সমললৈ যাওক

জীৱমণ্ডল

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
গোলকীয় সাগৰীয় আৰু স্থলজ ফটোঅটোট্ৰফ প্ৰাচুৰ্য্যৰ এটা ভুৱা ৰঙৰ সংমিশ্ৰণ, ২০০১ চনৰ ছেপ্টেম্বৰৰ পৰা ২০১৭ চনৰ আগষ্টলৈকে। SeaWiFS প্ৰকল্প, নাছা/গডাৰ্ড মহাকাশ উৰণ কেন্দ্ৰ আৰু ORBIMAGE দ্বাৰা প্ৰদান কৰা হৈছে।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন]

জীৱমণ্ডল বা জৈৱ-মণ্ডল(প্ৰাচীন গ্ৰীক βίος (bíos) 'জীৱন' আৰু σφαῖρα (sphaîra) 'গোলক’ৰ পৰা), ইক'স্ফিয়াৰ বুলিও কোৱা হয় (প্ৰাচীন গ্ৰীক οἶκος (oîkos) 'বসতি, ঘৰ' আৰু σφαῖρα (sphaîra) 'গোলক'ৰ পৰা), হৈছে সকলো পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ বিশ্বব্যাপী যোগফল। ইয়াক পৃথিৱীৰ জীৱৰ জ’ন বুলিও ক’ব পাৰি। জীৱমণ্ডল (যিটো কাৰিকৰীভাৱে এটা গোলাকাৰ খোলা) পদাৰ্থৰ ক্ষেত্ৰত কাৰ্যতঃ এটা বন্ধ ব্যৱস্থা,[1] ন্যূনতম ইনপুট আৰু আউটপুটৰ সৈতে। শক্তিৰ ক্ষেত্ৰত ই এটা মুক্ত ব্যৱস্থা, সালোক সংশ্লেষণে প্ৰায় ১০০ টেৰাৱাট হাৰত সৌৰশক্তি ধৰি ৰাখে।[2] অতি সাধাৰণ জৈৱ-শাৰীৰিক সংজ্ঞা অনুসৰি জৈৱ-মণ্ডল হৈছে শিলামণ্ডল, ক্ৰাইঅ’স্ফিয়াৰ, জলমণ্ডল আৰু বায়ুমণ্ডলৰ উপাদানসমূহৰ সৈতে ইহঁতৰ পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়াকে ধৰি সকলো জীৱ আৰু ইয়াৰ সম্পৰ্কক একত্ৰিত কৰি ৰখা এক বিশ্বব্যাপী পৰিৱেশ ব্যৱস্থা। জৈৱ-মণ্ডলৰ বিৱৰ্তন হোৱা বুলি ধাৰণা কৰা হয়, অন্ততঃ প্ৰায় ৩.৫ বিলিয়ন বছৰৰ আগতে জৈৱসৃষ্টি (অজৈৱিক পদাৰ্থৰপৰা প্ৰাকৃতিকভাৱে সৃষ্টি হোৱা জীৱন, যেনে সৰল জৈৱিক যৌগ) বা জৈৱিক (জীৱিত পদাৰ্থৰপৰা সৃষ্টি হোৱা জীৱন) প্ৰক্ৰিয়াৰপৰা আৰম্ভ কৰি।[3][4]

সাধাৰণ অৰ্থত জৈৱ-মণ্ডল হৈছে পৰিৱেশ তন্ত্ৰত থকা যিকোনো বন্ধ, স্ব-নিয়ন্ত্ৰিত ব্যৱস্থা। ইয়াৰ ভিতৰত বায়’স্ফিয়াৰ ২ আৰু বায়’ছ-৩ৰ দৰে কৃত্ৰিম জৈৱ-মণ্ডল আৰু সম্ভাৱ্যভাৱে অন্য গ্ৰহ বা চন্দ্ৰৰ জৈৱ-মণ্ডলো অন্তৰ্ভুক্ত।[5]

শব্দটোৰ উৎপত্তি আৰু ব্যৱহাৰ

[সম্পাদনা কৰক]

এই ধাৰণাটোৰ উৎপত্তি ভূতাত্ত্বিক যদিও ই চাৰ্লছ ডাৰউইন আৰু মেথিউ এফ মৌৰী দুয়োৰে পৃথিৱী বিজ্ঞানৰ ওপৰত প্ৰভাৱৰ ইংগিত দিয়ে।[6] জৈৱমণ্ডলৰ পৰিৱেশগত প্ৰসংগ ১৯২০ চনৰ পৰা আহিছে, ১৯৩৫ চনত ছাৰ আৰ্থাৰ টেনছলীয়ে "পৰিৱেশ তন্ত্ৰ" শব্দটো প্ৰৱৰ্তনৰ পূৰ্বে। (পৰিৱেশ বিজ্ঞানৰ ইতিহাস চাওক)। ভাৰ্নাডস্কিয়ে পৰিৱেশ বিজ্ঞানক জৈৱমণ্ডলৰ বিজ্ঞান বুলি সংজ্ঞায়িত কৰিছিল। জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান, ভূ-পদাৰ্থবিজ্ঞান, বতৰ বিজ্ঞান, জৈৱভূগোল, বিৱৰ্তন, ভূতত্ত্ব, ভূ-ৰসায়ন, জলবিজ্ঞান আৰু সাধাৰণতে ক’বলৈ গ’লে সকলো জীৱ আৰু পৃথিৱী বিজ্ঞানক একত্ৰিত কৰাৰ বাবে ই এক আন্তঃশাখা ধাৰণা।

সংকীৰ্ণ সংজ্ঞা

[সম্পাদনা কৰক]

ভূ-ৰসায়নবিদসকলে জৈৱমণ্ডলক জীৱিত জীৱৰ মুঠ যোগফল (জীৱবিজ্ঞানী আৰু পৰিৱেশবিদসকলে উল্লেখ কৰা "জৈৱবস্তু" বা "বায়’টা") বুলি সংজ্ঞায়িত কৰে। এই অৰ্থত জৈৱমণ্ডল ভূ-ৰাসায়নিক আৰ্হিৰ চাৰিটা পৃথক উপাদানৰ ভিতৰত এটা মাত্ৰ, বাকী তিনিটা হ’ল ভূগোল, জলমণ্ডল আৰু বায়ুমণ্ডল। যেতিয়া গোলকৰ এই চাৰিটা উপাদান একত্ৰিত হৈ এটা ব্যৱস্থাত পৰিণত হয়, তেতিয়া ইয়াক পৰিৱেশমণ্ডল বুলি জনা যায়। এই শব্দটো ১৯৬০ চনৰ ভিতৰত উদ্ভাৱন কৰা হৈছিল আৰু ই গ্ৰহটোৰ জৈৱিক আৰু ভৌতিক দুয়োটা উপাদানকে সামৰি লৈছে।[7]

বন্ধ জীৱন ব্যৱস্থাৰ দ্বিতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সন্মিলনে জৈৱমণ্ডলক পৃথিৱীৰ জৈৱমণ্ডলৰ এনালগ আৰু মডেলৰ বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বুলি সংজ্ঞায়িত কৰিছিল; অৰ্থাৎ কৃত্ৰিম পৃথিৱীৰ দৰে জৈৱমণ্ডল।[8] আন কিছুমানৰ ভিতৰত কৃত্ৰিম অ-পৃথিৱী জৈৱমণ্ডল—যেনে, মানুহকেন্দ্ৰিক জৈৱমণ্ডল বা স্থানীয় মংগল গ্ৰহৰ জৈৱমণ্ডল—জৈৱমণ্ডলৰ বিষয়ৰ অংশ হিচাপে সৃষ্টি কৰাটো অন্তৰ্ভুক্ত হ'ব পাৰে।[9]

পৃথিৱীৰ জৈৱমণ্ডল

[সম্পাদনা কৰক]

অৱলোকন

[সম্পাদনা কৰক]

বৰ্তমান পৃথিৱীত মুঠ জীৱিত কোষৰ সংখ্যা ১০৩০ টা বুলি অনুমান কৰা হৈছে; পৃথিৱীৰ আৰম্ভণিৰ পৰা মুঠ সংখ্যা,১০৪০, আৰু বাসযোগ্য পৃথিৱী গ্ৰহৰ সমগ্ৰ সময়ৰ বাবে মুঠ সংখ্যা ১০৪১।[10][11] এইটো পৰ্যবেক্ষণযোগ্য বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত আনুমানিক তৰাৰ (আৰু পৃথিৱীৰ দৰে গ্ৰহ) মুঠ সংখ্যাতকৈ বহু বেছি যেনে ১০২৪, পৃথিৱী গ্ৰহৰ সকলো উপকুলৰ বালিৰ দানাতকৈ অধিক সংখ্যা;[12][13][14][15] কিন্তু পৰ্যবেক্ষণযোগ্য বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত ১০৮২ বুলি অনুমান কৰা মুঠ পৰমাণুৰ সংখ্যাতকৈ কম;[16] আৰু মহাজাগতিক স্ফীতিত (পৰ্যবেক্ষণ কৰা আৰু পৰ্যবেক্ষণ নকৰা) তৰাৰ আনুমানিক মুঠ সংখ্যা ১০১০০।[17]

বয়স

[সম্পাদনা কৰক]
ষ্ট্ৰ’মেট’লাইট জীৱাশ্ম ৩.২–৩.৬ বিলিয়ন বছৰ পুৰণি বুলি অনুমান কৰা হৈছে

পৃথিৱীত জীৱৰ প্ৰাচীন প্ৰমাণসমূহ হ’ল পশ্চিম গ্ৰীনলেণ্ডৰ ৩.৭ বিলিয়ন বছৰীয়া পুৰণি মেটাচেডিমেণ্টেৰী শিলত পোৱা জৈৱজেনিক গ্ৰেফাইট[18] আৰু পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ৩.৪৮ বিলিয়ন বছৰীয়া বেলেগ বেলেগ বেলেগ শিলত পোৱা মাইক্ৰ’বায়’লজিকেল মেট জীৱাশ্ম।[19][20] শেহতীয়াকৈ ২০১৫ চনত পশ্চিম অষ্ট্ৰেলিয়াৰ ৪.১ বিলিয়ন বছৰীয়া শিলত "জৈৱিক জীৱনৰ অৱশিষ্ট" পোৱা গৈছে।[21][22] ২০১৭ চনত কানাডাৰ ক্যুবেকৰ নুভভুয়াগিটুক বেল্টত থকা হাইড্ৰ’থাৰ্মেল ভেণ্ট বৰষুণত কল্পিত জীৱাশ্মযুক্ত অণুজীৱ (বা অণুজীৱাশ্ম) আৱিষ্কাৰ হোৱা বুলি ঘোষণা কৰা হৈছিল, যিবোৰ ৪.২৮ বিলিয়ন বছৰ বয়সৰ আছিল, যিটো পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ পুৰণি জীৱনৰ অভিলেখ, যিয়ে ৪.৪ বিলিয়ন বছৰৰ আগতে সাগৰ গঠনৰ পিছত আৰু ৪.৫৪ বিলিয়ন বছৰৰ আগতে পৃথিৱী গঠন হোৱাৰ বহুদিন নৌহওঁতেই "জীৱনৰ প্ৰায় তৎক্ষণাত উত্থান"ৰ কথা প্ৰকাশ কৰে।[23][24][25][26] জীৱবিজ্ঞানী ষ্টিফেন ব্লেয়াৰ হেজছৰ মতে, "যদি পৃথিৱীত জীৱৰ উত্থান তুলনামূলকভাৱে দ্ৰুতগতিত হয় ... তেন্তে ই বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত সাধাৰণ হৈ পৰিব পাৰে।"[21]

বিস্তৃতি

[সম্পাদনা কৰক]
ৰূপেলচ্ ভালচাৰ
Xenophyophore, a barophilic organism, from the Galapagos Rift

গ্ৰহটোৰ প্ৰতিটো অংশ, বৰফাবৃত মেৰুমূৰৰপৰা বিষুৱৰেখালৈকে, কিছুমান জীৱনৰ বৈশিষ্ট্য প্ৰকাশিত হৈছে। শেহতীয়া অণুজীৱবিজ্ঞানৰ অগ্ৰগতিৰদ্বাৰা প্ৰমাণিত হৈছে যে অণুজীৱ পৃথিৱীৰ স্থলজ পৃষ্ঠৰ গভীৰতম অংশত বাস কৰে আৰু তথাকথিত "অবাসযোগ্য অঞ্চল"ত অণুজীৱৰ মুঠ ভৰ জৈৱবস্তুৰ ক্ষেত্ৰত পৃষ্ঠৰ সকলো প্ৰাণী আৰু উদ্ভিদৰ জীৱনক অতিক্ৰম কৰিব পাৰে। পৃথিৱীৰ জৈৱ-মণ্ডলৰ প্ৰকৃত গাঢ়তা জুখিব পৰাটো কঠিন। চৰাইবোৰে সাধাৰণতে ১,৮০০ মিটাৰ (৫,৯০০ ফুট; ১.১ মাইল) উচ্চতাত উৰি যায় আৰু মাছবোৰে পুয়েৰ্টো ৰিকো খাদত পানীৰ তলত ৮,৩৭২ মিটাৰ (২৭,৪৬৭ ফুট; ৫.২০২ মাইল) পৰ্যন্ত বাস কৰে।[3]

গ্ৰহটোত জীৱৰ বাবে অধিক চৰম উদাহৰণ আছে: ৰুপেলৰ শগুণটো ১১,৩০০ মিটাৰ (৩৭,১০০ ফুট; ৭.০ মাইল) উচ্চতাত পোৱা গৈছে; ধৃতিৰাজ হাঁহবোৰে কমেও ৮,৩০০ মিটাৰ (২৭,২০০ ফুট; ৫.২ মাইল) উচ্চতাত প্ৰব্ৰজন কৰে; ইয়াক সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ৫,৪০০ মিটাৰ (১৭,৭০০ ফুট; ৩.৪ মাইল) উচ্চতাত বাস কৰে; পাহাৰীয়া ছাগলী ৩,০৫০ মিটাৰ (১০,০১০ ফুট; ১.৯০ মাইল) পৰ্যন্ত বাস কৰে।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] এই উচ্চতাত থকা তৃণভোজী প্ৰাণীবোৰ লাইকেন, ঘাঁহ আৰু বনৌষধিৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল।

মাটি, উষ্ণ জলধাৰা, মাটিৰ তলৰ কমেও ১৯ কিলোমিটাৰ (১২ মাইল) গভীৰ শিলৰ ভিতৰত আৰু বায়ুমণ্ডলত কমেও ৬৪ কিলোমিটাৰ (৪০ মাইল) উচ্চতাকে ধৰি পৃথিৱীৰ জৈৱ-মণ্ডলৰ প্ৰতিটো অংশতে জীৱ-জন্তু বাস কৰে।[27][28][29] বিশ্ব মহাসাগৰৰ গভীৰতম অংশত বহু ৰূপৰ সাগৰীয় জীৱ পোৱা গৈছে আনহাতে গভীৰ সাগৰৰ বহু অংশ অন্বেষণ কৰিবলগীয়া আছে।[30]

কিছুমান পৰীক্ষাৰ পৰিস্থিতিত অণুজীৱবোৰে মহাকাশৰ শূন্যতাত জীয়াই থকা দেখা গৈছে।[31][32] মাটি আৰু ভূ-গৰ্ভৰ তলৰ বেক্টেৰিয়াৰ কাৰ্বনৰ মুঠ পৰিমাণ ৫ × ১০১৭ গ্ৰাম বুলি অনুমান কৰা হৈছে।[27] প্ৰ’কেৰিয়াম অণুজীৱৰ ভৰ—য’ত বেক্টেৰিয়া আৰু আৰ্কিয়া অন্তৰ্ভুক্ত, কিন্তু নিউক্লিয়াটযুক্ত ইউকেৰিয়াম অণুজীৱ নহয়— ০.৮ ট্ৰিলিয়ন টন কাৰ্বন (মুঠ জৈৱ-মণ্ডলৰ ভৰৰ, ১ৰপৰা ৪ ট্ৰিলিয়ন টনৰ ভিতৰত বুলি অনুমান কৰা হৈছে) পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে।[33] পৃথিৱীৰ মহাসাগৰৰ আটাইতকৈ গভীৰ স্থান মাৰিয়ানা খাদত ১০,০০০ মিটাৰ (৩৩,০০০ ফুট; ৬.২ মাইল)তকৈ অধিক গভীৰতাত বেৰ’ফিলিক সাগৰীয় অণুজীৱ পোৱা গৈছে।[34] দৰাচলতে মাৰিয়ানা খাদৰ আটাইতকৈ গভীৰ অংশত, চেলেঞ্জাৰ ডিপৰদ্বাৰা, ১১,০৩৪ মিটাৰ (৩৬,২০১ ফুট; ৬.৮৫৬ মাইল) গভীৰতাত এককোষী জীৱৰূপ পোৱা গৈছে।[35][36][37] আন গৱেষকসকলে আনুষংগিক অধ্যয়নত ৰিপৰ্ট কৰিছে যে উত্তৰ-পশ্চিম আমেৰিকাৰ উপকূলৰ ২,৫৯০ মিটাৰ (৮,৫০০ ফুট; ১.৬১ মাইল) সাগৰৰ তলত সাগৰৰ তলৰ ৫৮০ মিটাৰ (১,৯০০ ফুট; ০.৩৬ মাইল) পৰ্যন্ত শিলৰ ভিতৰত অণুজীৱই লাভৱান হয়,[36][38] লগতে জাপানৰ সাগৰৰ তলৰ ২,৪০০ মিটাৰ (৭,৯০০ ফুট; ১.৫ মাইল) তলত।[39] ছুইডেনত পৃথিৱীৰ খোলাত ৫,০০০ মিটাৰ (১৬,০০০ ফুট; ৩.১ মাইল)তকৈ অধিক দূৰত্বত খনন কৰা খনিৰ পৰা,[40] ৬৫–৭৫ ডিগ্ৰী চেলছিয়াছ (১৪৯–১৬৭ ডিগ্ৰী ফাৰেনহাইট)ৰ ভিতৰৰ শিলৰপৰা কৃষিযোগ্য তাপপ্ৰিয় অণুজীৱ উলিওৱা হৈছে। পৃথিৱীৰ খোলাটোৰ গভীৰতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে তাপমাত্ৰা বৃদ্ধি পায়। উষ্ণতা বৃদ্ধিৰ হাৰ বহু কাৰকৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে, য’ত খোলাৰ প্ৰকাৰ (মহাদেশীয় বনাম সাগৰীয়), শিলৰ প্ৰকাৰ, ভৌগোলিক অৱস্থান আদি। সম্ভৱতঃ "গভীৰ জৈৱ-মণ্ডল"ত জীৱনৰ সীমা নিৰপেক্ষ গভীৰতাৰ পৰিৱৰ্তে উষ্ণতাৰদ্বাৰা নিৰ্ধাৰণ কৰা হয়।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] ২০১৪ চনৰ ২০ আগষ্টত বিজ্ঞানীসকলে এণ্টাৰ্কটিকাৰ বৰফৰপৰা ৮০০ মিটাৰ (২,৬০০ ফুট; ০.৫০ মাইল) তলত বাস কৰা অণুজীৱৰ অস্তিত্ব নিশ্চিত কৰে।[41][42]

পৃথিৱীৰ জৈৱ-মণ্ডল কেইবাটাও বায়’মত বিভক্ত, য’ত মোটামুটি একেধৰণৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ বাসস্থান। স্থলভাগত বায়’মসমূহ মূলতঃ অক্ষাংশৰদ্বাৰা পৃথক কৰা হয়। আৰ্কটিক আৰু এণ্টাৰ্কটিক বৃত্তৰ ভিতৰত পৰি থকা স্থলজ বায়’মবোৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণীৰ জীৱনৰপৰা তুলনামূলকভাৱে বন্যাৰ্ত। ইয়াৰ বিপৰীতে অধিক জনবহুল বায়’মৰ বেছিভাগেই বিষুৱৰেখাৰ ওচৰতে অৱস্থান কৰি আছে।

বাৰ্ষিক তাৰতম্য

[সম্পাদনা কৰক]
স্থলভাগত গছ-গছনি বাদামী (কম গছ-গছনি)ৰ পৰা গাঢ় সেউজীয়া (গধুৰ গছ-গছনি)লৈকে স্কেলত দেখা দিয়ে; সাগৰৰ পৃষ্ঠত ফাইটোপ্লাংকটনক বেঙুনীয়া (নিম্ন)ৰ পৰা হালধীয়া (উচ্চ)লৈকে স্কেলত দেখুওৱা হৈছে। এই দৃশ্যায়ন SeaWiFS সহ উপগ্ৰহৰ তথ্য, আৰু NASA/NOAA ভিজিবল ইনফ্ৰাৰেড ইমেজিং ৰেডিঅ'মিটাৰ ছুইট আৰু মধ্যমীয়া ৰিজ'লিউচন ইমেজিং স্পেকট্ৰ'ৰেডিঅ'মিটাৰকে ধৰি যন্ত্ৰৰ সহায়ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।
স্থলভাগত গছ-গছনি বাদামী (কম গছ-গছনি)ৰ পৰা গাঢ় সেউজীয়া (গধুৰ গছ-গছনি)লৈকে স্কেলত দেখা দিয়ে; সাগৰৰ পৃষ্ঠত ফাইটোপ্লাংকটনক বেঙুনীয়া (নিম্ন)ৰ পৰা হালধীয়া (উচ্চ)লৈকে স্কেলত দেখুওৱা হৈছে। এই দৃশ্যায়ন SeaWiFS সহ উপগ্ৰহৰ তথ্য, আৰু NASA/NOAA ভিজিবল ইনফ্ৰাৰেড ইমেজিং ৰেডিঅ'মিটাৰ ছুইট আৰু মধ্যমীয়া ৰিজ'লিউচন ইমেজিং স্পেকট্ৰ'ৰেডিঅ'মিটাৰকে ধৰি যন্ত্ৰৰ সহায়ত সৃষ্টি কৰা হৈছিল।

কৃত্ৰিম জৈৱমণ্ডল

[সম্পাদনা কৰক]

জৈৱমণ্ডল ২

[সম্পাদনা কৰক]
Biosphere 2
এৰিজোনাৰ বায়’স্ফিয়াৰ ২

পৰিৱেশ তন্ত্ৰ আৰু পৃথিৱীৰ বাহিৰৰ জীৱক সমৰ্থন কৰাৰ সম্ভাৱনাৰ বিষয়ে অধ্যয়ন কৰিবলৈ পৰীক্ষামূলক জৈৱমণ্ডল, যাক বন্ধ পৰিৱেশ ব্যৱস্থা বুলিও কোৱা হয়, সৃষ্টি কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত মহাকাশযান আৰু তলত উল্লেখ কৰা স্থলজ পৰীক্ষাগাৰসমূহো আছে:

  • আমেৰিকাৰ এৰিজোনাৰ বায়’স্ফিয়াৰ ২, ৩.১৫ একৰ (১৩,০০০ মিটাৰ বৰ্গফুট)।
  • তেতিয়াৰ ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ চাইবেৰিয়াৰ ক্ৰাছনোয়াৰ্স্কৰ বায়’ফিজিক্স ইনষ্টিটিউটত বায়’ছ-১, বায়’ছ-২ আৰু বায়’ছ-৩।[43]
  • বায়’স্ফিয়াৰ জে (CEEF, ক্ল’জড ইক’লজি এক্সপেৰিমেণ্ট ফেচিলিটিজ), জাপানত কৰা এক পৰীক্ষা।[44][45]
  • বাৰ্চিলোনাৰ স্বায়ত্তশাসিত বিশ্ববিদ্যালয়ত মাইক্ৰ’-ইক’লজিকেল লাইফ চাপৰ্ট চিষ্টেম বিকল্প (MELiSSA)।

অপাৰ্থিৱ জৈৱমণ্ডল

[সম্পাদনা কৰক]

পৃথিৱীৰ সিপাৰে কোনো জৈৱমণ্ডল ধৰা পৰা নাই; সেয়েহে অপাৰ্থিৱ জৈৱমণ্ডলৰ অস্তিত্ব কাল্পনিক হৈয়েই আছে। বিৰল পৃথিৱীৰ অনুমানে প্ৰকাশ কৰে যে ইহঁত অতি বিৰল হ’ব লাগে, কেৱল অণুজীৱৰ জীৱৰে গঠিত জীৱৰ বাহিৰে।[46] আনহাতে, বৃহৎ সংখ্যক গ্ৰহৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি ক্ষুদ্ৰপথৰ তাৰকাৰাজ্যত অন্ততঃ পৃথিৱীৰ অনুৰূপ যথেষ্ট সংখ্যক হ’ব পাৰে।[47] TRAPPIST-1 ক প্ৰদক্ষিণ কৰা আৱিষ্কৃত তিনিটা গ্ৰহত সম্ভৱতঃ জৈৱমণ্ডল থাকিব পাৰে।[48] অজৈৱজন্মৰ বিষয়ে সীমিত বুজাবুজিৰ প্ৰতি লক্ষ্য ৰাখি বৰ্তমান এই গ্ৰহবোৰৰ কিমান শতাংশই প্ৰকৃততে জৈৱমণ্ডল বিকশিত কৰে সেয়া জনা নাযায়।

কেপলাৰ মহাকাশ টেলিস্কোপৰ দলৰ পৰ্যবেক্ষণৰ ভিত্তিত গণনা কৰা হৈছে যে যদিহে অজৈৱজন্মৰ সম্ভাৱনা ১ৰ পৰা ১০০০তকৈ বেছি হয়, তেন্তে আটাইতকৈ ওচৰৰ অন্যগ্ৰহৰ জৈৱমণ্ডল পৃথিৱীৰ পৰা ১০০ আলোকবৰ্ষৰ ভিতৰত থাকিব লাগে।[49]

ভৱিষ্যতে কৃত্ৰিম জৈৱমণ্ডলৰ সৃষ্টি হোৱাটোও সম্ভৱ, উদাহৰণস্বৰূপে মংগল গ্ৰহৰ টেৰাফৰ্মিঙৰ সৈতে।[50]

তথ্যসূত্ৰ

[সম্পাদনা কৰক]
  1. ↑ "Biosphere" in The Columbia Encyclopedia, 6th ed. (2004) Columbia University Press.
  2. ↑ Nealson, Kenneth H.; Zeki, S.; Conrad, Pamela G. (1999). "Life: past, present and future". Philosophical Transactions of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences খণ্ড 354 (1392): 1923–1939. doi:10.1098/rstb.1999.0532. PMID 10670014.
  3. 1 2 Campbell, Neil A.; Brad Williamson; Robin J. Heyden (2006). Biology: Exploring Life. প্ৰকাশক Boston, Massachusetts: Pearson Prentice Hall. ISBN 978-0-13-250882-7. Archived from the original on 2014-11-02. https://web.archive.org/web/20141102041816/http://www.phschool.com/el_marketing.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2008-09-14.
  4. ↑ Zimmer, Carl (3 October 2013). "Earth's Oxygen: A Mystery Easy to Take for Granted". The New York Times. https://www.nytimes.com/2013/10/03/science/earths-oxygen-a-mystery-easy-to-take-for-granted.html.
  5. ↑ "Meaning of biosphere". WebDictionary.co.uk. http://www.webdictionary.co.uk/definition.php?query=biosphere। আহৰণ কৰা হৈছে: 2010-11-12.
  6. ↑ Suess, E. (1875) Die Entstehung Der Alpen [The Origin of the Alps]. Vienna: W. Braunmuller.
  7. ↑ Möller, Detlev (December 2010). Chemistry of the Climate System. De Gruyter. পৃষ্ঠা. 118–119. ISBN 978-3-11-022835-9. https://archive.org/details/chemistryclimate00mlle.
  8. ↑ Bebarta, Kailash Chandra (2011). Dictionary of Forestry and Wildlife Science. প্ৰকাশক New Delhi: Concept Publishing Company. পৃষ্ঠা. 45. ISBN 978-81-8069-719-7.
  9. ↑ Nelson, M.; Pechurkin, N. S.; Allen, J. P.; Somova, L. A.; Gitelson, J. I. (2009). "Closed Ecological Systems, Space Life Support and Biospherics". Environmental Biotechnology. 10. 517–565. doi:10.1007/978-1-60327-140-0_11. ISBN 978-1-58829-166-0. Archived from the original on 2025-04-13. https://oldsite.ecotechnics.edu/wp-content/uploads/2011/08/Handbook-Envt-Engineering-Closed-system-chapter.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-07-06.
  10. ↑ Overbye, Dennis (1 December 2023). "Exactly How Much Life Is on Earth? – According to a new study, living cells outnumber stars in the universe, highlighting the deep, underrated link between geophysics and biology.". The New York Times. https://www.nytimes.com/2023/12/01/science/space/earth-biology-life.html.
  11. ↑ Crockford, Peter W. (6 November 2023). "The geologic history of primary productivity". Current Biology খণ্ড 33 (21): P7741–4750.E5. doi:10.1016/j.cub.2023.09.040. PMID 37827153.
  12. ↑ Staff (2020). "How many stars are there in the Universe?". European Space Agency. https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/Herschel/How_many_stars_are_there_in_the_Universe। আহৰণ কৰা হৈছে: January 17, 2020.
  13. ↑ Mackie, Glen (1 February 2002). "To see the Universe in a Grain of Taranaki Sand". Swinburne University of Technology. https://astronomy.swin.edu.au/~gmackie/billions.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 1 December 2023.
  14. ↑ Mack, Eric (19 March 2015). "There may be more Earth-like planets than grains of sand on all our beaches – New research contends that the Milky Way alone is flush with billions of potentially habitable planets -- and that's just one sliver of the universe.". CNET. https://www.cnet.com/science/the-milky-way-is-flush-with-habitable-planets-study-says/.
  15. ↑ T. Bovaird, T.; Lineweaver, C.H.; Jacobsen, S.K. (13 March 2015). "Using the inclinations of Kepler systems to prioritize new Titius–Bode-based exoplanet predictions". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society খণ্ড 448 (4): 3608–3627. doi:10.1093/mnras/stv221. https://academic.oup.com/mnras/article/448/4/3608/970734। আহৰণ কৰা হৈছে: 1 December 2023.
  16. ↑ Baker, Harry (11 July 2021). "How many atoms are in the observable universe?". Live Science. https://www.livescience.com/how-many-atoms-in-universe.html.
  17. ↑ Totani, Tomonori (3 February 2020). "Emergence of life in an inflationary universe". Scientific Reports খণ্ড 10 (1671). doi:10.1038/s41598-020-58060-0. PMID 32015390.
  18. ↑ Ohtomo, Yoko; Kakegawa, Takeshi; Ishida, Akizumi; Nagase, Toshiro; Rosing, Minik T. (8 December 2013). "Evidence for biogenic graphite in early Archaean Isua metasedimentary rocks". Nature Geoscience খণ্ড 7 (1): 25–28. doi:10.1038/ngeo2025.
  19. ↑ Borenstein, Seth (13 November 2013). "Oldest fossil found: Meet your microbial mom". Associated Press. Archived from the original on 29 June 2015. https://web.archive.org/web/20150629230719/http://apnews.excite.com/article/20131113/DAA1VSC01.html.
  20. ↑ Noffke, Nora; Christian, Daniel; Wacey, David; Hazen, Robert M. (8 November 2013). "Microbially Induced Sedimentary Structures Recording an Ancient Ecosystem in the ca. 3.48 Billion-Year-Old Dresser Formation, Pilbara, Western Australia". Astrobiology খণ্ড 13 (12): 1103–24. doi:10.1089/ast.2013.1030. PMID 24205812.
  21. 1 2 Borenstein, Seth (19 October 2015). "Hints of life on what was thought to be desolate early Earth". Excite. Associated Press (Yonkers, NY: Mindspark Interactive Network). Archived from the original on 1 October 2018. https://web.archive.org/web/20181001171406/http://apnews.excite.com/article/20151019/us-sci--earliest_life-a400435d0d.html.
  22. ↑ Bell, Elizabeth A.; Boehnike, Patrick; Harrison, T. Mark et al. (19 October 2015). "Potentially biogenic carbon preserved in a 4.1 billion-year-old zircon". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. খণ্ড 112 (47): 14518–21. doi:10.1073/pnas.1517557112. PMID 26483481. Early edition, published online before print.
  23. ↑ Dodd, Matthew S.; Papineau, Dominic; Grenne, Tor; Slack, John F.; Rittner, Martin; Pirajno, Franco; O'Neil, Jonathan; Little, Crispin T. S. (2 March 2017). "Evidence for early life in Earth's oldest hydrothermal vent precipitates". Nature খণ্ড 343 (7643): 60–64. doi:10.1038/nature21377. PMID 28252057. http://eprints.whiterose.ac.uk/112179/1/ppnature21377_Dodd_for%20Symplectic.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 19 February 2019.
  24. ↑ Zimmer, Carl (1 March 2017). "Scientists Say Canadian Bacteria Fossils May Be Earth's Oldest". The New York Times. https://www.nytimes.com/2017/03/01/science/earths-oldest-bacteria-fossils.html.
  25. ↑ Ghosh, Pallab (1 March 2017). "Earliest evidence of life on Earth 'found". BBC News. https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-39117523। আহৰণ কৰা হৈছে: 2 March 2017.
  26. ↑ Dunham, Will (1 March 2017). "Canadian bacteria-like fossils called oldest evidence of life". Reuters. Archived from the original on 2 March 2017. https://web.archive.org/web/20170302114728/http://ca.reuters.com/article/topNews/idCAKBN16858B?sp=true.
  27. 1 2 "First-Ever Scientific Estimate of Total Bacteria on Earth Shows Far Greater Numbers Than Ever Known Before". Science Daily. University of Georgia. 25 August 1998. https://www.sciencedaily.com/releases/1998/08/980825080732.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 November 2014.
  28. ↑ Hadhazy, Adam (12 January 2015). "Life Might Thrive a Dozen Miles Beneath Earth's Surface". Astrobiology Magazine. http://www.astrobio.net/extreme-life/life-might-thrive-dozen-miles-beneath-earths-surface/। আহৰণ কৰা হৈছে: 11 March 2017.
  29. ↑ Fox-Skelly, Jasmin (24 November 2015). "The Strange Beasts That Live in Solid Rock Deep Underground". BBC Online. http://www.bbc.com/earth/story/20151124-meet-the-strange-creatures-that-live-in-solid-rock-deep-underground। আহৰণ কৰা হৈছে: 11 March 2017.
  30. ↑ Briand, F.; Snelgrove, P. (2003). "Mare Incognitum? An overview". CIESM Workshop Monographs খণ্ড 23: 5–27.
  31. ↑ Zhang, K. Dose; A. Bieger-Dose; R. Dillmann; M. Gill; O. Kerz (1995). A. Klein, H. Meinert, T. Nawroth, S. Risi, C. Stride. "ERA-experiment "space biochemistry"". Advances in Space Research খণ্ড 16 (8): 119–129. doi:10.1016/0273-1177(95)00280-R. PMID 11542696.
  32. ↑ Horneck G; Eschweiler U; Reitz G; Wehner J; Willimek R; Strauch K. (1995). "Biological responses to space: results of the experiment "Exobiological Unit" of ERA on EURECA I". Adv. Space Res. খণ্ড 16 (8): 105–18. doi:10.1016/0273-1177(95)00279-N. PMID 11542695.
  33. ↑ Staff (2014). "The Biosphere". Aspen Global Change Institute. Archived from the original on 10 November 2014. https://web.archive.org/web/20141110164609/http://www.agci.org/classroom/biosphere/index.php। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 November 2014.
  34. ↑ Takamia (1997). "Microbial flora in the deepest sea mud of the Mariana Trench". FEMS Microbiology Letters খণ্ড 152 (2): 279–285. doi:10.1111/j.1574-6968.1997.tb10440.x. PMID 9231422.
  35. ↑ "National Geographic, 2005". http://news.nationalgeographic.com/news/2005/02/0203_050203_deepest.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2012-12-18.
  36. 1 2 Choi, Charles Q. (17 March 2013). "Microbes Thrive in Deepest Spot on Earth". LiveScience. http://www.livescience.com/27954-microbes-mariana-trench.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 March 2013.
  37. ↑ Glud, Ronnie; Wenzhöfer, Frank; Middelboe, Mathias; Oguri, Kazumasa; Turnewitsch, Robert; Canfield, Donald E.; Kitazato, Hiroshi (17 March 2013). "High rates of microbial carbon turnover in sediments in the deepest oceanic trench on Earth". Nature Geoscience খণ্ড 6 (4): 284–288. doi:10.1038/ngeo1773.
  38. ↑ Oskin, Becky (14 March 2013). "Intraterrestrials: Life Thrives in Ocean Floor". LiveScience. http://www.livescience.com/27899-ocean-subsurface-ecosystem-found.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 17 March 2013.
  39. ↑ Morelle, Rebecca (15 December 2014). "Microbes discovered by deepest marine drill analysed". BBC News. https://www.bbc.com/news/science-environment-30489814.
  40. ↑ Szewzyk, U; Szewzyk, R; Stenstrom, TR. (1994). "Thermophilic, anaerobic bacteria isolated from a deep borehole in granite in Sweden". Proceedings of the National Academy of Sciences of the USA খণ্ড 91 (5): 1810–1813. doi:10.1073/pnas.91.5.1810. PMID 11607462.
  41. ↑ Fox, Douglas (20 August 2014). "Lakes under the ice: Antarctica's secret garden". Nature খণ্ড 512 (7514): 244–246. doi:10.1038/512244a. PMID 25143097. https://archive.org/details/sim_nature-uk_nature_2014-08-21_512_7514/page/244.
  42. ↑ Mack, Eric (20 August 2014). "Life Confirmed Under Antarctic Ice; Is Space Next?". Forbes. https://www.forbes.com/sites/ericmack/2014/08/20/life-confirmed-under-antarctic-ice-is-space-next/। আহৰণ কৰা হৈছে: 21 August 2014.
  43. ↑ Salisbury FB; Gitelson JI; Lisovsky GM (Oct 1997). "Bios-3: Siberian experiments in bioregenerative life support". BioScience খণ্ড 47 (9): 575–85. doi:10.2307/1313164. PMID 11540303. https://archive.org/details/sim_bioscience_1997-10_47_9/page/575.
  44. ↑ Nakano (1998). "Dynamic Simulation of Pressure Control System for the Closed Ecology Experiment Facility". Transactions of the Japan Society of Mechanical Engineers B খণ্ড 64 (617): 107–114. doi:10.1299/kikaib.64.107. http://ci.nii.ac.jp/naid/110002396764/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2009-11-14.
  45. ↑ "Institute for Environmental Sciences". Ies.or.jp. http://www.ies.or.jp/index_e.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2011-11-08.
  46. ↑ Ward, Peter D.; Brownlee, Donald (2004). Rare earth: why complex life is uncommon in the universe (2nd rev. সম্পাদনা). প্ৰকাশক New York: Copernicus. ISBN 978-0-387-95289-5.
  47. ↑ Choi, Charles Q. (21 March 2011). "New Estimate for Alien Earths: 2 Billion in Our Galaxy Alone". Space.com. https://www.space.com/11188-alien-earths-planets-sun-stars.html.
  48. ↑ Rees, Sir Martin (22 February 2017). "These new worlds are just the start. There are many more life-supporting planets out there waiting to be discovered". The Telegraph. https://www.telegraph.co.uk/science/2017/02/22/many-life-supporting-planets-soon-will-see-clearly/.
  49. ↑ Amri Wandel, On the abundance of extraterrestrial life after the Kepler mission Archived 2018-08-17 at the Wayback Machine
  50. ↑ Zubrin, Robert; Wagner, Richard (2011). The Case for Mars: The Plan to Settle the Red Planet and Why We Must. Simon & Schuster. ISBN 978-1-4516-0811-3.
"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=জীৱমণ্ডল&oldid=625010"ৰ পৰা অনা হৈছে