মহাৰাণী সুবৰ্ণ প্ৰভা দেৱী
| মহাৰাণী সুবৰ্ণ প্ৰভা দেৱী | |
|---|---|
| নেপালৰ ৰাজমাতা আৰু ৰাণী প্ৰতিনিধি | |
| দাম্পত্য সঙ্গী | ৰাণা বাহাদুৰ শ্বাহ |
| সন্তান | |
| ৰণোদ্যত বিক্ৰম শ্বাহ ছমৰচেৰ শ্বাহ এগৰাকী ৰাজকুমাৰী | |
| সম্পূৰ্ণ নাম | |
| সুবৰ্ণ প্ৰভা দেৱী | |
| পিতৃ | সুবুধি খড়কা [উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] |
| ধৰ্ম | Hinduism |
সুবৰ্ণ প্ৰভা দেৱী (প্ৰায় ১৭৭৯–১৮০৬) ১৮০২ চনৰপৰা ১৮০৬ চনৰ ভিতৰত গিৰভান যুদ্ধ বিক্ৰম শ্বাহৰ কম বয়সীয়া অৱস্থাত নেপালৰ ৰাণী ৰিজেণ্ট আছিল।
জীৱনী
[সম্পাদনা কৰক]নেপালৰ ৰজা ৰাণা বাহাদুৰ শ্বাহৰ দ্বিতীয় পত্নী আছিল। জ্যেষ্ঠ ৰাজকুমাৰ ৰানোদয়ত বিক্ৰম শ্বাহ, ৰাজকুমাৰ সমৰ্শ্বৰ শ্বাহ আৰু এগৰাকী ৰাজকুমাৰীৰ মাতৃ আছিল। তেওঁ আছিল সুবুধি খাদকা বাসন্যাতৰ কন্যা।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] ১৭৯৯ চনত তেওঁৰ স্বামীয়ে তেওঁৰ পুত্ৰ গিৰৱানৰ বাবে সন্ন্যাসী হ'বলৈ ৰাজপাট ত্যাগ কৰে, প্ৰথমা পত্নী ৰাজ ৰাজেশ্বৰী দেৱী তাৎক্ষণিক ৰিজেণ্ট হয়।[1] ৰজা ৰাণা বাহাদুৰ শ্বাহ, প্ৰতিনিধি ৰাজ ৰাজেশ্বৰী দেৱী আৰু তেওঁৰ উপদেষ্টা ভীমসেন থাপা বাৰাণসীলৈ যোৱাৰ সময়ত তেওঁ পুনৰ কাঠমাণ্ডুত থাকি ৰিজেণ্ট হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।[2] ইফালে ১৮০১ চনৰ ২৬ জুলাইত নেপালৰ সীমান্তত প্ৰৱেশ কৰা প্ৰথমা পত্নী ৰাজ ৰাজেশ্বৰী দেৱীয়ে সুবৰ্ণ প্ৰভাৰ দুৰ্বল ৰিজেন্সিৰ সুযোগ লৈ ৰিজেন্সি লোৱাৰ লক্ষ্যৰে লাহে লাহে কাঠমাণ্ডু অভিমুখে ৰাওনা হৈছিল।[3][4]
ফলত সুবৰ্ণপ্ৰভাৰ প্ৰিয় দৰবাৰী মুল কাজী (মুখ্যমন্ত্ৰী) কীৰ্তিমান সিং বাসন্যটক ১৮০১ চনৰ ২৮ ছেপ্টেম্বৰত ৰাজৰাজেশ্বৰীৰ সমৰ্থকসকলে গোপনে হত্যা কৰে।[5] ১৮০১ চনৰ ২৮ অক্টোবৰত অৱশেষত নেপাল আৰু ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ মাজত বাণিজ্য আৰু মিত্ৰতা চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়।[6][7] ইয়াৰ ফলত প্ৰথমজন ব্ৰিটিছ বাসিন্দা কেপ্তেইন উইলিয়াম অ' নক্স প্ৰতিষ্ঠা হয় আৰু ১৮০২ চনৰ ১৬ এপ্ৰিলত কাঠমাণ্ডুত দৰবাৰীসকলে অনিচ্ছা সত্ত্বেও আদৰণি জনায়।
ৰিজেণ্ট
[সম্পাদনা কৰক]ৰেচিডেন্সি স্থাপনৰ প্ৰায় আঠ মাহৰ পাছত অৱশেষত ১৮০২ চনৰ ১৭ ডিচেম্বৰত ৰাণী ৰাজ ৰাজেশ্বৰীয়ে সুবৰ্ণ প্ৰভাক ক্ষমতাৰপৰা আঁতৰাই ৰিজেন্সি গ্ৰহণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।[8][4]
ৰাজৰাজেশ্বৰীৰ কাঠমাণ্ডুত উপস্থিতিয়েও তেওঁৰ আৰু সুবৰ্ণপ্ৰভাৰ আশে-পাশে একাকাৰ কৰা দৰবাৰীসকলৰ মাজত অশান্তিৰ সৃষ্টি কৰিছিল। এটা আগতীয়া শত্ৰুতা অনুভৱ কৰি ৰেচিডেণ্ট নক্সে সুবৰ্ণপ্ৰভাৰ সৈতে নিজে মিত্ৰতা কৰিলে।[9] যেতিয়া ৰেচিডেণ্ট নক্সে নিজকে উপেক্ষিত যেন অনুভৱ কৰিছিল আৰু তেওঁৰ মিছনৰ উদ্দেশ্য বিফল হৈ পৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ স্বেচ্ছাই কলেৰা মহামাৰীৰ উদাহৰণ দি কাঠমাণ্ডু এৰি মাকৱানপুৰত বাস কৰিবলৈ গৈছিল।[9][6] সেইবাবেই সুবৰ্ণপ্ৰভা আৰু তেওঁৰ ফৈদৰ সদস্যসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।[9] ৰাণা বাহাদুৰ শ্বাহ পুনৰ ক্ষমতালৈ অহাৰ পাছত সুবৰ্ণপ্ৰভা আৰু তেওঁৰ সমৰ্থকসকলক মুকলি কৰি দিয়া হয় আৰু সাধাৰণ ক্ষমা প্ৰদান কৰা হয়।[10]
১৮০৬ চনৰ ২৫ এপ্ৰিলৰ নিশা প্ৰায় ১০ বজাত শ্বেৰ বাহাদুৰ শ্বাহে ৰাণা বাহাদুৰ শ্বাহক হত্যা কৰে।[11][12] ৰাজনৈতিক বিশৃংখলতাৰ সুযোগ লৈ ভীমসেন মুখতিয়াৰ হয় (১৮০৬–৩৭), আৰু ত্ৰিপুৰা সুন্দৰীক ললিতা ত্ৰিপুৰাসুন্দৰী উপাধি দিয়া হয় আৰু নিজেই ৯বছৰীয়া গিৰভান যুদ্ধ শ্বাহৰ ৰিজেণ্ট আৰু ৰাণী মাতৃ (১৮০৬–৩২) ঘোষণা কৰা হয়।[13]
ৰাণা বাহাদূৰৰ আন সকলো পত্নী আৰু উপপত্নীৰ লগতে তেওঁলোকৰ দাসীসকলেও সুবৰ্ণ প্ৰভাক বাদ দি সতী[14][15] কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল।[16]
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ Guide 2
- ↑ Acharya 2012, পৃষ্ঠা. 32.
- ↑ Nepal 2007, পৃষ্ঠা. 52.
- 1 2 Acharya 2012, পৃষ্ঠা. 36–37.
- ↑ Acharya 2012, পৃষ্ঠা. 34.
- 1 2 Amatya 1978.
- ↑ Nepal 2007, পৃষ্ঠা. 51.
- ↑ Pradhan 2012, পৃষ্ঠা. 14.
- 1 2 3 Acharya 2012, পৃষ্ঠা. 43.
- ↑ Acharya 2012, পৃষ্ঠা. 49–55.
- ↑ Acharya 2012, পৃষ্ঠা. 67.
- ↑ Nepal 2007, পৃষ্ঠা. 62–63.
- ↑ Acharya 2012, পৃষ্ঠা. 71.
- ↑ Nepal 2007, পৃষ্ঠা. 64.
- ↑ Acharya 2012, পৃষ্ঠা. 163.
- ↑ Karmacharya 2005, পৃষ্ঠা. 80.