ত্ৰিশূল
ত্ৰিশূল মানে তিনি শূল, এক ঐশ্বৰিক প্ৰতীক, সাধাৰণতে হিন্দু ধৰ্মৰ অন্যতম প্ৰধান প্ৰতীক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।[1] ই শিৱ দেৱতাৰ সৈতে বেছিকৈ জড়িত আৰু তেওঁৰ চিত্ৰত ইয়াক বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।[2]
ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান
[সম্পাদনা কৰক]ত্ৰিশুল নামটো শেষত সংস্কৃত শব্দ त्रिशूল, त्रि ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যাৰ অৰ্থ হৈছে "তিনি", আৰু শূল (śū́la), যাৰ অৰ্থ হৈছে "এটা চোকা লোহাৰ পিন বা ষ্টেক", এই ক্ষেত্ৰত অস্ত্ৰৰ তিনিটা ডালক বুজায়।[3]
প্ৰতীকবাদ
[সম্পাদনা কৰক]হিন্দু বিশ্বাসত ত্ৰিশূলৰ কেইবাটাও ব্যাখ্যা আছে। অস্ত্ৰৰ তিনিটা বিন্দুৰ বিভিন্ন অৰ্থ আৰু তাৎপৰ্যৰ আঁৰত বহুতো কাহিনী আছে। সাধাৰণতে ইহঁতে বিভিন্ন ত্ৰিত্বক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে বুলি কোৱা হয়: সৃষ্টি, সংৰক্ষণ আৰু ধ্বংস; অতীত, বৰ্তমান আৰু ভৱিষ্যত; শৰীৰ, মন আৰু আত্মা; ধৰ্ম,(বিধান আৰু শৃংখলা), আনন্দ/পাৰস্পৰিক উপভোগ আৰু নিৰ্গমন/সৃষ্ট শৰীৰ; মমতা, আনন্দ আৰু প্ৰেম; আধ্যাত্মিক, মানসিক আৰু আপেক্ষিক; সুখ, আৰাম আৰু বিৰক্তি; গৰ্ব, সুনাম আৰু অহংকাৰ; স্পষ্টতা, জ্ঞান আৰু প্ৰজ্ঞা; আকাশ, মন আৰু পৃথিৱী; আত্মা, অগ্নি আৰু পৃথিৱী; আত্মা, আবেগ আৰু মূৰ্ত-আত্মা; যুক্তি, আবেগ আৰু বিশ্বাস; প্ৰাৰ্থনা, প্ৰকাশ আৰু উচ্চতা; অন্তৰ্দৃষ্টি, প্ৰশান্তি আৰু বোধিসত্ত্ব বা অৰ্থত্ব (অহংকাৰ বিৰোধী); অনুশীলন, বুজাবুজি আৰু প্ৰজ্ঞা; মৃত্যু, আৰোহণ আৰু পুনৰুত্থান; সৃষ্টি, শৃংখলা আৰু ধ্বংস আৰু তিনিটা গুণ: সত্ত্ব, ৰজঃ আৰু তমঃ।[4][5]
সাহিত্যত
[সম্পাদনা কৰক]শিৱ পুৰাণৰ মতে শিৱ স্বয়ম্ভু, স্ব-সৃষ্ট, নিজৰ ইচ্ছাৰ পৰা জন্ম। সৃষ্টিৰ আৰম্ভণিৰে পৰাই তেওঁক ত্ৰিশূল বহন কৰা বুলি বৰ্ণনা কৰা হৈছে।
স্কন্দ পুৰাণৰ মতে শিৱই গণেশৰ মূৰ কাটিবলৈ ত্ৰিশূল নিয়োগ কৰিছিল, গণেশে স্নানৰতা পাৰ্বতীৰ ওচৰলৈ তেওঁক যাবলৈ দিয়া নাছিল।[6]
বিষ্ণু পুৰাণৰ মতে সূৰ্য দেৱতাই স্বৰ্গৰ স্থপতিবিদ বিশ্বকৰ্মাৰ কন্যা সংজ্ঞা (দেৱী)ক বিয়া কৰাইছিল। তেওঁৰ শক্তি সহ্য কৰিব নোৱাৰি সজ্ঞাই এই বিষয়টো পিতৃৰ ওচৰলৈ লৈ আহিল, যিয়ে তেওঁৰ শক্তিক পূৰ্বৰ তীব্ৰতাৰ এক অষ্টমাংশলৈ হ্ৰাস কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰিলে। জ্বলন্ত শক্তি মাটিৰ ফালে নামি আহিল, বিশ্বকৰ্মাই শিৱৰ বাবে ত্ৰিশূল, বিষ্ণুৰ বাবে সুদৰ্শন চক্ৰ, কুবেৰৰ বাবে পালেং, কাৰ্তিকেয়ৰ বাবে বল্লম আৰু দেৱতাৰ আন সকলো অস্ত্ৰ সৃষ্টি কৰিবলৈ এই শক্তিক ব্যৱহাৰ কৰিছিল।[7][8]
দেৱী ভাগৱত পুৰাণৰ মতে, দেৱী দুৰ্গাই শিৱ আৰু বিষ্ণু উভয়ৰে পৰা স্বৰ্গীয় অস্ত্ৰ লাভ কৰি হাতত অন্যান্য অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু আভূষণৰ মাজত ত্ৰিশূল ধাৰণ কৰে।[9]
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ Rysdyk, Evelyn C. (2019-02-20) (en ভাষাত). The Nepalese Shamanic Path: Practices for Negotiating the Spirit World. Schuster. ISBN 978-1-62055-795-2. https://books.google.com/books?id=u8VWDwAAQBAJ&pg=PT84.
- ↑ Blurton, T. Richard (1993) (en ভাষাত). Hindu Art. Harvard University Press. পৃষ্ঠা. 94. ISBN 978-0-674-39189-5. https://books.google.com/books?id=xJ-lzU_nj_MC&pg=PA94.
- ↑ Monier–Williams, M. A. (1872). A Sanskrit-English Dictionary: Etymologically and Philologically Arranged. প্ৰকাশক London: MacMillan and Co., Publishers to the University, and W. H. Allen and Co..
- ↑ Issitt, Micah; Main, Carlyn (2014-09-16) (en ভাষাত). Hidden Religion: The Greatest Mysteries and Symbols of the World's Religious Beliefs. Bloomsbury Publishing USA. পৃষ্ঠা. 168. ISBN 978-1-61069-478-0. https://books.google.com/books?id=xhXHEAAAQBAJ&dq=trishula+three+gunas&pg=PA168.
- ↑ Rosen, Richard (2022-12-06) (en ভাষাত). Yoga by the Numbers: The Sacred and Symbolic in Yoga Philosophy and Practice. Shambhala Publications. পৃষ্ঠা. 49. ISBN 978-0-8348-4480-3. https://books.google.com/books?id=p1N1EAAAQBAJ&pg=PA49.
- ↑ Knapp, Stephen (2008-05-29) (en ভাষাত). Seeing Spiritual India: A Guide to Temples, Holy Sites, Festivals and Traditions. iUniverse. পৃষ্ঠা. 746. ISBN 978-0-595-61452-3. https://books.google.com/books?id=d1JJCgAAQBAJ&pg=PT746.
- ↑ Debroy, Bibek (2022-06-30) (en ভাষাত). Vishnu Purana. Penguin Random House India Private Limited. পৃষ্ঠা. 167. ISBN 978-93-5492-661-7. https://books.google.com/books?id=x2J2EAAAQBAJ&pg=PT167.
- ↑ Dalal, Roshen (2014-04-18) (en ভাষাত). Hinduism: An Alphabetical Guide. Penguin UK. পৃষ্ঠা. 1369. ISBN 978-81-8475-277-9. https://books.google.com/books?id=zrk0AwAAQBAJ&pg=PT1369.
- ↑ Gupta, Subhadra Sen (2001) (en ভাষাত). Devi-devata: The Gods & Goddesses of India. Rupa & Company. পৃষ্ঠা. 176. ISBN 978-81-7167-530-2. https://books.google.com/books?id=WYrXAAAAMAAJ&q=Durga+received+trishula+chakra+Shiva+Vishnu.