বিধানসভাৰ সদস্য (ভাৰত)
| ভাৰতৰ ৰাজ্যিক চৰকাৰৰ বিধানসভাৰ সদস্য (Member of the Legislative Assembly) | |
|---|---|
 ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতীক | |
 ভাৰতৰ জাতীয় পতাকা | |
| চমুনাম | বিধায়ক (MLA) |
| নিয়োগকৰ্তা | সংশ্লিষ্ট সমষ্টিৰ ভোটাৰৰ দ্বাৰা প্ৰত্যক্ষভাৱে নিৰ্বাচিত |
| কাৰ্যকাল | ৫ বছৰ (যদিহে তাৰ পূৰ্বে বিধানসভা ভংগ কৰা নহয়) |
| গঠন | ১৯৫০ (ভাৰতীয় সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ সৈতে) |
বিধানসভাৰ সদস্য বা বিধায়ক (ইংৰাজী: Member of the Legislative Assembly বা চমুৱাই MLA) হ'ল ভাৰতৰ ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ ব্যৱস্থাপক সভা বা বিধানসভাৰ এজন প্ৰতিনিধি। ভাৰতৰ প্ৰতিখন ৰাজ্যৰে এখনকৈ বিধানসভা আছে। কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলসমূহৰ ভিতৰত দিল্লী, পুডুচেৰী আৰু জম্মু আৰু কাশ্মীৰৰ নিজা বিধানসভা আছে। সংশ্লিষ্ট অঞ্চলসমূহৰ যোগ্য ভোটাৰসকলে প্ৰত্যক্ষ ভোটদান প্ৰক্ৰিয়াৰ জৰিয়তে নিজ নিজ সমষ্টিৰ বাবে একোজনকৈ বিধানসভাৰ সদস্য নিৰ্বাচিত কৰে।
যোগ্যতা
[সম্পাদনা কৰক]ভাৰতীয় সংবিধান অনুসৰি এজন ব্যক্তি বিধানসভাৰ সদস্য হোৱাৰ বাবে নিম্নলিখিত অৰ্হতাসমূহ থকাটো আৱশ্যক:
- তেওঁ ভাৰতৰ নাগৰিক হ’ব লাগিব।
- বিধানসভাৰ সদস্য পদৰ বাবে তেওঁৰ বয়স নূন্যতম ২৫ বছৰ হ’ব লাগিব।
- তেওঁ দেশৰ যিকোনো এটা বিধানসভা সমষ্টিৰ পঞ্জীভুক্ত ভোটাৰ হ’ব লাগিব।
- তেওঁ ভাৰত চৰকাৰ বা কোনো ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনত কোনো লাভজনক পদত অধিষ্ঠিত থাকিব নোৱাৰিব।
- তেওঁ মানসিকভাৱে সুস্থ হ’ব লাগিব আৰু দেউলীয়া হ’ব নোৱাৰিব।
নিৰ্বাচন আৰু কাৰ্যকাল
[সম্পাদনা কৰক]প্ৰতিটো বিধানসভা সমষ্টিৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাৰসকলৰ পঞ্জীভুক্ত ভোটৰ ভিত্তিত সৰ্বাধিক ভোট লাভ কৰা প্ৰাৰ্থীজনক বিধায়ক হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হয়। ইয়াক 'প্ৰথম-পাষ্ট-দ্য-প’ষ্ট' (First-past-the-post) ব্যৱস্থা বুলি জনা যায়।
এজন বিধানসভাৰ সদস্যৰ স্বাভাৱিক কাৰ্যকাল হৈছে ৫ বছৰ। অৱশ্যে, জৰুৰীকালীন অৱস্থাত এই কাৰ্যকাল বৃদ্ধি কৰিব পাৰি। আনহাতে, মুখ্যমন্ত্ৰীৰ পৰামৰ্শ মৰ্মে ৰাজ্যৰ ৰাজ্যপালৰ দ্বাৰা ৫ বছৰ সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পূৰ্বেও বিধানসভা ভংগ কৰি দিলে বিধায়কজনৰ কাৰ্যকাল সমাপ্ত হয়।
ক্ষমতা আৰু কাৰ্যাৱলী
[সম্পাদনা কৰক]বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ মূল কাৰ্যাৱলীক প্ৰধানকৈ তিনিটা ভাগত ভগাব পাৰি:
- আইন প্ৰণয়ন: ৰাজ্যিক তালিকা (State List) আৰু সমৱৰ্তী তালিকাভুক্ত (Concurrent List) বিষয়সমূহৰ ওপৰত আইন প্ৰণয়ন কৰাটো বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ প্ৰধান কাম।
- বিত্তীয় নিয়ন্ত্ৰণ: ৰাজ্য চৰকাৰৰ বাজেট অনুমোদন আৰু কৰ সংগ্ৰহৰ বিষয়সমূহ বিধায়কসকলৰ সন্মতি সাপেক্ষেহে গৃহীত হয়।
- কাৰ্যপালিকাৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ: বিধায়কসকলে সদনৰ মজিয়াত প্ৰশ্ন উত্থাপন, অবিশ্বাসী প্ৰস্তাৱ আদিৰ জৰিয়তে মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু মন্ত্ৰী পৰিষদক উত্তৰদায়ী কৰে।
দৰমহা আৰু ভাট্টা
[সম্পাদনা কৰক]প্ৰতিখন ৰাজ্যৰ বিধানসভাই নিজাকৈ আইন প্ৰণয়ন কৰি তেওঁলোকৰ বিধায়কসকলৰ দৰমহা, ভাট্টা আৰু পেঞ্চন আদি নিৰ্ধাৰণ কৰে। সেইবাবে ভাৰতৰ বিভিন্ন ৰাজ্যৰ বিধানসভাৰ সদস্যসকলৰ দৰমহাৰ পৰিমাণ ভিন ভিন হোৱা দেখা যায়।