নৌমতি বাজা
নৌমতি বাজা (ইংৰাজী: Naumati baaja) হ'ল নটা বাদ্যযন্ত্ৰৰ সামূহিক গোট৷[1] [2] এইটো পঞ্চা বাদ্যৰ বৃহত্তৰ ৰূপ, ইয়াত আৰু চাৰিটা বাদ্য সংযোজন কৰা হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত দমহা, ঝিয়ালি, তাম্কো, ঢোলক, চেহনাই, কৰ্ণাল, আৰু নৰসিংহ বাদ্যযন্ত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত, ইয়াৰে দুটাকৈ চেহনাই আৰু দমাহা৷ চেহনাই আৰু নৰসিংহ ফুঁৱাই, ডাঙৰ দমাহা, সৰু দমাহা, ঢোলক আৰু তাম্কো কোবাই, ঝ্যামতা আৰু মুজুৰাৰ সংঘৰ্ষ কৰি বজোৱা হয়। [3] এই বাদ্যযন্ত্ৰৰ গোটটোক নৌমতি বাজা বুলি কোৱা হয় কাৰণ নজন বাদ্যযন্ত্ৰবাদক, লোকশিল্পীয়ে একেলগে বাদ্যযন্ত্ৰ বজায়, সুৰ আৰু ছন্দৰ সংমিশ্ৰণ ঘটায়।[4][5]
নৌমতী বাদ্যযন্ত্ৰৰ চমু বিৱৰণ
[সম্পাদনা কৰক]চেহনাই
[সম্পাদনা কৰক]চেহনাই নৌমতি বাজাৰ মূল আকৰ্ষণ হ’ল ই যোৰকৈ আহে আৰু ইয়াৰ গঠন একে।[6] খুব পৰিশ্ৰমী লোকশিল্পীয়েহে এই বাদ্যযন্ত্ৰবিধ বজাব পাৰে, যিটো বাদ্যযন্ত্ৰ ফুঁৱাই আৰু ইয়াৰ আঠটা ফুটাৰ প্ৰতিটোতে আঙুলি লৰচৰ কৰি বাঁহীৰ দৰে বজাব পাৰি। যেতিয়া এটা চেহনাইত আঙুলি লৰচৰ কৰি বজায়, আনটোৱে কেৱল বজাই শব্দ উৎপন্ন কৰে। গতিকে শব্দ উৎপন্ন কৰা চেহনাইক পুৰুষ চেহনাই বুলি কোৱা হয় আৰু আঙুলি লৰচৰ কৰি জিভা যোগ কৰি বজোৱা চেহনাইক মাইকী চেহনাই বুলিও কোৱা হয়। বিশেষকৈ ৰূপ আৰু পিতলৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত চেহনাইয়ে আঠ ফুটাযুক্ত মুখৰ টুকুৰা নিৰ্মাণৰ জৰিয়তে ছয়ত্ৰিশটা ৰাগেৰে সমৃদ্ধ শব্দ উৎপন্ন কৰে।
ঢোলক
[সম্পাদনা কৰক]মাদলৰ সদৃশ এই বাদ্যটো এফালে হাতেৰে আৰু আনফালে সৰু লাঠিৰে আঘাত কৰিও বজোৱা হয়। ই আন বাদ্যযন্ত্ৰৰ ছন্দ ধৰি ৰখাৰ লগতে এটা ছন্দৰো কাম কৰে। ঢোলক প্ৰায় ডেৰ ফুট দীঘল কাঠ আৰু চামৰাৰ হয়৷
দমাহা
[সম্পাদনা কৰক]নৌমতি বাজাত দমাহা সৰ্ববৃহৎ বাদ্যযন্ত্ৰ। তাম আৰু চামৰাৰে নিৰ্মিত এই বাদ্যযন্ত্ৰ কাঠেৰে আঘাত কৰি বজোৱা হয়। ইয়াৰ শব্দ প্ৰচণ্ড আৰু কম্পনশীল প্ৰকৃতিৰ।
সৰু দমাহা
[সম্পাদনা কৰক]দমাহাৰ সৰু ৰূপটোক সানো দমাহা বা সৰু দমাহা বুলি কোৱা হয়।
বাউন্টাল
[সম্পাদনা কৰক]দমাহাৰ সমান আকাৰৰ কিন্তু সৰু দমাহাক বাউন্টাল বোলে। ইয়াৰ শব্দ ডাঙৰ দমাহাৰ দৰে প্ৰচণ্ড নহয়। ইয়াৰ আকাৰো ডাঙৰ দমাহাৰ তুলনাত সৰু, যাৰ বাবে ইয়াক দমাহাৰ সংগী বুলি গণ্য কৰা হয়।
তাম্কো
[সম্পাদনা কৰক]নৌমতি বাজাক ছন্দ প্ৰদান কৰা আন এটা বাদ্য হ’ল তাম্কো, যাৰ আকৃতি প্ৰায় সৰু দমাহাৰ দৰে। এই সৰু আৰু সুক্ষ্ম বাদ্যযন্ত্ৰটো সৰু কাঠৰ টুকুৰাৰে আঘাত কৰি বজোৱা হয়। চেহনাইৰ শব্দ সৃষ্টি হ’লেই তাম্কোৱে ছন্দ প্ৰদান কৰে আৰু আন বাদ্যযন্ত্ৰীসকলে বাদ্যযন্ত্ৰবোৰে বজাবলৈ আৰম্ভ কৰে। এইদৰে তাম্কো আৰু সৰু দমাহা ইটো সিটোৰ পৰিপূৰক বাদ্যযন্ত্ৰ। কেতিয়াবা বাদ্যযন্ত্ৰ আৰু বাদ্যযন্ত্ৰীৰ অভাৱৰ বাবে নৌমতি বাজাৰ এটা নোহোৱা হ’লেও বজোৱা হয়।
য়ালি
[সম্পাদনা কৰক]বাদ্যযন্ত্ৰৰ ছন্দ হেৰালে ছন্দ প্ৰদান কৰিবলৈ ব্ৰঞ্জৰ প্লেটৰ দৰে আকৃতিৰ বাদ্যযন্ত্ৰবিধ বজোৱা হয়৷
নৰসিংহ
[সম্পাদনা কৰক]তামৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত এই বাদ্যযন্ত্ৰ দুটা অংশৰে গঠিত যিবোৰ বজোৱাৰ সময়ত একেলগে সংযোগ কৰা হয়। নবজাই কঢ়িয়াই নিয়াৰ সময়ত সৰু অংশটো ডাঙৰ অংশৰ ভিতৰত ৰাখি কান্ধত কঢ়িয়াই নিয়া হয়। প্ৰাণীৰ শিঙৰ দৰে আকৃতিৰ এই বাদ্যযন্ত্ৰটো মাত্ৰ কেইজনমান দক্ষ বাদ্যযন্ত্ৰীয়েহে বজাব পাৰে।
কৰ্ণাল
[সম্পাদনা কৰক]বজাবলৈ আটাইতকৈ কঠিন বাদ্য হিচাপে পৰিচিত কৰ্ণাল হৈছে এটা পোন আৰু অলপ ডাঙৰ শিঙজাতীয় বাদ্য৷ তামৰ দ্বাৰা নিৰ্মিত কৰ্ণাল বাদ্যযন্ত্ৰ লামাসকলে ব্যৱহাৰ কৰা বাদ্যযন্ত্ৰৰ সৈতে মিল যদিও শব্দ বেলেগ। নৰসিংহৰ দৰে কৰ্ণালকো টুকুৰা-টুকুৰকৈ কঢ়িয়াই নিয়া হয় আৰু ভাঁজ কৰি বজোৱা হয়।
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ दर्नाल, रामशरण (सन् १९९०). "केही नेपाली वाद्यसमूह (बाजा)". सिएनएएस, त्रिभुवन विश्वविद्यालय খণ্ড १७: ५७–७३. Archived from the original on 2022-09-21. https://web.archive.org/web/20220921141057/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_17_01_03.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-11-14.
- ↑ "मानव समुदायकै सम्पत्ति हाे पञ्चैबाजा/नाैमती बाजा" (नेपाली ভাষাত). हिमाल खबर. Archived from the original on 2023-01-01. https://web.archive.org/web/20230101053802/https://www.himalkhabar.com/news/9205। আহৰণ কৰা হৈছে: 2023-01-01.
- ↑ पाण्डे, भगवती. "नौमती बाजा घन्काउँदै महिला" (नेपाली ভাষাত). सेतोपाटी. https://www.setopati.com/social/201316/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2023-01-01.[সংযোগবিহীন উৎস]
- ↑ "नौमती बाजाको संरक्षणमा जुटे ब्राह्मण समूह" (नेपाली ভাষাত). अनलाइन खबर. https://www.onlinekhabar.com/2019/01/737895। আহৰণ কৰা হৈছে: 2023-01-01.
- ↑ "नौमती बाजा बजाउँदै ब्राह्मण" (नेपाली ভাষাত). अन्नपूर्ण पोस्ट. https://annapurnapost.com/news/58719-58719। আহৰণ কৰা হৈছে: 2023-01-01.
- ↑ खनाल, प्रतीक्षा. "नौमती बाजाको बेलिविस्तार" (नेपाली ভাষাত). इमेज खबर. https://www.imagekhabar.com/news/8462/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2023-01-01.