মহেন্দ্ৰনাথ ৰয়
| The Honourable Babu মহেন্দ্ৰনাথ ৰয় CIE HonFRS | |
|---|---|
 | |
| জন্ম | ১৮৬১ চনৰ ২৯ অক্টোবৰ হাওৰা, বংগ প্ৰেচিডেঞ্চি, বৃটিছ ভাৰত। |
| মৃত্যু | ১৯২৫ চনৰ ১৬ আগষ্ট কলকাতা, বংগ প্ৰেচিডেঞ্চি, বৃটিছ ভাৰত |
| শিক্ষা | হাওৰা জিলা স্কুল |
| শিক্ষানুষ্ঠান | Presidency College, Calcutta |
| পেচা | উকীল,[শিক্ষাবিদ, ৰাজনীতিবিদ |
| দাম্পত্যসঙ্গী | প্ৰবোধময়ী দেৱী |
মহেন্দ্ৰনাথ ৰয় (ইংৰাজী: Mahendranath Roy) চি আই ই হনএফ আৰ এছ (১৮৬১–১৯২৫) এজন ভাৰতীয় উকীল, স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, সমাজকৰ্মী, গণিতজ্ঞ, শিক্ষাবিদ আৰু ৰাজনৈতিক নেতা আছিল। [1] তেওঁ ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সৈতে জড়িত আছিল আৰু হাওৰা পৌৰ নিগমৰ প্ৰথম ভাৰতীয় নিৰ্বাচিত সভাপতি আছিল। [2][3] তেওঁ কলিকতাৰ আসুতোষ কলেজৰ অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু হাওৰাৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী ব্যক্তি আছিল। ৰাজনৈতিক কাম-কাজ, মেধাৱী আইনী কেৰিয়াৰ আৰু সমাজলৈ আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ১৯১৪ চনত ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ কম্পেনিয়ন বঁটা লাভ কৰে। [4][5]
প্ৰাথমিক জীৱন
[সম্পাদনা কৰক]১৮৬১ চনৰ ২৯ অক্টোবৰত হাওৰা জিলাৰ বৰ্তমানৰ আমতা থানা অঞ্চলত অৱস্থিত তাজপুৰৰ এটা ধনী মহীষ্য পৰিয়ালত তেওঁৰ জন্ম হয়।[4] তাজপুৰৰ ৰায় পৰিয়াল আমতাৰ মাটিৰ মালিক আছিল। পিতৃৰ নাম গিৰিজাপ্ৰসন্ন ৰায় আৰু মাকৰ নাম ফুলকুমাৰী দেৱী। কম বয়সতে পিতৃক হেৰুৱাই মহেন্দ্ৰনাথে দাদা বাবু যদুনাথ ৰায়ৰ ঘনিষ্ঠ তত্ত্বাৱধানত অতি মৰম আৰু মৰমেৰে ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল। [6][5]
অতি সফল ব্যৱসায়ী আৰু মাটিৰ মালিক যদুনাথ বাবুৱে হাওৰাৰ বৰ্তমান নেতাজী সুভাষ পথ নামেৰে পৰিচিত খুৰুট ৰোডত এটা বৃহৎ ঘৰ সাজি তাতেই মহেন্দ্ৰনাথৰ শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল। মহেন্দ্ৰনাথ আছিল অতি মেধাৱী ছাত্ৰ। হাওৰা জিলা স্কুলৰপৰা উৰণীয়া ৰং আৰু বৃত্তিৰে প্ৰৱেশ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়, আৰু তাৰ পিছত কলিকতাৰ প্ৰেচিডেন্সি কলেজত নামভৰ্তি লাভ কৰে। এফ.এ.(প্ৰথম কলা) পৰীক্ষাত প্ৰথম স্থান লাভ কৰে আৰু ১৮৮২ চনত বি.এ. প্ৰথম বিভাগৰ সৈতে পৰীক্ষা কৰি প্ৰতিষ্ঠিত ঈশান বৃত্তি লাভ কৰে, যিটো ছাত্ৰক প্ৰদান কৰা হয় যিয়ে সৰ্বাধিক নম্বৰ লাভ কৰে আৰু প্ৰতিটো গৱেষণা পত্ৰত, বিশেষকৈ গণিতত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ শীৰ্ষস্থান দখল কৰে। [1] তেওঁ বুৰ্ডৱান ৰাজৰ বাগিছাই প্ৰদান কৰা অতি আকাংক্ষিত বুৰ্ডৱান বৃত্তিও লাভ কৰে। [7] পৰৱৰ্তী সময়ত ১৮৮৪ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা এম.এ., প্ৰথম বিভাগতো প্ৰথম স্থান লাভ কৰে। তেওঁ আছিল সহপাঠী আৰু ছাৰ আশুতোষ মুখাৰ্জীৰ অতি ঘনিষ্ঠ বন্ধু। ইয়াৰ পিছত তেওঁ বি.এল. কলকাতাৰ চিটি কলেজত গণিতৰ প্ৰবক্তা হৈ থকাৰ সময়তে ১৮৮৫ চনত কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰপৰা স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে [4][6]
.jpg)
কৰ্মজীৱন
[সম্পাদনা কৰক]
ৰয়ে হাওৰা আৰু কলিকতাত এক সফল আইনী প্ৰেকটিছ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। ১৮৮৫ চনত তেওঁ কলিকতা উচ্চ ন্যায়ালয়ত আবেদনকাৰী হিচাপে যোগদান কৰে আৰু কলিকতা উচ্চ ন্যায়ালয় আৰু অন্যান্য জিলা আদালতত কেইবাটাও উচ্চ পৰ্যায়ৰ গোচৰত অসংখ্য গুচৰীয়াৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। সমনীয়া আৰু বিৰোধী উভয়ৰে সন্মানীয় উচ্চ শিক্ষিত আৰু সহানুভূতিশীল আইনী ব্যৱসায়ী হিচাপে তেওঁ সুনাম অৰ্জন কৰিছিল। [8] আদালতৰ কক্ষত অতুলনীয় বক্তৃতাৰ বাবে তেওঁ পৰিচিত আছিল [9] প্ৰিভি কাউন্সিলৰ সন্মুখতো একাধিক গোচৰ দাখিল কৰে। প্ৰায় চল্লিছ বছৰ ধৰি তেওঁ কলিকতা উচ্চ ন্যায়ালয়ত প্ৰেকটিছ কৰিছিল। ১৯০১ চনত কলিকতা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ আধুনিকীকৰণৰ বাবে তেওঁকবাৰৰ অন্যান্য সদস্যসকলৰ ভিতৰত অন্যতম সদস্য হিচাপে নিযুক্তি দিয়া হয়। [10] ১৯২৪ চনত কলিকতা উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ উকীল সন্থাৰ সভাপতি নিৰ্বাচিত হয়। [11] ১৮৯১ চনত তেওঁ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ফেলো নিৰ্বাচিত হয় আৰু ১৯১১ চনৰপৰা ১৯২০ চনলৈ বংগ বিধান পৰিষদৰ সদস্য হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। তেওঁ চিটি কলেজৰ গণিত আৰু আইন বিভাগৰ অধ্যাপক আছিল আৰু কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ আইন অনুষদৰ ডীন হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। [4] ১৯১৪ চনত বহুলাংশে তেওঁৰ প্ৰচেষ্টাৰ বাবেই শিবপুৰ অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় হাওৰাৰপৰা ঢাকালৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ প্ৰস্তাৱ সফলভাৱে ৰোধ কৰা হয় [7]
কৰ্ম
[সম্পাদনা কৰক]- মহানগৰীত পথৰ কাষত বিজুলীৰ পোহৰৰ উন্নতি
- শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰলৈ অৱদান
- কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ চিনেটৰ হিচাপে
বিভিন্ন প্ৰকাৰ সন্মান
[সম্পাদনা কৰক]- ১৮৬১–১৮৮৪: মহেন্দ্ৰ নাথ সত্যজিৎ
- ১৮৮৪ – ১৮৯১: বাবু মহেন্দ্ৰ নাথ সত্যজিৎ
- ২১ জানুৱাৰী ১৮৯১ – জুন ১৮৯৫: বাবু (শিৰোনাম) মহেন্দ্ৰ নাথ সত্যজিৎ, ৰয়েল ছ'চাইটিৰ ফেলো।
- জুন ১৮৯৫ – মে' ১৯১০: মাননীয় [[বাবু (শিৰোনাম) মহেন্দ্ৰ নাথ সত্যজিৎ, ৰয়েল ছ'চাইটিৰ ফেলো।
- মে' ১৯১০ – মাৰ্চ ১৯১৪: মান্যবৰ [[বাবু (শিৰোনাম) মহেন্দ্ৰ নাথ সত্যজিৎ, ভাৰতীয় সাম্ৰাজ্যৰ আদেশ,ৰয়েল ছ'চাইটিৰ ফেলো
- ১৯১৪ চনৰ মাৰ্চ – ১৯২৫ চনৰ ১৬ আগষ্ট: মাননীয় বাবু মহেন্দ্ৰ নাথ সত্যজিৎ, চি আই ই, সন্মানীয় এফ আৰ এছ[4]
ব্যক্তিগত জীৱন
[সম্পাদনা কৰক]১৮৭৮ চনত মহেন্দ্ৰনাথ ৰায়ে বিখ্যাত জোতেদাৰ বাবু শ্ৰীনিবাশ পাঞ্জাৰ জ্যেষ্ঠ কন্যা প্ৰবোধময়ী দেৱীক বিয়া কৰায়।[4]
মৃত্যু আৰু উত্তৰাধিকাৰ
[সম্পাদনা কৰক]১৯২৫ চনৰ ১৬ আগষ্টত মহেন্দ্ৰনাথ সত্যজিৎ ৬৪ বছৰ বয়সত কলিকতাৰ ভৱনীপুৰৰ ঘৰত মৃত্যু হয়। তেওঁৰ অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়াত সেই সময়ৰ চহৰখনৰ লগতে সমগ্ৰ বংগৰ প্ৰায়বোৰ বিশিষ্ট ব্যক্তিত্ব যেনে বীৰেন্দ্ৰনাথ সাছমল, শৰৎ চন্দ্ৰ বসু আৰু জে এম সেনগুপ্তাই অংশগ্ৰহণ কৰে। ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ উদ্যোগত এক বিশাল শোভাযাত্ৰা। [4]
শিবপুৰৰ সমীপৰ হাওৰা চহৰত তেওঁৰ নামেৰে "মহেন্দ্ৰ নাথ ৰয় লেন" নামৰ এটা পথ আছে যিয়ে গ্ৰেণ্ড ট্ৰাংক ৰোড আৰু নেতাজী সুভাষ পথক সংযোগ কৰে। হাওৰা পৌৰ নিগমৰ ভৱনৰ সন্মুখত তেওঁৰ আৱক্ষ মূৰ্তি থিয় হৈ আছে, প্ৰতি বছৰে এটা মালা ৰখা হয়, প্ৰতিষ্ঠানটোৰ প্ৰতিষ্ঠা দিৱসত। [11] তদুপৰি আমতাৰ ওচৰৰ তেওঁৰ জন্ম গাঁও তাজপুৰত তেওঁ "তাজপুৰ মহেন্দ্ৰনাথ ৰায় প্ৰতিষ্ঠান" নামৰ এখন বিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰে যিয়ে ভাল প্ৰদৰ্শন কৰি আহিছে। [4] ভাৰতৰ প্ৰাক্তন ৰাষ্ট্ৰপতি প্ৰণৱ মুখাৰ্জীয়ে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৯৫৭ চনত এইখন বিদ্যালয়তে সহকাৰী শিক্ষক হিচাপে নিজৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ কৰিছিল। [12][13] ২০১৭ চনত তেওঁ বিদ্যালয়খন ভ্ৰমণ কৰিছিল, আৰু মহেন্দ্ৰ নাথ ৰয়ৰ প্ৰতিমূৰ্তিও উদ্বোধন কৰিছিল, তেওঁৰ ভ্ৰমণৰ সময়ত। [14]
তথ্যৰ উৎস
[সম্পাদনা কৰক]- 1 2 Mukhopādhyāẏa, Ālokakumāra (1990) (bn ভাষাত). Nagara Hāoṛā. Pratimā Mukhopādhyāẏa. পৃষ্ঠা. 141. https://books.google.com/books?id=PHkcAAAAIAAJ&q=%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5+%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC+%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%A1%E0%A6%BC%E0%A6%BE.
- ↑ Mukherjee, Alok Kumar (1992) (en ভাষাত). Howrah, a Study in Urbanization. Chatterjee Publishers. পৃষ্ঠা. 109 and 123. ISBN 978-81-85089-08-9. https://books.google.com/books?id=cGZPAAAAMAAJ&q=%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5+%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC+%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%A1%E0%A6%BC%E0%A6%BE.
- ↑ "The dirtiest since 1889" (en ভাষাত). https://www.telegraphindia.com/west-bengal/the-dirtiest-since-1889/cid/247307.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Senapati and Das, Uma and Dulal Krishna (2018) (Bengali ভাষাত). মাহিষ্য ৰত্নাবলী জীৱনী শতক (2nd সম্পাদনা). প্ৰকাশক Kolkata: Tuhina Publications (published 2020). পৃষ্ঠা. 177 to 179. ISBN 9788194434641.
- 1 2 Mukhopādhyāẏa, Ālokakumāra (1990) (bn ভাষাত). Nagara Hāoṛā. Pratimā Mukhopādhyāẏa. পৃষ্ঠা. 140. https://books.google.com/books?id=PHkcAAAAIAAJ&q=%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A7%87%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A5+%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC+%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%A1%E0%A6%BC%E0%A6%BE.
- 1 2 Sayan De (1982-03-15). Howrah Jeler Itihas Vol II Achal Bhattacherjee. পৃষ্ঠা. 153. http://archive.org/details/e-book-howrah-jeler-itihas-vol-ii-achal-bhattacherjee-compressed.
- 1 2 Sayan De (1982-03-15). Howrah Jeler Itihas Vol II Achal Bhattacherjee. পৃষ্ঠা. 113. http://archive.org/details/e-book-howrah-jeler-itihas-vol-ii-achal-bhattacherjee-compressed.
- ↑ India), India High Court (Kolkata (1911) (en ভাষাত). The Indian Law Reports: Calcutta Series. Containing Cases Determined by the High Court at Calcutta. Superintendent, Government Print., West Bengal Government Press (published 2011). পৃষ্ঠা. 683 to 685. https://books.google.com/books?id=pmY9AQAAIAAJ&q=mahendranath+roy+pleader.
- ↑ (en ভাষাত) Bengal Provincial Conference, 1888: First Session. Ghosh : distributors, Firma KLM. 1976. পৃষ্ঠা. 3. https://books.google.com/books?id=DnYdAAAAMAAJ&q=mahendranath+roy+pleader.
- ↑ History of the Bar Association by Behari Lal Pal
- 1 2 (en ভাষাত) Man and Life. Institute of Social Research and Applied Anthropology. 1992. https://books.google.com/books?id=Cd6ZAAAAIAAJ&q=mahendranath+roy+pleader.
- ↑ "'Pranabda lives simple, thinks big'". The Times of India. 2012-06-23. ISSN 0971-8257. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/pranabda-lives-simple-thinks-big/articleshow/14348756.cms.
- ↑ সংবাদদাতা, নিজা (28 January 2019). "প্ৰাক্তন শিক্ষক প্ৰণব ভাৰতৰত্ন, স্কুলে উৎসৱ". Ananda Bazar Patrika. https://www.anandabazar.com/west-bengal/howrah-hoogly/tajpur-m-n-roy-institution-is-happy-as-their-former-teacher-pranab-mukherjee-is-getting-bharat-ratna-1.940949.
- ↑ "Pranab falls ill during Howrah trip". The Times of India. 2017-12-26. ISSN 0971-8257. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/pranab-falls-ill-during-howrah-trip/articleshow/62245123.cms.