ধম্মপাল

ধম্মপাল দুজন বা তাতকৈ অধিক মহান থেৰাবাদ বৌদ্ধ ধাৰাভাষ্যকাৰৰ নাম।

কাঞ্চিপুৰমত জন্মগ্ৰহণ কৰা আগৰজনে গন্ধবংশ আৰু হিউৱেন-চাংৰ লেখা দুয়োটাৰে পৰাই জনা যায়^{[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন]} যে তেওঁ আধুনিক চেন্নাইৰ দক্ষিণে বদৰা তিত্থ বিহাৰত বাস কৰিছিল, আৰু চুটি নীতি-নিয়মৰ সাতখন গ্ৰন্থৰ টীকা লিখিছিল (প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে পদ্যৰে গঠিত) আৰু লগতে নেট্টিৰ টীকাও লিখিছিল, হয়তো আটাইতকৈ পুৰণি পালি কেননৰ বাহিৰৰ কাম। পিছৰ গ্ৰন্থখনৰ পৰা উদ্ধৃতি, আৰু আন সাতখনৰ ভিতৰত তিনিখনৰ গোটেইখিনি পালি টেক্সট ছ’চাইটিয়ে পালি ভাষাত প্ৰকাশ কৰিছে। এই ৰচনাসমূহে মহান শিক্ষণ, ব্যাখ্যাত্মক দক্ষতা আৰু সুস্থ বিচাৰ প্ৰদৰ্শন কৰে। কিন্তু শব্দৰ অৰ্থৰ কথা ক’বলৈ গ’লে, বা তেওঁৰ গ্ৰন্থসমূহৰ নৈতিক আমদানিৰ আলোচনাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ সময়ৰ সামাজিক ইতিহাসৰ বাবে মূল্যৱান লেখাসমূহৰ পৰা অতি কমেইহে সংগ্ৰহ কৰিব পৰা যায়। যদিও সম্ভৱতঃ জন্মৰ পৰা তামিল, তেওঁ সম্পাদনা কৰা গ্ৰন্থসমূহৰ আৰম্ভণিৰ শাৰীত ঘোষণা কৰিছে যে তেওঁ শ্ৰীলংকাৰ অনুৰাধাপুৰৰ মহান মঠৰ (মহা বিহাৰ) পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰিছিল আৰু ৰচনাসমূহে নিজেই এই কথা সকলো দিশতে নিশ্চিত কৰে।

আন এজন লেখক, যাক সম্ভৱতঃ ধম্মপাল বুলিও কোৱা হয়, যিহেতু দ্বাদশ শতিকাৰ দ্বাৰা তেওঁক একেই বুলি ধৰা হৈছিল, যদিও পণ্ডিতসকলে এই কথা মানি নলয়, তথাপিও তেওঁ দীঘ্ঘ, মজ্জিমা আৰু সংযুত নিকায়ৰ টীকাসমূহৰ ওপৰত উপটীকা লিখিছিল।^{[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন]}

তৃতীয় এজন ধম্মপালে অভিধম্মৰ হাতপুথি সক্চচাংখেপা লিখিছিল।^{[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন]}

উৎস

• Edmund Hardy in Zeitschrift der deutschen morgenlandischen Gesellschaft (1898), pp. 97 foll.
• Netti-ppakaranam: The guide, according to Kaccana Thera (ed. E. Hardy, London, Pali Text Society, 1902, ASIN B0000CLJ95), especially the Introduction, passim
• Theri Gatha Commentary, Peta Vatthu Commentary, and Vimna Vutthu Commentary, all three published by the Pali Text Society.
• K.R. Norman, Pali Literature, Otto Harrassowitz, Wiesbaden, 1983
• Oskar von Hinüber, Handbook of Pali Literature, Walter de Gruyter, Berlin, 1996