খুকুৰী (গোৰ্খা)

খুকুৰী (গোৰ্খা)
	;
প্ৰকাৰ	ধাৰযুক্ত আৰু ব্লেডযুক্ত অস্ত্ৰ, কটাৰ সঁজুলি
উদ্ভাৱনকৰ্তা	গোৰ্খা ৰাজ্য
ব্যৱহাৰৰ ইতিহাস
ব্যৱহাৰকাল	প্ৰায় 7th century – present
ব্যৱহাৰকাৰী	গোৰ্খাসকল, খাছ আৰু কিৰাতসকল (natively)
যুদ্ধত ব্যৱহাৰ	এংলো-নেপালী যুদ্ধ বা গোৰ্খা যুদ্ধ ; এংলো-আফগান যুদ্ধূ ; চীন-নেপাল যুদ্ধ ; তৃতীয় নেপাল–তিব্বত যুদ্ধ ; প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ ; দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ ; ১৯৬২ চনত চীন-ভাৰত যুদ্ধ ; ১৯৬৫ চনৰ ভাৰত-পাকিস্তানী যুদ্ধ ; ১৯৬৭ চনত চীন-ভাৰত যুদ্ধ ; ১৯৭১ চনৰ ভাৰত-পাকিস্তানী যুদ্ধ ; ফকলেণ্ডছ যুদ্ধ ; কাৰ্গিল যুদ্ধ ; আফগানিস্তান সংঘাত (১৯৭৮–বৰ্তমান) ;
তথ্যৱলী
ওজন	450–900 grams (সাঁচ:Convert/Dual/prnd)
দৈৰ্ঘ্য	40–45 centimetres (16–18 in)

খুকুৰী (ইংৰাজী: Kukri) হৈছে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰপৰা উৎপত্তি হোৱা ব্লেডত সুকীয়া ৰিকাৰ্ভ থকা একপ্ৰকাৰৰ কটাৰী বা চুটি তৰোৱাল। গোৰ্খাসকলৰ মূল অস্ত্ৰ হিচাপে আৰু লগতে সমগ্ৰ দক্ষিণ এছিয়াৰ বেছিভাগ অঞ্চলতে নিয়মীয়া কটা সঁজুলি হিচাপে একাধিক উদ্দেশ্যত ব্যৱহাৰ কৰে।

কুক্ৰি বা খুকুৰী নেপালৰ জাতীয় অস্ত্ৰ, পৰম্পৰাগতভাৱে নেপালী ভাষী গোৰ্খাসকলৰ বাবে মৌলিক উপযোগী কটাৰীৰ ভূমিকা পালন কৰে আৰু ফলস্বৰূপে এই সঁজুলি নেপালী সেনাৰ এক বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ অস্ত্ৰ। ^[2] সপ্তম শতিকাত ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰাচীন লিপিবদ্ধ হোৱাৰপৰাই কুক্ৰী বা খুকুৰীক লৈ বহুতো কাহিনী জড়িত হৈ আছে— বিশেষকৈ এটা পৰম্পৰাগত প্ৰথা যে ব্লেডখনক আৱৰণত ভৰোৱাৰ আগতে তেজ উলিয়াই ল’ব লাগে, যেতিয়া ইয়াৰ একমাত্ৰ উদ্দেশ্য যুদ্ধৰ অস্ত্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

যুদ্ধত ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ উপৰি খুকুৰী আন বিভিন্ন কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক কৃষক আৰু শ্ৰমিকে শস্য কটা, হাবি পৰিষ্কাৰ কৰাৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰে আৰু চিকাৰীয়ে ছাল কটা, চাফাই কৰা কামৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াক ৰন্ধা-বঢ়া, কাঠৰ কাম, আনকি কিছুমান নেপালী ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত আনুষ্ঠানিক বস্তু হিচাপেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

ইতিহাস

গৱেষকসকলে এই ব্লেডৰ উৎপত্তি ঘৰুৱা কাঁচি আৰু প্ৰাগঐতিহাসিক বক্ৰ লাঠিৰপৰা বিকাশ হৈছে বুলি ধাৰণা কৰিছে। চিকাৰ আৰু পিছলৈ হাতে হাতে যুদ্ধৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।^[3] সমগ্ৰ ভাৰত উপমহাদেশতে একেধৰণৰ যন্ত্ৰ বিভিন্ন ৰূপত বিদ্যমান আছিল, যিয়ে অস্ত্ৰ আৰু সঁজুলি দুয়োটা হিচাপে কাম কৰিছিল। ইয়াৰ উৎপত্তি হয়তো খ্ৰীষ্টপূৰ্ব চতুৰ্থ শতিকাত মহান আলেকজেণ্ডাৰৰ সৈন্যই ভাৰতলৈ অনা গ্ৰীক কপিছৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্মাণ কৰা নিষ্ট্ৰিমছা (নিষ্ট্ৰিমছা) নামৰ প্ৰাচীন ভাৰতীয় চেবাৰৰপৰা হ'ব পাৰে। ^[4] বাৰ্টনে (১৮৮৪) লিখিছে যে ব্ৰিটিছ সংগ্ৰহালয়ত পালি ভাষাত লিখা এটা বৃহৎ কুক্ৰি বা খুকুৰী সদৃশ ফালচিয়ন আছে। ^[5] বৰ্তমানৰ আটাইতকৈ পুৰণি কুক্ৰিসমূহৰ ভিতৰত এটা দ্ৰব্য শ্বাহ (প্ৰায় ১৫৫৯)ৰ। ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে উত্থানশীল গুৰখা সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে হোৱা সংঘাতৰ সময়ত পশ্চিমীয়া বিশ্বৰ মাজত কুক্ৰিৰ পৰিচিত হৈ পৰে আৰু ১৮১৪–১৮১৬ চনৰ গোৰ্খা যুদ্ধত শিখৰত উপনীত হয়। ^[6] ১৮৯৭ চনত আইৰিছ লেখক ব্ৰেম ষ্টোকাৰৰ ড্ৰেকুলা উপন্যাসত ই সাহিত্যিক চৰ্চা লাভ কৰিছিল। ড্ৰেকুলাৰ দেহৰক্ষী আৰু নায়কসকলৰ মাজত হোৱা ক্লাইমেক্টিক যুদ্ধৰ শেষত ড্ৰেকুলাক ষ্টেকত ঠেলি দিয়াৰ জনপ্ৰিয় ছবিখনৰ সত্ত্বেও মীনাৰ কাহিনীত জনাথন হাৰ্কাৰৰ কুক্ৰিয়ে তেওঁৰ ডিঙি ফাটি যোৱা আৰু কুইন্সি মৰিছৰ ব'ৱি দাৰে তেওঁৰ হৃদয় বিন্ধি যোৱাৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে।^[7]

সকলো গুৰখা সৈনিকক দুটা কুক্ৰী, এটা চাৰ্ভিচ নং ১ (আনুষ্ঠানিক) আৰু এটা চাৰ্ভিচ নং ২ (অভ্যাস) প্ৰদান কৰা হয়; আধুনিক যুগত গুৰখা ব্ৰিগেডৰ সদস্যসকলক ইয়াৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। গুৰখা যুদ্ধত এই অস্ত্ৰই খ্যাতি অৰ্জন কৰে আৰু প্ৰথম আৰু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ দুয়োটাতে ইয়াৰ ব্যৱহাৰ অব্যাহত ৰাখি মিত্ৰ আৰু শত্ৰু উভয় বাহিনীৰ মাজত ইয়াৰ সুনাম বৃদ্ধি পায়। উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ এটা ইউনিটৰ পৰিস্থিতিৰ প্ৰতিৱেদনৰপৰা ইয়াৰ খ্যাতি স্পষ্ট হৈ পৰিছে। ইয়াত লিখা আছে: "শত্ৰুৰ লোকচান: দহজন নিহত, আমাৰ শূন্য। গোলাবাৰুদৰ ব্যয় শূন্য।" ^[8]

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ফ্ৰান্সত খুকুৰী দেখুৱাই কিট পৰিদৰ্শনত গোৰ্খাসকল
টিউনিছিয়াত কৰ্মৰত অৱস্থত গোৰ্খা সৈনিকসকল, ১৬ মাৰ্চ ১৯৪৩।

নক্মা

কুকৰি মূলতঃ কটা কামৰ বাবে ডিজাইন কৰা হয়। আকৃতি যথেষ্ট পোন হোৱাৰ পৰাকোণীয়া বা মসৃণ মেৰুদণ্ডৰ সৈতে অতি বক্ৰলৈকে বহু পৰিমাণে ভিন্ন হয়। উদ্দেশ্যপ্ৰণোদিত কামৰ লগতে উৎপত্তিস্থল আৰু ইয়াক উৎপাদন কৰা স্মিথৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি মাত্ৰা আৰু ব্লেডৰ বেধৰ যথেষ্ট তাৰতম্য দেখা যায়। সাধাৰণ গাইড হিচাপে মেৰুদণ্ডবোৰ হেণ্ডেলত ৫–১০ মিলিমিটাৰ (০.২০–০.৩৯ ইঞ্চি)ৰপৰা ভিন্ন হয়, আৰু বিন্দুৰদ্বাৰা ২ মিলিমিটাৰ (০.০৭৯ ইঞ্চি)লৈকে ক্ষীণ হ'ব পাৰে আনহাতে সাধাৰণ ব্যৱহাৰৰ বাবে ব্লেডৰ দৈৰ্ঘ্য ২৬–৩৮ চে.মি. (১০–১৫ ইঞ্চি)ৰপৰা ভিন্ন হ'ব পাৰে।^[9]

খুকুৰীৰ হেণ্ডেলবোৰ প্ৰায়ে কঠিন কাঠ বা ম'হৰ শিঙেৰে তৈয়াৰ কৰা হয় যদিও হাতীদাঁত, হাড়, ধাতুৰ হেণ্ডেলও প্ৰস্তুত কৰা হৈছে। হেণ্ডেলটোৰ যথেষ্ট সঘনাই এটা ফ্লেয়াৰ বাট থাকে যিয়ে ড্ৰ' কাট আৰু চপিঙত ভালদৰে ধৰি ৰাখিবলৈ অনুমতি দিয়ে। বেছিভাগ হেণ্ডেলতে ধাতুৰ বলষ্টাৰ আৰু বাট প্লেট থাকে যিবোৰ সাধাৰণতে পিতল বা ষ্টীলৰ। নেপালত হেণ্ডেল সংলগ্ন কৰাৰ পৰম্পৰাগত পদ্ধতি হৈছে আঠা আৰু টাইট ফিটৰ সংমিশ্ৰণেৰে গ্ৰীপত আঁকোৱালি লোৱা আংশিক দৈৰ্ঘ্যৰ "অন্ধ" টেং, যদিও বাট প্লেটৰ ওপৰত পিন কৰা সম্পূৰ্ণ দৈৰ্ঘ্যৰ টেং অধিক আধুনিক সংস্কৰণত জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছে কিছুমান সামৰিক মডেলত ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও নেপালতে ই ব্যাপক হোৱা নাই।

বৱহাৰ

খুকুৰী আগফালটো ভৰসাম্যৰ বাবে কুঠাৰৰ দৰে কাটিব পৰা সঁজুলি বা অস্ত্ৰ হিচাপে ফলপ্ৰসূ হয় আৰু ইয়াৰ "পেট"ৰ বৰ্ধিত বক্ৰতাই লক্ষ্যৰ ওপৰত টানিলে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে কাটি যায়, যাৰ ফলত এটা কাৰ্যক্ষম ড্ৰ' কাট লাভ কৰে। যদিও কুকৰি বা খুকুৰী সামৰিক ব্যৱহাৰৰ বাবে বেছিকৈ পৰিচিত, তথাপি ই নেপালৰ খেতিপথাৰ আৰু ঘৰত বহুলভাৱে ব্যৱহৃত বহুমুখী আহিলা। নিৰ্মাণ, চাফ-চিকুণ, খৰি কাটি, খান্দি, খাদ্যৰ বাবে জীৱ-জন্তু বধ কৰা, মাংস আৰু শাক-পাচলি কটা, জীৱ-জন্তুৰ ছাল কটা, আদি বিভিন্ন কামত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

কুকৰি বহুমুখী। ই ব্লেডৰ সংকীৰ্ণ অংশ ব্যৱহাৰ কৰি সৰু কটাৰী হিচাপে কাম কৰিব পাৰে, হেণ্ডেলৰ আটাইতকৈ ওচৰত। ব্লেডৰ গধুৰ, বহল মূৰটোৱে, টিপৰফালে, কুঠাৰ বা সৰু বেলচাৰ দৰে কাম কৰে।

নেপালী পৰম্পৰাগত, হিন্দুকেন্দ্ৰিক অনুষ্ঠান, যেনে বিবাহ অনুষ্ঠানত খুকুৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^[10]

কঁকালত কুকৰি পিন্ধি এজন ৰায়-কিৰাতি পুৰোহিত
ৰায় জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় উপাসনাত কুকৰি
বেল্টত কুকৰি সংলগ্ন কৰি গোৰ্খা কণ্টিজেণ্ট বিষয়া
নেপালৰ জাতীয় পতাকা ১৯৬২–২০০৮

তথ্যৰ উৎস

↑ "Kukri History: Khukuri House". www.khukuriblades.com. 2006. https://www.khukuriblades.com/kukri_history/#:~:text=But%20other%20suggest%20that%20the,Nepal,%20originated%20in%20ancient%20times.। আহৰণ কৰা হৈছে: 8 November 2020.
↑ Latter, Mick (2013-03-26). "The Kukri" (en-GB ভাষাত). Archived from the original on 2022-01-29. https://web.archive.org/web/20220129105504/https://www.gurkhabde.com/the-kukri/.
↑ Richard Francis Burton (1987). The Book of the Sword. প্ৰকাশক London: Dover. ISBN 0-486-25434-8. https://archive.org/details/bookofsword00burt.
↑ Duncan Head (1982). Armies of the Macedonian and Punic Wars, 359 BC to 146 BC: Organisation, Tactics, Dress and Weapons. University of Michigan. পৃষ্ঠা. 136. ISBN 9780904417265.
↑ "The Book of the Sword, by Richard F. Burton—A Project Gutenberg eBook". www.gutenberg.org. https://www.gutenberg.org/files/61751/61751-h/61751-h.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 25 August 2020.
↑ Trust, The Gurkha Welfare (2024-11-27). "The History of The Kukri" (en ভাষাত). The Gurkha Welfare Trust. https://www.gwt.org.uk/news/the-history-of-the-kukri/#:~:text=The%20kukri%20knife%20is%20an,a%20weapon%20and%20a%20tool.। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-04-25.
↑ Stoker, Dacre and Ian Holt (2009). Dracula the Un-Dead. Penguin Group. p. 306.
↑ Reagan, Geoffrey (1992). Military Anecdotes. Guinness Publishing. আই.এচ.বি.এন. 0-85112-519-0. p. 180.
↑ Ewing, Dexter (2022-06-23). "7 Of The Best Kukri Knife Options" (en-US ভাষাত). BLADE Magazine. https://blademag.com/buyers-guides/best-kukri। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-10-28.
↑ "BBC - A History of the World - Object : The Fisher Kukri". www.bbc.co.uk. 2014. https://www.bbc.co.uk/ahistoryoftheworld/objects/FzDrekacQHusof2P4WULgw#:~:text=The%20Kukri%20is%20the%20national%20symbol%20of%20Nepal.,-It%20is%20a&text=At%20Dashain,%20the%20Hindu%20religious,the%20national%20symbol%20of%20Nepal.। আহৰণ কৰা হৈছে: 8 November 2020.

বাহ্যিক সংযোগ

ৱিকিমিডিয়া কমন্সত খুকুৰী (গোৰ্খা) সম্পৰ্কীয় মিডিয়া ফাইল।

[1] "Kukri History: Khukuri House". www.khukuriblades.com. 2006. https://www.khukuriblades.com/kukri_history/#:~:text=But%20other%20suggest%20that%20the,Nepal,%20originated%20in%20ancient%20times.। আহৰণ কৰা হৈছে: 8 November 2020.

[gurkhabde.com-2] Latter, Mick (2013-03-26). "The Kukri" (en-GB ভাষাত). Archived from the original on 2022-01-29. https://web.archive.org/web/20220129105504/https://www.gurkhabde.com/the-kukri/.

[Burton-3] Richard Francis Burton (1987). The Book of the Sword. প্ৰকাশক London: Dover. ISBN 0-486-25434-8. https://archive.org/details/bookofsword00burt.

[4] Duncan Head (1982). Armies of the Macedonian and Punic Wars, 359 BC to 146 BC: Organisation, Tactics, Dress and Weapons. University of Michigan. পৃষ্ঠা. 136. ISBN 9780904417265.

[5] "The Book of the Sword, by Richard F. Burton—A Project Gutenberg eBook". www.gutenberg.org. https://www.gutenberg.org/files/61751/61751-h/61751-h.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 25 August 2020.

[6] Trust, The Gurkha Welfare (2024-11-27). "The History of The Kukri" (en ভাষাত). The Gurkha Welfare Trust. https://www.gwt.org.uk/news/the-history-of-the-kukri/#:~:text=The%20kukri%20knife%20is%20an,a%20weapon%20and%20a%20tool.। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-04-25.

[7] Stoker, Dacre and Ian Holt (2009). Dracula the Un-Dead. Penguin Group. p. 306.

[8] Reagan, Geoffrey (1992). Military Anecdotes. Guinness Publishing. আই.এচ.বি.এন. 0-85112-519-0. p. 180.

[9] Ewing, Dexter (2022-06-23). "7 Of The Best Kukri Knife Options" (en-US ভাষাত). BLADE Magazine. https://blademag.com/buyers-guides/best-kukri। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-10-28.

[10] "BBC - A History of the World - Object : The Fisher Kukri". www.bbc.co.uk. 2014. https://www.bbc.co.uk/ahistoryoftheworld/objects/FzDrekacQHusof2P4WULgw#:~:text=The%20Kukri%20is%20the%20national%20symbol%20of%20Nepal.,-It%20is%20a&text=At%20Dashain,%20the%20Hindu%20religious,the%20national%20symbol%20of%20Nepal.। আহৰণ কৰা হৈছে: 8 November 2020.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]