কোটা ৰাণী
| কোটা ৰাণী | |
|---|---|
| ৰাজত্ব | ১৩৩৮ − জুলাই ১৩৩৯[1][2] |
| পূৰ্বসূৰী | উদয়নদেৱ |
| উত্তৰাধিকাৰী | Position abolished শ্বাহ মীৰ (as Sultan of Kashmir) |
কাশ্মীৰৰ ৰাজপ্ৰতিনিধি | |
| ৰাজপ্ৰতিনিধি | ১৩২৩ − ১৩৩৮ |
| Monarch | উদয়নদেৱ[1] |
| দাম্পত্য সঙ্গী | সূহদেৱ ৰিঞ্চন উদয়নদেৱ |
| সন্তান | |
| হাইদৰ খান দ্বিতীয় সন্তান (উদয়নদেৱৰ পুত্ৰ) | |
| বাসগৃহ | লোহাৰা বংশ |
| পিতৃ | ৰামচন্দ্ৰ |
| ধৰ্ম | Hinduism |
কোটা ৰাণী (মৃত্যু ১৩৪৪) কাশ্মীৰৰ হিন্দু লোহাৰা বংশৰ অন্তিম শাসক আছিল। কাশ্মীৰৰ শেষ মহিলা শাসকও আছিল। ১৩২৩ চনৰপৰা ১৩৩৮ চনলৈকে পুত্ৰৰ সংখ্যালঘু কালত ৰিজেণ্ট হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু ১৩৩৮ চনৰপৰা ১৩৩৯ চনলৈকে ৰজা হিচাপে শাসন কৰিছিল। ৰিঞ্চনৰ পিছত কাশ্মীৰৰ দ্বিতীয়জন মুছলমান শাসক শ্বাহ মিৰে তেওঁক পদচ্যুত কৰিছিল।
জীৱন
[সম্পাদনা কৰক]কোটা ৰাণী কাশ্মীৰৰ লোহাৰা বংশৰ ৰজা সুহাদেৱৰ প্ৰধান সেনাপতি ৰামচন্দ্ৰৰ কন্যা আছিল।[3]
১৩২০ চনত যেতিয়া এজন জুলজুৰ নেতৃত্বত মংগোলীয় সৈন্যই কাশ্মীৰ আক্ৰমণ কৰিছিল, তেতিয়া সুহাদেৱে মংগোলীয়সকলক প্ৰতিহত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। কিন্তু আগ্ৰাসন ৰোধ কৰাত ব্যৰ্থ হৈ পলায়ন কৰে। প্ৰায় ৮ মাহৰ পিছত যেতিয়া মংগোলীয়সকলে নিজৰ লুণ্ঠনত সন্তুষ্ট হৈছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে উভতি আহিছিল, কাশ্মীৰত ক্ষমতাৰ শূন্যতা এৰি থৈ গৈছিল। এই শূন্যতা পূৰণ কৰিছিল ৰামচন্দ্ৰই আগতে নিযুক্তি দিয়া প্ৰশাসক ৰিঞ্চনে (এজন লাডাখী)। তেওঁ দুৰ্গটোলৈ বণিকৰ বেশত এটা বাহিনী পঠিয়াই দিলে, যিয়ে ৰামচন্দ্ৰৰ লোকসকলক আচৰিত কৰি লৈ গ'ল।[4] ৰামচন্দ্ৰক হত্যা কৰা হয় আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালক বন্দী কৰা হয়।[4]
স্থানীয় সমৰ্থন লাভ কৰিবলৈ ৰিঞ্চনে ৰামচন্দ্ৰৰ পুত্ৰ ৰাৱনচন্দ্ৰক লাৰ আৰু লাডাখৰ প্ৰশাসক হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে আৰু ভগ্নী কোটা ৰাণীক বিয়া কৰায়।[5] তেওঁ শ্বাহ মিৰক বিশ্বাসযোগ্য দৰবাৰী হিচাপে নিযুক্তি দিছিল, যিজনে আগতে কাশ্মীৰত প্ৰৱেশ কৰিছিল আৰু তেওঁক চৰকাৰত নিযুক্তি দিয়া হৈছিল।[citation needed] ৰিঞ্চনে ইছলাম ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰি চুলতান চদৰুদ্দিনৰ নাম গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৩২৩ চনত তিনি বছৰ শাসন কৰাৰ পাছত হত্যাৰ ফলত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।[4]
নিয়ম
[সম্পাদনা কৰক]ৰিঞ্চনৰ কণমানি পুত্ৰৰ ৰিজেণ্ট হিচাপে প্ৰথমে কোটা ৰাণী নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। পিছলৈ সম্ভ্ৰান্ত আৰু বয়োজ্যেষ্ঠসকলৰ পৰামৰ্শত যে কোনো সাৰ্বভৌম অবিহনে ৰাজ্যখন অৰাজকতাত পৰিব পাৰে, তেওঁ সুহাদেৱৰ ভাতৃ উদয়নদেৱক স্মৰণ কৰি তেওঁক বিয়া কৰাইছিল।[4]
উদয়নদেৱ কাশ্মীৰৰ শাসক হৈছিল, কিন্তু কাপুৰুষ আৰু অযোগ্য আছিল। উদয়নদেৱ সিংহাসনত আৰোহণ কৰাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে কাশ্মীৰত হিৰপিৰ হৈ তুৰ্কীৰ বৃহৎ আগ্ৰাসনৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়। আতংকিত হৈ তেওঁ লাডাখলৈ পলাই গ’ল, কিন্তু কোটা ৰাণীয়ে দায়িত্ব ল’লে। ৰাৱনচন্দ্ৰ, শ্বাহ মিৰ, ভট্টা ভিক্ষানাৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়াৰ সহায়ত তেওঁ প্ৰতিৰোধৰ সংগঠিত হয়।[4]
তাই স্থানীয় মুখিয়ালসকলক—যিসকলে স্বাধীন হৈ পৰিছিল—আক্ৰমণকাৰীৰ বিৰুদ্ধে একত্ৰিত হ’বলৈ আহ্বান জনাইছিল, সকীয়াই দিছিল যে ইয়াৰ পূৰ্বে কাশ্মীৰত জুলজীয়ে আক্ৰমণৰ সময়ত অমিলৰ ফলত দুৰ্যোগৰ সৃষ্টি হৈছিল। কাপুৰুষৰ ওপৰত সাহসৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰি তাই তেওঁলোকক নিজৰ মাটি আৰু মানুহক ৰক্ষা কৰিবলৈ আহ্বান জনায়।[4]
তাইৰ আবেদন সফল হ’ল: মুখিয়ালসকলে একত্ৰিত হ’ল, অভিযানটো জোৰদাৰভাৱে যুঁজিলে আৰু তুৰ্কীসকল পৰাজিত হৈ আঁতৰি যাবলৈ বাধ্য হ’ল। ইয়াৰ পিছত উদয়নদেৱ শ্ৰীনগৰলৈ উভতি যায় যদিও তেওঁৰ পলায়নে তেওঁৰ সুনাম ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰি কোটা ৰাণীক ৰাজ্যৰ প্ৰকৃত কৰ্তৃত্বশীল হিচাপে এৰি দিয়ে।[4]
১৩৩৮ চনত উদয়নদেৱৰ মৃত্যুৰ পাছত কোটা ৰাণীয়ে নিজৰ অধিকাৰত কাশ্মীৰৰ শাসক হয়।[2][4]
কোটা ৰাণীৰ দুজন পুত্ৰ আছিল। ৰিঞ্চনৰ পুত্ৰ শ্বাহ মিৰৰ তত্ত্বাৱধানত আছিল আৰু উদয়নদেৱৰ পুত্ৰক ভট্টা ভিক্ষানে পঢ়ুৱাইছিল। শ্বাহ মিৰৰ জনপ্ৰিয়তা বৃদ্ধিৰ প্ৰতি সতৰ্ক হৈ কোটা ৰাণীয়ে ভট্টা ভিক্ষানাক প্ৰধানমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে, যাৰ ফলত শ্বাহ মিৰ ক্ষুব্ধ হৈ পৰে আৰু কোটা ৰাণীক উৎখাত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।[4]
শ্বাহ মিৰে অসুস্থ হোৱাৰ অভিনয় কৰিছিল আৰু ভট্টা ভিক্ষানে তেওঁৰ ওচৰলৈ যোৱাৰ সময়ত শ্বাহ মিৰে বিছনাৰপৰা জঁপিয়াই তেওঁক হত্যা কৰিছিল।[6] ইয়াৰ পিছত তেওঁ তাইক বিয়া কৰাই নিজৰ লগত ক্ষমতা ভাগ কৰিবলৈ ক’লে, কিন্তু তাই নাকচ কৰিলে। আৰু অধিক খঙাল হৈ তেওঁ সৈন্যবাহিনী লৈ ৰাওনা হ’ল আৰু আণ্ডাৰকোট ঘেৰাও কৰিলে, য’ত তাই পিছুৱাই গৈছিল। তেওঁৰ বহু সৈন্যই তাইক পৰিত্যাগ কৰি শ্বাহ মিৰৰ লগত যোগ দিয়াৰ পাছত তাই আত্মসমৰ্পণ কৰে আৰু পুত্ৰ দুজনৰ সৈতে বন্দী কৰি লোৱা হয়। কাৰাগাৰতে, ১৩৩৯ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।[4]
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- 1 2 Pillai, P. Govinda (2022-10-04) (en ভাষাত). The Bhakti Movement: Renaissance or Revivalism?. Taylor & Francis. ISBN 978-1-000-78039-0. https://books.google.com/books?id=sep5EAAAQBAJ&pg=PT150. "Muslim rule was finally and firmly established in Kashmir by Shah Mir by deposing the last Hindu ruler, Kota Rani (1338-9). She was the widow of the last Hindu King of Kashmir, Udayana Deva (1323-38)."
- 1 2 Koul, Bill K. (2020). The Exiled Pandits of Kashmir: Will They Ever Return Home?. পৃষ্ঠা. 207. ISBN 978-9811565373. https://books.google.com/books?id=CW78DwAAQBAJ&pg=PA207.
- ↑ Hasan 1959, পৃষ্ঠা. 8.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Hasan 1959, পৃষ্ঠা. 38.
- ↑ "PSA dossier calls Mehbooba Mufti Kota Rani, Kashmir's Hindu queen who 'poisoned' rivals". https://theprint.in/politics/psa-dossier-calls-mehbooba-mufti-kota-rani-kashmirs-hindu-queen-who-poisoned-rivals/362492/.
- ↑ Culture and political history of Kashmir, Prithivi Nath Kaul Bamzai, M.D. Publications Pvt. Ltd., 1994.