টাৰ্বোপ’জ

টাৰ্বোপ’জ, যাক হোমোপ’জ বুলিও কোৱা হয়, ই এনে এটা বায়ুমণ্ডলত উচ্চতাক চিহ্নিত কৰে যাৰ তলত এট অশান্ত মিশ্ৰণে আধিপত্য বিস্তাৰ কৰে। গাণিতিকভাৱে ইয়াক সেই বিন্দু হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয় য’ত এডি প্ৰসাৰণৰ সহগ আণৱিক প্ৰসাৰণৰ সহগ সমান হয়।^[1] যিহেতু আণৱিক প্ৰসাৰণ সহগ প্ৰসাৰণকাৰী অণু আৰু পটভূমি গেছ দুয়োটাৰে গঠনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল, গতিকে বায়ুমণ্ডলৰ বিভিন্ন আণৱিক প্ৰজাতিৰ বাবে টাৰ্বোপজ উচ্চতা বেলেগ বেলেগ হ’ব। উদাহৰণস্বৰূপে, হাইড্ৰজেন (H2) প্ৰধান বায়ুমণ্ডলত আণৱিক হাইড্ৰজেনত হিলিয়াম আৰু মিথেনৰ বিভিন্ন বাইনাৰী প্ৰসাৰণ সহগসমূহৰ ফলত হিলিয়াম (He) আৰু মিথেন (CH4) টাৰ্বোপজ উচ্চতা পৃথক হয়।^[1]^[2]

টাৰ্বোপজৰ তলৰ অঞ্চলটোক সমমণ্ডল বুলি জনা যায়, য'ত বায়ুমণ্ডল ভালদৰে মিহলি হৈ থাকে ৰাসায়নিক প্ৰজাতিৰ বাবে যিবোৰৰ গড় বাসকাল দীৰ্ঘদিনীয়া। অতি বিক্ৰিয়াশীল ৰাসায়নিক পদাৰ্থৰ ঘনত্ব সমগ্ৰ বায়ুমণ্ডলত পৰিৱৰ্তনশীল হোৱাৰ প্ৰৱণতা থাকে, আনহাতে অবিক্ৰিয়াশীল প্ৰজাতিৰ ঘনত্ব অধিক সমজাতীয়। টাৰ্বোপজৰ ওপৰৰ অঞ্চলটো হ’ল হেটেৰ’স্ফিয়াৰ, য’ত আণৱিক প্ৰসাৰণ প্ৰধান আৰু ৰাসায়নিক প্ৰজাতি আৰু ইয়াৰ পাৰমাণৱিক ওজন অনুসৰি বায়ুমণ্ডলৰ ৰাসায়নিক গঠন ভিন্ন হয়।

পৃথিৱীৰ টাৰ্বোপজ মেছ'পজৰ ওচৰত, মেছ'স্ফিয়াৰ আৰু তাপমণ্ডলৰ সংযোগস্থলত, প্ৰায় ৯০ কিলোমিটাৰ (৫৬ মাইল) উচ্চতাত অৱস্থিত।^[3] সৌৰজগতৰ আন কিছুমান টাৰ্বোপজ জনা যায় যেনে শুক্ৰৰ প্ৰায় ১৩০–১৩৫ কিলোমিটাৰ (৮১–৮৪ মাইল), মংগল গ্ৰহৰ প্ৰায় ১৩০ কিলোমিটাৰ (৮১ মাইল), বৃহস্পতিৰ প্ৰায় ৩৮৫ কিলোমিটাৰ (২৩৯ মাইল) আৰু টাইটানৰ প্ৰায় ৮০০–৮৫০ কিলোমিটাৰ (৫০০–৫৩০ মাইল) দূৰত্বত।^[4]

১৯৫৯ চনৰ ১০ আৰু ১২ মাৰ্চত দুটা ভেৰনিক শব্দযুক্ত ৰকেট নিক্ষেপ কৰাৰ পাছত ফৰাচী বিজ্ঞানীসকলে ইয়াক আৱিষ্কাৰ কৰে।^[5]

তথ্যসূত্ৰ

1 2 Atreya, Sushil K. (1986), "Vertical Mixing", Atmospheres and Ionospheres of the Outer Planets and Their Satellites, 15, প্ৰকাশক Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg, pp. 67–68; 74, doi:10.1007/978-3-642-71394-1_4, ISBN 978-3-642-71396-5, http://link.springer.com/10.1007/978-3-642-71394-1_4, আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-11-25
↑ Moses, Julianne I.; Fouchet, T.; Yelle, R. V.; Friedson, A. J.; Orton, G. S.; Bezard, B.; Drossart, P.; Gladstone, G. R. et al. (2007). "The Stratosphere of Jupiter". In Bagenal, Fran. Jupiter. Cambridge University Press. পৃষ্ঠা. 137. https://lasp.colorado.edu/mop/files/2015/08/jupiter_ch7-1.pdf.
↑ "turbopause". American Meteorological SocietyAMS Glossary (glossary.ametsoc.org). https://glossary.ametsoc.org/wiki/turbopause। আহৰণ কৰা হৈছে: 2019-06-01.
↑ Catling, David; Kasting, James (2017). Atmospheric Evolution on Inhabited and Lifeless Worlds?. Cambridge University Press. পৃষ্ঠা. 6. ISBN 9780521844123.
↑ Varnoteaux, Philippe. "Il y a 60 ans, Véronique AGI emmenait la France dans l'espace – PARTIE 1 : La campagne de tirs" (fr ভাষাত). https://air-cosmos.com/article/il-y-a-60-ans-vronique-agi-emmenait-la-france-dans-lespace-partie-1-la-campagne-de-tirs-490। আহৰণ কৰা হৈছে: 2019-08-31.

[:0-1] 1 2 Atreya, Sushil K. (1986), "Vertical Mixing", Atmospheres and Ionospheres of the Outer Planets and Their Satellites, 15, প্ৰকাশক Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg, pp. 67–68; 74, doi:10.1007/978-3-642-71394-1_4, ISBN 978-3-642-71396-5, http://link.springer.com/10.1007/978-3-642-71394-1_4, আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-11-25

[2] Moses, Julianne I.; Fouchet, T.; Yelle, R. V.; Friedson, A. J.; Orton, G. S.; Bezard, B.; Drossart, P.; Gladstone, G. R. et al. (2007). "The Stratosphere of Jupiter". In Bagenal, Fran. Jupiter. Cambridge University Press. পৃষ্ঠা. 137. https://lasp.colorado.edu/mop/files/2015/08/jupiter_ch7-1.pdf.

[3] "turbopause". American Meteorological SocietyAMS Glossary (glossary.ametsoc.org). https://glossary.ametsoc.org/wiki/turbopause। আহৰণ কৰা হৈছে: 2019-06-01.

[4] Catling, David; Kasting, James (2017). Atmospheric Evolution on Inhabited and Lifeless Worlds?. Cambridge University Press. পৃষ্ঠা. 6. ISBN 9780521844123.

[5] Varnoteaux, Philippe. "Il y a 60 ans, Véronique AGI emmenait la France dans l'espace – PARTIE 1 : La campagne de tirs" (fr ভাষাত). https://air-cosmos.com/article/il-y-a-60-ans-vronique-agi-emmenait-la-france-dans-lespace-partie-1-la-campagne-de-tirs-490। আহৰণ কৰা হৈছে: 2019-08-31.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]