সমললৈ যাওক

পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
নলাৰে বৈ যোৱা পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী

পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী (ভূমিৰ ওপৰেৰে হোৱা পানীৰ প্ৰৱাহ বা স্থলজ পানীৰ প্ৰৱাহ বুলিও কোৱা হয়) হৈছে নিৰ্দিষ্ট সুৰুঙাৰে বৈ যোৱা বা সোমাই যোৱাৰ (বা নদীৰ প্ৰৱাহ)ৰ বিপৰীতে মাটিৰ পৃষ্ঠৰ ওপৰেৰে বোৱা পানীৰ অসীমিত প্ৰৱাহ। যেতিয়া অতিৰিক্ত বৰষুণৰ পানী, ধুমুহাৰ পানী, গলিত পানী বা অন্যান্য উৎস, মাটিৰ গভীৰলৈ আৰু যথেষ্ট দ্ৰুতভাৱে প্ৰৱেশ কৰিব নোৱাৰে তেতিয়াই ইয়াৰ সৃষ্টি হয়। এনে হ’ব পাৰে যেতিয়া মাটিৰ সম্পূৰ্ণ ধাৰণ ক্ষমতালৈ পানীৰে পৰিপূৰ্ণ হয়, আৰু মাটিয়ে শোষণ কৰিব পৰাতকৈ বৰষুণ বেছিকৈ হয়। পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী প্ৰায়ে হোৱা দেখা যায় কাৰণ অভেদ্য অঞ্চলৰ (যেনে চাল আৰু ফুটপাথ) মাটিত পানী সোমাব নোৱাৰে। তদুপৰি, প্ৰাকৃতিক বা মানৱসৃষ্ট প্ৰক্ৰিয়াৰদ্বাৰা পানীৰ পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীও হ’ব পাৰে।[1]

পৃষ্ঠৰে বৈ যোৱা পানী জল চক্ৰৰ এটা প্ৰধান উপাদান। ই পানীৰদ্বাৰা মাটি খহনীয়া হোৱাৰ প্ৰধান কাৰক।[2][3] উমৈহতীয়া বিন্দুলৈ পানী ওলাই যোৱা পানী উৎপন্ন কৰা ভূমি অঞ্চলক নিষ্কাশন অৱবাহিকা বোলা হয়।

কোনো নলাত উপনীত হোৱাৰ আগতে মাটিৰ পৃষ্ঠত হোৱা পানীৰ পানী প্ৰদূষণৰ অবিন্দু উৎস হ’ব পাৰে, কিয়নো ই মানৱ সৃষ্ট দূষক বা প্ৰাকৃতিক প্ৰদূষণৰ ৰূপ (যেনে পচি যোৱা পাত) কঢ়িয়াই নিব পাৰে। পানীত থকা মানৱসৃষ্ট দূষকসমূহৰ ভিতৰত পেট্ৰলিয়াম, কীটনাশক, সাৰ আৰু অন্যান্য আদি অন্তৰ্ভুক্ত।[4] পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী বৈ যোৱা ফলত বহু কৃষি প্ৰদূষণ আৰু বেছি বেয়া হয়, যাৰ ফলত সুপোষণৰ সৃষ্টি কৰা পুষ্টিকৰ পদাৰ্থকে ধৰি কেইবাটাও প্ৰদূষণে নামনিলৈ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰে।

পানীয়ে খহনীয়া আৰু প্ৰদূষণৰ সৃষ্টি কৰাৰ উপৰি চহৰ অঞ্চলত পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী নগৰীয়া বান পানীৰ প্ৰধান কাৰণ, যাৰ ফলত সম্পত্তিৰ ক্ষতি, ভেটিত আৰ্দ্ৰতা আৰু বোকা, আৰু পথত বানপানী হ’ব পাৰে।

উৎপত্তি

[সম্পাদনা কৰক]
পাহাৰৰ ঢালৰ পৰা মাটি সংপৃক্ত হোৱাৰ পিছত পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী

পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীৰ সংজ্ঞা দিয়া হৈছে অৱক্ষেপন (বৰষুণ, বৰফ, তুষাৰপাত বা শিলাবৃষ্টি[5]) হিচাপে যি ভূ-পৃষ্ঠৰ তললৈ কেতিয়াও নোযোৱাকৈ পৃষ্ঠীয় ধাৰাত বৈ যায়।[6] ই বৰষুণ বা বৰফ গলনাংকৰ লগে লগে পৃষ্ঠৰ নৈত উপনীত হোৱা পানী আৰু বৰফৰ গোট বা হিমবাহৰ গলনাংকৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পানীতকৈ পৃথক।[7]

এইবোৰ স্থায়ীভাৱে গঠন হ’ব পৰাকৈ যথেষ্ট ঠাণ্ডা অঞ্চলতহে বৰফ আৰু হিমবাহৰ গলনাংক ঘটে। সাধাৰণতে বসন্ত কালত বৰফৰ গলনাংক শিখৰত উপনীত হয়[8] আৰু গ্ৰীষ্মকালত হিমবাহ হয়,[9] যাৰ ফলত ইয়াৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত নদীসমূহত প্ৰৱাহৰ সৰ্বোচ্চ পৰিমাণ বৃদ্ধি পায়।[10] বৰফ বা হিমবাহৰ গলনাংকৰ হাৰৰ নিৰ্ণায়ক কাৰক হ'ল বায়ুৰ উষ্ণতা আৰু সূৰ্যৰ পোহৰৰ সময় দুয়োটা।[11] ওখ পাহাৰীয়া অঞ্চলত ৰ’দঘাই দিনত সঘনাই নৈ উঠা আৰু ডাৱৰীয়া অঞ্চলত সঘনাই পৰে এই কাৰণে।

যিবোৰ অঞ্চলত, বৰফ নথকা অঞ্চলত বৰষুণৰ পানীৰ পৰাই পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী বৈ আহিব। কিন্তু সকলো বৰষুণেই পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী উৎপন্ন নকৰে কাৰণ মাটিত পৰাৰ লগে লগে লঘু বৰষুণৰ পানী মাটিয়ে শোষণ কৰিব পাৰে। অষ্ট্ৰেলিয়া আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ অতি প্ৰাচীন মাটিত,[12] গছৰ চুলি শিপাৰ অতি ঘন নেটৱৰ্ক থকা গুচ্ছিত শিপাবোৰে ইমানেই বৰষুণৰ পানী শোষণ কৰিব পাৰে যে যথেষ্ট পৰিমাণৰ বৰষুণৰ পিছতো পানীৰ বৈ যোৱাটো ৰোধ কৰিব পাৰে। এই অঞ্চলসমূহত কম উৰ্বৰতাত ফাটি যোৱা মাটিৰ বুকুতো পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী সৃষ্টি হ’বলৈ অধিক পৰিমাণৰ বৰষুণ আৰু সম্ভাৱ্য বাষ্পীভৱনৰ প্ৰয়োজন হয়, যাৰ ফলত অতি পৰিৱৰ্তনশীল (সাধাৰণতে ক্ষণস্থায়ী) নৈৰ সৈতে বিশেষ অভিযোজন ঘটে।

স্থলপথেৰে সোমোৱা অতিৰিক্ত প্ৰৱাহ

[সম্পাদনা কৰক]
গছ ব্যৱহাৰ কৰি ধুমুহা-বৰষুণৰ পানী ব্যৱস্থাপনা (এনিমেচন)

এনে হয় যেতিয়া কোনো পৃষ্ঠত বৰষুণৰ হাৰ মাটিত পানী প্ৰৱেশ কৰিব পৰা হাৰতকৈ বেছি হয়, আৰু যিকোনো উদং খাল ইতিমধ্যে ভৰাই পেলোৱা হয়। ইয়াক হৰ্টনিয়ান স্থলপৃষ্ঠ প্ৰৱাহ (ৰবাৰ্ট ই হৰ্টনৰ নামেৰে)[13] বা অসংপৃক্ত স্থলপথৰ প্ৰৱাহ বুলিও কোৱা হয়।[14] শুষ্ক আৰু অৰ্ধশুষ্ক অঞ্চলত এইটো বেছিকৈ দেখা যায়, য'ত বৰষুণৰ তীব্ৰতা অধিক হয় আৰু ভূপৃষ্ঠ বন্ধ কৰাৰ বাবে মাটিত প্ৰৱেশ ক্ষমতা হ্ৰাস পায়, বা চহৰ অঞ্চলত য'ত ফুটপাথৰ ফলত পানী মাটিৰ গভীৰলৈ প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিয়ে।[15]

ভূ-পৃষ্ঠভাগত অতিৰিক্ত প্ৰৱাহ

[সম্পাদনা কৰক]

যেতিয়া পানী মাটিত সংপৃক্ত হয় আৰু উদং দ ঠাই ভৰ্তি হয়, আৰু বৰষুণ অব্যাহত থাকে তেতিয়া বৰষুণৰ অতিৰিক্ত পানী তৎক্ষণাত পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী হৈ ওলাই যাব। মাটিৰ আৰ্দ্ৰতাৰ মাত্ৰাই পানী মাটিত সংপৃক্ত নোহোৱালৈকে সময়ক প্ৰভাবিত কৰা এটা কাৰক। এই পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীক চেচুৰেচন এক্সচেছ অভাৰলেণ্ড ফ্ল’,[15] চেচুৰেটেড অভাৰলেণ্ড ফ্ল’,[16] বা ডানে ৰানঅফ বুলি কোৱা হয়।[17]

মাটিৰ পূৰ্বৰ আৰ্দ্ৰতা

[সম্পাদনা কৰক]

বৰষুণৰ পিছত মাটিয়ে কিছু পৰিমাণে আৰ্দ্ৰতা ধৰি ৰাখে। এই অৱশিষ্ট পানীৰ আৰ্দ্ৰতাই মাটিৰ গভীৰলৈ পানীৰ অনুপ্ৰৱেশ ক্ষমতাত প্ৰভাৱ পেলায়। পৰৱৰ্তী বৰষুণৰ পৰিঘটনাৰ সময়ত অনুপ্ৰৱেশ ক্ষমতাৰ ফলত মাটি বেলেগ হাৰত পৰিপূৰ্ণ হ’ব। পূৰ্বতে মাটিৰ আৰ্দ্ৰতাৰ মাত্ৰা যিমানেই বেছি হ’ব সিমানেই সোনকালে মাটি পানীপূৰ্ণ হৈ পৰে। মাটি এবাৰ পানীপূৰ্ণ হ’লে পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী ওলাই যায়। গতিকে মধ্যম আৰু কম তীব্ৰতাৰ ধুমুহা-বৰষুণৰ পিছত মাটিৰ আৰ্দ্ৰতা নিয়ন্ত্ৰণৰ ক্ষেত্ৰত পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী এক উল্লেখযোগ্য কাৰক।[18]

ভূপৃষ্ঠৰ তলৰপৰা উভতি অহা প্ৰৱাহ

[সম্পাদনা কৰক]

পাহাৰৰ ওপৰৰ এঢলীয়া অংশত পানীয়ে মাটিত প্ৰৱেশ কৰাৰ পাছত পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী মাটিৰ মাজেৰে পাৰ্শ্বীয়ভাৱে বৈ যাব পাৰে, আৰু এটা নলাৰ ওচৰলৈ বাহিৰলৈ ওলাই যাব পাৰে (মাটিৰপৰা ওলাই যাব পাৰে)। ইয়াক ছাবছাৰ্ফেচ ৰিটাৰ্ণ ফ্ল’ বা থ্ৰুফ্ল’ বোলা হয়।

ই বৈ যোৱাৰ লগে লগে পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীৰ পৰিমাণ কেইবাটাও সম্ভাৱ্য উপায়েৰে হ্ৰাস পাব পাৰে:ইয়াৰ এটা সৰু অংশ বাষ্পীভৱন হ’ব পাৰে; পানী সাময়িকভাৱে মাইক্ৰ’ট’প’গ্ৰাফিক ডিপ্ৰেছনত জমা হৈ থাকিব পাৰে; আৰু স্থলপথেৰে বৈ যোৱাৰ লগে লগে ইয়াৰ এটা অংশ প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে। যিকোনো বাকী থকা পৃষ্ঠীয় পানী অৱশেষত কোনো গ্ৰহণকাৰী জলভাগ যেনে নদী, হ্ৰদ, মোহনা বা সাগৰলৈ বৈ যায়।[19]

মানুহৰ প্ৰভাৱ

[সম্পাদনা কৰক]
বৰষুণৰ পানীয়ে উটুৱাই নিয়াৰ ফলত স্থানীয় নৈবোৰত দূষিত হয়
চহৰৰ পৃষ্ঠ-প্ৰৱাহিত পানীৰ ধাৰ

নগৰীকৰণে অধিক অভেদ্য পৃষ্ঠ যেনে ফুটপাথ আৰু অট্টালিকাৰ সৃষ্টি কৰি পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীৰ পৰিমাণ বৃদ্ধি কৰে। ইবোৰে মাটিৰ মাজেৰে জলধাৰালৈ পানী সোমাবলৈ নিদিয়ে। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াক পোনপটীয়াকৈ নৈ বা ধুমুহা-বৰষুণৰ পানীৰ বৈ যোৱা নলাত জোৰকৈ সুমুৱাই দিয়া হয়, যাৰ ফলত কৃত্ৰিম বন্যা নহ’লেও খহনীয়া আৰু প্ৰদূষণৰ ডাঙৰ সমস্যা হ’ব পাৰে। বৰষুণৰ পানী পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী হৈ বৈ যোৱাৰ ফলত ভূ-গৰ্ভস্থ পানী পুনৰ ভৰ্তিকৰণ হ্ৰাস পায়, যাৰ ফলত পানীৰ স্তৰ কমি যায় আৰু খৰাং পৰিস্থিতি, বিশেষকৈ কৃষি, কৃষক আৰু পানীৰ বাবে কুঁৱাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আন লোকৰ বাবে অধিক বেয়া হয়।[20]

যেতিয়া মানুহৰদ্বাৰা সৃষ্টি হোৱা দূষক পদাৰ্থবোৰ দ্ৰৱীভূত হয় বা বৈ যোৱা পানীত স্থলবন্দী হয়, তেতিয়া মানুহৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰি পানী প্ৰদূষণৰ সৃষ্টি হয়। এই প্ৰদূষকৰ বোজাই বিভিন্ন পানী গ্ৰহণকাৰী উৎস যেনে নৈ, নদী, হ্ৰদ, মোহনা আৰু সাগৰত উপনীত হ’ব পাৰে আৰু ফলত এই জল ব্যৱস্থা আৰু ইয়াৰ সম্পৰ্কীয় পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ পানীৰ ৰসায়ন বিজ্ঞানৰ পৰিৱৰ্তন ঘটে।[21]

মানৱ কৰ্মৰ দ্বাৰা বায়ুমণ্ডলত সেউজ গৃহ গেছ সংযোজনৰ মাত্ৰা বঢ়াৰ লগেলগে জলবায়ুৰ পৰিৱৰ্তন অব্যাহত হোৱা আৰু বায়ুমণ্ডলৰ জলীয় বাষ্পৰ ক্ষমতা বৃদ্ধিৰ লগে লগে বৰষুণৰ ধৰণ সলনি হোৱাৰ আশা কৰা হৈছে। ইয়াৰ প্ৰত্যক্ষ পৰিণতি পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী পৰিমাণৰ ওপৰত পৰিব।[22]

নগৰীয়া পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী

[সম্পাদনা কৰক]
Urban runoff flowing into a storm drain
Willow hedge strengthened with fascines for the limitation of runoff, north of France
Soil erosion by water on intensively-tilled farmland

নগৰীয়া পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী, জলসিঞ্চন আৰু গাড়ী ধোৱা[23]কাৰ্য নগৰীকৰণৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী। ভূমি উন্নয়নৰ সময়ত অভেদ্য পৃষ্ঠ (ৰাস্তা, পাৰ্কিং চৌহদ আৰু ফুটপাথ) নিৰ্মাণ কৰা হয়। বৰষুণ, ধুমুহা-বৰষুণ আৰু অন্যান্য বৃষ্টিপাতৰ সময়ত এই পৃষ্ঠভাগে (এছফাল্ট আৰু কংক্ৰিটৰ দৰে সামগ্ৰীৰপৰা নিৰ্মিত) ছাদৰ ওপৰত প্ৰদূষিত ধুমুহা-বৰষুণৰ পানী মাটিৰ গভীৰলৈ সোমোৱাৰ পৰিৱৰ্তে ধুমুহা-বৰষুণৰ পানী যোৱা নলালৈ লৈ যায়।[24]

ইয়াৰ ফলত পানীৰ স্তৰ তললৈ নামি যায় (কাৰণ ভূ-গৰ্ভস্থ পানী পুনৰ ভৰ্তিকৰণ হ্ৰাস পায়) আৰু বানৰ সৃষ্টি হয় কাৰণ পৃষ্ঠত পানীৰ পৰিমাণ বেছি থাকে।[25][26] বেছিভাগ পৌৰসভাৰ পানী যোৱা নলা ব্যৱস্থাই অপৰিশোধিত ধুমুহা-বৰষুণৰ পানী নৈ, নদী আৰু উপসাগৰলৈ নিৰ্গত কৰে। এই অতিৰিক্ত পানীয়ে বেছমেণ্ট বেকআপৰ জৰিয়তে আৰু বিল্ডিঙৰ দেৱাল আৰু মজিয়াৰ মাজেৰে ছিটিকি যোৱাৰ জৰিয়তেও মানুহৰ সম্পত্তিত প্ৰৱেশ কৰিব পাৰে। চহৰৰ পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী বিশ্বজুৰি নগৰীয়া সম্প্ৰদায়ৰ নগৰীয়া বান আৰু পানী প্ৰদূষণৰ এক প্ৰধান উৎস হ’ব পাৰে।

ঔদ্যোগিক বৰ্ষাজল

[সম্পাদনা কৰক]

ঔদ্যোগিক বৰ্ষাজল হৈছে বৰষুণৰ পৰা হোৱা পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী (বৰষুণ, বৰফ, তুষাৰপাত, ঠাণ্ডা বৰষুণ বা শিলাবৃষ্টি) যি ঔদ্যোগিক স্থানত (যেনে উৎপাদন সুবিধা, খনি, বিমানবন্দৰ) পতিত হয়। এই পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী প্ৰায়ে ঠাইতে থকা বা সংৰক্ষণ কৰা সামগ্ৰীৰ দ্বাৰা প্ৰদূষিত হয় আৰু পানী নিৰ্গমনৰ সুবিধাসমূহ এইবোৰৰ বাধাৰ বাবে নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলগীয়া হয়।[27][28]

ঔদ্যোগিক বৰ্ষাজল ফলপ্ৰসূভাৱে পৰিচালনা কৰিবলৈ সুবিধাসমূহে দুটা উত্তম ব্যৱস্থাপনা পদ্ধতি (বিএমপি) ব্যৱহাৰ কৰে, যাৰ লক্ষ্য হৈছে প্ৰদূষকক বৈ যোৱা পানীত প্ৰৱেশ কৰাত বাধা দিয়া আৰু ঠাইৰ পৰা মুক্ত হোৱাৰ আগতে পানী পৰিশোধন কৰা। সাধাৰণ প্ৰতিৰোধমূলক পদক্ষেপসমূহৰ ভিতৰত পৰিষ্কাৰ কৰ্মক্ষেত্ৰসমূহ ৰক্ষণাবেক্ষণ কৰা, নিয়মিত সঁজুলি পৰীক্ষা কৰা, সামগ্ৰীসমূহ সঠিকভাৱে সংৰক্ষণ কৰা, ছিটিকি পৰা ৰোধ কৰা আৰু প্ৰদূষণ প্ৰতিৰোধ কৌশলৰ ওপৰত কৰ্মচাৰীসকলক প্ৰশিক্ষণ দিয়া আদি অন্তৰ্ভুক্ত।[29]

ধুমুহা-বৰষুণৰ পানী পৰিশোধন কৰিবলৈ সুবিধাসমূহে গাঁথনিগত নিয়ন্ত্ৰণ যেনে ডিটেনচন আৰু ৰিটেনচন পুখুৰী, নিৰ্মিত জলাশয়, ফিল্টাৰ ব্যৱস্থা, বা তেল-পানী বিভাজক স্থাপন কৰিব পাৰে। এই ব্যৱস্থাসমূহে কঠিন পদাৰ্থসমূহ স্থাপন কৰি, পানী ফিল্টাৰ কৰি বা পানী নিৰ্গত হোৱাৰ আগতে প্ৰাকৃতিক পৰিশোধন প্ৰক্ৰিয়াক সমৰ্থন কৰি প্ৰদূষণ হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰে।[30]

পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীৰ প্ৰভাৱ

[সম্পাদনা কৰক]

খহনীয়া আৰু নিক্ষেপ

[সম্পাদনা কৰক]

পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী বৈ যোৱাৰ ফলত পৃথিৱীৰ পৃষ্ঠভাগত খহনীয়া হ’ব পাৰে; যথেষ্ট দূৰৈত খহনীয়াই কঢ়িয়াই নিয়া পদাৰ্থ জমা হ’ব পাৰে। পানীৰদ্বাৰা মাটি খহনীয়াৰ মূল চাৰি প্ৰকাৰ: ছিটিকি পৰা খহনীয়া, শ্বীট খহনীয়া, ৰিল খহনীয়া আৰু গুলী খহনীয়া। মাটিৰ পৃষ্ঠৰ সৈতে বৰষুণৰ টোপালৰ যান্ত্ৰিক সংঘৰ্ষৰ ফলত ছিটিকি খহনীয়া হয়: মাটিৰ কণা যিবোৰ আঘাতৰ ফলত স্থানচ্যুত হয় তাৰ পিছত পৃষ্ঠৰে প্ৰৱাহিত পানীৰ সৈতে গতি কৰে। শ্বীট খহনীয়া হৈছে কোনো সুনিৰ্দিষ্ট নলা অবিহনে বৈ যোৱা পানীৰদ্বাৰা পলসৰ স্থলপথেৰে পৰিবহণ কৰা। মাটিৰ পৃষ্ঠৰ ৰুক্ষতাৰ ফলত পানীৰ পানী সংকীৰ্ণ প্ৰৱাহৰ পথত কেন্দ্ৰীভূত হ’ব পাৰে: এইবোৰ ছিদ্ৰ হোৱাৰ লগে লগে গঠন হোৱা সৰু কিন্তু সুনিৰ্দিষ্ট নলাবোৰক ৰিল বুলি জনা যায়। এই নলাবোৰ এক চেণ্টিমিটাৰ বহল বা কেইবা মিটাৰ সমান ডাঙৰ হ’ব পাৰে। যদি পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীয়ে ৰিলবোৰ ছিঙি ডাঙৰ কৰি থাকে তেন্তে শেষত ইহঁতে ডাঙৰ হৈ খাল হৈ পৰিব পাৰে। গুলী খহনীয়াই কম সময়ৰ ভিতৰতে বৃহৎ পৰিমাণৰ খহনীয়া পদাৰ্থ পৰিবহণ কৰিব পাৰে।

সাধাৰণতে খহনীয়াৰ ফলত শস্যৰ উৎপাদনশীলতা হ্ৰাস পায় আৰু এই প্ৰভাৱসমূহ মাটি সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত অধ্যয়ন কৰা হয়। বৈ যোৱা পানীত কঢ়িয়াই অনা মাটিৰ কণাবোৰৰ আকাৰ প্ৰায় ০.০০১ মিলিমিটাৰৰপৰা ১.০ মিলিমিটাৰ ব্যাসৰ ভিন্ন হয়। ডাঙৰ কণাবোৰ কম পৰিবহণ দূৰত্বত থিতাপি লয়, আনহাতে সৰু কণাবোৰ পানীৰ স্তম্ভত ওলমি থকা দীঘলীয়া দূৰত্বত কঢ়িয়াই নিব পাৰি। সৰু সৰু কণা থকা পলিময় মাটিৰ খহনীয়াই ঘোলা সৃষ্টি কৰে আৰু পোহৰৰ সংক্ৰমণ হ্ৰাস কৰে, যিয়ে জলজ পৰিৱেশ তন্ত্ৰত ব্যাঘাত জন্মায়।

দেশৰ সমগ্ৰ অংশবোৰ খহনীয়াৰ ফলত অনুৎপাদনশীল হৈ পৰিছে। মাদাগাস্কাৰৰ উচ্চ কেন্দ্ৰীয় মালভূমিত, সেই দেশৰ ভূমিৰ প্ৰায় দহ শতাংশ, কাৰ্যতঃ সমগ্ৰ ভূ-প্ৰকৃতি গছ-গছনিৰপৰা বঞ্চিত, সাধাৰণতে ৫০ মিটাৰতকৈ অধিক গভীৰ আৰু এক কিলোমিটাৰ বহল খহনীয়া খালী খাল আছে। শ্বিফ্টিং খেতি হৈছে এক কৃষি ব্যৱস্থা যিয়ে কেতিয়াবা বিশ্বৰ কিছুমান অঞ্চলত কটা-পোৰা কৃষি পদ্ধতিও অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। খহনীয়াৰ ফলত উৰ্বৰ ওপৰৰ মাটিৰ ক্ষতি হয় আৰু ইয়াৰ উৰ্বৰতা আৰু কৃষিজাত সামগ্ৰীৰ গুণগত মান হ্ৰাস পায়।

আধুনিক ঔদ্যোগিক কৃষি খহনীয়াৰ আন এক প্ৰধান কাৰণ। আমেৰিকাৰ কৰ্ণ বেল্টৰ এক তৃতীয়াংশতকৈও অধিক অংশই ইয়াৰ ভূ-পৃষ্ঠৰ মাটি সম্পূৰ্ণৰূপে হেৰুৱাই পেলাইছে।[31] চহ নকৰা কৃষি পদ্ধতিলৈ সলনি হ'লে আমেৰিকাৰ কৃষিক্ষেত্ৰৰপৰা মাটিৰ খহনীয়া ৭০ শতাংশতকৈ অধিক হ্ৰাস পাব।[32]

পৰিৱেশত প্ৰভাৱ

[সম্পাদনা কৰক]

পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানী বৈ যোৱাৰ লগত জড়িত প্ৰধান পৰিৱেশজনিত সমস্যাসমূহ হ’ল এই ব্যৱস্থাসমূহলৈ পানী প্ৰদূষক পৰিবহণৰ জৰিয়তে পৃষ্ঠীয় পানী, ভূ-গৰ্ভস্থ পানী আৰু মাটিৰ ওপৰত হোৱা প্ৰভাৱ। শেষত এই পৰিণতিসমূহ মানৱ স্বাস্থ্যৰ বিপদ, পৰিৱেশ তন্ত্ৰৰ বিঘিনি আৰু জলসম্পদৰ ওপৰত গুণাগুণৰ প্ৰভাৱলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। পানীৰ সোঁতৰপৰা উদ্ভৱ হোৱা পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীত আটাইতকৈ বেছি প্ৰভাৱ পেলোৱা কিছুমান দূষক পদাৰ্থ হ’ল পেট্ৰলিয়াম পদাৰ্থ, ঘাঁহনিনাশক আৰু সাৰ। ১৯৬০ চনৰপৰাই কীটনাশক আৰু অন্যান্য দূষক পদাৰ্থৰ পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীৰদ্বাৰা পৰিমাণগত গ্ৰহণৰ ওপৰত অধ্যয়ন কৰা হৈছে আৰু পানীৰ সৈতে কীটনাশকৰ সংস্পৰ্শৰ আৰম্ভণিতে ফাইটোটক্সিঁচিটি বৃদ্ধি কৰা বুলি জনা গৈছিল।[33]

পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীৰ ক্ষেত্ৰত ইয়াৰ প্ৰভাৱ পানী প্ৰদূষণলৈ পৰিণত হয়, কিয়নো নৈ আৰু নদীসমূহে বিভিন্ন ৰাসায়নিক পদাৰ্থ বা পলস কঢ়িয়াই অনা পানীৰ পানী লাভ কৰিছে। যেতিয়া পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীক খোৱাপানীৰ যোগান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়, তেতিয়া স্বাস্থ্যজনিত বিপদ আৰু বিশুদ্ধ খোৱাপানীৰ গুণাগুণ (অৰ্থাৎ দুৰ্গন্ধ, ৰং আৰু ঘোলা প্ৰভাৱ)ৰ ক্ষেত্ৰত আপোচ কৰিব পাৰি। দূষিত পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীয়ে ইহঁতে আয়োজন কৰা জলজ প্ৰজাতিৰ বিপাকীয় প্ৰক্ৰিয়া সলনি কৰাৰ আশংকা কৰে; এই পৰিৱৰ্তন মৃত্যুৰ কাৰণো হ'ব পাৰে, যেনে মাছৰ মৃত্যু, বা উপস্থিত জনসংখ্যাৰ ভৰসাম্য সলনি কৰিব পাৰে। আন বিশেষ প্ৰভাৱসমূহ হ’ল প্ৰাণীৰ সংগম, পোনা মেলা, কণী আৰু পলুৰ জীৱন-ধাৰণ ক্ষমতা, নতুন প্ৰজন্ম বৰ্তি থকা আৰু উদ্ভিদৰ উৎপাদনশীলতা। কিছুমান গৱেষণাৰপৰা দেখা গৈছে যে ডিডিটিৰ দৰে কীটনাশকক পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীয়ে নি মাছৰ প্ৰজাতিৰ লিংগ জিনীয়ভাৱে সলনি কৰিব পাৰে, যিয়ে মতা মাছক মাইকী মাছলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে।[34]

বনাঞ্চলৰ ভিতৰত হোৱা পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীয়ে হ্ৰদসমূহক খনিজ নাইট্ৰজেন আৰু ফছফৰাছৰ অধিক বোজাৰ যোগান ধৰিব পাৰে যাৰ ফলত ইউট্ৰফিকেচন হয়। শংকুজাতীয় অৰণ্যৰ ভিতৰৰ বৈ যোৱা পানীও হিউমিক এচিডেৰে সমৃদ্ধ আৰু ইয়াৰ ফলত জলভাগৰ আৰ্দ্ৰতা হ'ব পাৰে।[35] ইয়াৰ উপৰি ক্ৰান্তীয় আৰু উপক্ৰান্তীয় অঞ্চলৰ উচ্চ স্থান আৰু নতুন দ্বীপসমূহত মাটিৰ খহনীয়াৰ হাৰ অধিক হ’ব পাৰে আৰু উপকূলীয় সাগৰলৈও বৃহৎ সামগ্ৰীৰ প্ৰৱাহৰ অৰিহণা যোগায়। পলসৰ পুষ্টিকৰ পদাৰ্থ, কাৰ্বন আৰু দূষক পদাৰ্থৰ ভূমিৰপৰা উৎপন্ন হোৱা এনে পানীয়ে বিশ্বৰ জৈৱ-ভূ-ৰাসায়নিক চক্ৰ আৰু সাগৰীয় আৰু উপকূলীয় পৰিৱেশ তন্ত্ৰত বৃহৎ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।[36]

ভূ-গৰ্ভস্থ পানীৰ ক্ষেত্ৰত মূল বিষয়টো হ’ল খোৱাপানীৰ দূষণ, যদিহে জলধাৰাটো মানুহৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে বিমূৰ্ত কৰা হয়। মাটিৰ দূষণৰ সন্দৰ্ভত ক’বলৈ গ’লে বৈ যোৱা পানীৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ চিন্তাৰ পথ থাকিব পাৰে। প্ৰথমতে, বৈ যোৱা পানীয়ে মাটিৰ দূষক পদাৰ্থ উলিয়াই পানী প্ৰদূষণৰ ৰূপত আৰু অধিক সংবেদনশীল জলজ বাসস্থানলৈ লৈ যাব পাৰে। দ্বিতীয়তে, পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত পানীয়ে মাটিত দূষক পদাৰ্থ জমা কৰি স্বাস্থ্য বা পৰিৱেশগত পৰিণতিৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।

তথ্যসূত্ৰ

[সম্পাদনা কৰক]
  1. ↑ "runoff" (en ভাষাত). National Geographic Society. 2011-01-21. http://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/runoff/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2021-02-19.
  2. ↑ Ronnie Wilson, The Horton Papers (1933)
  3. ↑ Keith Beven, Robert E. Horton's perceptual model of infiltration processes, Hydrological Processes, Wiley Intersciences DOI 10:1002 hyp 5740 (2004)
  4. ↑ L. Davis Mackenzie and Susan J. Masten, Principles of Environmental Engineering and Science আই.এচ.বি.এন. 0-07-235053-9
  5. ↑ Jackson, Julia A., ed (1997). "precipitation". Glossary of geology. (Fourth সম্পাদনা). প্ৰকাশক Alexandria, Virginia: American Geological Institute. ISBN 0922152349.
  6. ↑ Jackson 1997, "surface runoff".
  7. ↑ Jackson 1997, "direct runoff".
  8. ↑ "Snowmelt Runoff and the Water Cycle". United States Geological Survey. https://www.usgs.gov/special-topic/water-science-school/science/snowmelt-runoff-and-water-cycle?qt-science_center_objects=0#qt-science_center_objects। আহৰণ কৰা হৈছে: 5 November 2021.
  9. ↑ Koboltschnig, Gernot R.; Schöner, Wolfgang; Zappa, Massimiliano; Holzmann, Hubert (2007). "Contribution of glacier melt to stream runoff: if the climatically extreme summer of 2003 had happened in 1979…". Annals of Glaciology খণ্ড 46 (1): 303–308. doi:10.3189/172756407782871260.
  10. ↑ Huston, Mike. "Snowmelt and Peak Streamflow Relationships for the Big Wood River in Southeast Idaho". National Weather Service. https://www.weather.gov/media/wrh/online_publications/TAs/TA1801.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 5 November 2021.
  11. ↑ Van Mullem, Joseph A.; Garen, David. "Snowmelt". National Engineering Handbook. 630. U.S. Department of Agriculture. Archived from the original on 6 November 2021. https://web.archive.org/web/20211106051851/https://directives.sc.egov.usda.gov/OpenNonWebContent.aspx?content=17753.wba। আহৰণ কৰা হৈছে: 5 November 2021.
  12. ↑ McMahon T.A. and Finlayson, B.; Global Runoff: Continental Comparisons of Annual Flows and Peak Discharges আই.এচ.বি.এন. 3-923381-27-1
  13. ↑ Failache, Moisés Furtado; Zuquette, Lázaro Valentin (November 2018). "Geological and geotechnical land zoning for potential Hortonian overland flow in a basin in southern Brazil". Engineering Geology খণ্ড 246: 107–122. doi:10.1016/j.enggeo.2018.09.032.
  14. ↑ Calles, Bengt; Kulander, Lena (April 1994). "Rainfall Erosivity at Roma, Lesotho". Geografiska Annaler: Series A, Physical Geography খণ্ড 76 (1–2): 121–129. doi:10.1080/04353676.1994.11880411.
  15. 1 2 Stewart, Ryan D.; Bhaskar, Aditi S.; Parolari, Anthony J.; Herrmann, Dustin L.; Jian, Jinshi; Schifman, Laura A.; Shuster, William D. (30 December 2019). "An analytical approach to ascertain saturation-excess versus infiltration-excess overland flow in urban and reference landscapes". Hydrological Processes খণ্ড 33 (26): 3349–3363. doi:10.1002/hyp.13562. PMID 32831472.
  16. ↑ Tyrrel, S.F.; Quinton, J.N. (2003). "Overland flow transport of pathogens from agricultural land receiving faecal wastes". Journal of Applied Microbiology খণ্ড 94: 87–93. doi:10.1046/j.1365-2672.94.s1.10.x. PMID 12675940. Archived from the original on 19 January 2022. https://web.archive.org/web/20220119135424/http://lshs.tamu.edu/docs/lshs/end-notes/overland%20flow%20transport%20of%20pathogens%20from%20agricultural%20lan-2833823514/overland%20flow%20transport%20of%20pathogens%20from%20agricultural%20land%20receiving%20fecal%20wastes.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 November 2021.
  17. ↑ Zhenghui, Xie; Fengge, Su; Xu, Liang; Qingcun, Zeng; Zhenchun, Hao; Yufu, Guo (June 2003). "Applications of a surface runoff model with horton and dunne runoff for VIC". Advances in Atmospheric Sciences খণ্ড 20 (2): 165–172. doi:10.1007/s00376-003-0001-z. https://archive.org/details/advances-in-atmospheric-sciences_2003-03_20_2/page/165.
  18. ↑ Castillo, V. M; Gómez-Plaza, A; Martı́nez-Mena, M (2003-12-22). "The role of antecedent soil water content in the runoff response of semiarid catchments: a simulation approach" (en ভাষাত). Journal of Hydrology খণ্ড 284 (1): 114–130. doi:10.1016/S0022-1694(03)00264-6. ISSN 0022-1694. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022169403002646.
  19. ↑ Nelson, R. (2004). The Water Cycle. Minneapolis: Lerner. আই.এচ.বি.এন. 0-8225-4596-9
  20. ↑ Han, Dongmei; Currell, Matthew J.; Cao, Guoliang; Hall, Benjamin (2017). "Alterations to groundwater recharge due to anthropogenic landscape change". Journal of Hydrology (Elsevier BV) খণ্ড 554: 545–557. doi:10.1016/j.jhydrol.2017.09.018. ISSN 0022-1694.
  21. ↑ Vila-Costa, Maria; Cerro-Gálvez, Elena; Martínez-Varela, Alicia; Casas, Gemma; Dachs, Jordi (2020-07-09). "Anthropogenic dissolved organic carbon and marine microbiomes". The ISME Journal (Oxford University Press (OUP)) খণ্ড 14 (10): 2646–2648. doi:10.1038/s41396-020-0712-5. ISSN 1751-7362. PMID 32647311.
  22. ↑ Wigley T.M.L & Jones P.D (1985). "Influences of precipitation changes and direct CO2 effects on streamflow". Letters to Nature খণ্ড 314 (6007): 149–152. doi:10.1038/314149a0. https://archive.org/details/sim_nature-uk_1985-03-14_314_6007/page/149.
  23. ↑ "Impact of Water Runoff from Streets and Yards". প্ৰকাশক Highlands Ranch, CO: Highlands Ranch Metro District. https://www.highlandsranch.org/explore/open-space-trails/open-space-information-center/impact-of-water-runoff-from-streets-yards। আহৰণ কৰা হৈছে: 30 August 2021.
  24. ↑ "Runoff (surface water runoff)". প্ৰকাশক Reston, VA: U.S. Geological Survey (USGS)USGS Water Science School. 2018-06-06. https://water.usgs.gov/edu/runoff.html.
  25. ↑ Water Environment Federation, Alexandria, VA; and American Society of Civil Engineers, Reston, VA. "Urban Runoff Quality Management." WEF Manual of Practice No. 23; ASCE Manual and Report on Engineering Practice No. 87. 1998. আই.এচ.বি.এন. 1-57278-039-8. Chapter 1.
  26. ↑ Schueler, Thomas R. (2000). "The Importance of Imperviousness". In Schueler; Holland, Heather K.. The Practice of Watershed Protection. প্ৰকাশক Ellicott City, MD: Center for Watershed Protection. পৃষ্ঠা. 1–12. Archived from the original on 2014-03-27. http://www.cwp.org/online-watershed-library/doc_download/308-the-importance-of-imperviousness। আহৰণ কৰা হৈছে: 2014-12-24.
  27. ↑ Müller, Alexandra; Österlund, Heléne; Marsalek, Jiri; Viklander, Maria (2020-03-20). "The pollution conveyed by urban runoff: A review of sources". Science of the Total Environment (Elsevier) খণ্ড 709. doi:10.1016/j.scitotenv.2019.136125. PMID 31905584.
  28. ↑ "Stormwater Discharges from Industrial Activities". প্ৰকাশক Washington, D.C.: United States Environmental Protection Agency (EPA). 2022-11-28. https://www.epa.gov/npdes/stormwater-discharges-industrial-activities.
  29. ↑ US EPA, OW (2015-10-30). "Industrial Stormwater Fact Sheet Series" (en ভাষাত). United States Environmental Protection Agency. https://www.epa.gov/npdes/industrial-stormwater-fact-sheet-series। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-03-24.
  30. ↑ US EPA, OW (2015-10-28). "Stormwater Discharges from Industrial Activities" (en ভাষাত). United States Environmental Protection Agency. https://www.epa.gov/npdes/stormwater-discharges-industrial-activities। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-03-24.
  31. ↑ "Study: Over a third of U.S. Corn Belt has lost its carbon-rich topsoil" (en-US ভাষাত). AGDAILY. 2021-02-16. https://www.agdaily.com/crops/third-u-s-corn-belt-lost-carbon-rich-topsoil/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2021-02-26.
  32. ↑ Lee, Sanghyun; Chu, Maria L.; Guzman, Jorge A.; Botero-Acosta, Alejandra (2021-02-01). "A comprehensive modeling framework to evaluate soil erosion by water and tillage" (en ভাষাত). Journal of Environmental Management খণ্ড 279. doi:10.1016/j.jenvman.2020.111631. ISSN 0301-4797. PMID 33213990.
  33. ↑ W.F. Spencer, Distribution of Pesticides between Soil, Water and Air, International symposium on Pesticides in the Soil, February 25–27, 1970, Michigan State University, East Lansing, Michigan
  34. ↑ Science News. "DDT treatment turns male fish into mothers." Archived 2012-09-26 at the Wayback Machine 2000-02-05. (By subscription only.)
  35. ↑ Klimaszyk Piotr, Rzymski Piotr "Surface Runoff as a Factor Determining Trophic State of Midforest Lake" Polish Journal of Environmental Studies, 2011, 20(5), 1203-1210
  36. ↑ Renee K. Takesue,Curt D. Storlazzi. Sources and dispersal of land-based runoff from small Hawaiian drainages to a coral reef: Insights from geochemical signatures. Estuarine, Coastal and Shelf Science Journal. 2/13/17
"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=পৃষ্ঠপ্ৰৱাহিত_পানী&oldid=624557"ৰ পৰা অনা হৈছে