বেৰেড স্পাইৰেল গেলেক্সী (দণ্ডযুক্ত সৰ্পিল হাতীপটি)

NGC 1300, প্ৰায় মুখ-ওপৰত দেখা হাবল মহাকাশ দূৰবীক্ষণ যন্ত্ৰ ছবি

বাৰ্ড স্পাইৰেল গ্যালাক্সী (দণ্ডযুক্ত সৰ্পিল হাতীপটি) হৈছে এক ধৰণৰ স্পাইৰেল গ্যালাক্সী যাৰ কেন্দ্ৰত তৰাৰে গঠিত বাৰ-আকৃতিৰ গঠন থাকে। স্থানীয় বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত দেখা হোৱা স্পাইৰেল গ্যালাক্সীৰ প্ৰায় দুই-তৃতীয়াংশত এই ধৰণৰ বাৰ গঠন উপস্থিত। এই বাৰ গঠন সাধাৰণতে গ্যালাক্সীৰ ভিতৰত তৰা আৰু আন্তঃনাক্ষীয় গেছৰ গতি প্ৰভাৱিত কৰে আৰু স্পাইৰেল বাহুৰ গঠনকো প্ৰভাৱিত কৰিব পাৰে। আমাৰ সৌৰজগত অৱস্থিত মিল্কি ৱে গ্যালাক্সীকো এক বাৰ্ড স্পাইৰেল গ্যালাক্সী হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছে।^[1]

এডৱিন হাবল এই ধৰণৰ স্পাইৰেল ছায়াপথসমূহক তেওঁৰ হাবল ক্ৰমত "এছবি" (স্পাইৰেল, বাৰ্ড) হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰিছিল। স্পাইৰেলৰ বাহুবোৰ কিমান মুকলি তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তেওঁ সেইবোৰক উপ-শ্ৰেণীত বিভাজন কৰিছিল। এছ. বি. এ. প্ৰকাৰৰ ছায়াপথত বাহুবোৰ কঠোৰভাৱে বান্ধ খাই থাকে, আনহাতে এছ. বি. চি. প্ৰকাৰত বাহুবোৰ শিথিলভাৱে বান্ধ খাই থাকে। এই দুয়োটাৰ মাজত এছ. বি. বি. প্ৰকাৰৰ ছায়াপথসমূহ অৱস্থিত।

এছ. বি. 0 হৈছে এক বাৰ্ড লেণ্টিকুলাৰ গ্যালাক্সী। পৰৱৰ্তী সময়ত মেগেলানিক ক্লাউডৰ দৰে কিছু পৰিমাণে অনিয়মিত বাৰ্ড স্পাইৰেল বৰ্ণনা কৰিবলৈ এছবিএম নামৰ নতুন প্ৰকাৰ সৃষ্টি কৰা হৈছিল। এইবোৰক প্ৰথমতে অনিয়মিত ছায়াপথ হিচাপে শ্ৰেণীবদ্ধ কৰা হৈছিল, কিন্তু পিছত ইয়াত বাৰ্ড স্পাইৰেল গঠন থকা দেখা যায়।

হাবলৰ শ্ৰেণীবিভাজনত ছায়াপথসমূহৰ অন্যান্য প্ৰকাৰৰ ভিতৰত আছে স্পাইৰেল গ্যালাক্সী, উপবৃত্তাকাৰ ছায়াপথ আৰু অনিয়মিত ছায়াপথ।

যদিও ছায়াপথ গঠন আৰু বিবর্তনৰ তাত্ত্বিক আৰ্হিসমূহে পূৰ্বতে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ ইতিহাসৰ অতি প্ৰাৰম্ভিক সময়ত ছায়াপথসমূহ স্থিৰভাৱে অৱস্থিত থাকিব বুলি আশা কৰা নাছিল, শেহতীয়াকৈ প্ৰাৰম্ভিক বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডত অসংখ্য স্পাইৰেল ছায়াপথৰ অস্তিত্বৰ প্ৰমাণ পোৱা গৈছে।^[2]^[3]

Milky Way Galaxy spiral arms – based on WISE data.

অৱৰোধযুক্ত ছায়াপথসমূহ স্পষ্টভাৱে প্ৰধান। বিভিন্ন সমীক্ষাই দেখুৱাইছে যে সকলো স্পাইৰেল ছায়াপথৰ প্ৰায় দুই-তৃতীয়াংশত এটা বাৰ বিকশিত হয়। বাৰৰ সৃষ্টি সাধাৰণতে ছায়াপথৰ কেন্দ্ৰৰ পৰা বিকিৰিত হোৱা ঘনত্বৰ তৰংগৰ ফলত হোৱা বুলি ধৰা হয়। এই প্ৰভাৱৰ ফলত ভিতৰৰ তৰাবোৰৰ কক্ষপথ পুনৰ গঠন হয়। সময়ৰ লগে লগে এই প্ৰভাৱ বহুদূৰলৈ প্ৰদক্ষিণ কৰা তৰাবোৰলৈও বিস্তৃত হয়, যাৰ ফলত এক স্ব-স্থায়ী বাৰ গঠন সৃষ্টি হয়।^[6]

বাৰৰ গাঁথনিটো এক প্ৰকাৰৰ নষ্টাৰেল নাৰ্চাৰী হিচাপে কাম কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইয়াত ঘূৰণীয়া বাহুৰ পৰা কক্ষীয় অনুনাদৰ জৰিয়তে গেছ ভিতৰলৈ প্ৰবাহিত হয়, যাৰ ফলত কেন্দ্ৰৰ ওচৰত তৰাৰ জন্মৰ বাবে প্ৰয়োজনীয় ইন্ধন যোগান ধৰে।^[7] এই প্ৰক্ৰিয়াটোৱে বহুতো বাৰ থকা স্পাইৰেল ছায়াপথত কিয় সক্ৰিয় ছায়াপথৰ নিউক্লিয়াছ দেখা যায়, সেইটো ব্যাখ্যা কৰিবলৈও ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, দক্ষিণ পিনহুইল ছায়াপথত এই ধৰণৰ সক্ৰিয় নিউক্লিয়াছ দেখা যায়।

বাৰবোৰক স্পাইৰেল ছায়াপথৰ জীৱনৰ অস্থায়ী পৰিঘটনা বুলি ধৰা হয়। সময়ৰ লগে লগে বাৰৰ গঠন ক্ষয় হয়, যাৰ ফলত ছায়াপথবোৰ বেৰ্ড স্পাইৰেলৰ পৰা অধিক "নিয়মীয়া" স্পাইৰেল আৰ্হিলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। এটা নিৰ্দিষ্ট আকাৰৰ পাছত বাৰৰ সঞ্চিত ভৰে সামগ্ৰিক বাৰৰ গাঁথনিৰ স্থিৰতাৰ সৈতে আপোচ কৰে। চিমুলেশ্যনে দেখুৱাইছে যে বহুতো বাৰে সম্ভৱতঃ এটা বাকলিং ঘটনাৰ সন্মুখীন হয়। এই ঘটনাত বাৰৰ গাঁথনিত তৰাৰ কক্ষীয় অনুনাদত হোৱা বিঘ্নৰ ফলত আভ্যন্তৰীণ পতন ঘটে, যাৰ ফলত বাৰটো ডাঠ আৰু চুটি হৈ পৰে। যদিও এই বাকলিং অস্থিৰতাৰ আঁৰৰ সঠিক প্ৰণালীটোৰ ওপৰত তীব্ৰ বিতৰ্ক অব্যাহত আছে।^[8] কেন্দ্ৰত উচ্চ ভৰ জমা হোৱা স্পাইৰেল ছায়াপথবোৰত সাধাৰণতে চুটি আৰু জোঙা বাৰ গঠন হোৱা দেখা যায়। এনে ধৰণৰ বাকলিং পৰিঘটনাসমূহ গ্যালাক্টিক কেন্দ্ৰত অতি বৃহৎ কৃষ্ণগহ্বৰ উপস্থিতিৰ ফলত উল্লেখযোগ্যভাৱে দমন আৰু বিলম্বিত হয়, যদিও এই পৰিঘটনাসমূহ শেষত সংঘটিত হোৱাই দেখা যায়।^[9]

যিহেতু বহুতো স্পাইৰেল ছায়াপথত বাৰ গঠন দেখা যায়, সেয়েহে এইবোৰ স্পাইৰেল গ্যালাক্সীৰ বিকাশত পুনৰাবৃত্তি হোৱা পৰিঘটনা বুলি ধাৰণা কৰা হয়। স্পাইৰেল গ্যালাক্সীৰ পৰা বেৰ্ড স্পাইৰেল গ্যালাক্সীলৈ দোলনি কৰা এই বিবর্তনমূলক চক্ৰটোৱে গড়ে প্ৰায় দুই বিলিয়ন বছৰ সময় লয় বুলি অনুমান কৰা হয়।

শেহতীয়া অধ্যয়নে এই ধাৰণাক নিশ্চিত কৰিছে যে ছায়াপথবোৰ “গঠনমূলক বছৰ” শেষ হোৱাৰ লগে লগে সম্পূৰ্ণ পৰিপক্কতালৈ উপনীত হয়। 2008 চনৰ এক অনুসন্ধানত দেখা গৈছিল যে দূৰৱৰ্তী অতীতত স্পাইৰেল ছায়াপথসমূহৰ মাত্ৰ প্ৰায় ২০ শতাংশতহে বাৰ উপস্থিত আছিল, যাৰ বিপৰীতে স্থানীয় বিশ্বত স্পাইৰেল ছায়াপথসমূহৰ প্ৰায় ৬৫ শতাংশত বাৰ দেখা যায়।^[10]

সাধাৰণ শ্ৰেণীবিভাজন হৈছে “এছ. বি.” (স্পাইৰেল, বাৰ্ড)। উপ-শ্ৰেণীবোৰ স্পাইৰেলৰ বাহুবোৰ কিমান মুকলি বা টান তাৰ ওপৰত আধাৰিত। এছ. বি. এ. প্ৰকাৰৰ ছায়াপথত বাহুবোৰ জোৰেৰে বান্ধ খাই থাকে। এছ. বি. চি. প্ৰকাৰত বাহুবোৰ শিথিলভাৱে বান্ধ খাই থাকে আৰু তুলনামূলকভাৱে অধিক মুকলি। এছ. বি. বি. প্ৰকাৰৰ ছায়াপথসমূহ এই দুয়োটাৰ মাজত অৱস্থিত।

এছ. বি. এম. উপ-শ্ৰেণী কিছু পৰিমাণে অনিয়মিত বেৰ্ড স্পাইৰেল ছায়াপথৰ বৰ্ণনা কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এছ. বি. 0 হৈছে এক বাৰ্ড লেণ্টিকুলাৰ গ্যালাক্সী।

উদাহৰণ	ধৰণ	তথ্য
এন. জি. চি. 2787	SB0	SB0 হৈছে এক প্ৰকাৰৰ লেণ্টিকুলাৰ গেলেক্সী।লেণ্টিকুলাৰ গেলেক্সী
NGC 4314	এছ. বি. এ.
NGC 4921	এছ. বি. এ. বি.
মেছিয়াৰ 95	এছ. বি. বি.
NGC 3953	এছ. বি. বি. চি.
NGC 1073	এছ. বি. চি.
মেছিয়াৰ 108	এছ. বি. চি. ডি.
NGC 2903	এছ. বি. বি. চি.
NGC 5398	এছ. বি. ডি. এম.	এছ. বি. ডি. এম. ক এক প্ৰকাৰৰ বেৰ্ড মেগেলানিক স্পাইৰেল হিচাপেও বিবেচনা কৰিব পাৰি। বেৰ্ড মেগেলানিক স্পাইৰেল
এন. জি. চি 55	এছ. বি. এম.	এছ. বি. এম. হৈছে এক প্ৰকাৰৰ মেগেলানিক স্পাইৰেল (Sm) ।

নাম	ধৰণ	নক্ষত্রপুঞ্জ
M58	এছ. বি. চি.	কুমাৰী
M91	এছ. বি. বি.	কোমা বেৰেনিচেছ
M95	এছ. বি. বি.	লিও
M109	এছ. বি. বি.	উৰ্ছা মেজৰ
এন. জি. চি 1300	এছ. বি. বি. চি.	এৰিডেনাছ
NGC 7541	এছ. বি. (আৰ. এছ. বি)	মীন ৰাশি
NGC 1365	এছ. বি. চি.	ফৰনেক্স
NGC 2217	এছ. বি. এ.	কেনিছ মেজৰ
মেগেলানিক মেঘসমূহ	এছ. বি. এম.	ডোৰাডো, টুকানা
ইউ জি চি 12158	এছ বি	পেগাসুছ
NGC 1512^[12]	এছ. বি. (আৰ. এ. বি.)	হ 'ৰ' ল 'জিঅ' ম

ছায়াপথৰ ৰূপতাত্ত্বিক শ্ৰেণীবিভাজন
ছায়াপথৰ গঠন আৰু বিবর্তন
আইচি 1011
আইচি 3447
চিৰ্ছ-2112 গেলেক্সী
লেণ্টিকুলাৰ গেলেক্সী
অগ্নিৰ নলীৰ অস্থিৰতা

তথ্যসূত্ৰসমূহ

↑ Gerhard, Ortwin (2002). "Mass distribution in our Galaxy". Space Science Reviews খণ্ড 100 (1–4): 129. doi:10.1023/A:1015818111633.
↑ Costantin, Luca; Pérez-González, Pablo G.; Guo, Yuchen; Buttitta, Chiara; Jogee, Shardha; Bagley, Micaela B.; Barro, Guillermo; Kartaltepe, Jeyhan S. et al. (2023). "A Milky Way-like barred spiral galaxy at a redshift of 3" (en ভাষাত). Nature খণ্ড 623 (7987): 499–501. doi:10.1038/s41586-023-06636-x. ISSN 1476-4687. PMID 37938777.
↑ Guo, Yuchen; Jogee, Shardha; Finkelstein, Steven L.; Chen, Zilei; Wise, Eden; Bagley, Micaela B.; Barro, Guillermo; Wuyts, Stijn et al. (2023-03-01). "First Look at z > 1 Bars in the Rest-frame Near-infrared with JWST Early CEERS Imaging" (en ভাষাত). The Astrophysical Journal Letters খণ্ড 945 (1): L10. doi:10.3847/2041-8213/acacfb. ISSN 2041-8205.
↑ Steinicke, Wolfgang. "Joseph Lunt". NGC/IC observers. http://www.klima-luft.de/steinicke/ngcic/persons/lunt.htm.
↑ "A closer look at IC 5201". www.spacetelescope.org. Archived from the original on 15 December 2016. https://web.archive.org/web/20161215102830/http://spacetelescope.org/images/potw1650a/। আহৰণ কৰা হৈছে: 12 December 2016.
↑ Bournaud, F.; Combes, F. (2002). "Gas accretion on spiral galaxies: Bar formation and renewal". Astronomy and Astrophysics খণ্ড 392 (1): 83–102. doi:10.1051/0004-6361:20020920.
↑ Knapen, J. H.; Pérez-Ramírez, D.; Laine, S. (2002). "Circumnuclear regions in barred spiral galaxies — II. Relations to host galaxies". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society খণ্ড 337 (3): 808–828. doi:10.1046/j.1365-8711.2002.05840.x.
↑ Lokas, Ewa L. (2019-09-06). "Anatomy of a buckling galactic bar". Astronomy & Astrophysics খণ্ড 629: A52. doi:10.1051/0004-6361/201936056. ISSN 0004-6361.
↑ Wheeler, Vance; Valluri, Monica; Silva, Leandro Beraldo e; Dattathri, Shashank; Debattista, Victor P. (2023-11-16). "Early-growing Supermassive Black Holes Strengthen Bars and Boxy/Peanut Bulges" (en ভাষাত). The Astrophysical Journal খণ্ড 958 (2): 119. doi:10.3847/1538-4357/ace962. ISSN 0004-637X.
↑ Sheth, Kartik; Elmegreen, Debra Meloy; Elmegreen, Bruce G. et al. (2008). "Evolution of the Bar Fraction in COSMOS: Quantifying the Assembly of the Hubble Sequence". The Astrophysical Journal খণ্ড 675 (2): 1141–1155. doi:10.1086/524980. ISSN 0004-637X.
↑ "A spiral in Andromeda". www.spacetelescope.org. Archived from the original on 7 February 2017. https://web.archive.org/web/20170207112724/https://www.spacetelescope.org/images/potw1706a/। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 February 2017.
↑ "Galactic David and Goliath" (en-GB ভাষাত). www.spacetelescope.org. Archived from the original on 2017-09-22. https://web.archive.org/web/20170922083759/http://spacetelescope.org/news/heic1712/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2017-09-22.

বাহ্যিক সংযোগসমূহ

ব্ৰিট, ৰবাৰ্ট ৰয়। "নতুন স্পষ্টতাৰ সৈতে দেখা মিল্কি ৱে 'ৰ কেন্দ্ৰীয় গঠন"। SPACE.com 16 আগষ্ট 2005।
- স্পিটজাৰ স্পেচ টেলিস্কোপৰ মিল্কি ৱে আৱিষ্কাৰৰ বিষয়ে এটা প্ৰবন্ধ
ডেভিট, টেৰী। "গেলেক্টিক জৰীপে মিল্কী ৱেৰ বাবে এক নতুন ৰূপ প্ৰকাশ কৰে।" 16 আগষ্ট 2005। ওপৰৰ প্ৰবন্ধটোৰ সন্দৰ্ভত মূল প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি, উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা
- ওপৰৰ প্ৰবন্ধটোৰ সন্দৰ্ভত মূল প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি, উইচকনচিন বিশ্ববিদ্যালয় পৰা
'বেৰেড' স্পাইৰেল গেলেক্সী পিক-এ নাক্ষত্রিক জন্মৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে। "SPACE.com 2 মাৰ্চ 2001।
হেষ্টিংছ, জৰ্জ আৰু জেন হেষ্টিংছে। শ্রেণীবদ্ধ কৰা গেলেক্সীসমূহঃ বাধা দিয়া স্পাইৰেল, 1995। "জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানীসকলে এটা বেৰেড স্পাইৰেল গেলেক্সীৰ চেণ্ট্ৰেল ষ্টাৰবাৰ্ষ্ট ৰিংত তৰা গঠনৰ একাধিক প্ৰজন্ম বিচাৰি পাইছে।" 15 জানুৱাৰী, 2000।
- এন. জি. চি. 1326 সম্পৰ্কীয় এক প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি
2002 চনৰ এপ্ৰিল মাহত স্কাই এণ্ড টেলিস্কোপত বাধা দিয়া স্পাইৰেলসমূহ আহে আৰু যায়।
"ই. এছ. অ".-এ বেৰেড স্পাইৰেল গেলেক্সী মেছিয়াৰ 83-ৰ এক ইনফ্ৰেৰেড প্ৰতিকৃতি প্ৰদান কৰে। " নৱেম্বৰ, 2001। ইউৰোপীয় দক্ষিণ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰৰ পৰা এক প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি।
- ইউৰোপীয় দক্ষিণ নিৰীক্ষণ কেন্দ্ৰ পৰা এক প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি।
হ 'ৰ্টন, এডাম। "স্পিটজাৰ এন. জি. চি 1291 বেৰ্ড স্পাইৰেল গেলেক্সী শ্বিভ ইন ইনফ্ৰাৰেড"। 22 অক্টোবৰ 2014।

[1] Gerhard, Ortwin (2002). "Mass distribution in our Galaxy". Space Science Reviews খণ্ড 100 (1–4): 129. doi:10.1023/A:1015818111633.

[2] Costantin, Luca; Pérez-González, Pablo G.; Guo, Yuchen; Buttitta, Chiara; Jogee, Shardha; Bagley, Micaela B.; Barro, Guillermo; Kartaltepe, Jeyhan S. et al. (2023). "A Milky Way-like barred spiral galaxy at a redshift of 3" (en ভাষাত). Nature খণ্ড 623 (7987): 499–501. doi:10.1038/s41586-023-06636-x. ISSN 1476-4687. PMID 37938777.

[3] Guo, Yuchen; Jogee, Shardha; Finkelstein, Steven L.; Chen, Zilei; Wise, Eden; Bagley, Micaela B.; Barro, Guillermo; Wuyts, Stijn et al. (2023-03-01). "First Look at z > 1 Bars in the Rest-frame Near-infrared with JWST Early CEERS Imaging" (en ভাষাত). The Astrophysical Journal Letters খণ্ড 945 (1): L10. doi:10.3847/2041-8213/acacfb. ISSN 2041-8205.

[4] Steinicke, Wolfgang. "Joseph Lunt". NGC/IC observers. http://www.klima-luft.de/steinicke/ngcic/persons/lunt.htm.

[5] "A closer look at IC 5201". www.spacetelescope.org. Archived from the original on 15 December 2016. https://web.archive.org/web/20161215102830/http://spacetelescope.org/images/potw1650a/। আহৰণ কৰা হৈছে: 12 December 2016.

[6] Bournaud, F.; Combes, F. (2002). "Gas accretion on spiral galaxies: Bar formation and renewal". Astronomy and Astrophysics খণ্ড 392 (1): 83–102. doi:10.1051/0004-6361:20020920.

[7] Knapen, J. H.; Pérez-Ramírez, D.; Laine, S. (2002). "Circumnuclear regions in barred spiral galaxies — II. Relations to host galaxies". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society খণ্ড 337 (3): 808–828. doi:10.1046/j.1365-8711.2002.05840.x.

[8] Lokas, Ewa L. (2019-09-06). "Anatomy of a buckling galactic bar". Astronomy & Astrophysics খণ্ড 629: A52. doi:10.1051/0004-6361/201936056. ISSN 0004-6361.

[9] Wheeler, Vance; Valluri, Monica; Silva, Leandro Beraldo e; Dattathri, Shashank; Debattista, Victor P. (2023-11-16). "Early-growing Supermassive Black Holes Strengthen Bars and Boxy/Peanut Bulges" (en ভাষাত). The Astrophysical Journal খণ্ড 958 (2): 119. doi:10.3847/1538-4357/ace962. ISSN 0004-637X.

[ShethElmegreen2008-10] Sheth, Kartik; Elmegreen, Debra Meloy; Elmegreen, Bruce G. et al. (2008). "Evolution of the Bar Fraction in COSMOS: Quantifying the Assembly of the Hubble Sequence". The Astrophysical Journal খণ্ড 675 (2): 1141–1155. doi:10.1086/524980. ISSN 0004-637X.

[11] "A spiral in Andromeda". www.spacetelescope.org. Archived from the original on 7 February 2017. https://web.archive.org/web/20170207112724/https://www.spacetelescope.org/images/potw1706a/। আহৰণ কৰা হৈছে: 6 February 2017.

[12] "Galactic David and Goliath" (en-GB ভাষাত). www.spacetelescope.org. Archived from the original on 2017-09-22. https://web.archive.org/web/20170922083759/http://spacetelescope.org/news/heic1712/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2017-09-22.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]