চুলাৱেছি
| ভৌগোলিক | |
|---|---|
| অৱস্থান | ইণ্ডোনেছিয়া |
| ভৌগোলিক স্থানাংক | 2°S 121°E / 02°S 121°Eস্থানাংক: 2°S 121°E / 02°S 121°E |
| দ্বীপপুঞ্জ | Indonesian Archipelago
Greater Sunda Islands |
| মাটিকালি | 174,416.16 km2 (67,342.456 sq mi) |
| মাটিকালি ক্ৰম | 11th |
| সৰ্বোচ্চ উচ্চতা | 3,478 m (11,411 ft) |
| ৰাষ্ট্ৰ | |
| জনগাঁথনি | |
| জনসংখ্যা | 20,568,411 |
| ঘনবসতি | 110.5 /km2 (286.2 /sq mi) |
চুলাৱেছি {en| Sulawesi},[1] চেলেবেছ নামেৰেও জনাজাত,[2] ইণ্ডোনেছিয়াৰ এটা দ্বীপ। চাৰিটা বৃহত্তৰ চুণ্ডা দ্বীপৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু বিশ্বৰ ১১ নং বৃহত্তম দ্বীপটো বৰ্নিওৰ পূবে, মালুকু দ্বীপপুঞ্জৰ পশ্চিমে আৰু মিন্দানাও আৰু চুলু দ্বীপপুঞ্জৰ দক্ষিণে অৱস্থিত। ইণ্ডোনেছিয়াৰ ভিতৰত কেৱল সুমাট্ৰা, বৰ্নিও আৰু পাপুয়াৰ ভূখণ্ড বৃহৎ আৰু কেৱল জাভা আৰু সুমাট্ৰাহে অধিক জনবহুল।
চুলাৱেছিৰ ভূখণ্ডত চাৰিটা উপদ্বীপ অন্তৰ্ভুক্ত: উত্তৰ মিনাহাছা উপদ্বীপ, পূব উপদ্বীপ, দক্ষিণ উপদ্বীপ আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপ। তিনিটা উপসাগৰে এই উপদ্বীপসমূহক পৃথক কৰে: উত্তৰ মিনাহাছা আৰু পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ টমিনি উপসাগৰ, পূব আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ টোলো উপসাগৰ আৰু দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপৰ মাজৰ বনি উপসাগৰ। দ্বীপটোৰ পশ্চিম দিশৰ কাষেৰে মাকাছাৰ জলদ্বীপটোৱে দ্বীপটোক বৰ্নিওৰ পৰা পৃথক কৰে।
ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান
[সম্পাদনা কৰক]চুলাৱেচি নামটো সম্ভৱতঃ চুলা ("দ্বীপ") আৰু বেচি ("লোহা") শব্দৰ পৰা আহিছে আৰু ই হয়তো মাটানো হ্ৰদৰ চহকী লোহাৰ আৱৰ্জনাৰ পৰা লোহাৰ ঐতিহাসিক ৰপ্তানিৰ কথা বুজাব পাৰে।[3] ইণ্ডোনেছিয়াৰ স্বাধীনতাৰ পিছত ইংৰাজী ভাষাত এই নামটো সাধাৰণ ব্যৱহাৰলৈ আহে।
প্ৰথমে পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰীসকলে এই দ্বীপটোক চেলেবেছ নাম দিছিল। ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ অনুবাদ স্পষ্ট নহ'লেও ইয়াক স্থানীয় নাম "চুলাৱেছি"ৰ পৰ্তুগীজ অনুবাদ বুলি গণ্য কৰা হ'ব পাৰে।[4]
ভূগোল
[সম্পাদনা কৰক]চুলাৱেছি বিশ্বৰ একাদশ বৃহত্তম দ্বীপ,[5] ইয়াৰ আয়তন ১৮৬,২১৬.১৬ কিলোমিটাৰ (৭১,৮৯৮ বৰ্গমাইল) (চুলাৱেছিৰ অংশ হিচাপে প্ৰশাসন কৰা সৰু দ্বীপসমূহকে ধৰি)। দ্বীপটোৰ কেন্দ্ৰীয় অংশটো ঠেককৈ পাহাৰীয়া, যেনেকৈ দ্বীপটোৰ উপদ্বীপসমূহ পৰম্পৰাগতভাৱে ইটোৱে সিটোৰ পৰা দূৰৈত আছিল, পথতকৈ সাগৰৰ যোগেদি ভাল সংযোগ আছে। চুলাৱেছিৰ উপদ্বীপসমূহক বিভাজিত কৰা তিনিটা উপসাগৰ হৈছে উত্তৰৰ পৰা দক্ষিণলৈ টমিনি, টলো আৰু বনি।[n 1] এইবোৰে মিনাহাছা বা উত্তৰ উপদ্বীপ, পূব উপদ্বীপ, দক্ষিণ-পূব উপদ্বীপ আৰু দক্ষিণ উপদ্বীপক পৃথক কৰে।
দ্বীপটোৰ পশ্চিম দিশত মাকাছাৰ জলদ্বীপ চলি আছে।[9] এই দ্বীপটোৰ পশ্চিমে বৰ্নিও, উত্তৰে ফিলিপাইনছ, পূবে মালুকু আৰু দক্ষিণে ফ্ল'ৰেছ আৰু টিমৰ।
ভূতত্ত্ব
[সম্পাদনা কৰক]
দ্বীপটোক আগুৰি থকা গভীৰ সাগৰৰ পৰা ওখ, বেছিভাগেই আগ্নেয়গিৰিবিহীন, পাহাৰীয়া অভ্যন্তৰীণ অংশলৈ এই দ্বীপটো ওপৰলৈ উঠিছে। উত্তৰ দিশত ছাংগিহে দ্বীপলৈকে বিস্তৃত উত্তৰ মিনাহাছা উপদ্বীপত সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰি পোৱা যায়। উত্তৰ উপদ্বীপত মাউণ্ট লোকন, মাউণ্ট আউ, ছ’পুটান, কাৰাংগেটাংকে ধৰি কেইবাটাও সক্ৰিয় আগ্নেয়গিৰি আছে।
প্লেট পুনৰ্গঠনৰ মতে এছিয়ান প্লেট (পশ্চিম আৰু দক্ষিণ-পশ্চিম গঠন কৰা) আৰু অষ্ট্ৰেলিয়ান প্লেট (দক্ষিণ-পূব আৰু বাংগাই গঠন কৰা)ৰ পৰা ভূখণ্ডৰ সংঘৰ্ষৰ ফলত এই দ্বীপটো গঠন হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয় আৰু পূৰ্বৰটো প্ৰশান্ত মহাসাগৰীয় দ্বীপ চাপ (উত্তৰ আৰু পূব উপদ্বীপ গঠন কৰা)।[10] ইয়াৰ একাধিক টেকটনিক উৎপত্তিৰ বাবে বিভিন্ন ফল্টে ভূমিৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায় আৰু ফলস্বৰূপে দ্বীপটোত ২০১৮ আৰু ২০২১ চনত মাৰাত্মক ভূমিকম্পকে ধৰি ভূমিকম্পৰ প্ৰৱণতা থাকে।
নোট
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ Technically, Tomini[6] and Boni[7] are defined as gulfs by the International Hydrographic Organization, while Tolo is considered a bay of the Molucca Sea.[8]
তথ্য সংগ্ৰহ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ "Sulawesi". Dictionary.com অভিধানৰ পৰা (অনলাইন). n.d.
- ↑ "Celebes". Dictionary.com অভিধানৰ পৰা (অনলাইন). n.d.
- ↑ Watuseke, F. S. 1974. On the name Celebes. Sixth International Conference on Asian History, International Association of Historians of Asia, Yogyakarta, 26–30 August. Unpublished.
- ↑ Everett-Heath, John (2018). The concise dictionary of world place-names (Fourth সম্পাদনা). প্ৰকাশক [Oxford]: Oxford University Press. পৃষ্ঠা. 1131. ISBN 978-0-19-186632-6. OCLC 1053905476.
- ↑ Gursky, Sharon L. (2015). The Spectral Tarsier. Routledge. পৃষ্ঠা. 8. ISBN 978-1-317-34397-4. https://books.google.com/books?id=vZhECgAAQBAJ&pg=PA8.
- ↑ IHO (1953), §48 (d).
- ↑ IHO (1953), §48 (k).
- ↑ IHO (1953), §48 (c).
- ↑ "Makassar Strait". Encyclopedia Britannica, Inc.Encyclopedia Britannica. https://www.britannica.com/place/Makassar-Strait। আহৰণ কৰা হৈছে: 23 August 2017.
- ↑ "Researchers find biggest exposed fault on Earth". ANU. 28 November 2016. http://www.anu.edu.au/news/all-news/researchers-find-biggest-exposed-fault-on-earth.