ডেনিছন বাৰ্ব
| Dawkinsia denisonii | |
|---|---|
.jpg) | |
| সংৰক্ষণ স্থিতি | |
বৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন  | |
| Unrecognized taxon (ঠিক কৰক): | Dawkinsia |
| প্ৰজাতি: | D. denisonii |
| দ্বৈৰাশিক নামকৰণ | |
| Dawkinsia denisonii (F. Day, 1865) | |
| সমাৰ্থক | |
| |
ডেনিছন বাৰ্ব, ডেনিছনছ বাৰ্ব, মিছ কেৰালা, ৰেড-লাইন টৰ্পিডো বাৰ্ব বা ৰোজলাইন ছাৰ্ক ইংৰাজী: : Denison barb, Denison's barb, Miss Kerala, red-line torpedo barb, or roseline shark(Dawkinsia denisonii), হৈছে ভাৰতৰ পশ্চিম ঘাটৰ দ্ৰুত গতিত বৈ যোৱা পাহাৰীয়া জুৰি, নৈ আৰু নদীত থকা এটা বিপন্ন প্ৰজাতিৰ চাইপ্ৰিনিড পৰিয়ালৰ মাছ। [2][3] ইয়াক সাধাৰণতে একুৰিয়ামৰ ব্যৱসায়ত সংগ্ৰহ কৰা দেখা যায়। [1][4][5] পোহনীয়া মাছ হিচাপে সংগ্ৰহ আৰু বাণিজ্যই বৰ্তমান এই প্ৰজাতিটোৰ বাবে এটা মুখ্য ভাবুকি হিচাপে বিবেচিত হৈছে।
শাৰীৰিক বৈশিষ্ট্য
[সম্পাদনা কৰক]
এই মাছবিধৰ দেহটো টৰ্পেডোৰ দৰে আকৃতিৰ আৰু ৰূপালী ৰঙৰ আঁছেৰে আবৃত। ইয়াৰ নাকৰ আগৰ পৰা চকুৰ মাজেৰে পাৰ হৈ দেহৰ মাজভাগলৈকে এটা ৰঙা ৰেখা থাকে। ৰঙা ৰেখাডালৰ তলত এটা ক’লা ৰেখা থাকে, যি মাছটোৰ গোটেই দেহৰ দৈৰ্ঘ্যজুৰি নেজলৈকে বিস্তৃত। মাছটো পূৰ্ণবয়স্ক হোৱাৰ লগে লগে মূৰৰ ওপৰভাগত এটা স্পষ্ট সেউজীয়া-নীলা দাগ বিকশিত হয়। এই প্ৰজাতিটোৰ সৰ্বাধিক দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৫ চেণ্টিমিটাৰ (৫.৯ ইঞ্চি) পৰ্যন্ত হ’ব পাৰে,[2] যদিও সাধাৰণতে ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ৯–১১ চেণ্টিমিটাৰ (৩.৫–৪.৩ ইঞ্চি) হয়।[4] ইহঁত অতি সক্ৰিয়ভাৱে জাক পাতি চলা ফিৰা কৰা মাছ।[4]
এই প্ৰজাতিটোৰ বৰ্ণনা ফ্ৰান্সিছ ডেই কৰিছিল আৰু ছাৰ উইলিয়াম ডেনিছনৰ নামেৰে ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।[6]
বাসস্থান আৰু ভাবুকি
[সম্পাদনা কৰক]ডেনিছন বাৰ্ব মাছবিধ অচনকোভিল, পাম্বা আৰু চালিয়াৰ নদীৰ স্থানীয় প্ৰজাতি। বিশেষভাৱে, ইয়াক চাৰিটা অঞ্চলত পোৱা যায়—চীংকন্নিপুঝা নদী, যি খন ভালাপট্টনম নদীৰ এখন প্ৰধান উপনৈ, অচনকোভিল নদী, চালিয়াৰ নদী আৰু মুণ্ডাকায়ম চহৰৰ ওচৰত।[7] এই প্ৰজাতিটোৰ আনুমানিক বিস্তৃতি ৮,৮০৫ বৰ্গ কিলোমিটাৰ (৩,৪০০ বৰ্গ মাইল)। ই এবিধ বেথ’পেলাজিক প্ৰজাতি, অৰ্থাৎ ই পানীৰ তলৰ অংশ আৰু পানীৰ মধ্যৱৰ্তী স্তৰ দুয়োটাতে বিচৰণ কৰে। ইহঁত দলবদ্ধভাৱে বাস কৰা মাছ আৰু ইহঁতৰ জাক সাধাৰণতে শিলাময় পানীৰ গাঁতত, পাৰৰ কাষত ঘন উদ্ভিদ থকা ঠাইত দেখা যায়। ইহঁতে উপ-ক্ৰান্তীয় জলবায়ুত ভালদৰে জীয়াই থাকে। ইহঁতৰ বাবে উপযুক্ত পানীৰ pH ৬.৮–৭.৮, পানীৰ কঠিনতা ৫–২৫ dGH আৰু পানীৰ উষ্ণতা ৬৫–৭৯°F (১৮–২৬°C)।
২০০৯ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ব্যৱহাৰিক মাছ পালনে প্ৰকাশ কৰা তথ্য অনুসৰি, ভাৰতৰ বিজ্ঞানীৰ এটা দলে কৰা নতুন গৱেষণাই দেখুৱাইছে যে একুৱেৰিয়ামৰ বাণিজ্যৰ বাবে এই প্ৰজাতিটোক অত্যধিক হাৰত সংগ্ৰহ কৰা হৈছে, যাৰ ফলত ই বিলুপ্তিৰ আশংকাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে।[8] স্থানীয় মূল্যায়ন প্ৰতিবেদনসমূহত মাছবিধক বিপন্ন হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা সত্ত্বেও কেইবাটাও চৰকাৰী সংস্থাই ইয়াক ‘ৰপ্তানি সামগ্ৰী’ হিচাপে প্ৰচাৰ কৰিছিল।[9] ভালাপট্টনম নদীত ইয়াৰ সংখ্যাৰ গঠন, বয়স, বৃদ্ধি, মৃত্যুহাৰ আৰু সংগ্ৰহৰ তীব্ৰতা অধ্যয়ন কৰি গৱেষকসকলে মত প্ৰকাশ কৰে যে এই প্ৰজাতিটোক অত্যধিক হাৰত সংগ্ৰহ কৰা হৈছে।[10]
সম্ভৱতঃ ১৯৯৬ চনত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এই মাছ ভাৰতৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰি ৰপ্তানি কৰা হৈছিল। ১৯৯৭ চনত অলংকাৰিক মাছৰ বিশ্ব প্ৰদৰ্শনী ‘Aquarama 1997’-ৰ ‘New Species Category’ত ই তৃতীয় পুৰস্কাৰ লাভ কৰিছিল। [11]২০০৭–০৮ চনলৈকে, ভাৰতৰ পৰা ৰপ্তানি কৰা মুঠ জীৱন্ত অলংকাৰিক মাছৰ প্ৰায় ৬০–৬৫% এই প্ৰজাতিটোৱে গঠন কৰিছিল, যাৰ মূল্য আছিল ১.৫৪ নিযুত মাৰ্কিন ডলাৰ। যদিও কেৰালা চৰকাৰে এই বিপন্ন বাৰ্ব মাছৰ মাছ ধৰা আৰু ৰপ্তানি নিষিদ্ধ কৰিছিল, তথাপি ইয়াক এতিয়াও ৰাষ্ট্ৰীয় বন্যপ্ৰাণী সুৰক্ষা আইনৰ অধীনত তালিকাভুক্ত কৰা হোৱা নাই। এই ডেনিছন বাৰ্বৰ সোণালী ৰূপটো বন্য পৰিৱেশত বিলুপ্ত হৈছে, যদিও কেইজনমান একুৱেৰিয়াম-চৰ্চাকাৰীৰ সংগ্ৰহত ইয়াক এতিয়াও পোৱা যায়।
একুৱেৰিয়ামত
[সম্পাদনা কৰক]এই মাছবিধ মাছ পালন কৰাৰ চখৰ ক্ষেত্ৰত তুলনামূলকভাৱে নতুন সংযোজন। ডেনিছন বাৰ্ব এবিধ জাক পাতি থকা মাছ, সেয়েহে সাধাৰণতে ইয়াক কেইবাটাও মাছ একেলগে পালন কৰা হয়। সাধাৰণতে ই শান্ত স্বভাৱৰ, কিন্তু কেতিয়াবা খাদ্যৰ ওচৰত অলপ আক্ৰমণাত্মক আচৰণ কৰা দেখা যায়, বিশেষকৈ একুৱেৰিয়ামটো ইয়াৰ প্ৰয়োজন অনুসৰি যথেষ্ট ডাঙৰ নহ’লে। ইহঁতে ব্লাডৱৰ্ম, চিংৰি, মাংস, মাছৰ ফ্লেক খাদ্য আৰু কিছু উদ্ভিদজাত খাদ্য গ্ৰহণ কৰে। ইয়াৰ সৈতে একে ধৰণৰ আন এটা মাছ ডাউকিনচিয়া চালাক্কুডিয়েন্সিছ-ক কেতিয়াবা ডেনিছন বাৰ্বৰ সৈতে ভুল কৰা হয়। কিন্তু ডাউকিনচিয়া চালাক্কুডিয়েন্সিছ আকাৰত ডাঙৰ, ৰঙৰ ক্ষেত্ৰত কম আকৰ্ষণীয় আৰু তুলনামূলকভাৱে অধিক আক্ৰমণাত্মক প্ৰজাতি।
প্ৰজনন
[সম্পাদনা কৰক]বছৰ বছৰ ধৰি দ্ৰুতগতিত সংখ্যা হ্ৰাস পাই থকা এই প্ৰজাতিটোক বন্দী অৱস্থাত প্ৰজনন কৰোৱাৰ বাবে বহুতো প্ৰচেষ্টা চলোৱা হৈছে। আৰম্ভণিতে এই প্ৰচেষ্টাসমূহৰ সফলতা সীমিত আছিল। ২০০৯ চনত কেৰালাৰ মীন মহাবিদ্যালয়-ত বনি জোচেফ-এ কৰা প্ৰচেষ্টাৰ জৰিয়তে সফলতা লাভ কৰা হয়। চেষ্টাৰ জো আৰু ভাৰতৰ চেন্নাইৰ দুজন অপেছাদাৰী মাছ-চৰ্চাকাৰী ভেংকটেশ আৰু মুৰালিয়েও এই মাছৰ প্ৰজননৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলাইছিল।[7] এই প্ৰচেষ্টাসমূহে প্ৰজনন প্ৰক্ৰিয়াটো মানকীকৰণ (ষ্টেণ্ডাৰ্ডাইজ কৰণ) কৰাৰ পথ মুকলি কৰিব পাৰে আৰু ভাৰতত এই প্ৰজাতিৰ সংৰক্ষণ তথা অলংকাৰিক মাছৰ বাণিজ্যৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সহায়ক হ’ব পাৰে। বৰ্তমান বাণিজ্যিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহত এই মাছৰ বৃহৎ সংখ্যাত বন্দী অৱস্থাত প্ৰজনন কৰোৱা হৈছে।[4][12]
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- 1 2 Ali, A.; Raghavan, R.; Dahanukar, N. (2015). Sahyadria denisonii. 2015. doi:10.2305/IUCN.UK.2015-1.RLTS.T169662A70082469.en.
- 1 2 সাঁচ:FishBase species
- ↑ Raghavan, R.; Philip, S.; Ali, A.; Dahanukar, N. (2013). "Sahyadria, a new genus of barbs (Teleostei: Cyprinidae) from Western Ghats of India". Journal of Threatened Taxa খণ্ড 5 (15): 4932-4938. Archived from the original on 2 December 2013. https://web.archive.org/web/20131202230040/http://www.threatenedtaxa.org/ZooPrintJournal/2013/November/o367326xi134932-4938.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 12 August 2026.
- 1 2 3 4 "Sahyadria denisonii". Seriously Fish. https://www.seriouslyfish.com/species/puntius-denisonii/। আহৰণ কৰা হৈছে: 26 June 2014.
- ↑ Sajan, S (2017). Life History traits of an Endangered barb. LAMBERT Academic Publishing. ISBN 978-3-330-04212-4. https://www.amazon.com/Life-History-traits-Endangered-barb/dp/3330042125.
- ↑ Day, F. (1865). "On the fishes of Cochin, on the Malabar Coast of India. Part II. Anacanthini". Proceedings of the Zoological Society of London খণ্ড 1865: 286–318. https://www.biodiversitylibrary.org/page/28497236.
- 1 2 Mathew, Dennis Marcus (1 February 2010). "'Miss Kerala' gets a protective shield". The Hindu. https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/lsquoMiss-Keralarsquo-gets-a-protective-shield/article15976367.ece.
- ↑ Practical Fishkeeping (11 January 2009), Kerala government bans fishing for this species."Kerala government bans fishing for Puntius denisonii". Practical Fishkeeping. Archived from the original on 2011-06-05. https://web.archive.org/web/20110605090314/http://www.practicalfishkeeping.co.uk/content.php?sid=1905। আহৰণ কৰা হৈছে: 2010-11-26.
- ↑ Molur, S. and Walker, S., Report of the workshop on 'Conservation Assessment and Management Plan for Fresh Water Fishes of India', Zoo Outreach Organization and NBFGR, Lucknow, 1998, p. 156.
- ↑ SAJAN, S.; T.V. ANNA MERCY; V. MALIKA (2015). "Age, Growth and Population Dynamics of an Endangered Fish Sahyadria denisonii (Day 1865) from the Western Ghats Hotspot of India". Asian Fisheries Science খণ্ড 28 (3): 130-142. https://www.asianfisheriessociety.org/publication/abstract.php?id=1082.
- ↑ Rajeev Raghavan (January 2009). "'Damsel in distress'‐ The tale of Miss Kerala, Puntius denisonii (Day), an endemic and endangered cyprinid of the Western Ghats biodiversity hotspot (South India)". Aquatic Conservation: Marine and Freshwater Ecosystems খণ্ড 19 (1): 67-74. doi:10.1002/aqc.963.
- ↑ T. V. Anna Mercy; S. Sajan; V. Malika (2015). "Captive breeding and developmental biology of Sahyadria denisonii (Day 1865) (Cyprinidae), an endangered fish of the Western Ghats, India". Indian Journal of Fisheries খণ্ড 62 (2). https://epubs.icar.org.in/ejournal/index.php/IJF/article/view/29182.