ভদ্ৰবাহু

আচাৰ্য ভদ্ৰবাহু (নেপালী: भद्रबाहु , প্ৰায় ৩৬৭ – প্ৰায় ২৯৮ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব) এজন জৈন সন্ন্যাসী আৰু পণ্ডিত আছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে তেওঁক শেষ শ্ৰুত কেৱলিন বা জৈন শাস্ত্ৰৰ সম্পূৰ্ণ জ্ঞান থকা শেষ তপস্বী বুলি গণ্য কৰা হয়।^[1]^[2] জৈন ধৰ্মৰ দুয়োটা পন্থাৰ মতে তেওঁ আছিল শেষ শ্ৰুতকেৱলিন। তেওঁক চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ আধ্যাত্মিক গুৰু হিচাপে বহুলভাৱে জনা যায়।^[3]

দিগম্বৰ পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁ মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ আধ্যাত্মিক গুৰু আছিল। ^[4] জৈন ধৰ্মৰ দিগম্বৰ পন্থাৰ মতে জৈন ধৰ্মত পাঁচজন শ্ৰুত কেবালিন আছিল – গোবৰ্ধন মহামুনি, বিষ্ণু, নন্দিমিত্ৰ, অপৰাজিতা, আৰু ভদ্ৰবাহু।

স্বেতাম্বৰ পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁ পৱিত্ৰ কল্পসূত্ৰৰ ৰচক আছিল, য'ত মহাবীৰ আৰু অন্যান্য তীৰ্থংকৰৰ জীৱনৰ বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াৰ উপৰি ইয়াত স্থবিৰৱলী (শ্বেতাম্বৰৰ মতে জৈন মঠৰ মুৰব্বীসকলৰ নামৰ কালক্ৰমিক তালিকা, মহাবীৰৰ গণধৰ (শিষ্য) সুধৰ্মস্বামীৰপৰা আৰম্ভ কৰি) তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে। স্বেতাম্বৰসকলে ভদ্ৰবাহুসুৰীক স্থবিৰকল্পী সন্ন্যাসী বুলি গণ্য কৰে (আচাৰাংগ সূত্ৰ, কল্পসূত্ৰ ^[5] আৰু স্থানাংগ সূত্ৰত বৰ্ণনা কৰা ধৰণে), আৰু এইদৰে, বগা বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা এজন। স্বেতাম্বৰেও তেওঁক শ্ৰুত কেৱলিন বুলি গণ্য কৰে।

প্ৰাৰম্ভিক জীৱন

মৌৰ্য সাম্লাজ্যৰ গৌণ ৰাজধানী উজ্জয়িনীৰ সময়ত পুন্দ্ৰবৰ্ধন (সম্ভ্ৰবত: আধুনিক উত্তৰ বংগ)ৰ ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালত ভদ্ৰবাহুৰ জন্ম হৈছিল। সাত বছৰ বয়সত গোবৰ্ধন মহামুণিয়ে তেওঁ শেষ শ্ৰুতকেৱলী হ’ব বুলি ভৱিষ্যদ্বাণী কৰি প্ৰাথমিক শিক্ষাৰ বাবে লগত লৈ গ’ল। শ্বেতাম্বৰ পৰম্পৰা অনুসৰি তেওঁ খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৪৩৩ চনৰপৰা খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৫৭ চনলৈকে জীয়াই আছিল। দিগম্বৰ পৰম্পৰা অনুসৰি খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৩৬৫ চনত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।

দিগম্বৰৰ জীৱনী আৰু চন্দ্ৰগুপ্তৰ ষোল্লটা সপোনৰ ব্যাখ্যা

দিগম্বৰ পন্থাৰ মতে কাৰ্তিক মাহৰ পূৰ্ণিমা ৰাতি চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য (মৌৰ্য সাম্ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্থাপক আৰু শাসক)ৰ ষোল্লটা সপোন আছিল, যিবোৰৰ ব্যাখ্যা তেওঁক আচাৰ্য ভদ্ৰবাহুৱে কৰিছিল।

চন্দ্ৰগুপ্তৰ সপোন	ভদ্ৰবাহুৰ ব্যাখ্যা
সূৰ্যাস্ত	সকলো জ্ঞান অন্ধকাৰ হৈ পৰিব
কল্পনা গছৰ এটা ডাল ভাঙি সৰি পৰে	জৈন ধৰ্ম আৰু চন্দ্ৰগুপ্তৰ উত্তৰাধিকাৰীসকলৰ পতন আৰম্ভ নহ’ব
আকাশত পৰি থকা ঐশ্বৰিক গাড়ী	স্বৰ্গ সত্তা নাযাব ভাৰতক্ষেত্ৰলৈ
চন্দ্ৰৰ ডিস্কখন ছিন্নভিন্ন হৈ পৰিল	জৈন ধৰ্ম দুটা পন্থাত বিভক্ত হ’ব
ক'লা হাতী যুদ্ধ	কম বৰষুণ আৰু শস্যৰ অভাৱ
গোধূলিত জিলিকি থকা জিলিকনি	প্ৰকৃত জ্ঞান হেৰাই যাব, দুৰ্বল পোহৰত জিলিকিব কম জিলিকনি
শুকাই যোৱা পুখুৰী	আৰ্য খণ্ড জৈন ধৰ্মৰপৰা বঞ্চিত হ’ব আৰু অসত্যই ফুলি উঠিব
ধোঁৱাই গোটেই বতাহ ভৰাই পেলাব	বেয়াই প্ৰাধান্য পাব আৰু ভাল কাম লুকাই থাকিব
বান্দৰ সিংহাসনত বহি	নীচ, নিম্ন জন্ম, দুষ্টই ক্ষমতা লাভ কৰিব
কুকুৰ সোণৰ বাটিৰপৰা পিয়াহত পানী খাই থকা	ষষ্ঠ অংশত সন্তুষ্ট নহোৱা ৰজাই মাটি-ভাড়া জাপি দিব আৰু বৃদ্ধি কৰি প্ৰজাক অত্যাচাৰ কৰিব
সৰু ম’হবোৰে কাম কৰি আছে	ডেকাসকলে ধৰ্মীয় লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰে, কিন্তু বুঢ়া হ’লে সেইবোৰ পৰিত্যাগ কৰে
ক্ষত্ৰিয় গাধত উঠি থকা ল'ৰা	উচ্চ বংশৰ ৰজাসকলে ভিত্তিৰ সৈতে মিত্ৰতা কৰিব
বান্দৰ ভয় খুৱাই হাঁহিব	নীচসকলে মহান লোকক হাৰাশাস্তি কৰি একে স্তৰলৈ হ্ৰাস কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব
সাগৰত জঁপিয়াই পৰা পোৱালি	ৰজাই অবৈধ কৰ আৰোপ কৰি ৰাইজক অত্যাচাৰ কৰাত সহায় কৰিব
শিয়াল বুঢ়া বলধক খেদি ফুৰা	নিম্ন, ফুটা প্ৰশংসাৰে মহান, ভাল আৰু জ্ঞানীসকলৰপৰা মুক্তি পাব
ওচৰ চাপি আহিছে এটা বাৰ মূৰীয়া সাপ	বাৰ বছৰৰ মৃত্যু আৰু দুৰ্ভিক্ষ এই দেশলৈ আহিব ^[6]

চিত্ৰসমূহ

ষ্টেলাই মৌখিক পৰম্পৰাৰ সংক্ৰমণ দেখুৱাইছে (ফটো: মাৰহিয়াজী, জবলপুৰ)
চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্য (সোঁফালে) তেওঁৰ আধ্যাত্মিক গুৰু আচাৰ্য ভদ্ৰবাহুৰ সৈতে শ্ৰৱণবেলাগোলাত চিত্ৰিত কৰা প্ৰতিমূৰ্তি।
পালিতানাৰ কেছাৰিয়াজী আদিনাথ জৈন মন্দিৰত ভদ্ৰবাহুৰ ছবি
চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ ১৬ টা জৈন ধৰ্মত থকা শুভ সপোন
চন্দ্ৰগিৰি পাহাৰত চন্দ্ৰগুপ্ত মৌৰ্যৰ পদচিহ্ন, য'ত চন্দ্ৰগুপ্ত (ভাৰতৰ একত্ৰীকৰণ আৰু মৌৰ্য্য বংশৰ প্ৰতিষ্ঠাপক) সল্লেখানা পৰিবেশন কৰিছিল।