মগৰ ভাষা

Magar
	मगर ढुट‎ (magar ḍhuṭ)
থলুৱা অঞ্চল	Nepal, India
অঞ্চল	Nepal; significant communities in Bhutan; Sikkim; Assam and Darjeeling district of India
জাতীয়তা	সাঁচ:Sigfig million Magar (2021 census of Nepal)
স্থানীয় ভাষিক	সাঁচ:Sigfig (2001–2006)e27
ভাষা পৰিয়াল	Sino-Tibetan Tibeto-Burman Himalayish Mahakiranti Magaric Magar; ; ; ; ;
লিখন প্ৰণালী	Akkha script (official), Devanagari, Latin script
আধিকাৰিক স্থিতি
আধিকাৰিক ভাষা	ভাৰত Sikkim;
ভাষা সংকেত
ISO 639-3	Either:; mgp – Eastern Magar; mrd – Western Magar
	এই প্ৰবন্ধত IPA-ৰ ধ্বনি চিহ্নসমূহ আছে। কোনো সঠিক সহায় নললে আপুনি ধ্বনি চিহ্নসমূহৰ সলনি প্ৰশ্নবোধক চিন বা বাকচ বা আন চিহ্ন দেখা পাব পাৰে।

মগৰ ধুত ( Nepali: मगर ढुटcode: ne is deprecated , ) হৈছে চীন-তিব্বতী ভাষা যিটো মূলতঃ নেপাল, দক্ষিণ ভূটান, আৰু দাৰ্জিলিং, অসম আৰু ছিকিম, ভাৰতত মগৰ লোকে ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াক দুটা গোটত (পূব আৰু পশ্চিমীয়া) বিভক্ত আৰু অধিক উপভাষা বিভাজনে সুকীয়া জনজাতীয় পৰিচয় দিয়ে। ^[3] নেপালত ৮ লাখ ১০ হাজাৰ লোকে এই ভাষা কয়।

নেপাল চৰকাৰে সংবিধানত উল্লেখ কৰা অনুসৰি মাগৰ ভাষাৰ পাঠ্যক্ৰম প্ৰস্তুত কৰিলেও পাঠদানৰ সামগ্ৰী কেতিয়াও মাগৰ বিদ্যালয়ত সফলতাৰে পোৱা নাই, য'ত বেছিভাগ বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা নেপালী ভাষাত হয়। ^[4] নিজৰ ভাষা থকা গোটসমূহে "মাতৃভাষা" পৰিচয়ৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ বুলি অনুভৱ কৰাটো অস্বাভাৱিক নহয়।

ধুত মগৰ ভাষা কেতিয়াবা ভেৰী, ধৌলাগিৰি, আৰু ৰাপ্তী মণ্ডলত আৰু পশ্চিমে কথিত মগৰ খাম ভাষাৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়। যদিও দুয়োটা ভাষাৰ বহুতো সাধাৰণ শব্দ আছে, ইহঁতৰ গাঁথনিগত ডাঙৰ পাৰ্থক্য আছে আৰু পাৰস্পৰিকভাৱে বুজিব নোৱাৰা নহয়। ^[5]

ভৌগোলিক বিতৰণ

পশ্চিম মগৰ

পশ্চিম মগৰ (উপভাষা: পাল্প আৰু স্যাংজা ) নেপালৰ তলত দিয়া জিলাবোৰত ( Ethnologue ) কোৱা হয়।

লুম্বিনি প্ৰদেশ : পাল্পা জিলা
গণ্ডক প্ৰদেশ : স্যাংজা জিলা, আৰু তানাহুন জিলাৰ এটা সৰু অংশ ( বাগমতী নদীৰ পশ্চিমে ) ৷
গণ্ডক প্ৰদেশৰ সৰু সীমান্ত অঞ্চল : পৰ্বত জিলা
সমগ্ৰ কৰ্ণালী প্ৰদেশত সিঁচৰতি : বিশেষকৈ সুৰখেট জিলা, জাজাৰকোট জিলা, আৰু দৈলেখ জিলাত

পূব মগৰ

পূব মগৰ (উপভাষা: গোৰ্খা, নৱালপাৰসী, আৰু তনাহু ) নেপালৰ তলত দিয়া জিলাবোৰত ( Ethnologue ) কোৱা হয়।

মণ্ডল ১: বাগমতী নদীৰ পূব দিশত নেপালৰ কেন্দ্ৰীয় পৰ্বত
- গণ্ডক প্ৰদেশ : তানাহুন জিলা আৰু দক্ষিণ গোৰ্খা জিলা
- লুম্বিনি প্ৰদেশ : পাল্পা জিলা কপিলবস্তু জিলা আৰু নৱালপাৰাশী জিলা
- বাগমতী প্ৰদেশৰ সৰু সীমান্ত অঞ্চল : ধাডিং জিলা
২ নং মণ্ডল: পূব নেপাল
- সিন্ধুলী জিলা, বাগমতী প্ৰদেশ
- ওখলধুংগা জিলা, কোশী প্ৰদেশ
- উদয়াপুৰ জিলা, কোশী প্ৰদেশ
- মধ্য কোশী প্ৰদেশ, ধনকুটা জিলা, ভোজপুৰ আৰু দক্ষিণ কোশী প্ৰদেশ, ইলাম জিলা, ঝাপা জিলাত সিঁচৰতি হৈ থকা জনগোষ্ঠী
- দক্ষিণ ভূটান

ভাৰত

ছিকিম (মগৰ ভাষা চৰকাৰী ভাষাৰ ভিতৰত অন্যতম)
পশ্চিম বংগৰ দাৰ্জিলিং জিলা আৰু কালিমপং জিলা
গোলাঘাট জিলা, শোণিতপুৰ জিলা আৰু অসমৰ তিনিচুকীয়া জিলা জিলা
মণিপুৰৰ কিছু অংশ

ধ্বনিবিজ্ঞান

ব্যঞ্জনবৰ্ণ

		Labial	Dental	Alveolar		Palatal	Velar	Glottal
		Labial	Dental	plain	sibilant	Palatal	Velar	Glottal
Stop	voiceless	p	t̪*	t	t͡s		k	(ʔ)
	aspirated	pʰ	t̪ʰ*	tʰ	t͡sʰ		kʰ
	voiced	b	d̪*	d	d͡z		ɡ
	murmured	bʱ	d̪ʱ*	dʱ	d͡zʱ		ɡʱ
Fricative	voiceless				s			h
Fricative	voiced							ɦ
Nasal	voiced	m		n			ŋ
Nasal	murmured	Error using {{IPA symbol}}: "mʱ" not found in list		Error using {{IPA symbol}}: "nʱ" not found in list			Error using {{IPA symbol}}: "ŋʱ" not found in list
Lateral	voiced			l
Lateral	murmured			Error using {{IPA symbol}}: "lʱ" not found in list
Approximant	voiced	w		ɹ		j
Approximant	murmured	Error using {{IPA symbol}}: "wʱ" not found in list		Error using {{IPA symbol}}: "ɹʱ" not found in list		Error using {{IPA symbol}}: "jʱ" not found in list

* -কেৱল তানাহু উপভাষাত দেখা যায়।

/ʔ/ is only a marginal phoneme.^[6]

ফোনেম	এলোফোন
/p/	[p̚]
/pʰ/	[ɸ]
/t/	[tʲ], [t̚], [ʈ]
/tʰ/	[θ]
/d/	[dʲ], [ɖ], [ɽ]
/k/	[kʲ], [k̚]
/kʰ/	[x]
/ɡ/	[ɡʲ]
/t͡s/	[t͡ʃ]
/t͡sʰ/	[t͡ʃʰ]
/dz/	[dʒ]
/d͡zʱ/	[d͡ʒʱ]
/s/	[ʃ]
/h/	[ɦ]
/n/	[nʲ]
/ŋ/	[ŋʲ]

স্বৰবৰ্ণ

	সন্মুখৰ	কেন্দ্ৰীয়	পিছলৈ
বন্ধ	i		u
মিড	e		o
মিড			ʌ
খোলা		a

দ্বিস্বৰ শব্দ
/ia/
/iu/
/ei/
/eu/
/aɪ/
/au/
/oi/

ফোনেম	এলোফোন
/i/	[i] [ɪ] [i̤] [i̤ː] [ĩ]
/e/	[e] [ɛ] [ẽ] [e̤] [e̤ː]
/a/	[ä] [æ] [ä̃] [äˑ] [ä̤] [ä̤ː]
/u/	[u] [ʊ] [u̟] [ṳ] [ṳː] [ũ]
/ʌ/	[ʌ] [ə] [ə̃] [ʌ̤] [ʌ̃]
/o/	[o] [o̟] [õ] [oˑ] [o̤] [o̤ː]

তথ্যসূত্ৰসমূহ

↑ উদ্ধৃতি ত্ৰুটি: অবৈধ <ref> টেগ; e27 নামৰ refৰ বাবে কোনো পাঠ্য প্ৰদান কৰা হোৱা নাই
↑ "The Sikkim Official Languages Act". Government of Sikkimsikkim.gov.in. https://www.sikkim.gov.in/uploads/Gazette/1977_THE_SIKKIM_OFFICIAL_LANGUAGES_ACT_20221029.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 27 June 2025.
↑ "The Eastern Magar of Nepal". Archived from the original on 2007-03-18. https://web.archive.org/web/20070318061151/http://www.global12project.com/2004/profiles/p_code2/974.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2007-09-12.
↑ B. K. Rana. "Mother Tongue Education for Social Inclusion and Conflict Resolution". Appeals, News and Views from Endangered Communities. Foundation for Endangered Languages. Archived from the original on 2003-02-16. https://web.archive.org/web/20030216230828/http://www.ogmios.org/204.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 2007-09-12.
↑ Kansakar, Tej R. (July 1993). "The Tibeto-Burman Languages of Nepal - A General Survey". Contributions to Nepalese Studies খণ্ড 20 (2): 165–173. Archived from the original on 15 May 2021. https://web.archive.org/web/20210515142551/http://www.thlib.org/static/reprints/contributions/CNAS_20_02_02.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 7 December 2020.
↑ Grunow-Hårsta, Karen A. (2008). A descriptive grammar of two Magar dialects of Nepal: Tanahu and Syangja Magar. প্ৰকাশক University of Wisconsin-Milwaukee. পৃষ্ঠা. 32–67.

অধিক পঢ়া

Nishi 西, Yoshio 義郎 (1992e). "マガル語" [Magar, (LSI) Māgarī, Magar, Mangar]. In 亀井 Kamei, 孝 Takashi. 三省堂言語学大辞典 The Sanseido Encyclopaedia of Linguistics (in জাপানী). 4. Tokyo: 三省堂 Sanseido Press. pp. 28a–40b. ISBN 4385152128.
Shepherd, Gary, and Barbara Shepherd. A Vocabulary of the Magar Language. Comparative vocabularies of languages of Nepal. Kirtipur: Summer Institute of Linguistics [and] Institute of Nepal Studies, Tribhuvan University, 1972.
Shepherd, Gary, and Barbara Shepherd. Magar Phonemic Summary. Tibeto-Burman phonemic summaries, 8. Kirtipur: Summer Institute of Linguistics, Tribhuvan University, 1971.

বাহ্যিক সংযোগসমূহ

[e27-1] উদ্ধৃতি ত্ৰুটি: অবৈধ <ref> টেগ; e27 নামৰ refৰ বাবে কোনো পাঠ্য প্ৰদান কৰা হোৱা নাই

[sikkimofficial-2] "The Sikkim Official Languages Act". Government of Sikkimsikkim.gov.in. https://www.sikkim.gov.in/uploads/Gazette/1977_THE_SIKKIM_OFFICIAL_LANGUAGES_ACT_20221029.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 27 June 2025.

[dialect22-3] "The Eastern Magar of Nepal". Archived from the original on 2007-03-18. https://web.archive.org/web/20070318061151/http://www.global12project.com/2004/profiles/p_code2/974.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2007-09-12.

[government2-4] B. K. Rana. "Mother Tongue Education for Social Inclusion and Conflict Resolution". Appeals, News and Views from Endangered Communities. Foundation for Endangered Languages. Archived from the original on 2003-02-16. https://web.archive.org/web/20030216230828/http://www.ogmios.org/204.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 2007-09-12.

[5] Kansakar, Tej R. (July 1993). "The Tibeto-Burman Languages of Nepal - A General Survey". Contributions to Nepalese Studies খণ্ড 20 (2): 165–173. Archived from the original on 15 May 2021. https://web.archive.org/web/20210515142551/http://www.thlib.org/static/reprints/contributions/CNAS_20_02_02.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 7 December 2020.

[:0-6] Grunow-Hårsta, Karen A. (2008). A descriptive grammar of two Magar dialects of Nepal: Tanahu and Syangja Magar. প্ৰকাশক University of Wisconsin-Milwaukee. পৃষ্ঠা. 32–67.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]