বাঘ প্ৰিণ্ট
| মধ্যপ্ৰদেশৰ বাঘ প্ৰিণ্ট | |
|---|---|
| ভৌগোলিক স্বীকৃতি | |
| প্ৰকাৰ | প্ৰিণ্টেড কাপোৰ |
| অঞ্চল | বাঘ গাঁও |
| দেশ | ভাৰত |
| পঞ্জীয়ন | ২০০৮ চনত প্ৰডাক্ট পঞ্জীয়ন আৰু ২০১৫ চনত ল’গ’ পঞ্জীয়ন কৰা হৈছিল |
| উপাদান | কপাহ, ৰেচম, টছৰ |
বাঘ প্ৰিণ্ট (ইংৰাজী: Bagh print) হ'ল মধ্যপ্ৰদেশৰ ধাৰ জিলাৰ বাগত উদ্ভৱ হোৱা এক পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় হস্তশিল্প। এই প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰাকৃতিকভাৱে আহৰণ কৰা ৰং আৰু ৰঙৰ সৈতে হাতেৰে ছপা কাঠৰ ব্লক ৰিলিফ প্ৰিণ্ট কৰা হয়। বাঘ প্ৰিণ্টৰ মোটিফবোৰ সাধাৰণতে জ্যামিতিক, পেইচলি বা ফুলৰ ডিজাইন, বগা পটভূমিত ৰঙা আৰু ক 'লা পাচলিৰ ৰঙেৰে ৰং কৰা হয়, আৰু ই এক জনপ্ৰিয় বস্ত্ৰ প্ৰিণ্টিং। ইয়াৰ নামটো বাঘ নদীৰ পাৰত অৱস্থিত গাঁও বাঘৰ পৰা আহিছে।[1][2]
ইতিহাস
[সম্পাদনা কৰক]বাঘ ছপাৰ উৎপত্তি অনিশ্চিত যদিও এই প্ৰথা ১০০০ বছৰৰো অধিক পুৰণি বুলি ধাৰণা কৰা হয়, এই কৌশলসমূহ পৰিয়ালৰ অনুশীলনৰ জৰিয়তে প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ চলি আহিছে। সম্ভৱত এই শিল্প ভাৰতৰ মধ্যপ্ৰদেশ ৰাজ্যৰ জৱাদৰ পৰা অহা বা ৰাজস্থান ৰাজ্যৰ ছপা কামৰ লগত জডি়ত বসতিপ্ৰধান ঠাইৰ পৰা অহা লোকৰ সৈতে যাত্ৰা কৰিছিল।[1] আন এটা সম্ভাৱনা হ'ল বৰ্তমান বাঘ ছপাৰ কলা-চৰ্চা কৰা মুছলমান খাত্ৰী সম্প্ৰদায়ৰ চিপা বা পৰম্পৰাগত কাপোৰৰ ছপাকাৰীসকল প্ৰায় ৪০০ বছৰ পূৰ্বে পাকিস্তানৰ সিন্ধ প্ৰদেশৰ লাৰকানাৰ পৰা এই অঞ্চললৈ আহিছিল; তেওেঁলাক আজৰাক পৰম্পৰাৰ বাবে পৰিচিত আছিল।[1][3]
প্ৰব্ৰজনৰ প্ৰাৰম্ভিক কাৰণবোৰ অস্পষ্ট, কিন্তু বাঘ নদীৰ ওচৰত অঞ্চলটোৱে কাপোৰ ধোৱা আৰু পাচলিৰ ৰং প্ৰক্ৰিয়াকৰণৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় পানী প্ৰদান কৰিছিল; বাঘত বসতি স্থাপনৰ প্ৰাথমিক কাৰণ ইও হ'ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও, বাগ নদীৰ পানীৰ ৰাসায়নিক গঠনে পাচলি, প্ৰাকৃতিক আৰু ক'লা ৰঙৰ গাঁথনি বৃদ্ধি কৰে, যিয়ে সিবিলাকক এক উজ্জ্বল গুণ প্ৰদান কৰে; মধ্য প্ৰদেশ আৰু ৰাজস্থানৰ অন্যান্য প্ৰিণ্টৰ পৰা বাঘ প্ৰিণ্টক এই বাঘ নদীৰ গুণে পৃথক কৰিছে।[1]
১৯৬০ চনত বহু শিল্পীয়ে বাঘ প্ৰিণ্টৰ পৰম্পৰাগত প্ৰক্ৰিয়া পৰিত্যাগ কৰি কৃত্ৰিম কাপোৰ ব্যৱহাৰৰ সপক্ষে যায়। অৱশ্যে, ইছমাইল চুলেমানজী খাত্ৰীকে ধৰি কেইবাজনো শিল্পীয়ে কাৰুশিল্পৰ পৰম্পৰাগত পৰিকাঠামোৰ ভিতৰত অনুশীলন আৰু উদ্ভাৱন অব্যাহত ৰাখিছিল আৰু বাঘ প্ৰিণ্টক আন্তৰ্জাতিক খ্যাতি প্ৰদান কৰিছিল।
২০১১ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত নতুন দিল্লীত অনুষ্ঠিত গণতন্ত্ৰ দিৱসৰ কুচকাওৱাজত মধ্য প্ৰদেশ ৰাজ্যৰ এটা টেব্লো থীমত বাঘ প্ৰিণ্ট ডিজাইন গ্ৰহণ কৰা হৈছিল। পেৰেডত ১১শ শতিকাৰ স্বৰ্গীয় আপ্সৰা শালভঞ্জিকাক বাঘ মুদ্ৰিত কাপোৰেৰে আৱৰি থকা দেখা গৈছিল।[4]
প্ৰক্ৰিয়া
[সম্পাদনা কৰক]
বাঘ প্ৰিণ্ট সৃষ্টিৰ প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰি প্ৰিণ্টিং (কাপোৰ ধোৱা আৰু প্ৰি-ডাইং), প্ৰিণ্টিং (ডিজাইনৰ প্ৰয়োগ) আৰু পোষ্ট প্ৰিণ্টিং (ৰঞ্জকবোৰ ঠিক কৰা আৰু কাপোৰৰ ফিনিচিঙত প্ৰয়োগ কৰা) আদি অন্তৰ্ভুক্ত।[1][5]
গুণগত মান নিয়ন্ত্ৰণ
[সম্পাদনা কৰক]মধ্যপ্ৰদেশত থকা ভাৰত চৰকাৰৰ হস্তশিল্পৰ উন্নয়ন আয়ুক্ত শাখা কাৰ্যালয়ে গুণগত মানৰ ওপৰত চকু ৰাখে। নিপুণ শিল্পীৰ জৰিয়তে শিপিনীসকলে নিজেই ইয়াৰ উৎপাদনৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ মাজেৰে এক অভ্যন্তৰীণ গুণগত নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থা অনুসৰণ কৰে। ভাৰত চৰকাৰৰ বস্ত্ৰ মন্ত্ৰালয়ৰ বস্ত্ৰ সমিতিয়ে অংশীদাৰসকলৰ সহযোগত হস্তশিল্পৰ উন্নয়ন আয়ুক্তৰ জৰিয়তে গুণগত মান নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।[1]
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 "Geographical Indications Journal No.75". Government Of India. 26 November 2015. http://ipindia.nic.in/girindia/journal/Journal_75.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 4 February 2016.
- ↑ "Hand Block Printing of Bagh, Madhya Pradesh". Craft and Artisans. Archived from the original on 14 April 2021. https://web.archive.org/web/20210414045706/http://www.craftandartisans.com/hand-block-printing-of-bagh-madhya-pradesh.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 4 February 2016.
- ↑ "A brief studies on block printing process in India" (en ভাষাত). ResearchGate. https://www.researchgate.net/publication/292876526। আহৰণ কৰা হৈছে: 2019-03-12.
- ↑ "MP tableau to showcase 'Bagh' prints on Republic Day parade". Zeenews. 21 January 2011. http://zeenews.india.com/news/delhi/mp-tableau-to-showcase-bagh-prints-on-republic-day-parade_682217.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 4 February 2016.
- ↑ "Bagh Block Printing". Craft Mark. http://www.craftmark.org/sites/default/files/Bagh%20Block%20Printing.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: March 11, 2019.