সমললৈ যাওক

চি দি দেশমুখ

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
ছাৰ

চি দি দেশমুখ

CIE ICS

১৯৫২ চনত পালম বিমানবন্দৰত দেশমুখ
দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দশম উপাচাৰ্য
কাৰ্যকাল
১৯৬২ - ১৯৬৭
পূৰ্বসূৰী এন কে সিদ্ধান্ত
উত্তৰসূৰী বি এন গাংগুলী
ইউনিভাৰ্ছিটি গ্ৰাণ্ট কমিছনৰ অধ্যক্ষ
কাৰ্যকাল
১৯৫৬ - ১৯৬১ চন
পূৰ্বসূৰী এইচ এন কুঞ্জৰু
উত্তৰসূৰী ডাঃ ভি.এছ. কৃষ্ণ
চতুৰ্থ বিত্ত মন্ত্ৰী
কাৰ্যকাল
১৯৫০ চনৰ ২৯ মে’ [1]- 24 July 1956[2][3]
প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহেৰু
পূৰ্বসূৰী জন মাথাই
উত্তৰসূৰী টি টি কৃষ্ণমচাৰী
সংসদ সদস্য, লোকসভা
কাৰ্যকাল
১৯৫২ - ১৯৫৭ চন
পূৰ্বসূৰী position established
উত্তৰসূৰী ৰাজাৰাম বালকৃষ্ণ ৰাউত
সমষ্টি কোলাবা লোকসভা সমষ্টি
3rd Governor of Reserve Bank of India
কাৰ্যকাল
11 August 1943 - 30 June 1949[4]
পূৰ্বসূৰী Sir James Braid Taylor
উত্তৰসূৰী ছাৰ বেনেগাল ৰাম ৰাউ
ব্যক্তিগত তথ্য
জন্ম ১৪ জানুৱাৰী, ১৮৯৬
Nate, Bombay Presidency, British India
মৃত্যু ০২ অক্টোবৰ, ১৯৮২ (৮৬ বছৰ)
হায়দৰাবাদ, অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ (বৰ্তমান তেলেংগানা), ভাৰত
ৰাষ্ট্ৰীয়তা British Indian (1896–1947)
Indian (1947–1982)
দাম্পত্যসঙ্গী
  • Rosina A. Wilcox (বি. ১৯১৯; মৃ. ১৯৪৯)
  • Durgabai Gummidithala (বি. ১৯৫৩; মৃ. ১৯৮১)
সন্তান 1 (daughter)
শিক্ষানুষ্ঠান কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়
পুৰস্কাৰ Padma Vibushan (1975)
Ramon Magsaysay Award (1959)
Companion of the Order of the Indian Empire (1937)
স্বাক্ষৰ

ছাৰ চিন্তামন দ্বাৰকানাথ দেশমুখ (ইংৰাজী: Sir Chintaman Dwarakanath Deshmukh) চিআইই আইচিএছ (১৪ জানুৱাৰী ১৮৯৬ – ২ অক্টোবৰ ১৯৮২) এজন ভাৰতীয় চৰকাৰী কৰ্মচাৰী আৰু ১৯৪৩ চনত ব্ৰিটিছ ৰাজ কৰ্তৃপক্ষই ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ গৱৰ্ণৰ হিচাপে নিযুক্তি দিয়া প্ৰথমজন ভাৰতীয়।[5পিছলৈ তেওঁ কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীসভাত বিত্তমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল (১৯৫০–১৯৫৬)। এই সময়ছোৱাত তেওঁ এনচিএইআৰৰ শাসক সংস্থা নতুন দিল্লীৰ নেচনেল কাউন্সিল অৱ এপ্লাইড ইকনমিক ৰিচাৰ্চৰ প্ৰতিষ্থাপক সদস্যও হয়। প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৰ নিৰ্দেশত ১৯৫৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা এইটোৱেই আছিল ভাৰতৰ প্ৰথম স্বতন্ত্ৰ অৰ্থনৈতিক নীতি প্ৰতিষ্ঠান। কেন্দ্ৰীয় কেবিনেটৰপৰা পদত্যাগ কৰাৰ পাছত তেওঁ ইউ জি চিৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল (১৯৫৬–১৯৬১)। তেওঁ দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাচাৰ্য হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল (১৯৬২–৬৭)। ১৯৪৫ চনৰপৰা ১৯৬৪ চনলৈ ভাৰতীয় পৰিসংখ্যা প্ৰতিষ্ঠানৰ সভাপতি আৰু নেচনেল বুক ট্ৰাষ্টৰ সন্মানীয় অধ্যক্ষ (১৯৫৭–৬০)ও আছিল।

১৯৫৯ চনত তেওঁ ভাৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কেন্দ্ৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰি ইয়াৰ আজীৱন সভাপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ পাব্লিক এডমিনিষ্ট্ৰেচনৰ অধ্যক্ষও আছিল।

প্ৰাথমিক জীৱন আৰু শিক্ষা

[সম্পাদনা কৰক]

১৮৯৬ চনৰ ১৪ জানুৱাৰীত মহাৰাষ্ট্ৰৰ ৰায়গদ দুৰ্গৰ সমীপৰ নাটেগাঁৱত দ্বাৰকানাথ ৰাজে-দেশমুখ উকীল আৰু ভাগীৰতিবাই ৰাজে-দেশমুখ (চুল-মহাগাঁওকাৰ পৰিয়ালৰ)ৰ ঘৰত জন্ম হৈছিল চিন্তামন দেশমুখৰ। তেওঁ চন্দ্ৰসেনিয়া কায়স্থ প্ৰভু পৰিয়াল আৰু সম্প্ৰদায়ৰৃ আছিল, চতুৰ্দশ শতিকাত জম্মু-কাশ্মীৰৰপৰা মধ্যপ্ৰদেশৰ মাণ্ডৱগড় হৈ জম্মু-কাশ্মীৰৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনকাৰী সৈনিক আৰু প্ৰশাসকৰ বংশধৰ আছিল।[5][6][7] তেওঁ ৰোহা আৰু তালাত আৰু বম্বেৰ এলফিনষ্টন হাইস্কুলত অধ্যয়ন কৰে। [8] ১৯১২ চনত দেশমুখে বম্বে বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মেট্ৰিক পৰীক্ষাত অভিলেখ নম্বৰ লাভ কৰি সংস্কৃতত প্ৰথম জগন্নাথ শংকৰসেঠ বৃত্তি লাভ কৰে।[9] ১৯১৫ চনত ইংলেণ্ডলৈ গৈ ১৯১৭ চনত কেম্ব্ৰিজৰ জিছুছ কলেজৰপৰা প্ৰাকৃতিক বিজ্ঞান ট্ৰাইপ’ছত ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ১৯১৮ চনত তেওঁ তেতিয়া কেৱল লণ্ডনতহে অনুষ্ঠিত হোৱা ভাৰতীয় অসামৰিক সেৱাৰ পৰীক্ষা দি প্ৰথম স্থান লাভ কৰে। [10][11]

অসামৰিক সেৱাৰ কৰ্মজীৱন

[সম্পাদনা কৰক]

১৯২০ চনত দেশমুখ ভাৰতলৈ উভতি আহি কেন্দ্ৰীয় প্ৰদেশ আৰু বেৰাৰত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে, য'ত তেওঁ চৰকাৰৰ উপ-সচিব, উপ আয়ুক্ত, আৰু বসতি বিষয়া, আৰু ১৯৩১ চনত দ্বিতীয় গোল মেজ সন্মিলনত সচিব প্ৰধান সচিবকে ধৰি বিভিন্ন পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। পিছলৈ তেওঁ বিত্ত আৰু ৰাজহুৱা কাম বিভাগৰ সচিব হয়। [12][13] তেওঁ ভাৰত চৰকাৰৰ শিক্ষা আৰু স্বাস্থ্য বিভাগত যুটীয়া সচিব হিচাপেও কিছুসময়ৰ বাবে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শত্ৰুৰ সম্পত্তিৰ ৰক্ষক আছিল। [14]

ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকত

[সম্পাদনা কৰক]

দেশমুখে ১৯৩৯ চনত ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকত যোগদান কৰে আৰু ক্ৰমাগতভাৱে ইয়াৰ ব'ৰ্ডৰ সম্পাদক, উপ-ৰাজ্যপাল আৰু গৱৰ্ণৰ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। [15] ১৯৪৩ চনৰ আগষ্ট মাহত তেওঁ ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ গৱৰ্ণৰ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে আৰু পিছলৈ গৱৰ্ণৰ হোৱা আঠজন উপ-গৱৰ্ণৰৰ ভিতৰত অন্যতম।[16][17] ৰাজ্যপাল হিচাপে দেশমুখে ঔদ্যোগিক বিত্ত নিগম স্থাপন কৰাত সহায় কৰিছিল আৰু গ্ৰাম্য ঋণৰ প্ৰসাৰত মনোনিৱেশ কৰিছিল। [18] দেশমুখৰ কাৰ্যকালত আৰ বি আয়ে গৱেষণা আৰু পৰিসংখ্যা বিভাগ স্থাপন কৰি ৫০০ ₹ আৰু তাৰ ওপৰৰ বেংকনোট বিমুদ্ৰাকৰণ কৰে, বাৰ্মাৰ কেন্দ্ৰীয় বেংক আৰু পাকিস্তানৰ ষ্টেট বেংক হিচাপে আৰ বি আইৰ ভূমিকা শেষ কৰে আৰু বেংকিং কোম্পানী আইন ১৯৪৯ প্ৰণয়ন কৰে, যিয়ে ভাৰতৰ বেংকিং খণ্ডৰ নিয়ন্ত্ৰণৰ কাঠামো নিৰ্ধাৰণ কৰে।[19] ১৯৪৯ চনৰ ১ জানুৱাৰীত আৰ বি আই আইন ১৯৪৮ৰ জৰিয়তে আৰ বি আইক ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ কৰা হয়।[20] দেশমুখ তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণৰ প্ৰস্তাৱৰ বিৰোধিতা কৰিছিল যদিও বেংকটোক ব্যক্তিগতৰপৰা ৰাষ্ট্ৰীয়কৃত প্ৰতিষ্ঠানলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ সভাপতিত্ব কৰি পৰিচালনা সমিতিৰ অধ্যক্ষ হিচাপে থাকিবলৈ সন্মত হয়।[21][22][23] ১৯৪৯ চনৰ জুলাই মাহত দেশমুখৰ পিছত বেনেগল ৰামা ৰাউ আৰ বি আইৰ ৰাজ্যপালৰ পদত অধিষ্ঠিত হয়। [19]

বৃটন উডছ সন্মিলন

[সম্পাদনা কৰক]

দেশমুখ ব্ৰেটন উডছ সন্মিলনত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা পাঁচজনীয়া প্ৰতিনিধি দলৰ অংশ আছিল, যিয়ে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মুদ্ৰা নিধি (আই এম এফ) আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পুনৰ্গঠন আৰু উন্নয়ন বেংক (আই বি আৰ ডি) স্থাপন কৰিছিল। (IBRD).[24] কোটাৰ বিষয়ত দেশমুখে ভাৰতক সন্মিলনৰপৰা আঁতৰি যাব লাগে বুলি পৰামৰ্শ দিছিল কাৰণ মূল স্তৰ অনুসৰি ভাৰতক আই এম এফত কাৰ্যবাহী সঞ্চালকৰ জৰিয়তে স্বয়ংক্ৰিয়ভাৱে প্ৰতিনিধিত্ব কৰা হোৱা নাছিল। [25] প্ৰতিনিধি দলটোৱে দৰিদ্ৰতা আৰু উন্নয়নৰ বিষয়সমূহ আই বি আৰ ডিৰ কাৰ্যসূচীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাত সফল হয়।[26] জন মেয়নাৰ্ড কেইনছে দেশমুখৰ "মৰ্যাদা, ক্ষমতা, আৰু প্ৰজ্ঞা"ত ইমানেই আপ্লুত হৈছিল যে তেওঁ দেশমুখক আই এম এফৰ প্ৰথম পৰিচালন সঞ্চালক হিচাপে পৰামৰ্শ দিছিল যদিও এই পৰামৰ্শ আমেৰিকাই নাকচ কৰিছিল। [26][27][28]

১৯৪৬ চনৰপৰা ১৯৫৬ চনলৈকে এই দুয়োটা প্ৰতিষ্ঠানৰ গৱৰ্ণৰ ব’ৰ্ডৰ সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি ১৯৫০ চনত এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ পেৰিছ সন্মিলনত অনুষ্ঠিত হোৱা এই প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ গৱৰ্ণৰ ব’ৰ্ডৰ যুটীয়া বাৰ্ষিক বৈঠকৰ অধ্যক্ষ নিৰ্বাচিত হয় [29]

দেশমুখ বঁটা

[সম্পাদনা কৰক]

বিভাজনৰ পিছত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ আৰু ভাৰতৰ ৰাজ্যসমূহৰ মাজত আয়কৰ ৰাজহ আৰু পাট ৰপ্তানি শুল্কৰ বিভাজন পৰিৱৰ্তিত ভৌগোলিক বাস্তৱতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সিদ্ধান্ত ল’বলগীয়া হৈছিল। ভাৰত চৰকাৰে বিত্ত আয়োগ গঠন নোহোৱালৈকে এই বিষয়টো সমাধানৰ বাবে দেশমুখক নিযুক্তি দিছিল। ১৯৫০ চনত কাৰ্যকৰী হোৱা দেশমুখ বঁটাটোৱে ৰাজহ বিভাজনৰ সিদ্ধান্ত লোৱাত জনসংখ্যাৰ কাৰক হিচাপে কাম কৰিছিল আৰু বিভিন্ন ৰাজ্যৰ বাবে সাহায্যৰ বাবে অনুদানৰ পৰামৰ্শ দিছিল আৰু ১৯৫২ চনৰ এপ্ৰিল মাহলৈকে বলবৎ আছিল [30][31][32][33]

কেন্দ্ৰীয় বিত্তমন্ত্ৰী

[সম্পাদনা কৰক]

১৯৫০ চনত কেবিনেটৰ প্ৰস্তাৱৰদ্বাৰা গঠিত পৰিকল্পনা আয়োগৰ পাঁচজন সদস্যৰ ভিতৰত দেশমুখ অন্যতম আছিল।[34] পৰিকল্পনা আয়োগলৈ কিছুমান ক্ষমতা হস্তান্তৰ কৰাৰ প্ৰতিবাদত জন মাথায়ে পদত্যাগ কৰাৰ পাছত ১৯৫০ চনত তেওঁ কেন্দ্ৰীয় বিত্তমন্ত্ৰী হয়। [35] বিত্তমন্ত্ৰী হিচাপে দেশমুখ পৰিকল্পনা আয়োগৰ সদস্য হৈয়েই থাকিল। [36] উত্তৰাধিকাৰীসকলক বিত্তমন্ত্ৰী হিচাপেও নিযুক্তি দিয়া হৈছিল, যাৰ ফলত বিত্তমন্ত্ৰীজন আয়োগৰ পদমৰ্যাদাৰ সদস্য হোৱাৰ পৰম্পৰা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। [37] দেশমুখৰ বিত্তমন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যকাল প্ৰথম পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনাৰ লগত সংগতি ৰাখিছিল। তেওঁ পৰিকল্পিত বিনিয়োগ সৃষ্টিৰ বাবে ঘাটি বিত্তীয় সাহায্যক এটা মূল আহিলা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল, কিন্তু এই সময়ছোৱাত মুদ্ৰাস্ফীতি আৰু ৰাজহৰ ঘাটি ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান হৈ পৰিছিল।[39] দেশমুখ অৰ্থনীতিবিদৰ এটা পেনেলৰ অধ্যক্ষও আছিল যিয়ে মূলধন নিবিড় উন্নয়ন আৰ্হিৰ সৈতে প্ৰস্তাৱিত দ্বিতীয় পঞ্চবাৰ্ষিক পৰিকল্পনাৰ পৰামৰ্শ দিছিল। তেওঁ ঘাটিৰ বিত্তীয় সাহায্যৰ ফলত হোৱা নিবনুৱা সমস্যা আৰু মুদ্ৰাস্ফীতি হ্ৰাস কৰাত গাঁও আৰু কুটিৰ উদ্যোগৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা কল্পনা কৰিছিল আৰু কংগ্ৰেছৰ কাৰ্য্যকৰী সমিতিৰপৰা অনুমোদন জনোৱাৰ খচৰা পৰিকল্পনা লাভ কৰিছিল। [38][39][40]

দেশমুখৰ ১৯৫১-৫২ চনৰ প্ৰথম বাজেটত সামগ্ৰিকভাৱে কৰ বৃদ্ধিৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল। পিছৰ বছৰত তেওঁ ১৯৫২-৫৩ চনৰ বাবে অন্তৱৰ্তীকালীন বাজেট আৰু ভাৰতৰ প্ৰথম নিৰ্বাচিত সংসদত সম্পূৰ্ণ বাজেট দাখিল কৰে, যাৰ বাবে তেওঁ বম্বে ৰাজ্যৰ কোলাবা সমষ্টিৰপৰা নিৰ্বাচিত হয় [41][42][43] ১৯৫২ চনত দেশমুখে পল এপলবিক ভাৰতীয় প্ৰশাসনৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায় আৰু এপলবিৰ প্ৰতিৱেদনৰ ফলত ভাৰত চৰকাৰত ‘অৰ্গেনাইজেচন এণ্ড মেনেজমেণ্ট অৰ্গেনাইজেচন’ আৰু ‘ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ পাব্লিক এডমিনিষ্ট্ৰেচন’ প্ৰতিষ্ঠা হয়, যাৰ পিছত দেশমুখ উপ-সভাপতি আৰু অধ্যক্ষ হয়। [44][45]

পিছৰ কৰ্মজীৱন

[সম্পাদনা কৰক]

কেবিনেটৰপৰা পদত্যাগ কৰাৰ কিছুসময়ৰ পাছতে দেশমুখে ১৯৫৬ চনত ভাৰতৰ বিশ্ববিদ্যালয় অনুদান আয়োগৰ অধ্যক্ষ হিচাপে নিযুক্তি লাভ কৰে আৰু ১৯৬১ চনলৈকে এই পদত অধিষ্ঠিত হয় [46][47][48] আয়োগ বিধিগত সংস্থা হোৱাৰ পিছত আয়োগটোৰ প্ৰথম অধ্যক্ষ দেশমুখে তেওঁৰ কাৰ্যকালত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পুথিভঁৰালসমূহৰ উন্নয়নত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। [49][50] সাধাৰণ জনতা আৰু পুথিভঁৰালসমূহৰ বাবে মধ্যমীয়া মূল্যৰ কিতাপ উপলব্ধ কৰাৰ লক্ষ্যৰে ১৯৫৭ চনত উদ্বোধন কৰা নেশ্যনেল বুক ট্ৰাষ্টৰ প্ৰতিষ্থাপক অধ্যক্ষও আছিল। [51] ১৯৬২ - ১৯৬৭ চনলৈকে দেশমুখে দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দশম উপাচাৰ্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। তেওঁ ফৰ্ড ফাউণ্ডেশ্যনক ১০ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰৰ অনুদানৰ জৰিয়তে দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয় পুথিভঁৰালৰ উন্নীতকৰণৰ জৰীপ আৰু বিত্তীয় সাহায্যৰ বাবে আমন্ত্ৰণ জনায় [52]

দেশমুখে ১৯৬৯ চনৰ ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনত স্বতন্ত্ৰ পাৰ্টি আৰু জনসংঘৰ প্ৰাৰ্থী হিচাপে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল আৰু তৃতীয় সৰ্বাধিকসংখ্যক প্ৰথম পছন্দৰ ভোট লাভ কৰিছিল। [53][54][55][56]

ব্যক্তিগত জীৱন

[সম্পাদনা কৰক]

দেশমুখে ১৯২০ চনত ৰ'জিনা আৰ্থাৰ উইলকক্সৰ সৈতে বিবাহপাশত আবদ্ধ হয় আৰু তেওঁৰ সৈতে প্ৰিমৰ'জ নামৰ এগৰাকী কন্যা সন্তান জন্ম হয়। ১৯৪৯ চনত ৰোজিনাৰ মৃত্যুৰ পাছত দেশমুখে ১৯৫৩ চনত দুৰ্গবাইক বিয়া কৰায় আৰু ১৯৮১ চনত তেওঁৰ মৃত্যুৰ আগলৈকে তেওঁলোকৰ বিবাহ হয়। চিন্তামান আৰু মই ১৯৮০ চনত প্ৰকাশিত তেওঁৰ স্মৃতিগ্ৰন্থ।[57]

১৯৭৪ চনত তেওঁৰ আত্মজীৱনী দ্য কোৰ্চ অৱ মাই লাইফ প্ৰকাশ কৰে।[58]


১৯৮২ চনৰ ২ অক্টোবৰত হায়দৰাবাদত দেশমুখৰ মৃত্যু হয় [59]

বঁটাসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]

১৯৩৭ চনত দেশমুখক ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ অৰ্ডাৰৰ কম্পেনিয়ন নিযুক্তি দিয়া হয় আৰু ১৯৪৪ চনত নাইটৰ পদবী প্ৰদান কৰা হয়।[60][61]


১৯৫৭ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ে তেওঁক সন্মানীয় বিজ্ঞান ডক্টৰেট আৰু ১৯৫৯ চনত পাঞ্জাৱ বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা সন্মানীয় সাহিত্য ডক্টৰেট সন্মান প্ৰদান কৰে।[62][63]

১৯৫৯ চনত দেশমুখ বিশিষ্ট চৰকাৰী সেৱাৰ বাবে ৰমন মেগছেছে বঁটাৰ সহ-প্ৰাপক (ফিলিপাইনছৰ জোচে এগুইলাৰৰ সৈতে)। [64] দেশমুখৰ আলমা মেটাৰ কেম্ব্ৰিজৰ জিছুছ কলেজে ভাৰতীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিত্ত আৰু প্ৰশাসনৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ বিশিষ্ট অৱদানৰ স্বীকৃতি স্বৰূপে ১৯৫২ চনত তেওঁক সন্মানীয় ফেলো হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰে।

১৯৭৫ চনত ছাৰ চিন্তামন আৰু দুৰ্গবাই দেশমুখক পদ্মবিভূষণ বঁটা প্ৰদান কৰা হয় [65]

উত্তৰাধিকাৰ

[সম্পাদনা কৰক]

ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে ১৯৮৪ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে 'চিন্তামান দেশমুখ সোঁৱৰণী বক্তৃতা' নামৰ বক্তৃতা শৃংখলাৰ আয়োজন কৰি আহিছে। ৬৬ নেচনেল কাউন্সিল অৱ এপ্লাইড ইকনমিক ৰিচাৰ্চেও আয়োজন কৰি আহিছে চি.ডি. ২০১৩ চনৰপৰা প্ৰতি বছৰে দেশমুখ সোঁৱৰণী বক্তৃতা। [66][67][68]

থানে পৌৰ নিগমে ১৯৮৭ চনত চিন্তামনৰাও দেশমুখ ইনষ্টিটিউট ফৰ এডমিনিষ্ট্ৰেটিভ কেৰিয়াৰ স্থাপন কৰে, যাতে যুৱক-যুৱতীসকলক অসামৰিক সেৱাত প্ৰৱেশৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা হয়। [69] বেলগাঁও চহৰৰ তিলাকৱাড়ী অঞ্চলৰ এটা পথৰ নাম ‘চি. ডি দেশমুখ ৰোড'। নতুন দিল্লীৰ ভাৰত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কেন্দ্ৰত দেশমুখৰ নামেৰে এটা প্ৰেক্ষাগৃহ আছে।[70][71]

২০০৪ চনত তেওঁৰ সন্মানত এটা স্মৃতিচাৰণ ডাক টিকট মুকলি কৰা হয়।[72]

ৰাষ্ট্ৰীয় বীমা একাডেমীয়ে বিগত ২২ বছৰৰপৰা "চিডি দেশমুখ সোঁৱৰণী আলোচনা-চক্ৰ" নামৰ বাৰ্ষিক আলোচনা-চক্ৰৰ আয়োজন কৰে।

References

[সম্পাদনা কৰক]
  1. ↑ Dr. Rajendra Prasad swearing in Shri C.D. Deshmukh as Finance Minister at the ceremony held at Government House on 29 May 1950. photodivision.gov.in
  2. ↑ Ranjana Arora; Verinder Grover (1994). Federation of India and States' Reorganisation: Reconstruction and Consolidation. প্ৰকাশক New Delhi: Deep & Deep Publications. পৃষ্ঠা. 8. ISBN 9788171005413. https://books.google.com/books?id=Qu-CbNG66zkC&pg=PA8. 
  3. ↑ Gopa Sabharwal (2007). India Since 1947: The Independent Years. Penguin UK. পৃষ্ঠা. 89. ISBN 9789352140893. https://books.google.com/books?id=D9gvCgAAQBAJ&pg=PT89. 
  4. ↑ Partha Ray (17 November 2014). "Political Economy of Central Banking in India". IGIDR. পৃষ্ঠা: 16. http://www.igidr.ac.in/indiapolecon/Political%20Economy%20of%20Central%20Banking%20-%20Partha%20Ray%20-%20Nov%2017%202014.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 25 July 2016. 
  5. ↑ Gupte, Baḷakrishna Atmarama. The Kayastha Prabhus of Bombay Baroda Central India and Central Provinces. Ramchandra.B.Gupte, Calcutta. https://archive.org/details/dli.ministry.03509/page/n14/mode/1up?view=theater. 
  6. ↑ P.N. Chopra (1998-01-01). Religions and Communities of India. Internet Archive. Orient Paperbacks, India. ISBN 978-81-7094-296-2. https://archive.org/details/religionscommuni0000pnch. 
  7. ↑ M.L. Ahuja (2009). Great Administrators Of India. প্ৰকাশক Delhi: Kalpaz Publications. পৃষ্ঠা. 33. ISBN 9788178357294. https://books.google.com/books?id=XSUXjSejIVwC&pg=PA33. 
  8. ↑ Bakhtiar Dadabhoy (2013). Barons of Banking. প্ৰকাশক Noida: Random House India. ISBN 9788184004762. https://books.google.com/books?id=wULAAAAAQBAJ&pg=PT80. 
  9. ↑ Aruṇa Ṭikekara (2006). The Cloister's Pale: A Biography of the University of Mumbai. প্ৰকাশক Mumbai: Popular Prakashan. পৃষ্ঠা. 105. ISBN 9788179912935. https://books.google.com/books?id=dz9wl5vvKCAC&pg=PA105. 
  10. ↑ Sumita Mukherjee (2010). Nationalism, Education and Migrant Identities: The England-returned. প্ৰকাশক Oxon: Routledge. পৃষ্ঠা. 129. ISBN 9781135271138. https://books.google.com/books?id=EdiOAgAAQBAJ&pg=PA129. 
  11. ↑ "Chintaman Deshmukh Memorial Lectures". Reserve Bank of India. https://m.rbi.org.in/Content/Annual_CDMemorial.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: 4 July 2016. 
  12. ↑ "TREASURY CODE VOL- II". পৃষ্ঠা: 5. Archived from the original on 20 December 2016. https://web.archive.org/web/20161220070858/http://www.mptreasury.org/mpt/public/policyrules/mptcv2/mptcv2app1.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 4 July 2016. 
  13. ↑ "Central Provinces & Berar Gazette". Central Provinces & Berar Gazette: 1301. October 1937. http://www.asibhopal.nic.in/monument/pdf/distt.seoni/ghansor/standing_jain_image_of_digambar/FINAL.pdf. 
  14. ↑ "Deshmukh, Chintaman". Ramon Magsaysay Award Foundation. August 1959. http://www.rmaf.org.ph/newrmaf/main/awardees/awardee/biography/84। আহৰণ কৰা হৈছে: 13 July 2016. 
  15. ↑ C R Rao (2014). Essays on Econometrics and Planning. প্ৰকাশক New Delhi: Elsevier. পৃষ্ঠা. 2. ISBN 9781483225616. https://books.google.com/books?id=eiijBQAAQBAJ&pg=PA4. 
  16. ↑ Tapan Raychaudhuri; Dharma Kumar; Irfan Habib; Meghnad Desai (1983). The Cambridge Economic History of India: Volume 2, C.1751-c.1970. প্ৰকাশক Cambridge: Cambridge University Press. পৃষ্ঠা. 795–796. ISBN 9780521228022. https://books.google.com/books?id=9ew8AAAAIAAJ&pg=PA795. 
  17. ↑ Alok Ghosh; Raj Kumar Sen (2002). Money, Banking, and Economic Reforms. প্ৰকাশক New Delhi: Deep & Deep Publications. পৃষ্ঠা. 89. ISBN 9788176293907. https://books.google.com/books?id=A8WWI8BZvo0C&pg=PA89. 
  18. ↑ Eric Helleiner (2014). Forgotten Foundations of Bretton Woods: International Development and the .... Cornell University Press. পৃষ্ঠা. 251. ISBN 9780801470608. https://books.google.com/books?id=OIFXAwAAQBAJ&pg=PA251. 
  19. ↑ 19.0 19.1 Siddhartha Shankar Saha (2013). Indian Financial System & Markets. প্ৰকাশক New Delhi: Tata McGraw Hill. পৃষ্ঠা. 67. ISBN 9781259051159. https://books.google.com/books?id=voI77SqQm64C&pg=PA67. 
  20. ↑ K. Vaidyanathan (2013). Credit Risk Management for Indian Banks. প্ৰকাশক New Delhi: SAGE. পৃষ্ঠা. 265. ISBN 9788132116516. https://books.google.com/books?id=6J-HAwAAQBAJ&pg=PA265. 
  21. ↑ Latha Varadarajan (2010). The Domestic Abroad: Diasporas in International Relations. প্ৰকাশক New York: Oxford University Press. ISBN 9780199889877. https://books.google.com/books?id=Ujm4qL0K5VYC&pg=PT319. 
  22. ↑ V.S.P. Rao (1999). Bank Management. প্ৰকাশক New Delhi: Discovery Publishing House. পৃষ্ঠা. 338. ISBN 9788171415106. https://books.google.com/books?id=XoAzjuBplekC&pg=PA338. 
  23. ↑ Gautam Majumdar (2013). Financial Terms Simplified. প্ৰকাশক New Delhi: SAGE. পৃষ্ঠা. 252. ISBN 9788132117797. https://books.google.com/books?id=8ywnAgAAQBAJ&pg=PA252. 
  24. ↑ Niranjan Rajadhyaksha (23 July 2014). "A page from history: 70 years before the Brics bank". Live Mint. http://www.livemint.com/Politics/780KxCsIBfQCGou90IE2kK/A-page-from-history-70-years-before-the-Brics-bank.html. 
  25. ↑ Pallavi Roy (2015). Wartime Origins and the Future United Nations. প্ৰকাশক New York: Routledge. পৃষ্ঠা. 168. ISBN 9781134668731. https://books.google.com/books?id=OHocBgAAQBAJ&pg=PA168. 
  26. ↑ Venkitaramanan S (2005). Indian Economy: Reviews And Commentaries - Volume 3. প্ৰকাশক Hyderabad: ICFAI University Press. পৃষ্ঠা. 98. ISBN 9788178815732. https://books.google.com/books?id=90F4-l5hNpQC&pg=PA98. 
  27. ↑ Niranjan Rajadhyaksha (24 May 2011). "That job at the IMF". Live Mint. http://www.livemint.com/Opinion/2yf1NY9O5813JKwLEgIOvO/That-job-at-the-IMF.html. 
  28. ↑ "World Bank or elite club?". Live Mint. 22 May 2007. http://www.livemint.com/Opinion/qmwtEk5TYrflLzoMGVCk7O/World-Bank-or-elite-club.html. 
  29. ↑ THE BALANCE BETWEEN MONETARY POLICY AND OTHER INSTRUMENTS OF ECONOMIC POLICY IN A MODERN SOCIETY. প্ৰকাশক Washington D C: Per Jacobsson Foundation. 1965. পৃষ্ঠা. 66. http://www.perjacobsson.org/lectures/1965.pdf. 
  30. ↑ N. B. Ghodke (1985). Encyclopaedic Dictionary of Economics, Volume 1. প্ৰকাশক Delhi: Mittal Publications. পৃষ্ঠা. 311. https://books.google.com/books?id=4_1OU9cVM4YC&pg=PA311. 
  31. ↑ V B Singh; Shailendra Singh (2002). Economic History of India: 1857-1956. প্ৰকাশক New Delhi: Allied Publishers. পৃষ্ঠা. 559. https://books.google.com/books?id=xeJEXFnGS6AC&pg=PA559. 
  32. ↑ Sanjeev Kumar Mahajan; Anupama Puri Mahajan (2014). Financial Administration in India. প্ৰকাশক Delhi: PHI Learning. পৃষ্ঠা. 16. ISBN 9788120349360. https://books.google.com/books?id=ro9eBAAAQBAJ&pg=PA16. 
  33. ↑ Chand, S.N. (2008). Public Finance, Volume 2. Atlantic Publishers. ISBN 9788126908820. https://books.google.com/books?id=iAMOo0F5WnEC&pg=PA295. 
  34. ↑ Jivanta Schoettli (2012). Vision and Strategy in Indian Politics: Jawaharlal Nehru's Policy Choices and the Designing of Political Institutions. প্ৰকাশক Oxon: Routledge. পৃষ্ঠা. 106. ISBN 9781136627873. https://books.google.com/books?id=376oAgAAQBAJ&pg=PA106. 
  35. ↑ Inder Malhotra (26 September 2014). "Once upon a plan". The Indian Express. http://indianexpress.com/article/opinion/columns/once-upon-a-plan/. 
  36. ↑ "Reference Material 2010 Notes on the Functioning of Various Divisions". Planning Commission of India. 2010. http://planningcommission.nic.in/aboutus/history/ref_man03032011.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 11 July 2016. 
  37. ↑ K.S. Ramachandran (1 January 2007). Economic Environment of India. Northern Book Centre. পৃষ্ঠা. 5–. ISBN 978-81-7211-227-1. https://books.google.com/books?id=nEczCK3aHjIC&pg=PA5. 
  38. ↑ G. S. Monga; Madan Mohan Goel (1 January 2001). Wage Goods Approach to Development. Deep & Deep. পৃষ্ঠা. 140–. ISBN 978-81-7629-269-6. https://books.google.com/books?id=PJDDofp6FIsC&pg=PA140. 
  39. ↑ Stanley A. Kochanek (8 December 2015). The Congress Party of India: The Dynamics of a One-Party Democracy. Princeton University Press. পৃষ্ঠা. 179–. ISBN 978-1-4008-7576-4. https://books.google.com/books?id=4BbWCgAAQBAJ&pg=PA179. 
  40. ↑ Chanda Rai (1 January 2007). Indian Economic Planning: Analysis and Relevance of Economic Ideas of Dr. D.R. Gadgil. Deep & Deep Publications. পৃষ্ঠা. 32–. ISBN 978-81-7629-925-1. https://books.google.com/books?id=TxTdBAOnr1sC&pg=PA32. 
  41. ↑ "The Central Budgets in Retrospect" (Press release). Press Information Bureau. 24 February 2003. http://pib.nic.in/feature/feyr2003/ffeb2003/f240220031.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 11 July 2016. 
  42. ↑ "Speech of Shri C.D. Deshmukh, Minister of Finance Introducing the Budget for the Year 1952-53 (Final)". http://indiabudget.nic.in/bspeech/bs195253.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 13 July 2016. 
  43. ↑ Statistical Report on General Elections, 1951 to the First Lok Sabha Volume I. প্ৰকাশক NEW DELHI: Election Commission of India. পৃষ্ঠা. 81. http://eci.nic.in/eci_main/StatisticalReports/LS_1951/VOL_1_51_LS.PDF. 
  44. ↑ N. Jayapalan (2001). Indian Administration 2 Vols. Set. প্ৰকাশক New Delhi: Atlantic Publishers. পৃষ্ঠা. 270. ISBN 9788171569212. https://books.google.com/books?id=MHhWuN9Uz2sC&pg=PA270. 
  45. ↑ "Indian Institute of Public Administration NEW DELHI". Indian Institute of Public Administration. http://www.iipa.org.in/upload/Office%20Bearers%20of%20IIPA.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 July 2016. 
  46. ↑ "List of Former Chairpersons". University Grants Commission. http://www.ugc.ac.in/subpage/Former-Commission-Members.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: 11 July 2016. 
  47. ↑ Om Prakash Gupta (1993). Higher Education in India Since Independence: UGC and Its Approach. প্ৰকাশক New Delhi: Concept Publishing Company. পৃষ্ঠা. 79. ISBN 9788170224471. https://books.google.com/books?id=5giny6Ng0q0C&pg=PA79. 
  48. ↑ A K Hota (1 January 2000). Encyclopaedia of New Media and Educational Planning. Sarup & Sons. পৃষ্ঠা. 88–. ISBN 978-81-7625-170-9. https://books.google.com/books?id=aDTNBhkMfdIC&pg=PA88. 
  49. ↑ Om Prakash Gupta (1992). Development of University Libraries in India After Independence. প্ৰকাশক New Delhi: Concept Publishing Company. পৃষ্ঠা. 37. ISBN 9788170224099. https://books.google.com/books?id=7kbwPn7FOFUC&pg=PA53. 
  50. ↑ Amrik Singh (2004). Fifty Years of Higher Education in India: The Role of the University Grants Commission. প্ৰকাশক New Delhi: SAGE Publications. পৃষ্ঠা. 202–203. ISBN 9780761932161. https://books.google.com/books?id=-5QnciJPjDYC&pg=PA205. 
  51. ↑ "dated August 3, 1957: National Book Trust". The Hindu. 3 August 2007. http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-miscellaneous/dated-august-3-1957-national-book-trust/article1884618.ece. 
  52. ↑ M L Saini (2002). Libraries and Information Studies in Retrospect and Prospect: Volume 2. প্ৰকাশক New Delhi: Concept Publishers. পৃষ্ঠা. 499–500. ISBN 9788170229308. https://books.google.com/books?id=6qrw-Y41OXAC&pg=PA499. 
  53. ↑ Mahendra Prasad Singh (1981). Split in a Predominant Party: The Indian National Congress in 1969. প্ৰকাশক New Delhi: Abhinav Publications. পৃষ্ঠা. 81. ISBN 9788170171409. https://books.google.com/books?id=UOQRWuMXyRMC&pg=PA81. 
  54. ↑ M V Pylee (2012). Constitutional Government in India. প্ৰকাশক New Delhi: S Chand & Co.. পৃষ্ঠা. 229. ISBN 9788121922036. https://books.google.com/books?id=Jy4rDAAAQBAJ&pg=PA229. 
  55. ↑ "PRESIDENTIAL ELECTION FROM 1952 TO 1997 BRIEF NOTES". Election Commission of India. পৃষ্ঠা: 22. http://eci.nic.in/eci_main/miscellaneous_statistics/PresdElec/BriefNotes.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 4 July 2016. 
  56. ↑ Bipan Chandra; Aditya Mukherjee; Mridula Mukherjee (2008). India Since Independence. প্ৰকাশক New Delhi: Penguin Books. পৃষ্ঠা. 298. ISBN 9780143104094. https://books.google.com/books?id=dE9qEg-NgHMC&pg=PA129. 
  57. ↑ Prachi Deshpande (2008). The Oxford Encyclopedia of Women in World History: Volume 2. প্ৰকাশক New York: Oxford University Press. পৃষ্ঠা. 42. ISBN 9780195148909. https://books.google.com/books?id=EFI7tr9XK6EC&pg=RA1-PA42. 
  58. ↑ Deshmukh; I.C.S. (1996). Course Of My Life, The- Centenary Edn.. Orient Blackswan. পৃষ্ঠা. 8–. ISBN 978-81-250-0824-8. https://books.google.com/books?id=XvNKkhI0LGIC&pg=PP8. 
  59. ↑ Bakhtiar K. Dadabhoy (2013). Barons of Banking. Random Business. ISBN 9788184003499. 
  60. ↑ "To be Companions of the said Most Eminent Order". Supplement to the London Gazette: 693. 1 February 1937. https://www.thegazette.co.uk/London/issue/34365/supplement/693. 
  61. ↑ "Whitehall, March 21, 1944". The London Gazette: 1333. 21 March 1944. https://www.thegazette.co.uk/London/issue/36435/page/1333. 
  62. ↑ Honoris Causa Archived 8 August 2011 at the Wayback Machine
  63. ↑ "Record of Honoris Causa Degrees w.e.f. 1949". Panjab University. http://puchd.ac.in/honoris-causa.php। আহৰণ কৰা হৈছে: 5 July 2016. 
  64. ↑ "The Ramon Magsaysay Awardees by Name". The Ramon Magsaysay Foundation. http://www.rmaf.org.ph/Awardees/name.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 8 December 2006. 
  65. ↑ "Padma Awards Directory (1954-2014) Year-Wise List". Ministry of Home Affairs, Government of India. পৃষ্ঠা: 63. http://www.mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/YearWiseListOfRecipientsBharatRatnaPadmaAwards-1954-2014.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 12 July 2016. 
  66. ↑ The Inaugural C.D. Deshmukh Memorial Lecture 2013 Archived 2022-10-07 at the Wayback Machine. Ncaer.org (4 January 2013). Retrieved on 2018-11-15.
  67. ↑ The C D Deshmukh Memorial Lecture 2014 Archived 2022-10-07 at the Wayback Machine. Ncaer.org (11 February 2014). Retrieved on 2018-11-15.
  68. ↑ The Third C.D. Deshmukh Memorial Lecture 2015 Archived 2022-10-07 at the Wayback Machine. Ncaer.org (9 February 2015). Retrieved on 2018-11-15.
  69. ↑ C D Deshmukh's Institute. Cdinstitute.in (14 August 2018). Retrieved on 2018-11-15.
  70. ↑ IIC| India International Centre - Introduction. Iicdelhi.nic.in (26 October 2018). Retrieved on 2018-11-15.
  71. ↑ IIC| India International Centre - C. D. Deshmukh Auditorium. Iicdelhi.nic.in (5 October 2017). Retrieved on 2018-11-15.
  72. ↑ "Commemorative postage stamp on C.D. Deshmukh". Press Information Bureau, Government of India. 13 January 2004. http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=679। আহৰণ কৰা হৈছে: 5 July 2016. 


"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=চি_দি_দেশমুখ&oldid=561862"ৰ পৰা অনা হৈছে