চিকন (সূচিশিল্প)
চিকন (ইংৰাজী: Chikan) হ'ল ভাৰতৰ লক্ষ্ণৌৰ এক পৰম্পৰাগত সূচিশিল্পৰ শৈলী। অনুবাদ কৰা এই শব্দটোৰ অৰ্থ হৈছে এম্ব্ৰইডাৰী (সূতা বা তাঁৰ ব্যৱহাৰ কৰা) আৰু ই লক্ষ্ণৌৰ অন্যতম বিখ্যাত বস্ত্ৰ সজ্জাৰ শৈলী। লক্ষ্ণৌৰ চিকংকাৰীভিত্তিক সামগ্ৰীৰ মূল বজাৰ হৈছে চৌক। ইয়াৰ উৎপাদন মুখ্যতঃ লক্ষ্ণৌ আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া জিলাসমূহত হয়।
উৎপত্তি
[সম্পাদনা কৰক]খ্ৰীষ্টপূৰ্ব তৃতীয় শতিকাৰ পৰাই ভাৰতত চিকনৰ কামৰ সৈতে মিল থকা এম্ব্ৰয়ডাৰীৰ উল্লেখ মেগাষ্টেনিছে কৰি থৈ গৈছে, তেওঁ ভাৰতীয়সকলে ফুলযুক্ত মছলিন ব্যৱহাৰ কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰিছিল কিন্তু এই এম্ব্ৰয়ডাৰী কৰা আৰ্হিবোৰত চিকনৰ বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ বৈশিষ্ট্য যেনে ৰং, অলংকাৰ বা কোনো উল্লেখযোগ্য সজ্জাৰ অভাৱ আছিল।[1] লাইলা তায়াবজীৰ মতে, মোগল দৰবাৰত থকা পাৰ্চী অভিজাত শ্ৰেণীৰ সংস্কৃতিৰ অংশ হিচাপে চিৰাজৰ বগা ওপৰত বগা এম্ব্ৰয়ডাৰীৰ কাম ভাৰতলৈ আহিছিল।[2] এজন ভ্ৰমণকাৰীয়ে এজন কৃষকক কেনেকৈ পানী খোৱাৰ বিনিময়ত চিকন শিকাইছিল সেই কথাও এটা কাহিনীত উল্লেখ আছে। আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় উৎপত্তিৰ কাহিনীটোৱে ভাৰতত চিকনকাৰী পৰিচয় দিয়াৰ বাবে মোগল সম্ৰাজ্ঞী আৰু জাহাংগীৰৰ পত্নী নূৰজাহানক কৃতিত্ব দিয়ে।[3][4]
চিকন আৰম্ভ হৈছিল বগাৰ ওপৰত বগা (বা বগা কাম) এম্ব্ৰয়ডাৰীৰ প্ৰকাৰ হিচাপে।[5]
কৌশল
[সম্পাদনা কৰক]চিকন এম্ব্ৰয়ডাৰীৰ কৌশলক চিকনকাৰী বুলি জনা যায়। চিকনকাৰী হৈছে কপাহ, চান্দেৰী, মছলিন, জৰ্জেট, ভিস্কোজ, ৰেচম, অৰ্গেনজা, জাল আদি বিভিন্ন ধৰণৰ বস্ত্ৰ কাপোৰৰ ওপৰত সূক্ষ্ম আৰু কলাত্মকভাৱে কৰা হাতৰ এম্ব্ৰয়ডাৰী। বগা সূতাৰে পাতল মচলিন আৰু কপাহী কাপোৰ, পেষ্টেল শ্বেডত এম্ব্ৰয়ডাৰী কৰা হয়। আজিকালি চিকন এম্ব্ৰয়ডাৰীও ৰঙীন আৰু ৰেচমৰ সূতাৰে ৰঙীন আৰু ফেশ্বন ট্ৰেণ্ডৰ লগত খাপ খুৱাই চিকনকাৰীক সমকালীন কৰিবলৈ কৰা হয়। লক্ষ্ণৌ আজি চিকন উদ্যোগৰ হৃদপিণ্ড আৰু এই ঠাইৰ চিকনক লক্নৱী চিকন নামেৰে জনা যায়।
শেহতীয়াকৈ চিকনৰ কামে মুকাইছ, কামদানি, বদলা, চেকুইন, বিড, আৰু আইনাৰ দৰে সামগ্ৰীৰ অতিৰিক্ত সজ্জাক সামৰি লৈছে, যাৰ ফলত ই এক চহকী ৰূপ পাবলৈ সমৰ্থ হৈছে। চিকন এম্ব্ৰয়ডাৰীৰ বেছিভাগেই কপাহ, অৰ্ধ-জৰ্জেট, বিশুদ্ধ জৰ্জেট, ক্ৰেপ, চিফন, ৰেচম, আৰু আন যিকোনো কাপোৰৰ ওপৰত কৰা হয় যিয়ে এম্ব্ৰয়ডাৰীক উজ্জ্বল কৰি তোলে। চিকন কৰিব বিচৰা কাপোৰখন বেছি ডাঠ বা কঠিন হ’ব নালাগে, নহ’লে এম্ব্ৰয়ডাৰীৰ বেজীয়ে বিন্ধিব নোৱাৰে। লগতে, শ্বিয়ৰ কাপোৰে কাপোৰৰ পিছফালে থকা চিলাইৰ অংশটোক ছাঁৰ প্ৰভাৱ দিবলৈ সুযোগ দিয়ে, যিটো ইয়াৰ কৌশলৰ বৈশিষ্ট্য।
টুকুৰাটো এক বা ততোধিক আৰ্হি ব্লকৰ সৈতে আৰম্ভ হয় যিবোৰ কাপোৰৰ ভূমিত এটা আৰ্হি ব্লক-প্ৰিণ্ট কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এম্ব্ৰয়ডাৰে আৰ্হিটো চিলাই কৰে, আৰু সম্পূৰ্ণ হোৱা টুকুৰাটো সাৱধানে ধুই ছপা আৰ্হিৰ সকলো লেখ-জোখ আঁতৰাই দিয়ে।[6] চিকনকাৰী প্ৰক্ৰিয়াত তলত দিয়া পদক্ষেপসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়:
- ডিজাইন
- খোদিত কৰা
- ব্লক প্ৰিণ্টিং
- এম্ব্ৰয়ডাৰী
- ধোৱা আৰু শেষ কৰা
ভৌগোলিক সূচাংক
[সম্পাদনা কৰক]ভৌগোলিক সূচক পঞ্জীয়ন (জি আই আৰ)-এ ২০০৮ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত চিকনকাৰীৰ বাবে ভৌগোলিক সূচক (জি আই) মৰ্যাদা প্ৰদান কৰিছিল, যিয়ে লক্ষ্ণৌক চিকনকাৰীক একচেটিয়া কেন্দ্ৰ হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল।[7]
জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত
[সম্পাদনা কৰক]১৯৮৬ চনত মুজাফ্ফৰ আলী পৰিচালিত আৰু শ্বাবানা আজমী, ফাৰুক শ্বেইখ অভিনীত ভাৰতীয় বোলছবি 'অঞ্জুমান' লক্ষ্ণৌৰ পৰিৱেশত নিৰ্মিত আৰু ইয়াত চিকন শ্ৰমিকৰ সমস্যা বিষয়ে আলোকপাত কৰা হৈছিল।[8] আচলতে ফাৰুক শ্বেইখ এই কাপোৰ আৰু শৈলীৰ প্ৰতি ইমানেই মোহিত হৈছিল যে তেওঁ গোটেই জীৱন চিকন পিন্ধিছিল আৰু এক প্ৰকাৰৰ লক্ষ্ণৌৱী চিকনকাৰীৰ ব্ৰেণ্ড এম্বেছাদৰ হিচাপে চিনাক্ত হৈছিল।
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ Manfredi, Paola (2004). "Chikankari of Lucknow". In Dhamija, Jasleen (en ভাষাত). Asian Embroidery. Abhinav Publications. ISBN 9788170174509. https://books.google.com/books?id=AKFN7hyH6OcC&q=There+are+many+different+stories+of+the+origin+of+chikankari%2C+but+there+is+no+clear+historical+evidence+supporting+any+of+them.+The+word+chikankari+in+Hindi+means&pg=PA264.
- ↑ Manfredi, Paola (2004). "Chikankari of Lucknow". In Dhamija, Jasleen (en ভাষাত). Asian Embroidery. Abhinav Publications. ISBN 9788170174509. https://books.google.com/books?id=AKFN7hyH6OcC&q=White+on+white+embroidery+of+Shiraz&pg=PA264.
- ↑ "Chikankari". Cultural India. Archived from the original on 2013-06-05. https://web.archive.org/web/20130605103610/http://www.culturalindia.net/indian-crafts/chikankari.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2013-08-11.
- ↑ Wilkinson-Weber, Clare M. (1999). Embroidering Lives: Women's Work and Skill in the Lucknow Embroidery Industry. State University of New York Press. পৃষ্ঠা. 12–13. ISBN 9780791440872. https://archive.org/details/embroideringlive0000wilk.
- ↑ Wilkinson-Weber, Clare M. (1999). Embroidering Lives: Women's Work and Skill in the Lucknow Embroidery Industry. State University of New York Press. পৃষ্ঠা. 24. ISBN 9780791440872. https://archive.org/details/embroideringlive0000wilk.
- ↑ Dusenbury, Mary M. (2004). Flowers, Dragons and Pine Trees: Asian Textiles in the Spencer Museum of Art. Hudson Hills Press. p. 42. আই.এচ.বি.এন. 1-55595-238-0.
- ↑ "Chikankari GI a step towards international branding". The Times of India. 16 January 2009. https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Chikankari-GI-a-step-towards-international-branding/articleshow/3986050.cms.
- ↑ Anuradha Dingwaney Needham; Rajeswari Sunder Rajan (28 December 2006). The Crisis of Secularism in India. Duke University Press. পৃষ্ঠা. 235–236. ISBN 0-8223-8841-3. https://books.google.com/books?id=NZktMeq6tzwC&pg=PA235.