নভিৰাজ

নভিৰাজ
চতুৰ্দশ কুলকাৰ
ৰজা নভি আৰু ৰাণী মাৰুদেৱীৰ ছবি (ফটো: খাজুৰাহো সংগ্ৰহালয়, মধ্যপ্ৰদেশ, ভাৰত)
অন্য নাম	নভিৰাজ
সন্তান	ঋষভ

ৰজা নভি বা নভি ৰায় আছিল অৱসৰপিনিৰ (জৈন ধৰ্মত মহাজাগতিক সময়চক্ৰৰ অৱনমিত অৰ্ধেক আৰু বৰ্তমান জগতখন যিটোত আছে বুলি কোৱা হয়)ৰ ১৪ নং বা শেষ কুলাকাৰ। বৰ্তমান অৱসৰপিনিৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ (জৈন ধৰ্মৰ প্ৰতিষ্ঠাপক) ঋষভনাথৰ পিতৃ। জৈন ধৰ্ম গ্ৰন্থ আদি পুৰাণৰ মতে নভিৰাজে ১ কোটি পূৰ্বাজীৱনত বাস কৰিছিল আৰু উচ্চতা ৫২৫ ধনুষ (দীঘল ধনু) আছিল।

জৈন সাহিত্যৰ মতে ভাৰতবৰ্ষক ঋষভনাথৰ পুত্ৰ ভৰতৰ নামেৰে ভাৰতবৰ্ষ নামেৰে নামাকৰণ কৰাৰ আগতে নভিবৰ্ষ (নভিৰ ভূমি) নামেৰে জনাজাত আছিল।

জীৱন

ৰজা নভি বা নভি ৰায় অৱসৰপিনিৰ চতুৰ্দশ বা শেষ কুলাকাৰ আছিল। তেওঁ পুৰুষসকলক নাভি (নাভিৰ নাড়ী) কাটিবলৈ শিকাইছিল আৰু সামাজিক ৰাজনীতিত সংগঠিত কৰিছিল। ৰজা নভিৰ ৰাণী মাৰুদেৱীয়ে ১৪টা শুভ সপোন দেখিছিল। যেতিয়া তেওঁ নিজৰ সপোনবোৰ ৰজাৰ আগত কোৱাত ৰজাই ক’লে যে তেওঁ তীৰ্থংকৰক জন্ম দিব। তাৰ পিছত তেওঁ বৰ্তমানৰ অৱসৰপিনিৰ প্ৰথম তীৰ্থংকৰ ঋষভনাথক জন্ম দিয়ে। জৈন গ্ৰন্থ আদি পুৰাণ অনুসৰি নভিৰাজে ১ কোটি পূৰ্বাজীৱন জীয়াই আছিল আৰু উচ্চতা ৫২৫ ধনুষ (দীঘল ধনু) আছিল। ভাগৱত পুৰাণত নভিক অন্যতম মনু হিচাপে চিত্ৰিত কৰা হৈছে। তেওঁক প্ৰথম মনু স্বয়ম্ভুৰ প্ৰপৌত্ৰ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।

জৈন সাহিত্য অনুসৰি ভাৰতবৰ্ষক ঋষভনাথৰ পুত্ৰ ভৰতৰ নামেৰে ভাৰতবৰ্ষ নামেৰে নামাকৰণ কৰাৰ আগতে নভিবৰ্ষ (নভিৰ ভূমি) নামেৰে জনাজাত আছিল।