বৈদিক কাল
বৈদিক কাল হৈছে ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ ইতিহাসৰ এটি প্ৰাচীন যুগ, যাৰ সময়সীমা সাধাৰণতে প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৫০০ ৰ পৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৫০০ লৈ বিস্তৃত বুলি ধৰা হয়। এই সময়ছোৱাত বেদসমূহ ৰচনা আৰু মৌখিকভাৱে সংৰক্ষণ কৰা হৈছিল, যি বৈদিক সংস্কৃতি আৰু ধৰ্মীয় চিন্তাধাৰাৰ প্ৰধান উৎস হিচাপে বিবেচিত।[1]
ঐতিহাসিক পটভূমি
[সম্পাদনা কৰক]বৈদিক কালৰ আৰম্ভণি সাধাৰণতে ভাৰত-ইউৰোপীয় ভাষাগোষ্ঠীৰ ভাৰত-আৰ্য্য পৰিব্ৰজনৰ সৈতে সংযোগ কৰা হয়। ভাষাতাত্ত্বিক আৰু প্ৰত্নতাত্ত্বিক প্ৰমাণৰ আধাৰত ভাৰত-আৰ্য্য ভাষাভাষী জনগোষ্ঠী উত্তৰ-পশ্চিম ভাৰতত খ্ৰীষ্টপূৰ্ব দ্বিতীয় সহস্ৰাব্দত প্ৰৱেশ কৰিছিল বুলি ধৰা হয়।[2] এই যুগটো সিন্ধু উপত্যকাৰ সভ্যতাৰ পতনৰ পাছৰ আৰু ভাৰতৰ দ্বিতীয় নগৰায়নৰ আগৰ এক মধ্যৱৰ্তী কাল হিচাপে বিবেচিত।[3]
কালভাগ
[সম্পাদনা কৰক]বৈদিক কালক সাধাৰণতে দুটা প্ৰধান ভাগত বিভক্ত কৰা হয়—
প্ৰাৰম্ভিক বৈদিক যুগ (প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১৫০০–১০০০): এই সময়ছোৱাত ঋগ্বেদৰ স্তোত্ৰসমূহ ৰচনা কৰা হৈছিল। সমাজৰ অৰ্থনীতি মূলতঃ পশুপালনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল আছিল আৰু বসতি তুলনামূলকভাৱে চলমান আছিল।[4]
অন্তিম বৈদিক যুগ (প্ৰায় খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ১০০০–৬০০): এই পৰ্যায়ত কৃষিৰ বিস্তাৰ ঘটে, স্থায়ী বসতি বৃদ্ধি পায় আৰু বৃহৎ ৰাজনৈতিক একক গঠন হয়।[5]
সামাজিক গঠন
[সম্পাদনা কৰক]প্ৰাৰম্ভিক বৈদিক সমাজ গোট-ভিত্তিক আৰু আত্মীয়তামূলক আছিল। অন্তিম বৈদিক যুগত সমাজ অধিক স্তৰবিন্যাসযুক্ত হয় আৰু বৰ্ণ ব্যৱস্থাৰ স্পষ্ট বিকাশ দেখা যায়। এই ব্যৱস্থাত সমাজক ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য আৰু শূদ্ৰ — এই চাৰিটা বৰ্ণত বিভক্ত কৰা হয়।[6]
ধৰ্মীয় ধাৰণা
[সম্পাদনা কৰক]বৈদিক কালৰ ধৰ্মীয় পৰম্পৰাক সাধাৰণতে ঐতিহাসিক বৈদিক ধৰ্ম বুলি জনা যায়। এই ধৰ্মীয় ব্যৱস্থাত যজ্ঞ, দেৱতা পূজা আৰু মন্ত্ৰোচ্চাৰণে কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰিছিল।[7] ইন্দ্ৰ, অগ্নি আৰু বৰুণ আদি দেৱতাই বৈদিক ধৰ্মত বিশেষ স্থান লাভ কৰিছিল।[8]
সাহিত্য
[সম্পাদনা কৰক]বৈদিক সাহিত্য মূলতঃ চাৰিখন বেদৰ ওপৰত আধাৰিত— ঋগ্বেদ, যজুৰ্বেদ, সামবেদ আৰু অথৰ্ববেদ।
বেদসমূহ প্ৰাথমিকভাৱে মৌখিক পৰম্পৰাৰ জৰিয়তে সংৰক্ষণ কৰা হৈছিল আৰু কঠোৰ স্মৃতি-পদ্ধতিৰ সহায়ত প্ৰজন্মৰ পৰা প্ৰজন্মলৈ প্ৰেৰণ কৰা হৈছিল।[9]
ঐতিহাসিক গুৰুত্ব
[সম্পাদনা কৰক]বৈদিক কালে ভাৰতীয় ধৰ্মীয় আৰু দৰ্শনিক চিন্তাধাৰাৰ মৌলিক কাঠামো গঢ়ি তোলে। এই যুগৰ পৰম্পৰাৰ পৰৱৰ্তী বিকাশৰ পৰা উপনিষদ আৰু পাছলৈ হিন্দু ধৰ্মৰ বিভিন্ন ধাৰাৰ উদ্ভৱ ঘটে।[10]
তথ্য সংগ্ৰহ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ Jamison, S. & Brereton, J. (2014). The Rigveda: A Guide. Oxford University Press.
- ↑ Witzel, M. (1995). “Early Sanskritization.” Harvard Oriental Series.
- ↑ Thapar, R. (2002). Early India: From the Origins to AD 1300. Penguin.
- ↑ Jamison & Brereton (2014).
- ↑ Thapar (2002).
- ↑ Dumont, L. (1980). Homo Hierarchicus. University of Chicago Press.
- ↑ Gonda, J. (1975). Vedic Literature. Harrassowitz.
- ↑ Macdonell, A. (1897). Vedic Mythology. Oxford University Press.
- ↑ Staal, F. (1986). The Fidelity of Oral Tradition. Oxford University Press.
- ↑ Flood, G. (1996). An Introduction to Hinduism. Cambridge University Press.