair.com/au/en/oman-air-destinations। আহৰণ কৰা হৈছে: 1 February 2022.
  93. ↑ "Kochi, India". Qatar Airways. https://www.qatarairways.com/dapp/discovery/?origin=DOH&destination=COK। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 February 2022.
  94. ↑ সাঁচ:OAGWorldAug2025Ref
  95. ↑ সাঁচ:OAGWorldAug2025Ref
  96. ↑ "Saudi Arabia's flight ban ends for travelers from India, Egypt, Patan" (en ভাষাত). Arab News. 1 December 2021. https://arab.news/j3ryq। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 February 2022.
  97. ↑ সাঁচ:OAGWorldAug2025Ref
  98. ↑ "Singapore Airlines to resume operations from Kochi on November 30". 28 November 2021. https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/singapore-airlines-to-resume-operations-from-kochi-on-november-30/article37736394.ece। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 November 2021.
  99. ↑ "SpiceJet's Flight Schedule and Information". SpiceJet. https://corporate.spicejet.com/schedules.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: 14 July 2024.
  100. ↑ "Kochi-bound Spicejet flight returns, makes emergency landing in Chennai". The Hindu. 9 December 2024. https://www.thehindu.com/news/cities/chennai/kochi-bound-spicejet-flight-returns-makes-emergency-landing-in-chennai/article68964321.ece.
  101. ↑ Velani, Kashyap (30 January 2025). "Top 20 Busiest Routes of SpiceJet Airlines". Aviation A2Z. https://aviationa2z.com/index.php/2025/01/30/top-20-busiest-routes-of-spicejet-airlines/। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 August 2025.
  102. ↑ "Route Map". SriLankan Airlines. https://www.srilankan.com/en_uk/plan-and-book/flight-routes। আহৰণ কৰা হৈছে: 2 February 2022.
  103. 1 2 সাঁচ:OAGWorldAug2025Ref
  104. ↑ "AirAsia Resumes Flights to Seven Countries on 18 Routes this April! Fly Easy with No Quarantine". 14 March 2022. https://newsroom.airasia.com/news/airasia-resuming-flights-to-7-countries-on-18-routes-this-april-fly-easy-with-no-quarantine-needed। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 March 2022.
  105. ↑ সাঁচ:OAGWorldAug2025Ref
  106. ↑ "AirAsia further enhances Phuket to India connectivity with latest route to Kochi Visit the Queen of the Arabian Sea city from only 3,690 THB". 20 January 2025. https://newsroom.airasia.com/news/airasia-further-enhances-phuket-to-india-connectivity-with-latest-route-to-kochi#gsc.tab=0.
  107. ↑ "Hello : Bangkok (Don Mueang) to Kochi". Thai Lion Air. Archived from the original on 5 March 2024. https://web.archive.org/web/20240305042119/https://www.lionairthai.com/en/New-Route/Kochi। আহৰণ কৰা হৈছে: 5 March 2024.
  108. ↑ সাঁচ:OAGWorldAug2025Ref
  109. ↑ "VietJet Air Expands India Network in August 2023". Aeroroutes. https://www.aeroroutes.com/eng/230522-vjaug23cok। আহৰণ কৰা হৈছে: 22 May 2023.
  110. ↑ মুঠ মালবাহী সামগ্ৰী (মাল, দ্ৰুত পাৰ্চেল আৰু ডাক)
  111. ↑ "All scheduled direct (non-stop) flights from Kochi (COK)". Flightradar24. https://www.flightsfrom.com/COK। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 May 2026.
  112. ↑ Passenger Terminal Today Archived 15 July 2011 at the Wayback Machine "Sniffer dogs at airport". 14 December 2010. Archived from the original on 29 June 2016. https://web.archive.org/web/20160629230425/http://www.passengerterminaltoday.com/news.php?NewsID=551। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 July 2026.
  113. ↑ "CIAL introduces ION Scan". The New Indian Express. 14 May 2012. https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2008/nov/23/cial-introduces-ion-scan-1713.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 February 2022.
  114. ↑ KERALA. "BDDS to enhance security at Cochin airport - KERALA". The Hindu. http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/bdds-to-enhance-security-at-cochin-airport/article3046163.ece.
  115. ↑ "Enhanced security equipment at Cochin airport". The Hindu (Chennai, India). 19 January 2010. http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/article82651.ece.
  116. ↑ Radhakrishnan, S. Anil (15 June 2010). "Airport facing lack of immigration officials". The Hindu (Chennai, India). http://www.thehindu.com/news/cities/Thiruvananthapuram/article456494.ece.
  117. ↑ "Robotic security for Kochi airport". The Hindu. 25 August 2014. http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/robotic-security-for-kochi-airport/article6349289.ece.
  118. ↑ "CIAL academy". The Times of India. 9 March 2009. http://economictimes.indiatimes.com/News/News-By-Industry/Transportation/Cial-Academy-first-to-be-started-by-an-airport-in-India/articleshow/4246353.cms.
  119. ↑ "Aviation academy: CIAL ties up with IGNOU". The Hindu (Chennai, India). 11 March 2009. http://www.hindu.com/2009/03/11/stories/2009031161560300.htm.
  120. ↑ Cochin International Aviation Services Ltd Archived 23 October 2010 at the Wayback Machine "Cochin International Aviation Services Ltd". 14 December 2010. Archived from the original on 18 April 2012. https://web.archive.org/web/20120418024241/http://www.ciasl.in/html/academy.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 July 2026.
  121. ↑ Mampilli, Joseph (23 January 2014). "Aviation Security Training Institute to be Ready Soon". The New Indian Express. Archived from the original on 3 March 2014. https://web.archive.org/web/20140303101303/http://www.newindianexpress.com/states/kerala/Aviation-Security-Training-Institute-to-be-Ready-Soon/2014/01/23/article2015033.ece.
  122. ↑ "Expressway to the airport". Archived from the original on 1 December 2021. https://web.archive.org/web/20211201174157/http://www.cochin-airport.in/tender/tenderdetails.aspx?tender_id=156। আহৰণ কৰা হৈছে: 20 December 2019.
  123. ↑ "New railway station near Cochin International Airport; project set for completion in one year". Onmanorama. 19 February 2025. https://www.onmanorama.com/travel/travel-news/2025/02/18/new-railway-station-near-cochin-international-airport-details.html.
  124. ↑ "Centre gives nod for Cochin airport railway station". www.onmanorama.com. https://www.onmanorama.com/news/kerala/2025/10/29/cochin-airport-railway-station-approved.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-10-30.
  125. ↑ "New Nedumbassery railway station gets green light; Construction to begin in December" (en ভাষাত). @mathrubhumi. 2025-11-19. https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/nedumbassery-railway-station-construction-to-begin-wei6wlve। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-11-22.
  126. ↑ "Kochi Metro seeks Centre's help for underground passage to Kochi airport in phase 3 expansion" (en ভাষাত). Mathrubhumi. 10 November 2024. https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/centre-approached-for-funding-as-kochi-metro-plans-underground-link-to-airport-in-phase-3-expansion-01e04836। আহৰণ কৰা হৈছে: 2 July 2025.
  127. ↑ "Kochi's 'Metro Connect' feeder e-buses to be launched in a week" (en-IN ভাষাত). The Hindu. 10 January 2025. ISSN 0971-751X. https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kochis-metro-connect-feeder-e-buses-to-be-launched-in-a-week/article69085528.ece.
  128. ↑ "Helicopter service launched for pilgrims in Kochi". www.dailyindia.com. Archived from the original on 14 March 2012. https://web.archive.org/web/20120314024837/http://www.dailyindia.com/show/401920.php। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 February 2022.
  129. ↑ "The Hindu : Kerala News : Kochi airport presents 'Aerotropolis' roadmap". 3 March 2009. http://www.hindu.com/2009/02/28/stories/2009022858700300.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 February 2022.
  130. ↑ "The Official Website of Cochin International Airport". http://cial.aero/Pressroom/eventDetails.aspx?eventId%3D66। আহৰণ কৰা হৈছে: 25 December 2011. CIAL.AERO
  131. ↑ "cochin-airport.in". www.cochin-airport.in. Archived from the original on 12 August 2010. https://web.archive.org/web/20100812052238/http://www.cochin-airport.in/contents/viewcontent.aspx?linkIdLvl2=20&linkid=20। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 February 2022.
  132. ↑ "How is the world's first solar powered airport faring?". BBC News. 9 October 2015. https://www.bbc.com/news/world-asia-india-34421419.
  133. ↑ Crew, Bec (20 August 2015). "India Establishes World's First 100 Percent Solar-Powered Airport". report. scienceAlert. http://www.sciencealert.com/india-establishes-world-s-first-100-percent-solar-powered-airport। আহৰণ কৰা হৈছে: 24 April 2017.
  134. ↑ "Kochi airport installs 12MW solar plant". The Hindu business line. http://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/kochi-airport-installs-12mw-solar-plant/article7535059.ece.
  135. ↑ "CIAL all set to become the first solar powered airport in the country". http://cial.aero/Pressroom/newsdetails.aspx?news_id=358&news_status=A.
  136. ↑ Times News Network (6 July 2016). "Cial places three more solar bets". Times of India. http://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/Cial-places-three-more-solar-bets/articleshow/53073929.cms.
  137. ↑ Ranter, Harro. "ASN Aircraft accident HAL/Dornier 228-201 VT-EJW Cochin Airport (COK)". Aviation Safety Networkaviation-safety.net. https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19980730-0। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 June 2021.
  138. ↑ "'Emirates pilot couldn't avoid Cumulonimbus cloud'". Times Now. 25 April 2010. Archived from the original on 13 January 2017. https://web.archive.org/web/20170113133710/http://www.timesnow.tv/Emirates-pilot-couldnt-avoid-Cumulonimbus-cloud/articleshow/4343790.cms.
  139. ↑ "Kochi: Plane skids off the runway, 7 passengers injured". NDTV.com. https://www.ndtv.com/india-news/kochi-plane-skids-off-the-runway-7-passengers-injured-465827। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 February 2022.
  140. ↑ "Air India Express aircraft veers off taxiway at Kochi airport, all passengers safe". The Indian Express. 7 November 2017. http://indianexpress.com/article/india/air-india-express-aircraft-veers-off-taxiway-at-kochi-airport-all-passengers-safe-4829251/.
  141. ↑ "After being shut for 15 days due to floods, Kochi airport finally reopens". The News Minute. 30 August 2018. https://www.thenewsminute.com/article/after-being-shut-15-days-kochi-airport-finally-reopens-87483.
  142. ↑ "Kerala floods: Kochi airport to remain closed till August 26 afternoon". The Times of India. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/kerala-floods-kochi-airport-to-remain-closed-till-august-26-afternoon/articleshow/65424706.cms.
  143. ↑ "Kochi Airport Shut Till Saturday, Flights Diverted to Calicut and Thiruvananthapuram". News18. https://www.news18.com/news/india/kochi-airport-shut-till-saturday-flights-diverted-to-calicut-and-thiruvananthapuram-1845851.html.
  144. ↑ "Reschedule Kochi flights to Trivandrum and Calicut, Centre tells airlines". The Times of India. https://timesofindia.indiatimes.com/india/reschedule-kochi-flights-to-trivandrum-and-calicut-centre-tells-airlines/articleshow/65415144.cms.
  145. ↑ "Kerala floods: GoAir, IndiGo to operate special flights to and from Trivandrum airport". The Times of India. https://timesofindia.indiatimes.com/city/chennai/kerala-floods-goair-indigo-to-operate-special-flights-to-and-from-trivandrum-airport/articleshow/65453579.cms.
  146. ↑ Chowdhury, Anirban; Krishnakumar, P. K. (21 August 2018). "Naval air base at Kochi opened up for commercial flights". The Economic Times. https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/kerala-to-get-much-needed-respite-kochi-naval-base-restarts-operations/articleshow/65468975.cms.
  147. ↑ "Alliance Air to fly ATR to Kochi naval airbase from Monday, other airlines may follow suit". The Times of India. https://timesofindia.indiatimes.com/india/alliance-air-to-fly-atr-to-kochi-naval-airbase-from-monday-other-airlines-may-follow-suit/articleshow/65455186.cms.
  148. ↑ "Alliance Air To Operate Flights From Kochi Naval Base For Rescue Ops". NDTV.com. https://www.ndtv.com/india-news/alliance-air-to-operate-flights-from-kochi-naval-base-for-rescue-operations-in-flood-hit-kerala-1902664.
  149. ↑ "Kochi airport reopens after 15 days of closure" (en-IN ভাষাত). The Hindu. 30 August 2018. ISSN 0971-751X. https://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/kochi-airport-reopens-after-15-days-of-closure/article24813784.ece.
  150. ↑ "Kerala floods: Kochi airport suffers estimated loss of over Rs 220 crore". The Economic Times. 21 August 2018. https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/kerala-floods-kochi-airport-suffers-estimated-loss-of-over-rs-220-crore/articleshow/65487028.cms.
  151. ↑ "How Kochi airport reopened in 14 days after floods caused Rs 300 cr-worth loss". The News Minute. 5 September 2018. https://www.thenewsminute.com/article/how-kochi-airport-reopened-14-days-after-floods-caused-rs-300-cr-worth-loss-87824.
  152. ↑ "CIAL seeks Dutch help to tackle flood at the airport" (en ভাষাত). Deccan Chronicle. 5 September 2018. https://www.deccanchronicle.com/nation/current-affairs/050918/cial-seeks-dutch-help-to-tackle-flood-at-the-airport.html.
  153. ↑ "Kerala rain live updates: Cochin airport resumes operations; Army reaches landslide-hit Nilambur". OnManorama. https://english.manoramaonline.com/news/kerala/2019/08/09/kerala-rain-flood-disaster-red-alert.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 20 December 2019.
  154. ↑ "National award for Cochin international airport". Deccan Chronicle. 30 August 2016. https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/300816/national-award-for-cochin-international-airport.html.
  155. ↑ "About CIAL". Cochin International Airport. http://cial.aero/contents/viewcontent.aspx?linkId=174&linkLvl1Id=50। আহৰণ কৰা হৈছে: 7 June 2017.

বহিঃসংযোগ

[সম্পাদনা কৰক]
"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=কোচিন_আন্তৰ্জাতিক_বিমানবন্দৰ&oldid=626363"ৰ পৰা অনা হৈছে