নজৰুল গীতি

নজৰুল সংগীত
কাজী নজৰুল ইছলামে নজৰুল গীতি শিকাইছে।
বুৎপত্তি	গীতৰ কথা আৰু সুৰ কাজী নজৰুল ইছলাম
সাংস্কৃতিক উৎপত্তি	কুৰি শতিকাৰ প্ৰথম ভাগত, বংগদেশ
আঞ্চলিক পট
বাংলাদেশ আৰু ভাৰত(পশ্চিম বংগ, ত্ৰিপুৰা, ঝাৰখণ্ড আৰু অসম)

নজৰুল গীতি বা নজৰুল সংগীত বাংলাদেশৰ জাতীয় কবি কাজী নজৰুল ইছলামে লিখা আৰু সুৰ কৰা গীতসমূহক বুজায়। নজৰুল গীতিত বিপ্লৱী ধাৰণাসমূহৰ লগতে অধিক আধ্যাত্মিক, দাৰ্শনিক আৰু ৰোমাণ্টিক বিষয়-বস্তুও অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। নজৰুলে প্ৰায় ৪,০০০টা গীত (গ্ৰামোফোন ৰেকৰ্ডকে ধৰি) লিখিছিল আৰু ৰচনা কৰিছিল, যিবোৰ বাংলাদেশ আৰু ভাৰতত বহুলভাৱে জনপ্ৰিয়। কিছুমান উল্লেখযোগ্য নজৰুল সংগীতৰ ভিতৰত বাংলাদেশৰ জাতীয় মাৰ্চিং গীত নতুনেৰ গান আৰু চান্দ ৰাত আৰু বাংলাদেশৰ ঈদ-উল-ফিটৰ উৎসৱ উদ্‌যাপনৰ ওপৰত বাংলা ইছলামিক গীত ও মন ৰমজানেৰ ঐ ৰোজাৰ শেষে।

পটভূমি

নজৰুল কম বয়সতে তীক্ষ্ণ কাব্য আৰু সংগীত প্ৰতিভাৰ লক্ষণ দেখুৱাইছিল আৰু লেটো গোট (লোক সংগীতৰ দল)ৰ সদস্য হৈ থকাৰ সময়তে গীত লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ককাক আৰু এটা “লেটো গোট’’ৰ নেতা কাজী বাজলে কৰিমৰ পিছত তেওঁ গীত ৰচনা আৰু সুৰত স্থাপন কৰাত বিশেষজ্ঞ হৈ পৰে। লেটো গোটত যোগদান কৰাটোৱে তেওঁৰ সংগীত কেৰিয়াৰ বৃদ্ধি কৰিছিল আৰু তেওঁৰ ভৱিষ্যত সংগীত জীৱন গঢ় দিয়াত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছিল। অতি কম বয়সতে তেওঁ বাংলা ভাষাৰ বাহিৰেও বিভিন্ন ভাষাৰ গীত ৰচনাত পাৰদৰ্শিতা দেখুৱাইছিল। শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ প্ৰতি আগ্ৰহ আৰু ইয়াৰ ওপৰত কিছু আয়ত্ত থকা ছিয়াৰছল স্কুলৰ শিক্ষক সতীশ কাঞ্জিলালক লগ পায়। সংগীতৰ প্ৰতি নজৰুলৰ অপ্ৰতিৰোধ্য প্ৰৱণতা লক্ষ্য কৰি মিষ্টাৰ কাঞ্জিলালে তেওঁক শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ কিছু শিক্ষা প্ৰদান কৰে। পিছলৈ নজৰুল বংগ ৰেজিমেণ্টৰ অধীনত কৰাচী বেৰেকত হাভিল্ডাৰ হিচাপে কাম কৰি থকাৰ সময়ত সংগীতৰ ওপৰত জ্ঞান বহল কৰিছিল। ৰেজিমেণ্টৰ লগত সংলগ্ন পঞ্জাৱৰ এজন ধৰ্মীয় শিক্ষকৰ সহায়ত তেওঁ পাৰ্চী ভাষা, সাহিত্য, সংগীতৰ বহুখিনি শিকিছিল।

নজৰুল ইছলামৰ সংগীত শৈলী

বিপ্লৱী গণসংগীত

ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু বাংলাদেশ মুক্তিযুদ্ধৰ সময়ত কাজী নজৰুল ইছলামৰ গণসংগীত আৰু কবিতাৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ হৈছে। শক্তিশালী আৰু শক্তিশালী শব্দ আৰু মনোমোহা সুৰৰ সৈতে সংগীত অতি প্ৰেৰণাদায়ক আৰু বৈপ্লৱিক প্ৰকৃতিৰ। ইয়াত সকলো কথাৰ চৰম সীমাৰ কথা কোৱা হৈছে। সেই গীতবোৰৰ কথাই উত্তেজক, কিয়নো ইয়াত ৰক্ষণশীলতাৰ বিৰুদ্ধে আৰু দৰ্শন আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ বহল পৰিমাপত জীৱনৰ বিষয়ে কথা কোৱা হৈছে। নজৰুলৰ গণসংগীতৰ সৌন্দৰ্য নিহিত হৈ আছে ইয়াৰ প্ৰকাশভংগীৰ স্বাধীনতাত, যিটোৱেও অপৰিসীম সমালোচনাৰ আকৰ্ষণ কৰিছিল। অৱশ্যে ইয়াৰ দৰ্শন বুজি পোৱাসকলে সাহস আৰু পোনপটীয়াতাক প্ৰশংসা কৰিছিল।

গজল

প্ৰেমগীতৰ এক প্ৰকাৰ পাৰ্চী গজলৰ পৰম্পৰাৰ সৈতে নজৰুলৰ পৰিচিতি এক অৰ্থত অতি তাৎপৰ্যপূৰ্ণ আছিল যে ই তেওঁৰ বাংলা গজল ৰচনাৰ সফল প্ৰচেষ্টাৰ ভিত্তি প্ৰশস্ত কৰিছিল; যিটো তেওঁ ১৯২৭–২৮ চনৰ পৰাই গ্ৰহণ কৰিছিল। বাংলা গজল, সম্পূৰ্ণৰূপে উল্লেখ কৰিব পাৰি, কেৱল কাজী নজৰুল ইছলামৰ এক উদ্ভাৱন। ই বাংলা সংগীতৰ মূলসুঁতিৰ পৰম্পৰাত ইছলামৰ প্ৰথম গণস্তৰীয় প্ৰৱৰ্তন হিচাপে কাম কৰিছিল।