গল্ডেন গেট, কিয়েভ
কিয়েভৰ গোল্ডেন গেট (ইংৰাজী: Golden Gate of Kyiv) আছিল একাদশ শতিকাত কিয়েভান ৰুছৰ ৰাজধানী কিয়েভ নগৰীৰ দুৰ্গ-প্ৰাচীৰৰ মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ। ইয়াৰ নাম সম্ভৱতঃ কনষ্টাণ্টিনোপলৰ গোল্ডেন গেটৰ অনুকৰণত ৰখা হৈছিল।[1] মধ্যযুগত এই স্থাপনাটো ভাঙি পেলোৱা হয় আৰু ইয়াৰ অস্তিত্বৰ অতি কমসংখ্যক অৱশেষহে পোৱা গৈছিল।
১৯৮২ চনত ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই ইয়াক সম্পূৰ্ণৰূপে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰে। অৱশ্যে মূল গেটখন কেনে আছিল তাৰ কোনো ছবি সংৰক্ষিত হৈ নথকাৰ বাবে এই পুনৰ্নিৰ্মাণৰ সিদ্ধান্তক লৈ যথেষ্ট বিতৰ্ক হৈছিল। মূল গেটখনৰ সম্ভাৱ্য ৰূপ সম্পৰ্কে সেই সময়ত একাধিক ভিন্ন পুনৰ্নিৰ্মাণৰ প্ৰস্তাৱ আছিল।[2]
বৰ্তমান ভলোদিমিৰস্কা ষ্ট্ৰীট আৰু ইয়াৰোস্লাভিভ ভ্যাল ষ্ট্ৰীটৰ সংযোগস্থলত থকা পুনৰ্নিৰ্মিত স্থাপনাটো নেচনেল ৰিজাৰ্ভ "চফিয়া অৱ কিয়েভ" সংগ্ৰহালয়ৰ এটা শাখা হিচাপে ব্যৱহৃত হয়। জোলোটি ভোৰোটা নামটো ওচৰৰ এটা থিয়েটাৰ আৰু কিয়েভ মেট্ৰ’ৰ জোলোটি ভোৰোটা ষ্টেচনৰ বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
ইতিহাস
[সম্পাদনা কৰক]
আধুনিক ইতিহাসত এই প্ৰৱেশদ্বাৰটোক জ্ঞানী য়াৰোস্লাভে নিৰ্মাণ কৰোৱা তিনিটা প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়। গোল্ডেন গেট বা সোণালী দুৱাৰ ১০১৭–১০২৪ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। প্ৰায় একে সময়তে ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। পোলেণ্ডৰ ৰজা প্ৰথম বোলেছ্লাভ আৰু অভিশপ্ত স্বিয়াতোপল্ক-ৰ সৈতে জড়িত গোল্ডেন গেটৰ এটা বিখ্যাত কিংবদন্তি আছে। পোলেণ্ডৰ চিত্ৰশিল্পী জান মাতেইকোই অংকন কৰা এখন চিত্ৰত বোলেছ্লাভে তৰোৱালেৰে গোল্ডেন গেটত আঘাত কৰা দৃশ্য দেখুওৱা হৈছে। ১০১৮ চনত কিয়েভৰ সিংহাসনৰ উত্তৰাধিকাৰক লৈ সৃষ্টি হোৱা সংকটত বোলেছ্লাভে হস্তক্ষেপ কৰাৰ সময়ত এই ঘটনা সংঘটিত হৈছিল বুলি কিংবদন্তিত কোৱা হয়। অৱশ্যে বৰ্তমান এই ঘটনাক ঐতিহাসিক সত্যতকৈ কিংবদন্তি হিচাপেহে গণ্য কৰা হয়।
প্ৰথম অৱস্থাত এই প্ৰৱেশদ্বাৰটোৰ নাম কেৱল দক্ষিণ দুৱাৰ আছিল। ই প্ৰাচীৰেৰে আগুৰি থকা নগৰখনৰ তিনিটা প্ৰধান প্ৰৱেশপথৰ ভিতৰত এটা আছিল। আন দুটা আছিল লাডস্কি দুৱাৰ আৰু ঝিদিভস্কি দুৱাৰ। এই নাম দুটা ক্ৰমে পোলিছ বা লেচিট জনগোষ্ঠী আৰু ইহুদীসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত আছিল।[3] এই দুয়োটা প্ৰৱেশদ্বাৰ বৰ্তমানলৈকে সংৰক্ষিত হৈ থকা নাই। সেই সময়ৰ শিলৰ প্ৰতিৰক্ষা-প্ৰাচীৰৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ৩.৫ কিলোমিটাৰ আছিল। পুৰণি কিয়েভ বা উচ্চ নগৰ-ৰ প্ৰতিৰক্ষা-ব্যৱস্থা দক্ষিণ দুৱাৰৰপৰা বৰ্তমানৰ স্বাধীনতা চ’কলৈকে বিস্তৃত আছিল। সেই অঞ্চলতেই লেছিটিক দুৱাৰ অৱস্থিত আছিল। [4] তাৰপৰা নগৰখনৰ পৰিখাটো বৰ্তমানৰ কষ্টিয়ল পথ অনুসৰণ কৰি ছেইণ্ট মাইকেলৰ সোণালী-গম্বুজযুক্ত মঠৰ কাষেৰে আগবাঢ়িছিল। তাৰ পিছত ই আজিৰ ঝিতোমিৰ পথৰ দিশে গৈ ইহুদী দুৱাৰৰ ওচৰ পাইছিল। এই দুৱাৰখন বৰ্তমানৰ লভিভ চ’কৰ ওচৰত অৱস্থিত আছিল। ইয়াৰ পিছত প্ৰতিৰক্ষা-ব্যৱস্থাটো বৰ্তমানৰ য়াৰোস্লাভিভ ভাল বা “য়াৰোস্লাভৰ প্ৰাচীৰ” পথৰ দিশে বিস্তৃত হৈ পুনৰ দক্ষিণ দুৱাৰলৈ সংযোগ হৈছিল।
পিছলৈ, দক্ষিণ দুৱাৰখন কিয়েভৰ মহান দুৱাৰ নামেৰে পৰিচিত হৈ পৰে। দুৱাৰৰ কাষতে ব্লাহোভিষ্ট গীৰ্জা (ঘোষণাৰ গীৰ্জা) নিৰ্মাণ কৰাৰ পাছত ইয়াৰ সোণালী গম্বুজসমূহ নগৰৰ বাহিৰৰপৰাও সহজে দেখা পোৱা এক উল্লেখযোগ্য স্থাপত্য-চিহ্নত পৰিণত হয়। তেতিয়াৰপৰাই এই প্ৰৱেশদ্বাৰখন কিয়েভৰ গোল্ডেন গেট নামেৰে পৰিচিত হয়। দুৱাৰখনৰ প্ৰৱেশপথ প্ৰায় ৪০ ফুট (১২ মিটাৰ) ওখ আৰু ২০ ফুট (৬.১ মিটাৰ) বহল আছিল। প্ৰায় আধা সহস্ৰাব্দ ধৰি ই নগৰখনৰ বিজয় তোৰণ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল আৰু কিয়েভৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতীক আছিল। জনশ্ৰুতি অনুসৰি, ইয়াৰ আৰ্হি কনষ্টাণ্টিনোপলৰ গোল্ডেন গেটৰপৰা গ্ৰহণ কৰা হৈছিল।
পিছলৈ একে ধৰণৰ নাম ভ্লাদিমিৰ নগৰৰ দুৱাৰসমূহকো দিয়া হয়। ভ্লাদিমিৰত মোনোমাখৰ বংশধৰ আন্দ্ৰেই প্ৰথম বোগোলিউবস্কিয়ে নিজৰ ৰাজ্য, ভ্লাদিমিৰৰ গ্ৰেণ্ড ডাচি, প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১২৪০ চনত, বাতু খানৰ গোল্ডেন হৰ্ডে এই দুৱাৰখনৰ এটা অংশ ধ্বংস কৰে।[5] তথাপি ই অষ্টাদশ শতিকালৈকে কিয়েভ নগৰলৈ প্ৰৱেশৰ দুৱাৰ হিচাপে বিশেষকৈ বিভিন্ন আনুষ্ঠানিক অনুষ্ঠানত ব্যৱহৃত হৈ থাকিল। অৱশ্যে সময়ৰ লগে লগে দুৱাৰখন ক্ৰমে ধ্বংসপ্ৰাপ্ত অৱস্থালৈ পৰিণত হয়।[6]
১৮৩২ চনত মহানগৰপতি ইউজেনিয়াছে ধ্বংসাৱশেষসমূহ খনন কৰাইছিল আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে প্ৰাথমিক জৰীপৰ কাম সম্পন্ন কৰা হৈছিল। ১৯৭০ৰ দশকত কৰা পৰৱৰ্তী কামৰ অংশ হিচাপে ইয়াৰ কাষত এটা পেভিলিয়ন নিৰ্মাণ কৰা হয়, য'ত গোল্ডেন গেটৰ সংগ্ৰহালয় স্থাপন কৰা হয়। এই সংগ্ৰহালয়ত দৰ্শনাৰ্থীসকলে গোল্ডেন গেট নিৰ্মাণৰ ইতিহাসৰ লগতে প্ৰাচীন কিয়েভৰ ইতিহাসৰ বিষয়েও জানিব পাৰে।

১৯৮২ চনত কিয়েভ চহৰৰ ১৫০০বছৰীয়া জয়ন্তী উপলক্ষ্যে গোল্ডেন গেটটো সম্পূৰ্ণৰূপে পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হয়। অৱশ্যে এই পুনৰ্নিৰ্মাণক লৈ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। কিছুমান শিল্প-ইতিহাসবিদে এই পুনৰ্নিৰ্মাণটো ভাঙি পেলাই মূল গেটৰ ধ্বংসাৱশেষসমূহ জনসাধাৰণৰ দৰ্শনৰ বাবে মুকলি কৰি দিয়াৰ পোষকতা কৰিছিল।
১৯৮৯ চনত কিয়েভ মেট্ৰ’ সম্প্ৰসাৰণৰ সময়ত গোল্ডেন গেটৰ ওচৰতে জোলোতি ভোৰোটা (Zoloti Vorota) মেট্ৰ’ ষ্টেচন মুকলি কৰা হয়। ষ্টেচনটোৰ স্থাপত্য-সজ্জা প্ৰাচীন ৰুথেনীয় গীৰ্জাসমূহৰ অভ্যন্তৰীণ সজ্জাৰ আৰ্হিৰ ওপৰত আধাৰিত।
১৯৯৭ চনত গোল্ডেন গেটৰ পশ্চিম প্ৰান্তৰ ওচৰত ইয়াৰোস্লাভ দ্য ৱাইজৰ স্মাৰক উন্মোচন কৰা হয়। এইটো ভাস্কৰ কাভালেৰিডজেৰ এটা পৰীক্ষামূলক ক্ষুদ্ৰ মূৰ্তিৰ বৃহৎ আকাৰৰ ব্ৰঞ্জৰ প্ৰতিলিপি।
বিৱৰণ
[সম্পাদনা কৰক]গোল্ডেন গেটৰ মূল অৱশিষ্ট অংশ দুটা দেৱালৰ খণ্ডৰে গঠিত। ইয়াৰে এটাৰ দৈৰ্ঘ্য ২৪ মিটাৰ (৭৯ ফুট) আৰু আনটোৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩ মিটাৰ (৪৩ ফুট)। এই দেৱালসমূহ ৰোমান ইটা আৰু শিলৰ সংমিশ্ৰণেৰে নিৰ্মিত।[7]
স্মাৰকটোৰ পুনৰ্নিৰ্মাণত গেটৰ সৈতে সংলগ্ন দেৱালৰ অংশসমূহ পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। বাহিৰৰফালে এই অংশসমূহত ঢালযুক্ত অৱনমিত অংশ দেখা যায়। দেৱালৰ ওপৰৰ অংশত কাঠৰ নিৰ্মাণ সংযোজন কৰা হৈছে। দুয়োটা প্ৰান্তত অভ্যন্তৰীণ গাঁথনিৰ আৰ্হি দেখুওৱা হৈছে। চহৰৰফালৰ মুখাৱয়বত গুদামঘৰৰ আকৃতিৰ গাঁথনি আছে।
পুনৰুদ্ধাৰ কৰা দেৱালৰ অংশসমূহৰ ভিতৰত গোল্ডেন গেটৰ সংগ্ৰহালয়ৰ প্ৰদৰ্শনী আৰু বেলকনিলৈ যোৱা চিৰি আছে। এই বেলকনিৰপৰা কিয়েভ চহৰৰ এক মনোমোহা দৃশ্য উপভোগ কৰিব পাৰি। মধ্যযুগীয় অংশসমূহ ৰাষ্ট্ৰীয় গুৰুত্বসম্পন্ন স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰক হিচাপে সংৰক্ষিত। আনহাতে, পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা বাহ্যিক অংশসমূহ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যস্থল হিচাপে তালিকাভুক্ত নহয়।[7]
পথৰ ওপৰত থকা গীৰ্জা
[সম্পাদনা কৰক]গোল্ডেন গেটৰ প্ৰৱেশপথৰ ওপৰত গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰাৰ কথা সেই সময়ৰ বুৰঞ্জীগ্ৰন্থত উল্লেখ থকাৰ লগতে মহানগৰপতি ইলাৰিয়নৰ ‘আইন আৰু কৃপাৰ বাণী’ নামৰ গ্ৰন্থতো গোল্ডেন গেটৰ ওপৰৰ এই গীৰ্জাৰ উল্লেখ পোৱা যায়। [8]

গেটৰ গীৰ্জাখনৰ উদ্দেশ্য আছিল “চহৰখনৰ স্বৰ্গীয় সুৰক্ষা” প্ৰদান কৰা।[9] অৱশ্যে ই কেৱল সুৰক্ষাৰ প্ৰতীক হিচাপে নিৰ্মিত গীৰ্জা নাছিল; ই এটা নিয়মীয়া উপাসনাস্থলীও আছিল আৰু মানুহে তাত প্ৰাৰ্থনা কৰিবলৈ আহিছিল। [10]
ঘণ্টা গীৰ্জাটো তিনিটা নাভ আৰু চাৰিটা স্তম্ভযুক্ত এক-গম্বুজীয়া মন্দিৰৰ আৰ্হিত পুনৰ্নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। ইয়াৰ স্থাপত্য সজ্জাত সেই সময়ৰ প্ৰাচীন অট্টালিকাসমূহত ব্যৱহৃত ইটাৰে নিৰ্মিত অলংকৰণৰ নক্সা ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।
গীৰ্জাটোৰ মজিয়াখন মোজাইকেৰে সজ্জিত। এই মোজাইকৰ নক্সা কিয়েভৰ ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেলৰ প্ৰাচীন মজিয়াৰ নক্সাৰ আধাৰত প্ৰস্তুত কৰা হৈছে।
স্কোয়াৰ
[সম্পাদনা কৰক]গোল্ডেন গেটৰ চাৰিওফালে থকা চৌহদটো ১৯ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত সৃষ্টি কৰা হৈছিল। ১৯৭২ চনৰ ২০ মাৰ্চত কিয়ভৰ কাৰ্যবাহী সমিতি নং ৩৬৩ৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি এটা উদ্ভিদবিজ্ঞানৰ প্ৰাকৃতিক কীৰ্তিচিহ্ন সৃষ্টি কৰা হয়।
তথ্যৰ উৎস
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ Kopytko, Vasylyna (25 May 2022). "uk:Загадка стародавнього Києва: чому головні ворота столиці назвали Золотими [Mystery of ancient Kyiv: why are is the main gate of the city called "Golden"]" (uk ভাষাত). RBC-Ukraine. https://www.rbc.ua/rus/news/zagadka-starodavnogo-kieva-chomu-golovni-1748012001.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 April 2026.
- ↑ "Golden Gate Kiev, Ukraine". www.ukraine.com. https://www.ukraine.com/attractions/places-of-interest/golden-gate-of-kiev/.
- ↑ In the Ipatiev Chronicles of that period (1146–1151) mention is frequently made of the "Jewish gate" in Kyiv. In 1124, the Jewish quarter of Kyiv was destroyed by fire. [in:] S. M. Dubnow, Simon Dubnow, Israel Friedlaender. History of the Jews in Russia and Poland. 2001. p. 10
- ↑ "Lacka Brama, którą latopis wymienia w 1151 – była jedną z czterach głównych bram tzw. grodu Jarosława (były jeszcze Węgierska, Złota w następnych doszła również Żydowska), która prowadziła na płd. wsch., w kierunku uroczyska Ugorskie. [w:] Goranin. Latopis kijowski 1118–1158. 1995; "już w grodzie Jarosława przy bramie lackiej istniała Lacka Słoboda – dzielnica, Polaków, obok dzielnicy Niemców i Włochów, a przy cerkwi Mikołaja – targowa osada węgierska" [w:] T.M. Trajdos. Kościół Katolicki na ziemiach ruskich Korony i Litwy za panowania Władysława II Jagiełły, 1386–1434. (tr. ""Lacka Brama, mentioned in the chronicle in 1151 – was one of the four main gates of the so-called Jarosław's stronghold (there were also Hungarian gates, and a Jewish one in the next ones), leading to the south-east, towards the Ugorskie wilderness. [In:] Goranin. Chronicle of Kiev 1118–1158. 1995; "Lacka Słoboda – a district of Poles, next to the district of Germans and Italians, and at the church of St. Nicholas – a Hungarian market settlement" [in:] TM Trajdos. in the Ruthenian lands of the Crown and Lithuania during the reign of Władysław II Jagiełło, 1386–1434.") 1982
- ↑ The next day the Mongols surrounded the city, but they concentrated their catapults against Kyiv's obvious weak point—the battlements that flanked the Polish Gate, the only part of the city walls constructed of wood. [in:] Thomas J. Craughwell . The Rise and Fall of the Second Largest Empire in History. 2010. page 184
- ↑ Ivakin, H. Y. (2005). Золоті Ворота в Києві [Golden Gate in Kyiv]. In Smoliy, V. A. Encyclopedia of History of Ukraine (in ইউক্ৰেইনীয়). 3. Kyiv: Institute of History of Ukraine. Archived from the original on 30 April 2026. Retrieved 30 April 2026. Unknown parameter
|url-status=ignored (help) - 1 2 Vechersky, Victor (31 December 2021). Золоті ворота в Києві [Golden Gate in Kyiv]. Great Ukrainian Encyclopedia (in ইউক্ৰেইনীয়). Archived from the original on 25 February 2022. Retrieved 30 April 2026. Unknown parameter
|url-status=ignored (help) - ↑ Bondar, S.V. (1993). The Word of Law and dar / / History of Philosophy of Ukraine: Hestomatyya. প্ৰকাশক Kyiv: Lybid. পৃষ্ঠা. 21.
- ↑ Nikitenko, L. G.; Ivakin, L. G.; Kirkevich, V.G. (2011). Orthodox Shrines of Kiev. প্ৰকাশক Kyiv: Technics. পৃষ্ঠা. 10.
- ↑ Nikitenko, M.M. (2006). The Phenomenon of the Nativity Churches in Kyiv. প্ৰকাশক Kyiv: Kyiv-Mohyla. পৃষ্ঠা. 339–341.
বাহ্যিক সংযোগ
[সম্পাদনা কৰক]
ৱিকিমিডিয়া কমন্সত গল্ডেন গেট, কিয়েভ সম্পৰ্কীয় মিডিয়া ফাইল।- Kiev Info – History of the gate
- Golden Gate at the Encyclopedia of Ukraine
- (in Ukrainian) oldkyiv.org.ua – History of the gate