ধোকৰা

ধোকৰা (ডোক্ৰা বুলিও বানান কৰা হয়) হৈছে অলৌহ ধাতুৰ ঢালাইত লষ্ট ৱাক্স ব্যৱহাৰ কৰাৰ কৌশল। এই ধৰণৰ ধাতুৰ ঢালাই ভাৰতত ৪,০০০ বছৰতকৈও অধিক সময় ধৰি ব্যৱহাৰ হৈ আহিছে আৰু এতিয়াও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এনেধৰণৰ সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে মহেঞ্জো-দাৰোৰ ডেন্সিং গাৰ্লৰ প্ৰতিমূৰ্তি।^[1] আদিম সৰলতা, মোহনীয় লোককলা আৰু শক্তিশালী ৰূপৰ বাবে ধোকৰা শিল্পৰ সামগ্ৰীৰ ঘৰুৱা আৰু বিদেশী বজাৰত যথেষ্ট চাহিদা আছে। ধোকৰা ঘোঁৰা, হাতী, ময়ূৰ, উট, ধৰ্মীয় প্ৰতিমূৰ্তি, জোখ-মাখৰ বাটি, আৰু লেম্প-কাস্কেট আদিৰ অতিশয় শলাগ লোৱা হয়।^[2] তাম ভিত্তিক মিশ্ৰণ ঢালিবলৈ লষ্ট ৱাক্স কৌশল চীন, ইজিপ্ত, মালয়েছিয়া, নাইজেৰিয়া, মধ্য আমেৰিকা আদি ঠাইতো পোৱা গৈছে।

পদ্ধতি

লষ্ট ৱাক্স ঢালাইৰ মূল দুটা প্ৰক্ৰিয়া আছে: কঠিন ঢালাই আৰু ফুটা ঢালাই। প্ৰথমটো ভাৰতৰ দক্ষিণ অংশত প্ৰধান হোৱাৰ বিপৰীতে দ্বিতীয়টো মধ্য আৰু পূব ভাৰতত বেছিকৈ দেখা যায়। কঠিন ঢালাইত মাটিৰ আৰ্হি ব্যৱহাৰ কৰা নহয় বৰঞ্চ গলিত উপাদান সৃষ্টি কৰিবলৈ কঠিন মমৰ টুকুৰা ব্যৱহাৰ কৰা হয়; ফুটা ঢালাই কৰাটো অধিক পৰম্পৰাগত পদ্ধতি আৰু ইয়াত মাটিৰ আৰ্হি ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^[1]

লষ্ট ৱাক্সৰ ফুটা ঢালাই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰথম কামটো হ’ল মাটিৰ আৰ্হি এটা সাজি লোৱা, যিটো মোটামুটিভাৱে চূড়ান্ত ঢালাইত ওলোৱা ছবিখনৰ আকৃতিৰ। ইয়াৰ পিছত মাটিৰ আৰ্হিটো বিশুদ্ধ মম, ডামাৰা অৰিয়েণ্টেলিছ (অধিক সঠিকভাৱে ক’বলৈ গ’লে আগাথিছ ডাম্মাৰা) গছৰ ৰেজিন আৰু বাদামৰ তেলেৰে গঠিত মমৰ তৰপেৰে ঢাকি লোৱা হয়। তাৰ পিছত মমৰ ওপৰত আকৃতি আৰু ডিজাইন আৰু সজ্জাৰ সকলো সূক্ষ্ম বিৱৰণত খোদিত কৰা হয়। তাৰ পিছত ইয়াক মাটিৰ তৰপেৰে ঢাকি দি গৰম কৰা হয়, যাৰ ফলত ভিতৰৰপৰা মম গলিবলৈ লয়, ফলত ইয়াৰ ভিতৰত ঢালি দিয়াৰ ফলত হ’বলগীয়া ধাতুৰ বাবে এটা সাঁচ হৈ পৰে। গলিত মম নিষ্কাশনৰ বাবে নলী এটা দিয়া হয়। তাৰ পিছত মমৰ ঠাইত গলিত ধাতু ব্যৱহাৰ কৰা হয়, প্ৰায়ে কাঁহৰ টুকুৰাক মৌলিক কেঁচা-মাল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ঢালি দিয়া তৰল ধাতুটো সাঁচৰ মূল আৰু ভিতৰৰ পৃষ্ঠৰ মাজত কঠিন হৈ পৰে। ধাতুটোৱে তৰলটো ভৰাই মমৰদ্বাৰা কৰাৰ দৰেই আকৃতি লয়। তাৰ পিছত মাটিৰ বাহিৰৰ স্তৰটো ছিঙি পেলোৱা হয় আৰু ধাতুৰ আইকনটো পলিচ কৰি ইচ্ছা অনুসৰি সমাপ্ত কৰা হয়।^[1]^[3]