দৰ্শনত নাৰী
মহিলাসকলে দৰ্শনৰ ইতিহাস জুৰি গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াই আহিছে। প্ৰাচীন যুগৰ মহিলা দাৰ্শনিকসকলৰ ভিতৰত আছিল মৈত্ৰেয়ী (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০০), গাৰ্গী বাচক্নবী (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৭০০), হিপাৰ্কিয়া অৱ মাৰোনেইয়া (প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩২৫ চনৰ সময়ছোৱা) আৰু আৰেটে অৱ চাইৰেন (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব পঞ্চম–চতুৰ্থ শতিকাৰ সময়ছোৱা)। মধ্যযুগীয় আৰু আধুনিক যুগতো কিছুমান মহিলা দাৰ্শনিক স্বীকৃতি লাভ কৰিছিল, কিন্তু বিংশ আৰু একবিংশ শতিকালৈকে কোনো মহিলাই পাশ্চাত্য মানদণ্ডভুক্ত দাৰ্শনিক তালিকাত স্থায়ী স্থান লাভ কৰা নাছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত কিছুমান উৎসই চিমোন ৱেইল, ছুজান লেংগাৰ, জি. ই. এম. এন্সকম্ব, হান্না আৰেণ্ট আৰু চিমোন দ্য বোভোয়াৰ আদি দাৰ্শনিকক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।[1][2][3]
ইতিহাস জুৰি মহিলাসকল দৰ্শনত অংশগ্ৰহণ কৰি আহিলেও একাডেমিক দৰ্শনত লিংগভিত্তিক অসাম্যতা বিদ্যমান। ইয়াৰ এটা কাৰণ হৈছে মহিলাসকলৰ প্ৰতি অন্তৰ্নিহিত পক্ষপাত। মহিলাসকলে কৰ্মক্ষেত্ৰত যৌন হয়ৰানি, নিজৰ কাম উপেক্ষা কৰা বা পুৰুষসকলৰদ্বাৰা চুৰি হোৱা আদি বাধা অতিক্ৰম কৰিব লগা হৈছিল। জাতিগত আৰু নৃগোষ্ঠীয় সংখ্যালঘুসকলৰো দৰ্শন শাস্ত্ৰত পৰ্যাপ্ত প্ৰতিনিধিত্ব নাই। “মাইন’ৰিটিজ এণ্ড ফিল’ছফি (এমএপি)”, “আমেৰিকান ফিল’ছফিকেল এছ’চিয়েচন” আৰু “ছ’চাইটি ফ’ৰ উইমেন ইন ফিল’ছফি” আদি সংগঠনে একাডেমিক দৰ্শনত লিংগভিত্তিক অসাম্যতা দূৰ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰি আছে।
ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিত যুক্তৰাজ্য আৰু যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ কিছুমান মহাবিদ্যালয় আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ে মহিলাসকলক ভৰ্তি ল’বলৈ আৰম্ভ কৰে, যাৰ ফলত অধিকসংখ্যক মহিলা একাডেমিক গঢ় লৈ উঠে। তথাপি, ১৯৯০-ৰ দশকৰ যুক্তৰাষ্ট্ৰীয় শিক্ষা বিভাগৰ প্ৰতিৱেদন অনুসাৰে দৰ্শন শাস্ত্ৰত অতি কমসংখ্যক মহিলাই স্থান লাভ কৰে, আৰু মানবিক শাস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত দৰ্শন হৈছে আটাইতকৈ কম লিংগ-সমানুপাতিক ক্ষেত্ৰসমূহৰ অন্যতম।[4] কিছুমান অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে দৰ্শন বিভাগৰ শিক্ষক-কৰ্মচাৰীৰ ভিতৰত মহিলাৰ সংখ্যা মাত্ৰ ১৭ শতাংশলৈকে সীমাবদ্ধ।[5] ২০১৪ চনত “ইনচাইড হায়াৰ এডুকেশ্যন” আলোচনীএ দৰ্শন শাস্ত্ৰত ছাত্ৰী আৰু অধ্যাপিকাসকলৰ প্ৰতি দীৰ্ঘদিনীয়া নাৰীবিদ্বেষ আৰু যৌন হয়ৰানিৰ ইতিহাসৰ উল্লেখ কৰিছিল।[6] শেফিল্ড বিশ্ববিদ্যালয়ৰ দৰ্শন অধ্যাপিকা জেনিফাৰ চ’লে ২০১৫ চনত কৈছিল যে মহিলাসকলে হয়ৰানি, আক্ৰমণ বা প্ৰতিশোধমূলক ব্যৱহাৰৰ ফলত দৰ্শন ত্যাগ কৰিছে।[7]
১৯৯০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিত কানাডিয়ান ফিল’ছফিকেল এছ’চিয়েচনে দৰ্শন শাস্ত্ৰত লিংগভিত্তিক অসাম্যতা আৰু পক্ষপাতিত্বৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছিল।[8] ২০১৩ চনৰ জুন মাহত যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ এজন সমাজবিজ্ঞান অধ্যাপকে উল্লেখ কৰিছিল যে চাৰিটা খ্যাতনামা দৰ্শন আলোচনীত সাম্প্ৰতিক উদ্ধৃতিসমূহৰ ভিতৰত মহিলা লেখিকাৰ অংশ মাত্ৰ ৩.৬ শতাংশ। ষ্টেনফৰ্ড এনচাইক্ল’পিডিয়া অৱ ফিল’ছফিৰ সম্পাদকমণ্ডলীয়ে মহিলা দাৰ্শনিকসকলৰ অপৰ্যাপ্ত প্ৰতিনিধিত্বক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰি সম্পাদক আৰু লেখকসকলক মহিলা দাৰ্শনিকৰ অৱদান যথাযথভাৱে প্ৰতিফলিত কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে।[8] ইউজিন ছান পাৰ্কৰ মতে, দৰ্শন মূলতঃ শ্বেতাঙ্গ আৰু পুৰুষ-প্ৰধান; এই সমৰূপতা শাস্ত্ৰটোৰ প্ৰায় সকলো স্তৰত দেখা যায়। ছুজান প্ৰাইছে যুক্তি দিছে যে মানদণ্ডভুক্ত দাৰ্শনিক তালিকাখন এতিয়াও শ্বেতাঙ্গ পুৰুষসকলৰদ্বাৰা প্ৰধানভাৱে নিয়ন্ত্ৰিত, আৰু “প্ৰতিভা লিংগৰ সৈতে জড়িত” বুলি ধাৰণাক এতিয়াও আগবঢ়াই ৰাখে।[9] চ’লে কৈছে যে মানবিক শাস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ পুৰণি বিষয় দৰ্শন, তথাপি ই আটাইতকৈ অধিক পুৰুষ-প্ৰধান আৰু শ্বেতাঙ্গ-প্ৰধান; আন বিষয়সমূহত লিংগসমতা ওচৰ পাইছেও, কিন্তু দৰ্শনত এতিয়াও পুৰুষৰ আধিপত্য গণিততকৈও অধিক।
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ Duran, Jane. Eight women philosophers: theory, politics, and feminism. University of Illinois Press, 2005.
- ↑ "Why I Left Academia: Philosophy's Homogeneity Needs Rethinking – Hippo Reads". http://read.hipporeads.com/why-i-left-academia-philosophys-homogeneity-needs-rethinking/#.
- ↑ Haldane, John (June 2000). "In Memoriam: G. E. M. Anscombe (1919–2001)". The Review of Metaphysics খণ্ড 53 (4): 1019–1021.
- ↑ "Salary, Promotion, and Tenure Status of Minority and Women Faculty in U.S. Colleges and Universities."National Center for Education Statistics, Statistical Analysis Report, March 2000; U.S. Department of Education, Office of Education Research and Improvement, Report # NCES 2000–173; 1993 National Study of Postsecondary Faculty (NSOPF:93). See also "Characteristics and Attitudes of Instructional Faculty and Staff in the Humanities." National Center For Education Statistics, E.D. Tabs, July 1997. U.S. Department of Education, Office of Education Research and Improvement, Report # NCES 97-973; 1993 National Study of Postsecondary Faculty (NSOPF-93).
- ↑ U.S. Department of Education statistics in above-cited reports seem to put the number closer to 17%, but these numbers are based on data from the mid-1990s. Margaret Urban Walker's more recent article (2005) discusses the data problem and describes more recent estimates as an "(optimistically projected) 25–30 percent."
- ↑ "Unofficial Internet campaign outs professor for alleged sexual harassment, attempted assault". insidehighered.com. https://www.insidehighered.com/news/2014/05/19/unofficial-internet-campaign-outs-professor-alleged-sexual-harassment-attempted.
- ↑ Ratcliffe, Rebecca; Shaw, Claire (5 January 2015). "Philosophy is for posh, white boys with trust funds' – why are there so few women?". The Guardian. https://www.theguardian.com/higher-education-network/2015/jan/05/philosophy-is-for-posh-white-boys-with-trust-funds-why-are-there-so-few-women.
- 1 2 "Women in Philosophy: Problems with the Discrimination Hypothesis – National Association of Scholars". www.nas.org. Archived from the original on 2014-12-30. https://web.archive.org/web/20141230224741/http://www.nas.org/articles/women_in_philosophy_problems_with_the_discrimination_hypothesis। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-02-20.
- ↑ Price, Susan (13 May 2015). "Reviving the Female Canon". theatlantic.com. https://www.theatlantic.com/education/archive/2015/05/reviving-the-female-canon/393110/.