নাইট্ৰজেনৰ অভাৱ

উদ্ভিদত নাইট্ৰজেনৰ অভাৱ কেতিয়াবা পৰিলক্ষিত হয়। উচ্চ কাৰ্বনযুক্ত জৈৱিক পদাৰ্থ যেনে কাঠৰ গুড়ি মাটিত যোগ কৰিলে এনে হ'ব পাৰে।^[1] মাটিত থকা জীৱই কাৰ্বনৰ উৎস ভাঙিবলৈ উপলব্ধ যিকোনো নাইট্ৰজেন ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ ফলত উদ্ভিদৰ বাবে নাইট্ৰজেন উপলব্ধ নহয়।^[1] ইয়াক মাটিৰপৰা নাইট্ৰজেন "লুট" বুলি জনা যায়। নাইট্ৰ’জেন স্থিৰ কৰা মাহজাতীয় শস্যৰ বাহিৰে সকলো শাক-পাচলি এই বিকাৰৰ প্ৰৱণতা থাকে।

কটা ঘাঁহক তৰপ(mulch) হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিলে বা সাৰৰ সৈতে প্ৰয়োগ কৰিলে নাইট্ৰজেনৰ অভাৱ ৰোধ কৰিব পাৰি। শীতকালত মাটি ঢাকিবলৈ ৰাই চৰা আদি সেউজীয়া সাৰৰ শস্য সিঁচিলে নাইট্ৰজেন লিচিং ৰোধ কৰাত সহায়ক হ’ব, আনহাতে শীতকালীন ঘাঁহৰ দৰে মাহজাতীয় শস্যই বায়ুমণ্ডলৰপৰা অতিৰিক্ত নাইট্ৰ’জেন ঠিক কৰিব।

তদুপৰি পথাৰত জলসিঞ্চনৰ ব্যৱস্থা বেয়া হোৱাৰ ফলত উদ্ভিদে নাইট্ৰজেন হেৰুৱাব পাৰে কাৰণ পথাৰ স্থবিৰ হৈ পৰিলে নাইট্ৰজেন বতাহত বাষ্পীভৱন হ'ব।^[2]

লক্ষণ

নাইট্ৰজেনৰ অভাৱৰ কিছুমান লক্ষণ (অনুপস্থিতি বা কম যোগান ধৰা) তলত দিয়া হ’ল:

উদ্ভিদৰ পাতত পত্ৰহৰিৎৰ পৰিমাণ কমি যায় যাৰ ফলত শেঁতা হালধীয়া ৰং (ক্ল’ৰ’ছিছ) হয়। পুৰণি পাতবোৰ সম্পূৰ্ণ হালধীয়া হৈ পৰে।
ফুল, ফল, প্ৰটিন আৰু ষ্টাৰচৰ পৰিমাণ কমি যায়। প্ৰটিন হ্ৰাস পালে বৃদ্ধি স্তব্ধ হৈ পৰে আৰু পাৰ্শ্বীয় কলিবোৰ নিস্তেজ হৈ পৰে।^[3]

ৰোগ

উদ্ভিদবোৰ পাতল আৰু শেঁতা দেখা যায়, আৰু এই অৱস্থাটোক সাধাৰণ অনাহাৰ বোলা হয়।^[3]

আলু উৎপাদনৰ ওপৰত প্ৰভাৱ

উদ্ভিদত নাইট্ৰজেনৰ অভাৱৰ লক্ষণসমূহ হ’ল পাতৰ সাধাৰণ ক্ল’ৰ’ছিছ, যিটো হ’ল যেতিয়া পাতবোৰ শেঁতা সেউজীয়া হৈ পৰে আৰু অভাৱী উদ্ভিদ গুৰুতৰভাৱে ওপৰলৈ কেকোৰা হয়।^[4] নাইট্ৰজেনৰ অভাৱৰ বাবেও পাত সৰু হৈ থাকে আৰু অকালতে তললৈ নামি যায়, যাৰ ফলত উদ্ভিদত সালোক সংশ্লেষণ কম হয়। ইয়াৰ উপৰিও ফচল কম আৰু সৰু গঠনৰ আলু হ’ব পাৰে। কন্দৰ আকাৰ আৰু উৎপাদন আৰু মাটিত উদ্ভিদৰ বাবে উপলব্ধ নাইট্ৰজেনৰ পৰিমাণৰ মাজত প্ৰত্যক্ষ সম্পৰ্ক আছে। ইয়াৰ ফলত পথাৰত মাটিত পৰ্যাপ্ত নাইট্ৰজেন থকাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ হৈ পৰে যাতে সমৃদ্ধিশালী শস্যৰ খেতি কৰিব পৰা যায়।^[5] কিন্তু মাটিত অতিৰিক্ত নাইট্ৰজেনো আলু উৎপাদনৰ বাবে ক্ষতিকাৰক হ'ব পাৰে, যাৰ ফলত শিপাবোৰ কিমান ভালদৰে বিকাশ হ'বলৈ সক্ষম হয় তাৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰে আৰু আলুৰ বৃদ্ধিৰ টিউবাৰাইজেচন পৰ্যায়ত কন্দ আৰম্ভ কৰাত পলম হ'ব পাৰে।^[6]

চিনাক্ত

নাইট্ৰজেনৰ অভাৱ দেখা পোৱা লক্ষণসমূহে কিছুমান উদ্ভিদ প্ৰজাতিৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াক তুলনামূলকভাৱে সহজে ধৰা পেলাবলৈ সক্ষম কৰে। লক্ষণসমূহ হ’ল গছৰ বৃদ্ধি বেয়া, আৰু পাতবোৰ শেঁতা সেউজীয়া বা হালধীয়া হৈ পৰে কাৰণ ইহঁতে পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ ক্ল’ৰ’ফিল তৈয়াৰ কৰিব নোৱাৰে। এই অৱস্থাত থকা পাতবোৰ ক্ল’ৰটিক বুলি কোৱা হয়। তলৰ পাতত (পুৰণি পাত) প্ৰথমে লক্ষণ দেখা যায়, কিয়নো উদ্ভিদে পুৰণি কলাৰ পৰা অধিক গুৰুত্বপূৰ্ণ সৰু কলালৈ নাইট্ৰজেন লৈ যাব।^[7] তথাপিও উদ্ভিদৰ বিভিন্ন অংশত নাইট্ৰজেনৰ অভাৱৰ লক্ষণ দেখা পোৱাৰ কথা কোৱা হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, চাহপাতৰ নাইট্ৰজেনৰ অভাৱ শিপাৰ বৃদ্ধিত মন্থৰতা আৰু সৰু পাত হালধীয়া হোৱাৰ দ্বাৰা চিনাক্ত কৰা হয়।^[8]

কিন্তু এই শাৰীৰিক লক্ষণসমূহ আন বহুতো আভ্যন্তৰীণ চাপৰ ফলতো হ’ব পাৰে, যেনে অন্যান্য পুষ্টিকৰ উপাদানৰ অভাৱ, বিষক্ৰিয়া, ঘাঁহনিনাশক আঘাত, ৰোগ, পোক-পৰুৱাৰ ক্ষতি বা পৰিৱেশৰ অৱস্থা। গতিকে উদ্ভিদৰ দৃশ্যমান লক্ষণসমূহৰ মূল্যায়নৰ উপৰিও পৰিমাণগত পৰীক্ষা কৰি নাইট্ৰজেনৰ অভাৱ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্যভাৱে ধৰা পৰে। এই পৰীক্ষাসমূহৰ ভিতৰত মাটিৰ পৰীক্ষা আৰু উদ্ভিদৰ কলা পৰীক্ষা আদি অন্তৰ্ভুক্ত।^[9]

উদ্ভিদৰ কলা পৰীক্ষাই ধ্বংসাত্মকভাৱে উদ্ভিদৰ নমুনা সংগ্ৰহ কৰে। কিন্তু ক্ল'ৰ'ফিলৰ পৰিমাণ জুখিও নাইট্ৰজেনৰ অভাৱ অবিনাশকাৰীভাৱে ধৰা পেলাব পাৰি।^[10]

ক্ল’ৰ’ফিলৰ পৰিমাণ পৰীক্ষাই কাম কৰে কাৰণ পাতৰ নাইট্ৰজেনৰ পৰিমাণ আৰু ক্ল’ৰ’ফিলৰ ঘনত্বৰ মাজত ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক আছে, যিটো আশা কৰা হ’ব কাৰণ পাতৰ নাইট্ৰ'জেনৰ অধিকাংশই ক্ল’ৰ’ফিল অণুত থাকে।^[11] ক্ল’ৰফিলৰ পৰিমাণ ক্ল’ৰ’ফিলৰ পৰিমাণ মিটাৰৰ সহায়ত ধৰা পেলাব পাৰি; এটা বহনযোগ্য যন্ত্ৰ যিয়ে পাতৰ সেউজীয়াতা জুখি ইয়াৰ আপেক্ষিক ক্ল'ৰ'ফিলৰ ঘনত্ব অনুমান কৰে।

ক্ল’ৰ’ফিলৰ পৰিমাণ ক্ল’ৰ’ফিল ফ্ল’ৰ’মিটাৰৰ সহায়তো মূল্যায়ন কৰিব পাৰি, যিয়ে নাইট্ৰ’জেন সীমিত হ’লে অধিক পৰিমাণে উৎপন্ন হোৱা ফেনলিক যৌগ চিনাক্ত কৰিবলৈ ক্ল’ৰ’ফিলৰ প্ৰতিসৰণ অনুপাত জুখিব পাৰে। সেয়েহে এই যন্ত্ৰসমূহৰ সহায়ত নাইট্ৰজেনৰ অভাৱৰ বাবে অবিনাশকাৰী পৰীক্ষা কৰিব পাৰি।

তথ্যসূত্ৰ

↑ ^1.0 ^1.1 "Compost Fundamentals: Compost Needs - Carbon Nitrogen Relationships". Archived from the original on 2023-02-02. https://web.archive.org/web/20230202171946/http://whatcom.wsu.edu/ag/compost/fundamentals/needs_carbon_nitrogen.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 2011-01-04.
↑ "Nitrogen Deficiency in plants Effect and Solution" (en-US, ur ভাষাত). Ali Agro Chemicals Pvt Ltd. 2022-12-18. https://aliagro.com.pk/nitrogen-deficiency-in-plants-and-solution/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2023-09-16.
↑ ^3.0 ^3.1 Pandey, S N; Sinha, B K (November 2009). "Mineral Nutrition". Plant Physiology (fourth সম্পাদনা). প্ৰকাশক 576Masjid Road, Jangpura, New Delhi-110014: VIKAS PUBLISHING HOUSE Pvt. Ltd.. পৃষ্ঠা. 125–126. ISBN 978-8125918790.
↑ "Idaho Nutrient Management - Potato". www.extension.uidaho.edu. http://www.extension.uidaho.edu/nutrient/crop_nutrient/potato.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-12-02.
↑ "Role of Nitrogen in Potato Production | N Deficiencies & Application | Yara". www.yara.us. Archived from the original on 2017-12-14. https://web.archive.org/web/20171214144104/http://www.yara.us/agriculture/crops/potato/key-facts/role-of-nitrogen/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-12-02.
↑ Network, University of Nebraska-Lincoln | Web Developer (2015-09-17). "Nitrogen | CropWatch". cropwatch.unl.edu. http://cropwatch.unl.edu/potato/peg_nitrogen। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-12-02.
↑ "Role Of Nitrogen In Plants". Archived from the original on 2022-03-08. https://web.archive.org/web/20220308123323/http://www.rainbowplantfood.com/agronomics/efu/nitrogen.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-01-23.
↑ "Soil & Nutrition | Upasi Tea Research Foundation (TRF)". http://www.upasitearesearch.org/soil-nutrition/.
↑ "CROP NUTRIENT DEFICIENCIES - TOXICITIES | Plant Nutrition | Nutrients". https://www.scribd.com/doc/15085476/CROP-NUTRIENT-DEFICIENCIES-TOXICITIES.
↑ Ji-Yong, Shi; Xiao-Bo, Zou; Jie-Wen, Zhao; Kai-Liang, Wang; Zheng-Wei, Chen; Xiao-Wei, Huang; De-Tao, Zhang; Holmes, Mel (2012-05-01). "Nondestructive diagnostics of nitrogen deficiency by cucumber leaf chlorophyll distribution map based on near infrared hyperspectral imaging". Scientia Horticulturae খণ্ড 138: 190–197. doi:10.1016/j.scienta.2012.02.024. ISSN 0304-4238.
↑ "G93-1171 Using a Chlorophyll Meter to Improve N Management". http://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2349&context=extensionhist.

[compost-1] 1.0 ^1.1 "Compost Fundamentals: Compost Needs - Carbon Nitrogen Relationships". Archived from the original on 2023-02-02. https://web.archive.org/web/20230202171946/http://whatcom.wsu.edu/ag/compost/fundamentals/needs_carbon_nitrogen.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 2011-01-04.

[2] "Nitrogen Deficiency in plants Effect and Solution" (en-US, ur ভাষাত). Ali Agro Chemicals Pvt Ltd. 2022-12-18. https://aliagro.com.pk/nitrogen-deficiency-in-plants-and-solution/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2023-09-16.

[asd-3] 3.0 ^3.1 Pandey, S N; Sinha, B K (November 2009). "Mineral Nutrition". Plant Physiology (fourth সম্পাদনা). প্ৰকাশক 576Masjid Road, Jangpura, New Delhi-110014: VIKAS PUBLISHING HOUSE Pvt. Ltd.. পৃষ্ঠা. 125–126. ISBN 978-8125918790.

[4] "Idaho Nutrient Management - Potato". www.extension.uidaho.edu. http://www.extension.uidaho.edu/nutrient/crop_nutrient/potato.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-12-02.

[5] "Role of Nitrogen in Potato Production | N Deficiencies & Application | Yara". www.yara.us. Archived from the original on 2017-12-14. https://web.archive.org/web/20171214144104/http://www.yara.us/agriculture/crops/potato/key-facts/role-of-nitrogen/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-12-02.

[6] Network, University of Nebraska-Lincoln | Web Developer (2015-09-17). "Nitrogen | CropWatch". cropwatch.unl.edu. http://cropwatch.unl.edu/potato/peg_nitrogen। আহৰণ কৰা হৈছে: 2016-12-02.

[7] "Role Of Nitrogen In Plants". Archived from the original on 2022-03-08. https://web.archive.org/web/20220308123323/http://www.rainbowplantfood.com/agronomics/efu/nitrogen.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-01-23.

[8] "Soil & Nutrition | Upasi Tea Research Foundation (TRF)". http://www.upasitearesearch.org/soil-nutrition/.

[9] "CROP NUTRIENT DEFICIENCIES - TOXICITIES | Plant Nutrition | Nutrients". https://www.scribd.com/doc/15085476/CROP-NUTRIENT-DEFICIENCIES-TOXICITIES.

[10] Ji-Yong, Shi; Xiao-Bo, Zou; Jie-Wen, Zhao; Kai-Liang, Wang; Zheng-Wei, Chen; Xiao-Wei, Huang; De-Tao, Zhang; Holmes, Mel (2012-05-01). "Nondestructive diagnostics of nitrogen deficiency by cucumber leaf chlorophyll distribution map based on near infrared hyperspectral imaging". Scientia Horticulturae খণ্ড 138: 190–197. doi:10.1016/j.scienta.2012.02.024. ISSN 0304-4238.

[11] "G93-1171 Using a Chlorophyll Meter to Improve N Management". http://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=2349&context=extensionhist.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]