সমললৈ যাওক

জলবায়ু পৰিৱৰ্তন

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
এই প্ৰবন্ধটো বৰ্তমান লিখি থকা হৈছে। আপুনিও এই কাৰ্যত অংশগ্ৰহণ কৰিব পাৰে। সহায় কৰিবৰ বাবে ইয়াত ক্লিক কৰক।
বৰ্তমান কাম কৰি থকা লিখকৰ নাম জানিবলৈ ইচ্ছা কৰিলে এই লিংক চাওক; যদি এই প্ৰবন্ধত বহুদিন ধৰি একো কাম হোৱা নাই, তেনেহ’লে এই সাঁচটো আঁতৰাই দিব পাৰিব।
The global map shows sea temperature rises of 0.5 to 1 degree Celsius; land temperature rises of 1 to 2 degrees Celsius; and Arctic temperature rises of up to 4 degrees Celsius.
বিগত ৫০ বছৰত পৃষ্ঠৰ বায়ুৰ উষ্ণতাৰ পৰিৱৰ্তন।[1] উত্তৰ মেৰু অঞ্চলত আটাইতকৈ বেছি উষ্ণতা বৃদ্ধি পাইছে আৰু সাধাৰণতে স্থলভাগৰ উষ্ণতা সাগৰৰ পৃষ্ঠৰ উষ্ণতাতকৈ অধিক বৃদ্ধি পাইছে।
Timeseries of global warming from 1880 to 2020 compared to simulated temperatures given only natural forcing. The first shows a positive trend since around 1950 and the second stays relatively flat.
ঔদ্যোগিক বিপ্লৱৰ পিছত পৃথিৱীৰ গড় পৃষ্ঠ বায়ুৰ উষ্ণতা প্ৰায় ১.৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (প্ৰায় ২.৫ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) বৃদ্ধি পাইছে। প্ৰাকৃতিক শক্তিয়ে কিছু পৰিৱৰ্তনশীলতা সৃষ্টি কৰে যদিও ২০ বছৰৰ গড়ে মানুহৰ কাৰ্যকলাপৰ প্ৰগতিশীল প্ৰভাৱ দেখুৱাইছে।[2]

বৰ্তমান সময়ত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন (ইংৰাজী: Climate change)ৰ ভিতৰত গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি (ইংৰাজী: Global warming)—গোলকীয় গড় উষ্ণতা ক্ৰমাগত বৃদ্ধি—আৰু পৃথিৱীৰ জলবায়ু তন্ত্ৰত ইয়াৰ বহল প্ৰভাৱ দুয়োটাই অন্তৰ্ভুক্ত। বহল অৰ্থত জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ভিতৰত পৃথিৱীৰ জলবায়ুৰ পূৰ্বৰ দীৰ্ঘম্যাদী পৰিৱৰ্তনসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত। আধুনিক যুগৰ বিশ্বৰ উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ কাৰণ হৈছে মানুহৰ কাৰ্যকলাপ, বিশেষকৈ শিল্প বিপ্লৱৰ পিছৰ পৰা জীৱাশ্ম ইন্ধন (কয়লা, তেল আৰু প্ৰাকৃতিক গেছ)ৰ দহন।[3][4] জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ব্যৱহাৰ, বনাঞ্চল ধ্বংস, আৰু কিছুমান কৃষি আৰু ঔদ্যোগিক পদ্ধতিৰ দ্বাৰা সেউজ গৃহ গেছ নিৰ্গত হয়।[5] এই গেছবোৰে সূৰ্যৰ পোহৰৰ পৰা পৃথিৱীয়ে উষ্ণ হোৱাৰ পিছত বিকিৰণ কৰা তাপৰ কিছু অংশ শোষণ কৰি নিম্ন বায়ুমণ্ডল উষ্ণ কৰি তোলে। গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ প্ৰধান কাৰক কাৰ্বন ডাই অক্সাইড গেছৰ ঘনত্ব প্ৰাক-ঔদ্যোগিক যুগৰ পৰা প্ৰায় ৫০% বৃদ্ধি পাই লাখ লাখ বছৰ ধৰি দেখা নোপোৱা মাত্ৰাত উপনীত হৈছে।[6]

জলবায়ু পৰিৱৰ্তনে পৰিৱেশৰ ওপৰত ক্ৰমান্বয়ে বৃহৎ প্ৰভাৱ পেলায়। মৰুভূমিৰ প্ৰসাৰ ঘটিছে, আনহাতে তাপ প্ৰবাহ আৰু বনজুই অধিক সাধাৰণ হৈ পৰিছে।[7] আৰ্কটিকত বৃদ্ধি পোৱা উষ্ণতাই পাৰ্মাফ্ৰষ্ট গলি যোৱা, হিমবাহৰ পিছুৱাই যোৱা আৰু সাগৰীয় বৰফৰ হ্ৰাসত অৰিহণা যোগাইছে।[8] অধিক উষ্ণতাৰ বাবেও অধিক তীব্ৰ ধুমুহা, খৰাং আৰু অন্যান্য বতৰৰ চৰম পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছে।[9] পৰ্বত, প্ৰবাল প্ৰাচীৰ আৰু উত্তৰ মেৰু অঞ্চলৰ দ্ৰুত পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তনে বহু প্ৰজাতি স্থানান্তৰিত হ’বলৈ বা বিলুপ্ত হ’বলৈ বাধ্য কৰাইছে।[10] ভৱিষ্যতে উষ্ণতা কম কৰাৰ প্ৰচেষ্টা সফল হ’লেও কিছুমান প্ৰভাৱ শতিকাজুৰি চলি থাকিব। ইয়াৰ ভিতৰত সাগৰৰ উত্তাপ, সাগৰৰ অম্লীয়কৰণ আৰু সাগৰৰ জলপৃষ্ঠ বৃদ্ধি।[11]

জলবায়ু পৰিৱৰ্তনে মানুহক বানপানী বৃদ্ধি, অতি উত্তাপ, খাদ্য আৰু পানীৰ অভাৱ বৃদ্ধি, অধিক ৰোগ আৰু অৰ্থনৈতিক ক্ষতিৰ ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে।[12] মানৱ প্ৰব্ৰজন আৰু সংঘৰ্ষও ইয়াৰ পৰিণতি হʼব পাৰে।[13] বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাই জলবায়ু পৰিৱৰ্তনক একবিংশ শতিকাৰ বিশ্ব স্বাস্থ্যৰ বাবে অন্যতম বৃহৎ ভাবুকি বুলি অভিহিত কৰিছে।[14] উষ্ণতা সীমিত কৰাৰ কোনো ব্যৱস্থা গ্ৰহণ নকৰাকৈ সমাজ আৰু পৰিৱেশ তন্ত্ৰই অধিক ভয়াৱহ বিপদৰ সন্মুখীন হ’ব।[15] বান নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থা বা খৰাং প্ৰতিৰোধী শস্যৰ দৰে প্ৰচেষ্টাৰ জৰিয়তে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ লগত খাপ খুৱাই লোৱাটোৱে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ আশংকা আংশিকভাৱে হ্ৰাস কৰে যদিও ইতিমধ্যে অভিযোজনৰ কিছু সীমাত উপনীত হৈছে।[16] বিশ্বৰ নিৰ্গমনৰ সামান্য অংশৰ বাবে দৰিদ্ৰ সম্প্ৰদায়সমূহ দায়ী, তথাপিও তেওঁলোকৰ খাপ খুৱাব পৰা ক্ষমতা কম আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰতি অতি দুৰ্বল।[17][18]

Bobcat Fire in Monrovia, CA, September 10, 2020
Bleached colony of Acropora coral
A dry lakebed in California, which is experiencing its worst megadrought in 1,200 years.[19]
জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ কিছুমান প্ৰভাৱৰ উদাহৰণ: তাপ আৰু খৰাঙৰ ফলত বনজুই তীব্ৰতৰ হৈ পৰে, সাগৰীয় গৰমৰ ঢৌৰ বাবে প্ৰবালৰ ব্লিচিং অধিক সঘনাই হোৱা আৰু খৰাং পৰিস্থিতিৰ অৱনতি ঘটি পানী যোগানত আপোচ কৰা।

একবিংশ শতিকাৰ প্ৰথম দশকবোৰত জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ বহুতো প্ৰভাৱ দেখা গৈছে, ১৮৫০ চনত নিয়মীয়া অনুসৰণ আৰম্ভ হোৱাৰ পিছত ২০২৪ চনত +১.৬০ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (২.৮৮ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ত সৰ্বাধিক উষ্ণতা দেখা গৈছে।[20][21] অতিৰিক্ত উষ্ণতাই এই প্ৰভাৱ বৃদ্ধি কৰিব আৰু টিপিং পইণ্টৰ সূচনা কৰিব পাৰে, যেনে গ্ৰীনলেণ্ডৰ সকলো বৰফৰ তৰপ গলি যোৱা।[22] ২০১৫ চনৰ পেৰিছ চুক্তিৰ অধীনত ৰাষ্ট্ৰসমূহে সামূহিকভাৱে উষ্ণতা বৃদ্ধি কৰি ৰাখিবলৈ সন্মত হয় "২ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছৰ বহু তলত"। কিন্তু চুক্তিখনৰ অধীনত দিয়া প্ৰতিশ্ৰুতিৰ ফলত শতিকাৰ শেষলৈকে গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধিয়ে প্ৰায় ২.৮ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (৫.০ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট) পৰ্যন্ত হ’ব।[23]

জলবায়ু সম্পৰ্কীয় ব্যৱস্থাৰ প্ৰতি বিশ্বজুৰি ব্যাপক সমৰ্থন আছে,[24][25] আৰু বেছিভাগ দেশেই কাৰ্বন ডাই অক্সাইড নিৰ্গমন বন্ধ কৰাৰ লক্ষ্য ৰাখিছে।[26] জীৱাশ্ম ইন্ধনক ৰাজসাহায্য দিয়া বন্ধ কৰি, শক্তি সংৰক্ষণ কৰি আৰু বিশেষ কাৰ্বন প্ৰদূষণ উৎপন্ন নকৰা শক্তিৰ উৎসলৈ সলনি কৰি পৰ্যায়ক্ৰমে বন্ধ কৰিব পাৰি। এই শক্তিৰ উৎসসমূহৰ ভিতৰত বতাহ, সৌৰ, জল আৰু পাৰমাণৱিক শক্তি আদি অন্তৰ্ভুক্ত।[27] পৰিষ্কাৰভাৱে উৎপাদিত বিদ্যুতে পৰিবহণ, অট্টালিকা গৰম কৰা আৰু ঔদ্যোগিক প্ৰক্ৰিয়া চলোৱাৰ বাবে জীৱাশ্ম ইন্ধনৰ ঠাই লʼব পাৰে।[28] বায়ুমণ্ডলৰ পৰাও কাৰ্বন আঁতৰাব পাৰি, উদাহৰণস্বৰূপে বনাঞ্চলৰ আৱৰণ বৃদ্ধি কৰি আৰু মাটিত কাৰ্বন জমা কৰা পদ্ধতিৰে খেতি কৰিব পাৰি।[29][30][31]

তথ্য সংগ্ৰহ

[সম্পাদনা কৰক]
  1. ↑ "GISS Surface Temperature Analysis (v4)". NASA. https://data.giss.nasa.gov/gistemp/maps/। আহৰণ কৰা হৈছে: 12 January 2024. 
  2. ↑ IPCC AR6 WG1 Summary for Policymakers 2021, SPM-7
  3. ↑ Forster et al. 2024, পৃষ্ঠা 2626: "The indicators show that, for the 2014–2023 decade average, observed warming was 1.19 [1.06 to 1.30] °C, of which 1.19 [1.0 to 1.4] °C was human-induced."
  4. ↑ Lynas, Mark; Houlton, Benjamin Z.; Perry, Simon (19 October 2021). "Greater than 99% consensus on human caused climate change in the peer-reviewed scientific literature". Environmental Research Letters খণ্ড 16 (11): 114005. doi:10.1088/1748-9326/ac2966. ISSN 1748-9326. 
  5. ↑ Our World in Data, 18 September 2020
  6. ↑ IPCC AR6 WG1 Technical Summary 2021, পৃষ্ঠা 67: "Concentrations of সাঁচ:CO2, methane (সাঁচ:CH4), and nitrous oxide (সাঁচ:N2O) have increased to levels unprecedented in at least 800,000 years, and there is high confidence that current সাঁচ:CO2 concentrations have not been experienced for at least 2 million years."
  7. ↑
    • IPCC SRCCL 2019, পৃষ্ঠা 7: "Since the pre-industrial period, the land surface air temperature has risen nearly twice as much as the global average temperature (high confidence). Climate change... contributed to desertification and land degradation in many regions (high confidence)."
    • IPCC AR6 WG2 SPM 2022, পৃষ্ঠা 9: "Observed increases in areas burned by wildfires have been attributed to human-induced climate change in some regions (medium to high confidence)"
  8. ↑ IPCC SROCC 2019, পৃষ্ঠা 16: "Over the last decades, global warming has led to widespread shrinking of the cryosphere, with mass loss from ice sheets and glaciers (very high confidence), reductions in snow cover (high confidence) and Arctic sea ice extent and thickness (very high confidence), and increased permafrost temperature (very high confidence)."
  9. ↑ IPCC AR6 WG1 Ch11 2021, পৃষ্ঠা 1517
  10. ↑ EPA (19 January 2017). "Climate Impacts on Ecosystems". https://19january2017snapshot.epa.gov/climate-impacts/climate-impacts-ecosystems_.html#Extinction। আহৰণ কৰা হৈছে: 5 February 2019. "Mountain and arctic ecosystems and species are particularly sensitive to climate change... As ocean temperatures warm and the acidity of the ocean increases, bleaching and coral die-offs are likely to become more frequent." 
  11. ↑ IPCC SR15 Ch1 2018, পৃষ্ঠা 64: "Sustained net zero anthropogenic emissions of সাঁচ:CO2 and declining net anthropogenic non-সাঁচ:CO2 radiative forcing over a multi-decade period would halt anthropogenic global warming over that period, although it would not halt sea level rise or many other aspects of climate system adjustment."
  12. ↑ "Consequences of climate change" (en ভাষাত). European Commissionclimate.ec.europa.eu. https://climate.ec.europa.eu/climate-change/consequences-climate-change_en। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-04-10. 
  13. ↑
  14. ↑ WHO, Nov 2023
  15. ↑ IPCC AR6 WG2 SPM 2022, পৃষ্ঠা 19
  16. ↑
    • IPCC AR6 WG2 SPM 2022, পৃষ্ঠা 21–26
    • IPCC AR6 WG2 Ch16 2022, পৃষ্ঠা 2504
    • IPCC AR6 SYR SPM 2023, পৃষ্ঠা 8–9: "Effectiveness15 of adaptation in reducing climate risks16 is documented for specific contexts, sectors and regions (high confidence) ... Soft limits to adaptation are currently being experienced by small-scale farmers and households along some low-lying coastal areas (medium confidence) resulting from financial, governance, institutional and policy constraints (high confidence). Some tropical, coastal, polar and mountain ecosystems have reached hard adaptation limits (high confidence). Adaptation does not prevent all losses and damages, even with effective adaptation and before reaching soft and hard limits (high confidence)."
  17. ↑ Tietjen, Bethany (2 November 2022). "Loss and damage: Who is responsible when climate change harms the world's poorest countries?". The Conversation. https://theconversation.com/loss-and-damage-who-is-responsible-when-climate-change-harms-the-worlds-poorest-countries-192070। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 August 2023. 
  18. ↑ "Climate Change 2022: Impacts, Adaptation and Vulnerability". IPCC. 27 February 2022. https://www.ipcc.ch/report/sixth-assessment-report-working-group-ii/। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 August 2023. 
  19. ↑ Ivanova, Irina (June 2, 2022). "California is rationing water amid its worst drought in 1,200 years". CBS News. https://www.cbsnews.com/news/water-cutbacks-california-6-million-people-drought/. 
  20. ↑ "2024 – a second record-breaking year, following the exceptional 2023". Copernicus Programme. 10 January 2025. https://climate.copernicus.eu/global-climate-highlights-2024#543aa52e-a01b-45e0-adfc-c610e4ac93a5। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 January 2025. 
  21. ↑ Carrington, Damian (10 January 2025). "Hottest year on record sent planet past 1.5C of heating for first time in 2024". https://www.theguardian.com/environment/2025/jan/10/world-temperature-in-2024-exceeded-15c-for-first-time. 
  22. ↑ IPCC AR6 WG1 Technical Summary 2021, পৃষ্ঠা 71
  23. ↑ United Nations Environment Programme 2024, পৃষ্ঠা XVIII: "The full implementation and continuation of the level of mitigation effort implied by unconditional or conditional NDC scenarios lower these projections to 2.8 °C (range: 1.9–3.7) and 2.6 °C (range: 1.9–3.6), respectively. All with at least a 66 per cent chance."
  24. ↑ উদ্ধৃতি ত্ৰুটি: অবৈধ <ref> টেগ; Damian নামৰ refৰ বাবে কোনো পাঠ্য প্ৰদান কৰা হোৱা নাই
  25. ↑ উদ্ধৃতি ত্ৰুটি: অবৈধ <ref> টেগ; Peter নামৰ refৰ বাবে কোনো পাঠ্য প্ৰদান কৰা হোৱা নাই
  26. ↑ United Nations Environment Programme 2024, পৃষ্ঠা XV: "As at 1 June 2024, 101 parties representing 107 countries and covering approximately 82 per cent of global GHG emissions had adopted net-zero pledges either in law (28 parties), in a policy document such as an NDC or a long-term strategy (56 parties), or in an announcement by a high-level government official (17 parties)."
  27. ↑
  28. ↑ IPCC AR6 WG3 Technical Summary 2022, পৃষ্ঠা 84: "Stringent emissions reductions at the level required for 2°C or 1.5°C are achieved through the increased electrification of buildings, transport, and industry, consequently all pathways entail increased electricity generation (high confidence)."
  29. ↑
  30. ↑ Duarte, C.M.এক্সপ্ৰেছন ত্ৰুটী: অপৰিচিত শব্দ "etal" (17 January 2025). "Carbon burial in sediments below seaweed farms matches that of Blue Carbon habitats". Nature Climate Change খণ্ড 15 (2): 180–187. doi:10.1038/s41558-024-02238-1. https://www.nature.com/articles/s41558-024-02238-1। আহৰণ কৰা হৈছে: 13 August 2025. 
  31. ↑ Winfield, E.; Ostoja, S. (2020). "Climate-Smart Agriculture: Soil Health & Carbon Farming [Factsheet"]. USDA California Climate Hub. https://www.bbc.com/news/science-environment-15874560। আহৰণ কৰা হৈছে: 13 August 2025. 

উৎস

[সম্পাদনা কৰক]

 এই প্ৰবন্ধত মুক্ত সমল কাৰ্যৰ পাঠ্য সংযোগ কৰা হৈছে। লাইচেঞ্চ হৈছে CC BY-SA 3.0 The status of women in agrifood systems – Overview, FAO, FAO। মুক্ত লাইচেঞ্চ পাঠ্য ৱিকিপিডিয়াৰ প্ৰবন্ধত কেনেকৈ সংযোগ কৰিব পাৰি জানিবৰ বাবে এই পৃষ্ঠাখন চাওক। ৱিকিপিডিয়াৰ পাঠ্যৰ পুণঃব্যৱহাৰৰ তথ্যৰ বাবে, অনুগ্ৰহ কৰি ব্যৱহাৰৰ চৰ্তাৱলী চাওক।

IPCC reports

[সম্পাদনা কৰক]

Fourth Assessment Report

Fifth Assessment report

Special Report: Global Warming of 1.5 °C

Special Report: Climate change and Land

Special Report: The Ocean and Cryosphere in a Changing Climate

Sixth Assessment Report

Other peer-reviewed sources

[সম্পাদনা কৰক]
[সম্পাদনা কৰক]

Non-technical sources

[সম্পাদনা কৰক]

বাহ্যিক সংযোগ

[সম্পাদনা কৰক]
Scholia has a profile for [[:toolforge:scholia/Q125928|সাঁচ:Ifnoteq then show (Q125928)]].
ৱিকিমিডিয়া কমন্সত জলবায়ু পৰিৱৰ্তন সম্পৰ্কীয় মিডিয়া ফাইল আছে।
"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=জলবায়ু_পৰিৱৰ্তন&oldid=563027"ৰ পৰা অনা হৈছে