তেলী
| Teli oil press.jpg | |||
| Teli oil press (Russell, 1916) | |||
| উল্লেখযোগ্য জন-অধ্যুষিত অঞ্চলসমূহ | |||
|---|---|---|---|
 ভাৰত,  নেপাল,  পাকিস্তান
| |||
| |||
| ভাষাসমূহ | |||
| ধৰ্ম | |||
|
হিন্দু, ইছলাম, জুদাইজম |
ভাৰত, নেপাল, পাকিস্তানত পৰম্পৰাগতভাৱে তেল চেপি আৰু তেলৰ ব্যৱসায় কৰা এটা জাতি হৈছে তেলী। এওঁলোক হিন্দু বা মুছলমান হ’ব পাৰে; মুছলিম তেলীক ৰোশন্দৰ বা তেলী মালিক বুলি কোৱা হয়।[2][3] কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে তেওঁলোকক অন্যান্য পিছপৰা শ্ৰেণী (OBC) শ্ৰেণীৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে[4] কিন্তু তেলীৰ ভিতৰৰ উচ্চ উপজাত তেলী, যেনে তেলিক বৈশ্য।[5]
ইতিহাস
[সম্পাদনা কৰক]মধ্যযুগৰ আদিভাগত দক্ষিণ ভাৰতৰ কিছুমান ঠাইত তেলী সম্প্ৰদায়ে নিজাকৈ মন্দিৰলৈ যোগান ধৰিব পৰাকৈ তেল পেৰা কাম কৰি তেল উৎপাদন কৰিছিল। দক্ষিণ ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইত "মন্দিৰ নগৰ"ৰ উত্থানে সাংস্কৃতিক কাম-কাজৰ বাবে অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰীৰ যোগানৰ সৈতে জড়িত কিছুমান সম্প্ৰদায়ৰ সামাজিক মৰ্যাদা উন্নত কৰাত সহায়ক হৈছিল। এনেদৰে মালাকাৰ (মালা নিৰ্মাতা) আৰু তেলিকাৰ (তেল চাপোৱা) আদি জনগোষ্ঠীবোৰ নগৰৰ এনে কাম-কাজৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰিল। আনকি কিছুমানে মন্দিৰলৈ অনুদান আগবঢ়াব পৰাকৈও সমৃদ্ধিশালী হৈ পৰিছিল।[6]
২০ শতিকাৰ প্ৰথম দশকত উৰ্ধমুখী সংগঠন ভাৰতীয় সমাজৰ বৈশিষ্ট্য হৈ পৰিছিল যেতিয়া নিম্নবৰ্ণই "উচ্চ জাতি"ৰ নাম আৰু প্ৰথা গ্ৰহণ কৰি আৰ্থ-সামাজিক জখলাত ওপৰলৈ উঠিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। অধ্যাপক এম এন শ্ৰীনিবাসে বৰ্ণ ব্যৱস্থা আৰু জাতি স্তৰত নিজৰ স্থান উন্নত কৰাৰ প্ৰয়াসত বিভিন্ন লোকপিয়লত তেলী সম্প্ৰদায়ে বিভিন্ন উপাধি দাবী কৰাৰ চেষ্টা লক্ষ্য কৰিছে। ১৯১১ চনত তেলী সম্প্ৰদায়ে ৰাথোড় উপাধি গ্ৰহণ কৰি নিজকে ৰাথোড় তেলী বুলি ক’বলৈ আৰম্ভ কৰে; আনহাতে ১৯৩১ চনত তেওঁলোকে নিজকে ৰাথোড়-বৈশ্য বুলি দাবী কৰিছিল। শংকৰগৌড় হানমন্তগৌড়া পাটিলৰ মতে সামাজিক জখলা বগাবলৈ এই কাম কৰা হৈছিল। ভাৰতত নিম্নবৰ্ণৰ মাজত এনে প্ৰথা সাধাৰণ আছিল।[7] আৰ্য সমাজ আন্দোলনেও নিম্নবৰ্ণৰ মৰ্যাদা উন্নত কৰাৰ প্ৰয়াস কৰিছিল। তেলিৰ দৰেই ফাৰুখাবাদৰ এজন আৰ্য সমাজবাদী শ্ৰী সত্যব্ৰত শৰ্মা দ্বিবেদীয়ে তেলী জাতি বৈশ্য বৰ্ণৰ বুলি প্ৰমাণ কৰিবলৈ "তেলিবৰ্ণ প্ৰকাশ" নামৰ এখন আলোচনী প্ৰকাশ কৰিছিল।[8]
পিছলৈ উচ্চ মৰ্যাদা দাবী কৰাৰ চেষ্টা কৰা সত্ত্বেও তেলীক প্ৰথম অৱস্থাত শূদ্ৰ বুলি গণ্য কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ মৰ্যাদা হীন বুলি ভবা হৈছিল। আনন্দ ইয়াঙৰ মতে তেলীসকলে তেল পেৰা শালৰ সৈতে জন্তুৰ দৰে কাম কৰিছিল আৰু জীৱ-জন্তুৰপৰা আকাংক্ষিত ফলাফল লাভ কৰাৰ উদ্দেশ্যে তেওঁলোকক প্ৰায়ে জ্ঞানৰ অন্ধকাৰত ৰখা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত ইহঁতক আচাৰ-অনুষ্ঠানত অশুদ্ধ কৰি তুলিছিল যদিও পিছলৈ তেওঁলোকৰ বহুতেই ব্যৱসায়ৰ বৃত্তি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু জাতৰ নীচতা লুকুৱাবলৈ বণিয়া নামেৰে শাখা-প্ৰশাখা কৰিছিল।[9]
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ Ramesh P. Mohanty (2003). Dalits Development and Change: An Empirical Study. Discovery Publishing House. পৃষ্ঠা. 40–. ISBN 978-81-7141-696-7. https://books.google.com/books?id=tMCEOmVXhLkC&pg=PA40.
- ↑ "List of Scheduled Castes | Department of Social Justice and Empowerment - Government of India". socialjustice.gov.in. https://socialjustice.gov.in/common/76750। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-02-20.
- ↑ Hasnain, Nadeem (2016) (en ভাষাত). The Other Lucknow. Vani Prakashan. পৃষ্ঠা. 47. ISBN 978-93-5229-420-6. https://books.google.com/books?id=fjO6DQAAQBAJ.
- ↑ "National Commission for Backward Classes" (en ভাষাত). www.ncbc.nic.in. https://www.ncbc.nic.in/user_panel/centralliststateview.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-02-22.
- ↑ "Telik vaishya is socially and educationally advanced caste, There for inclusion in central OBC list is rejected.". National Commission for Backward Classes Orissa Bench Findings. https://ncbc.nic.in/Writereaddata/addodh67.pdf.
- ↑ "Proceedings - Indian History Congress". Indian History Congress (original from The University of Michigan). 2003. পৃষ্ঠাসমূহ: 383, 387, 392. https://books.google.com/books?id=MP5tAAAAMAAJ। আহৰণ কৰা হৈছে: 2020-08-28. "Often oil presser is referred as Teli , “ Telikar or Tailyakar ( Sanskrit: Tailikakar), etc . The reference to... Obviously, the oil industry , whether on small or large scale was important and the telikaras, i.e. the oil pressers, assumed importance in rural and urban life . It appears from the inscriptions that some part of the oil production was donated to the temples for the worship of the diety ( in the temples ) ."
- ↑ Patil, Shankaragouda Hanamantagouda (2002). Community Dominance and Political Modernisation: The Lingayats. Mittal Publications. পৃষ্ঠা. 88. ISBN 8170998670. https://books.google.com/books?id=R84n-Wv1S-8C&pg=PA88। আহৰণ কৰা হৈছে: 2020-08-28.
- ↑ Gupta, Dipankar (2004). Caste in Question: Identity Or Hierarchy?. SAGE. ISBN 0761933247. https://books.google.com/books?id=bgpEIb4tNjgC&pg=PA2040। আহৰণ কৰা হৈছে: 2020-08-29.
- ↑ Yang, Anand A. (February 1999). Bazaar India: markets, society, and the colonial state in Gangetic Bihar. University of California Press. পৃষ্ঠা. 230. ISBN 9780520919969. https://books.google.com/books?id=D5lQutvzAp4C&pg=RA1-PA30.