খাম্বা আৰু থোইবি
| খাম্বা আৰু থোইবি, মণিপুৰ | |
|---|---|
.jpg) | |
| বনৰীয়া ম’হটোক ধৰা | |
| সাধু কথা | |
| নাম: | খাম্বা আৰু থোইবি, মণিপুৰ |
| AKA: | Khampa Thoipi (Ancient Meitei Language) |
| তথ্য | |
| Aarne-Thompson Grouping: | no |
| লোকবিশ্বাস: | মেইটেই পৌৰাণিক কাহিনী |
| দেশ: | ভাৰত |
| অঞ্চল: | মণিপুৰ |
| প্ৰকাশ: | খাম্বা থোইবি শ্বেয়াৰেং আৰু বহুতো |
| সম্বন্ধীয়: | মেইটেই লোককথা (মণিপুৰী লোককথা), মেইটেই সাহিত্য (মণিপুৰী সাহিত্য) |
খাম্বা আৰু থোইবি (ইংৰাজী: Khamba and Thoibi) প্ৰাচীন কিংবদন্তি এটা মেইটেই সংস্কৃতি,[1] লগতে মেইটেই পৌৰাণিক কাহিনী আৰু লোককথাৰ অৱতাৰৰ অন্যতম মহাকাব্যিক চক্ৰ, যিটো প্ৰাচীন মইৰাং ৰাজ্য [টোকা 1]কাংগলেইপাক (আৰম্ভণি মণিপুৰ)ৰ পৰা উৎপত্তি হৈছে।[2] ভাৰতীয় পণ্ডিত সুনীতি কুমাৰ চেটাৰ্জীয়ে ইয়াক "মণিপুৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ৰোমান্টিক কিংবদন্তি" বুলি উল্লেখ কৰিছে।[3]
এই মহাকাব্যিক কাহিনীটোৰ অগণন পুনৰাবৃত্তিৰ ভিতৰত খাম্বা থোইবি শ্বেৰেং হৈছে হিজাম অংগংঘাই ৰচিত আৰু ১৯৪০ চনত প্ৰকাশিত আঠ খণ্ডৰ ৩৯,০০০ শাৰীৰ মহাকাব্য।[4][5][6][7]
খাম্বা আৰু থোইবিৰ ধ্ৰুপদী কাহিনীটো অসমীয়া লেখক আৰু নৃতত্ত্ববিদ ৰজনীকান্ত বৰদলৈ (১৮৬৯-১৯৩৯)ৰ দ্বাৰা খাম্বা থোইবিৰ সাধুকথা নামেৰে অসমীয়া ভাষালৈ অনুবাদ কৰাৰ পিছতো অসমীয়া ক্লাছিকত পৰিণত হয়।[8][9][10]
পটভূমি
[সম্পাদনা কৰক]কিংবদন্তি অনুসৰি কেকে মইৰাং থাংচিং দেৱতাই সৃষ্টি কৰিছিল। মইৰাঙৰ প্ৰথম ৰজা আছিল মইৰাং লেইমা নাংবান চানু মেইৰাপাঞ্জেনলেইৰ ঘৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা ইৱাং ফাং ফাং পংলেনহানবা। তেওঁ জনজাতীয় গাঁও আক্ৰমণ কৰি থাংগাক নিজৰ শাসনৰ অধীনলৈ আনি উত্তৰ দিশত নিজৰ সীমা সম্প্ৰসাৰিত কৰে, য’ত লুৱাং ৰজাই ৰাজত্ব কৰিছিল। তেওঁ বন্দীসকলক লৈ আনিছিল আৰু তেওঁ হত্যা কৰা শত্ৰুৰ মূৰ কাংলা বা ৰাজকীয় ঘেৰাওত পুতি থৈছিল।[11]
কিছু সময়ৰ পাছত থাংচিং দেৱতাই ভাবিবলৈ ধৰিলে যে ৰজা আৰু তেওঁৰ প্ৰজাসকল ইমানেই সমৃদ্ধিশালী যে তেওঁৰ প্ৰতি থকা কৰ্তব্য পাহৰি যোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে আৰু সাতজন দেৱতা য়াখং লাইৰ পৰামৰ্শমতে তেওঁ ৰজা আৰু তেওঁৰ লোকসকলক ভয় খুৱাবলৈ সিদ্ধান্ত ল’লে। এদিন ৰাতি ৰহস্যময় শব্দ শুনা গ’ল। প্ৰথমতে ৰজাৰ সৈন্যসকলে একো বিচাৰি নাপালে, কিন্তু যেতিয়া পুনৰ শব্দবোৰ শুনা গ’ল, তেতিয়া তেওঁলোকে দেখিলে যে য়াখং লাইয়ে ধুমুহা সৃষ্টি কৰি খুয়াল লেখোঙক ধ্বংস কৰি পেলাইছে।
ৰজাৰ উপদেষ্টাসকলে ৰজাক বিখ্যাত মাইবি ছান্থং মাৰি মাই লাংজেং লংমেই থৌবাক মাতিবলৈ ক’লে। তেওঁ পথাৰত কাম কৰি আছিল, যদিও দৌৰি আহিছিল। ৰজাই তাইক খুয়াল লেইখং পুনৰুদ্ধাৰ কৰিবলৈ দাবী জনায়, আৰু বিফল হ'লে হত্যা কৰাৰ ভাবুকি দিয়ে। মাইবিয়ে সাত দেৱতাক বুজাই দিলে যে তাইক খুয়াল লেইখং পুনৰুদ্ধাৰ কৰিব পৰা গীত এটা শিকালে আৰু তেওঁলোকে তাইক ৰজাৰ ওচৰত এটা বাৰ্তা দিবলৈ আদেশ দিলে। খুয়াল লেইখংলৈ যোৱাৰ সময়ত তাই পাখাংবা দেৱতাক লগ পাইছিল। তাই গীতটো গাই ভৱনটো ওপৰলৈ তুলি দিলে আৰু ৰজাক বাৰ্তা দিলে, য’ত দেশৰ সকলো মাইবা আৰু মাইবিয়ে নিজৰ পবিত্ৰ কাপোৰ পিন্ধি থাংচিং মন্দিৰত শুব লাগে বুলি নিৰ্দেশ দিলে, যিটো তেওঁলোকে কৰিলে। তাত তেওঁলোকৰ সপোনত তেওঁলোকক নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল যে তেওঁলোকে পালন কৰিবলগীয়া কৰ্তব্য অনুসৰি জনসাধাৰণক বিভিন্ন ভাগত বিভক্ত কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল। তাৰ পিছত গাঁৱৰ কাৰ্যালয়বোৰ সৃষ্টি কৰি তাৰ অগ্ৰাধিকাৰৰ ক্ৰম নিৰ্ধাৰণ কৰা হ’ল। মাইবাসকলে দেৱতাৰ নাম জপ কৰিলে আৰু মাইবিসকলে ঘণ্টা বাজিলে। তাৰ পাছত যেতিয়া তেওঁলোকে ৰজাক নিজৰ সপোনৰ কথা ক’লে, তেতিয়া তেওঁলোকক দেৱতাই কোৱাৰ দৰেই কৰিবলৈ আদেশ দিয়া হ’ল।
টোকা
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ Moirang was an independent kingdom in early times, though later became a province of a unified kingdom, called Manipur Kingdom.
তথ্য সংগ্ৰহ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ —"Some Classics of Manipur" (en ভাষাত). Akashvani: Vol. XXXIII, No. 12 (17 March 1968). প্ৰকাশক India: All India Radio (AIR), New Delhi. 1968-03-17. পৃষ্ঠা. 7, 8. https://books.google.com/books?id=xf_2DwAAQBAJ&dq=manipuri+classics&pg=PA7.
—KanglaOnline (2011-04-04). "The great Meitei Reconciliation Process: Revisiting the classical folklore on "Emoinu Chakhong Ngahongbi" by Late Shri Ningomabam Angouton Meetei – KanglaOnline" (en-US ভাষাত). https://kanglaonline.in/2011/04/the-great-meitei-reconciliation-process-revisiting-the-classical-folklore-on-emoinu-chakhong-ngahongbi/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2023-11-12. "... The folklore of Emoinu Celebration from the story “Washak Ngakpa” meaning Keeping the Promise, written by Late Shri Ningombam Angouton Meetei and the classical love story “Khamba -Thoibi” are classical examples of successful reconciliation process of the old Meitei factions..."
—Bond, Ruskin (2000-10-14). "The Story of Khamba and Thoibi" (en ভাষাত). The Penguin Book of Classical Indian Love Stories and Lyrics. Penguin UK. পৃষ্ঠা. 3, 4. ISBN 978-93-5118-814-8. https://books.google.com/books?id=NZv0AwAAQBAJ&pg=PT4.
—Dalby, Andrew (2015-10-28) (en ভাষাত). Dictionary of Languages: The definitive reference to more than 400 languages. Bloomsbury Publishing. পৃষ্ঠা. 399. ISBN 978-1-4081-0214-5. https://books.google.com/books?id=7dHNCgAAQBAJ&dq=capital+of+culture+Manipur&pg=PA399. - ↑ Singh, Ch Manihar (1996) (en ভাষাত). A History of Manipuri Literature. Original from:the University of Michigan. প্ৰকাশক India: Sahitya Akademi. ISBN 978-81-260-0086-9. https://books.google.com/books?id=yiBkAAAAMAAJ.
- ↑ Chatterji, Suniti Kumar (1951) (en ভাষাত). Kirata-Jana-Krti the Indo-Mongoloids: Their Contribution to the History and Culture of India (April 1998 সম্পাদনা). প্ৰকাশক Calcutta: The Asiatic Society; Digital Library of India; Internet Archive. পৃষ্ঠা. 189. https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.32096/page/n189/mode/2up.
- ↑ George, K. M. (1992) (en ভাষাত). Modern Indian Literature, an Anthology: Surveys and poems. প্ৰকাশক India: Sahitya Akademi. পৃষ্ঠা. 258. ISBN 978-81-7201-324-0. https://books.google.com/books?id=m1R2Pa3f7r0C&dq=Khamba+Thoibi+Sheireng&pg=PA258.
- ↑ Das, Sisir Kumar (2005) (en ভাষাত). A History of Indian Literature: 1911-1956, struggle for freedom: triumph and tragedy. Sahitya Akademi. পৃষ্ঠা. 190. ISBN 978-81-7201-798-9. https://books.google.com/books?id=sqBjpV9OzcsC&dq=Khamba+Thoibi+Sheireng&pg=PA190.
- ↑ Datta, Amaresh (1988) (en ভাষাত). Encyclopaedia of Indian Literature: Devraj to Jyoti. প্ৰকাশক India: Sahitya Akademi. পৃষ্ঠা. 1573. ISBN 978-81-260-1194-0. https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC&dq=Khamba+Thoibi+Sheireng&pg=PA1573.
- ↑ (en ভাষাত) Akashvani: Vol. XL. No. 35 (31 August 1975). All India Radio (AIR), New Delhi. 1975. পৃষ্ঠা. 1582. https://books.google.com/books?id=gL_8DwAAQBAJ&dq=Khamba+Thoibi+Seireng&pg=PA1582.
- ↑ Dalby, Andrew (2015-10-28) (en ভাষাত). Dictionary of Languages: The definitive reference to more than 400 languages. Bloomsbury Publishing. পৃষ্ঠা. 399. ISBN 978-1-4081-0214-5. https://books.google.com/books?id=7dHNCgAAQBAJ&dq=capital+of+culture+Manipur&pg=PA399.
- ↑ Bardoloi Nirmalprabhya (1995) (en ভাষাত). Rajani Kanta Bardoloi. Internet Archive; Digital Library of India. প্ৰকাশক India: Sahitya Akademi. পৃষ্ঠা. 14. https://archive.org/details/dli.ernet.231082/page/14/mode/2up. "His tale of Khamba and Thoibi entitled Khamba-Thoibir sadhukatha, a love story of a Manipuri youth named Khamba and a Manipuri maiden named Thoibi, appeared in 1932."
- ↑ Bardoloi Nirmalprabhya (1995) (en ভাষাত). Rajani Kanta Bardoloi. Internet Archive; Digital Library of India. প্ৰকাশক India: Sahitya Akademi. পৃষ্ঠা. 32, 33, 34. https://archive.org/details/dli.ernet.231082/page/32/mode/2up. "Bardoloi's novel Khamba-Thoibir Sadhukatha (The tale of Khamba and Thoibi) is an adaptation of a Manipuri legend entitled 'Khamba-Thoibi-Givari'."
- ↑ T.C. Hodson (1908) (en-GB ভাষাত). The Meitheis. প্ৰকাশক London: David Nutt. পৃষ্ঠা. 130. https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.158175/page/n151/mode/2up.