মালাপ্পুৰম
মালাপ্পুৰম
Malappuram | |
|---|---|
ওপৰৰপৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত: মালাপ্পুৰম ডাউন হিল, টাউন হল, কোট্টাকুন্নু পাহাৰ, বৈদ্যৰ স্মাৰক, এআই ইণ্টাৰনেশ্যনেল কলেজ, এমডিএছচি ষ্টেডিয়াম, চালিয়াৰ নদীৰ দৃশ্য | |
| উপনাম(সমূহ): পাহাৰৰ চহৰ, ফুটবলৰ ৰাজধানী[1] | |
![]() | |
| স্থানাংক: 11°03′03.6″N 76°04′16.0″E / 11.051°N 76.07111°Eস্থানাংক: 11°03′03.6″N 76°04′16.0″E / 11.051°N 76.07111°E | |
| দেশ | |
| ৰাজ্য | |
| জিলা | মালাপ্পুৰম |
| চৰকাৰ | |
| • ধৰণ | পৌৰ পৰিষদ |
| • পৰিচালনা | মালাপ্পুৰম পৌৰসভা |
| • পৌৰপতি | অধিবক্তা ভি. ৰিনিশা (আইইউএমএল) |
| • উপ-পৌৰপতি | জিতেশ জি অনিল (আইএনচি) |
| কালি | |
| ৫৮.২০ বৰ্গকিমি (২২.৪৭ বৰ্গমাইল) | |
| উচ্চতা | ৩৮.২১ মিটাৰ (১২৫.৩৬ ফুট) |
| জনসংখ্যা (২০১১)[3] | |
| ১,০১,৩৮৬ | |
| • ঘনত্ব | ১,৭০০/বৰ্গকিমি (৪,৫০০/বৰ্গমাইল) |
| • মেট্ৰ’ | 28,29,522 |
মালাপ্পুৰম (মালাপুৰম বুলিও কোৱা হয়) (Malayalam: [mɐlɐpːurɐm] ⓘ)[5] হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ এখন পৌৰ চহৰ। লগতে ই ভাৰতৰ কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম জিলাৰ সদৰ ঠাই।[6][7] ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মালাপ্পুৰম পৌৰসভাৰ মাটি-কালি 33.61 বৰ্গ কি.মি. (৩,৩৬,১০,০০০ বৰ্গ মিটাৰ) আৰু ইয়াৰ জনসংখ্যা ৬৮,১২৭ জন। ১৯৭০ চনত এই জিলাৰ প্ৰথমখন পৌৰসভা গঠন কৰা হৈছিল। মালাপ্পুৰমে মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসনিক সদৰ হিচাপে কাম কৰে। ৪০টা নিৰ্বাচনী ৱাৰ্ডত বিভক্ত এই চহৰখনৰ জনবসতিৰ ঘনত্ব ২০২৭ sq km। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মালাপ্পুৰম মহানগৰ অঞ্চলটো কেৰালাৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম নগৰীয়া অঞ্চল। ইয়াৰ স্থান কোচি, কালিকট আৰু ত্ৰিছুৰৰ পিছতেই। প্ৰায় ৩০ লাখ জনসংখ্যাৰে ই ভাৰতৰ ২৫ তম বৃহত্তম নগৰীয়া অঞ্চল।[8] ২০২০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত ইকনমিষ্ট ইণ্টেলিজেন্স ইউনিটে (ইআইইউ) চলোৱা এক সমীক্ষা অনুসৰি ই দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰ। ২০১৫ চনৰপৰা ২০২০ চনৰ ভিতৰত ইয়াৰ নগৰীয়া বিকাশৰ হাৰ আছিল ৪৪.১%।[9][10] মালাপ্পুৰম চহৰখন কালিকটৰপৰা ৪৭ কিলোমিটাৰ দক্ষিণ-পূবত আৰু পালক্কাডৰপৰা ৯০ কিলোমিটাৰ উত্তৰ-পশ্চিমত অৱস্থিত।[11] সমগ্ৰ বাসিন্দাক বিনামূলীয়া ৱাই-ফাই সংযোগ প্ৰদান কৰা ই ভাৰতৰ প্ৰথমটো পৌৰ সংস্থা।[12][13] আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মানক সংস্থাৰ প্ৰমাণ-পত্ৰ লাভ কৰা মালাপ্পুৰম ভাৰতৰ প্ৰথমটো পৌৰ সংস্থাও।[14] ই ৰাজ্যখনৰ প্ৰথমখন অভিযোগমুক্ত পৌৰসভাও।[15]
নামকৰণ
[সম্পাদনা কৰক]মালাপ্পুৰম শব্দৰ অৰ্থ মালায়ালমত "পাহাৰৰ ওপৰত।" এই নামটো মালাপ্পুৰমৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰপৰা আহিছে।[16][17] জিলাখনৰ মধ্যভাগৰ অঞ্চলটোত কেইবাখনো ওখ-নিখ পাহাৰ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত আৰিমব্ৰা পাহাৰ, আম্মিনিক্কাদন পাহাৰ, উৰাকাম পাহাৰ, চেৰিয়াম পাহাৰ, পাণ্ডালুৰ পাহাৰ আৰু চেক্কুন্নু পাহাৰ আদি উল্লেখযোগ্য। এই সকলোবোৰ পশ্চিম ঘাট পৰ্বতমালাৰপৰা আঁতৰত অৱস্থিত।[18] অৱশ্যে নাৰিকল গছেৰে আবৃত্ত বালিচহীয়া উপকূলীয় সমভূমিভাগ এই পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিৰ এক ব্যতিক্ৰম।[19][20][21]
ইতিহাস
[সম্পাদনা কৰক]প্ৰাচীন কালৰেপৰা মালাপ্পুৰম এখন সামৰিক আৰু প্ৰশাসনিক সদৰ আছিল। অৱশ্যে চহৰখনৰ প্ৰাচীন ইতিহাসৰ বেছিভাগেই লিপিবদ্ধ হোৱা দেখা নাযায়। তথাপি ইয়াত কিছুমান প্ৰাগঐতিহাসিক ধ্বংসাৱশেষ পোৱা যায়। বিশেষকৈ উৰাকাম, মেলমুৰি, পোনমালা আৰু ভেংগৰাৰ দৰে চহৰখনৰ কিছুমান অংশত শিল কাটি বনোৱা গুহা পোৱা গৈছে।[22] ভেলিয়াংগাড়ী, কুট্টিলাংগাড়ী, পল্লীপুৰম আদি নামৰ অঞ্চলসমূহে মালাপ্পুৰমৰ জৈন আৰু বৌদ্ধ ইতিহাসৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে। লক্ষণীয়ভাৱে মালাপ্পুৰমৰ উৰাকাম পাহাৰত সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰপৰা ২০০০ ফুট উচ্চতাত অৱস্থিত ১৫০০ বছৰ পুৰণি জৈন মন্দিৰটোৱে এই কথা নিঃসন্দেহে প্ৰমাণ কৰে।[23] সংগম যুগত এৰানাদান মালাপ্পুৰম চেৰা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল। পাট্টাৰ কাডাভ, পানাক্কাড আদি ঠাই সম্ভৱতঃ পাট্টাৰ আৰু পানাৰসকলে তাত বসবাস কৰাৰ ফলতেই গঢ় লৈ উঠিছিল। কিন্তু সংগম যুগত বা সংগমৰ পৰৱৰ্তী যুগত মানুহৰ জীৱন আৰু সংস্কৃতিৰ বিষয়ে আৰু কোনো সবিশেষ তথ্য পোৱা নাযায়।[24]
ওচৰৰ ভাল্লুভানাডৰ ভেল্লোডীসকল আৰু নেডুংগানাডৰ নেডুংগাড়ীসকলৰ দৰেই এৰানাডও এৰাডীসকল নামৰ এটা সামান্থন নায়াৰ জনগোষ্ঠীয়ে শাসন কৰিছিল। এৰানাডৰ শাসকসকলক এৰাল্পপাদ বা এৰাডী উপাধিৰে জনা গৈছিল। মালাপ্পুৰমত পোৱা পুৰাতাত্ত্বিক ধ্বংসাৱশেষসমূহৰ ভিতৰত জামোৰিন ৰাজত্বকালৰ পূব শাখাৰ প্ৰসাদৰ ভগ্নাৱশেষো আছে। মালাপ্পুৰম এৰানাড অঞ্চলত জামোৰিনসকলৰ সামৰিক সদৰ আছিল। জামোৰিনসকলৰ মালাপ্পুৰমৰ ওপৰত প্ৰভুত্ব আছিল। তেওঁলোকৰ সেনাপতি পাৰা নাম্বিয়ে প্ৰাথমিক অৱস্থাত মালাপ্পুৰমৰ ডাউনহিলত (কোট্টাপ্পাড়ী) সদৰ কাৰ্যালয় স্থাপন কৰি এই অঞ্চল শাসন কৰিছিল।[25] পৰৱৰ্তী জামোৰিনসকলৰ পূৰ্বপুৰুষ পূৰ্বৰ মালাপ্পুৰমৰ শাসকসকলৰ সবিশেষ ভাস্কৰ ৰবি বৰ্মনৰ (১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ) ইহুদী তাম্ৰলিপি আৰু বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ (১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) কোট্টায়াম তাম্ৰলিপিত পোৱা যায়। চহৰখনৰ পৰৱৰ্তী ইতিহাস জামোৰিনৰ শাসনৰ ইতিহাসৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত।[26]
ঔপনিৱেশিক যুগত মালাপ্পুৰম ইউৰোপীয় আৰু ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ সদৰ আছিল। পিছলৈ ই ১৮৮৫ চনত গঠিত পূৰ্বৰ মালাপ্পুৰম বিশেষ বাহিনী বুলি জনাজাত মালাবাৰ বিশেষ আৰক্ষীৰ (এম.এছ.পি) সদৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।[27] ব্ৰিটিছসকলে নিজৰ সৈন্য নিয়োগ কৰিবলৈ কাডালুণ্ডি নদীৰ পাৰত মালাপ্পুৰমৰ পাহাৰৰ শিখৰত হাইগ বেৰেক স্থাপন কৰিছিল। এসময়ত ইয়াত টিপু চুলতানৰ এটা দুৰ্গ আছিল। মূল বেৰেকসমূহ এতিয়া মালাপ্পুৰম চিভিল ষ্টেচন হিচাপে জিলা প্ৰশাসনৰ কাৰ্যালয়লৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হৈছে।[28][24] মালাপ্পুৰম পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ পাঁচটা ৰাজহ সংমণ্ডলৰ এটাৰ সদৰ আছিল। বাকীকেইটা থালাছেৰী, কোজিকোড, পালক্কাড আৰু ফ'ৰ্ট কোচিনত অৱস্থিত আছিল।[29] কালিকটৰ জিলা ব'ৰ্ডৰ উপৰি মালাবাৰ জিলাৰ কাম-কাজ পৰিচালনা কৰিবলৈ গঠন কৰা স্থানীয় ব'ৰ্ডসমূহৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম তালুক ব'ৰ্ড অন্যতম আছিল। থালাছেৰী, পালক্কাড আৰু মানান্থাভাড়ীৰ (ৱায়ানাড) লগতে ইয়াৰ নিজা নামৰ সংমণ্ডলৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰ আছিল।[30] চহৰখনৰ ভেলিয়াংগাড়ীত ১০০ বছৰতকৈও অধিক পূৰ্বে ১৯১৬ চনত নিৰ্মাণ কৰা এটা পুৰণি কুঁৱাৰ বেৰত এতিয়াও মালাপ্পুৰম তালুক ব'ৰ্ডৰ শিলালিপি দেখিবলৈ পোৱা যায়।[31][32] মালাবাৰ জিলাৰ সংমণ্ডল ৰাজহ দণ্ডাধীশ আৰু সহকাৰী আৰক্ষী অধীক্ষকৰ কাৰ্যালয়সমূহো মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত আছিল।[33]
কোট্টাকুন্নু পাহাৰীয়া কেন্দ্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]মালাপ্পুৰম চহৰৰ মাজ-মজিয়াত কোট্টাকুন্নু পাহাৰীয়া কেন্দ্ৰটো অৱস্থিত। এই অঞ্চলটো কালিকটৰ শাসক জামোৰিনসকলৰ সামৰিক সদৰ থকাৰ সময়ত ইয়াত নিৰ্মাণ কৰা দুৰ্গটোৰপৰাই কোট্টাকুন্নু নামটো আহিছে। এই অঞ্চলৰ ভৌগোলিক গুৰুত্বৰ বাবেই ইয়াত মালাপ্পুৰম দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল আৰু ইয়াৰ চৌপাশেই মালাপ্পুৰম চহৰখন গঢ় লৈ উঠিছিল।
ভূগোল
[সম্পাদনা কৰক]ভূ-প্ৰকৃতি
[সম্পাদনা কৰক]মালাপ্পুৰম ৰাজ্যখনৰ মধ্যভাগত অৱস্থিত। নামটোৱে বুজোৱাৰ দৰেই ই সেউজীয়া সৰু সৰু পাহাৰেৰে আবৃত। চহৰখনৰ মাজেৰে কেইবাখনো নিৰ্মল পানীৰ জুৰি বৈ গৈছে। কেৰালাৰ অন্যতম প্ৰধান নদী কাডালুণ্ডি পুঝা চহৰখনৰ কাষেৰে বৈ গৈছে।[34] চহৰখন পৰিষ্কাৰ কৰি ৰখাৰ ক্ষেত্ৰত সুন্দৰ অভিলেখ থকা ৰাজ্যখনৰ কেইখনমান মাত্ৰ পৌৰসভাৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম অন্যতম। পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা আৰু স্বাস্থ্যৰ ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে ২০১১ চনত ৰাজ্য চৰকাৰে ইয়াক দ্বিতীয় শ্ৰেষ্ঠ পৌৰসভা হিচাপে স্বীকৃতি দিছিল।[35] তদুপৰি ২০১৯ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ স্বচ্ছতা উৎকৃষ্টতা বঁটাতো ই দ্বিতীয় পুৰস্কাৰ লাভ কৰে।[36] আন জিলা সদৰসমূহৰ বিপৰীতে উত্তৰ-দক্ষিণৰ লগতে পশ্চিম-পূবৰ যাতায়াতৰ ক্ষেত্ৰতো মালাপ্পুৰমৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান আছে। ইয়াৰ ফলত ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ বা ৰাজ্যিক ঘাইপথৰ জৰিয়তে জিলাখনৰ সকলোৱে চহৰখনলৈ সহজে অহা-যোৱা কৰিব পাৰে।[37]
জলবায়ু
[সম্পাদনা কৰক]চহৰখনৰ জলবায়ু প্ৰায় একেই। ইয়াৰ ক্ৰান্তীয় মৌচুমী জলবায়ু (কোপেন এম) সাধাৰণতে গৰম আৰু আৰ্দ্ৰ প্ৰকৃতিৰ। অৱশ্যে দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বতাহৰ সময়ত ইয়াত সাধাৰণতে প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়। ছেপ্টেম্বৰৰপৰা মাৰ্চ মাহলৈকে বতৰ যথেষ্ট আকৰ্ষণীয় হোৱাৰ বাবে এই সময়ছোৱাই মালাপ্পুৰম ভ্ৰমণৰ বাবে সৰ্বোত্তম সময়। প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ বাবেই মালাপ্পুৰম এখন নিৰ্মল বতাহৰ চহৰ। ২০১০ বৰ্ষৰ কেন্দ্ৰীয় প্ৰদূষণ নিয়ন্ত্ৰণ ব'ৰ্ডৰ তথ্য অনুসৰি, চালফাৰ ডাই অক্সাইড (SO2), নাইট্ৰ'জেন ডাই অক্সাইড (NO2) আৰু পিএম১০-ৰ (PM10) বাবে নিৰীক্ষণ কৰা ১৮০খন চহৰৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম এনে দুখন চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল যিয়ে সকলো বায়ু প্ৰদূষকৰ বাবে নিম্ন প্ৰদূষণৰ (অৰ্থাৎ মানকৰ তুলনাত ৫০% তলত) মাপকাঠী পূৰণ কৰিছিল।
| মালাপ্পুৰম, কেৰালাৰ জলবায়ুৰ তথ্য | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| মাহ | জানু. | ফেব্ৰু. | মাৰ্চ | এপ্ৰি. | মে | জুন | জুলা. | আগ. | চেপ্টে. | অক্টো. | নৱে. | ডিচে. | বছৰ |
| গড় উষ্ণতা - উচ্চ °C (°F) | 32.0 | 32.9 | 34.0 | 33.8 (92.8) |
32.7 (90.9) |
29.3 (84.7) |
28.1 (82.6) |
28.7 (83.7) |
29.7 (85.5) |
30.3 (86.5) |
31.1 (88.0) |
31.4 (88.5) |
31.2 (88.2) |
| গড় উষ্ণতা - নিম্ন °C (°F) | 21.8 (71.2) |
22.8 (73.0) |
24.4 (75.9) |
25.4 (77.7) |
25.1 (77.2) |
23.5 (74.3) |
22.8 (73.0) |
23.3 (73.9) |
23.3 (73.9) |
23.4 (74.1) |
23.1 (73.6) |
21.9 (71.4) |
23.4 (74.1) |
| বৰ্ষাপাত mm (ইঞ্চি) | 1 (0.04) |
9 (0.35) |
16 (0.63) |
101 (3.98) |
253 (9.96) |
666 (26.22) |
830 (32.68) |
398 (15.67) |
233 (9.17) |
281 (11.06) |
140 (5.51) |
24 (0.94) |
2,952 (116.22) |
| উৎস: [38] | |||||||||||||
জনগাঁথনি
[সম্পাদনা কৰক]২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি চহৰখনৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ১,০১,৩৮৬ জন। ইয়াৰে ৪৮,৯৫৭ জন পুৰুষ আৰু ৫২,৪২৯ গৰাকী মহিলা। ০ৰপৰা ৬ বছৰ বয়সৰ জনসংখ্যা আছিল ১৪,৬২৯ জন। অনুসূচিত জাতি আৰু অনুসূচিত জনজাতিৰ জনসংখ্যা আছিল ক্ৰমে ৫,৩২৩ আৰু ৭৭ জন। ২০১১ চনত মালাপ্পুৰমত ১৯,৭৮৫টা পৰিয়াল আছিল।[39] চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ ৭৪.৮৩% মুছলমান হোৱাৰ বিপৰীতে হিন্দু আৰু খ্ৰীষ্টানসকলে বাকী ২৫% গঠন কৰে।[40]
পৌৰ প্ৰশাসন
[সম্পাদনা কৰক]
| পৌৰসভাৰ বিষয়াসকল | |
|---|---|
| পৌৰপতি | অধিবক্তা ভি. ৰিনিশা |
| উপ-পৌৰপতি | জিতেশ জি অনিল |
| নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধিসকল | |
| বিধানসভাৰ সদস্য | পি. উবাইদুল্লা |
| সংসদৰ সদস্য | ই. টি. মহম্মদ বছিৰ |
চহৰখন মালাপ্পুৰম পৌৰসভাৰদ্বাৰা পৰিচালিত হয় আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে এজন পৌৰপতি। প্ৰশাসনিক কাম-কাজৰ সুবিধাৰ্থে চহৰখনক ৪০টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে। এই ৱাৰ্ডসমূহৰপৰাই পৌৰ পৰিষদৰ সদস্যসকলক পাঁচ বছৰৰ বাবে নিৰ্বাচন কৰা হয়। ৪০টা ৱাৰ্ডৰ কাউঞ্চিলৰসকলে পৌৰপতি আৰু উপ-পৌৰপতিক নিৰ্বাচন কৰে। বৰ্তমান পৌৰসভাখন ইউনাইটেড ডেম'ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্টৰ (ইউডিএফ)দ্বাৰা পৰিচালিত। ২০২৫ চনৰপৰা ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগৰ (আইইউএমএল) ভি. ৰিনিশা পৌৰপতি হিচাপে আৰু ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ (আইএনচি) জিতেশ জি. অনিল উপ-পৌৰপতি হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি আছে।[44] পৌৰসভাৰ কাম-কাজসমূহ ছটা বিভাগত ভাগ কৰা হৈছে: সাধাৰণ প্ৰশাসন, আভিযান্ত্ৰিক, ৰাজহ, স্বাস্থ্য, নগৰ পৰিকল্পনা আৰু কল্যাণ। এই সকলোবোৰ বিভাগ পৌৰ সচিবৰ নিয়ন্ত্ৰণত কাম কৰে, যি প্ৰশাসনিক মুৰব্বী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে।
জিলা সদৰ হোৱাৰ বাবে মালাপ্পুৰমত চিভিল ষ্টেচন অঞ্চলটো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। ইয়াত জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক আৰু অন্যান্য চৰকাৰী কাৰ্যালয় যেনে জিলা দণ্ডাধীশৰ কাৰ্যালয়, জিলা কোষাগাৰ, আঞ্চলিক পৰিবহণ কাৰ্যালয়, গড়কাপ্তানি বিভাগৰ সংমণ্ডল কাৰ্যালয়, জিলা পঞ্চায়ত কাৰ্যালয়, নগৰ পৰিকল্পনা কাৰ্যালয়, পাঠ্যপুথি ভঁৰাল, জিলা চিকিৎসা কাৰ্যালয় আদি অৱস্থিত। চহৰখনত জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয়, মালাবাৰ বিশেষ আৰক্ষীৰ সদৰ কাৰ্যালয় আৰু শিক্ষা উপ-সঞ্চালকৰ কাৰ্যালয়কে ধৰি কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ জিলা পৰ্যায়ৰ কাৰ্যালয় আছে।
মালাপ্পুৰম পৌৰসভাৰ নিৰ্বাচন ২০২০
[সম্পাদনা কৰক]| ক্ৰমিক নং[45] | মিত্ৰজোঁট | প্ৰতীক | কাউঞ্চিলৰৰ সংখ্যা |
|---|---|---|---|
| ০১ | ইউডিএফ | ২৫ | |
| ০২ | এলডিএফ | ১৪ | |
| ০৩ | নিৰ্দলীয় | ০১ | |
আৰক্ষী
[সম্পাদনা কৰক]১৯২৭ চনত স্থাপিত মালাপ্পুৰম আৰক্ষী থানাখনে চহৰখন আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা উপ-নগৰসমূহত আইন-শৃংখলা ৰক্ষাৰ দায়িত্ব পালন কৰে। ইয়াৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম, মেলমুৰি, কোডুৰ, কুট্টিলাংগাড়ী, পোনমালা আৰু পানাক্কাড ৰাজহ গাঁওসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। আৰক্ষী থানাখনৰ পৰিসৰৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম পৌৰসভা, কুট্টিলাংগাড়ী পঞ্চায়ত, কোডুৰ পঞ্চায়ত আৰু পোনমালা পঞ্চায়ত পৰে। কেৰালা আৰক্ষীৰ মালাপ্পুৰম মহকুমাৰ অধীনত এই অঞ্চলৰ আইন-শৃংখলা ৰক্ষা কৰা হয় আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে এজন আৰক্ষী উপ-অধীক্ষক। মালাপ্পুৰম আৰক্ষী মহকুমাত এৰানাড তালুকৰ অঞ্চলসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰম, ভেংগৰা, মাঞ্জেৰী আৰু কোট্টাক্কাল আৰক্ষী থানাৰ লগতে যান-বাহন আৰু মহিলা গোটো আছে।
ইয়াৰ উপৰি মহিলাসকলৰ সুবিধাৰ্থে মালাপ্পুৰম আৰক্ষী সংমণ্ডলৰ অধীনত ২৪ ঘণ্টা ঘাইপথ আৰক্ষীৰ পহৰাৰ লগতে বিশেষ পিংক পেট্ৰ'ল (ডায়েল-১৫১৫) সেৱাৰ ব্যৱস্থা আছে। [46]
মালাপ্পুৰমত জিলা আৰক্ষী অধীক্ষকৰ কাৰ্যালয় আৰু কেইবাটাও বিশেষ গোট আছে। ইয়াৰ ভিতৰত জিলা অপৰাধ শাখা, বিশেষ শাখা, অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰ', নিচাযুক্ত দ্ৰব্য কোষ, জিলা সদৰ শিবিৰ আৰু ৰাজ্যখনৰ অন্যতম পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ান মালাবাৰ বিশেষ আৰক্ষী উল্লেখযোগ্য।
প্ৰস্তাৱিত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগম
[সম্পাদনা কৰক]
মালাপ্পুৰম কেৰালাৰ একমাত্ৰ ১০ লাখতকৈ অধিক জনসংখ্যাৰ নগৰীয়া অঞ্চল যি এতিয়াও পৌৰ নিগমলৈ উন্নীত হোৱা নাই। অৱশ্যে বৃহত্তৰ মালাপ্পুৰম অঞ্চলৰ স্থানীয় সংস্থাসমূহক অন্তৰ্ভুক্ত কৰি মালাপ্পুৰম পৌৰসভাক পৌৰ নিগমলৈ উন্নীত কৰাৰ এক দাবী উত্থাপন হৈ আহিছে।[47] প্ৰস্তাৱিত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগমত অন্তৰ্ভুক্ত অঞ্চলসমূহ হ'ল:
- মালাপ্পুৰম পৌৰসভা
- মাঞ্জেৰী পৌৰসভা
- আনাক্কায়াম, এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত
- পুক্কোট্টুৰ, এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত
- ত্ৰিক্কালংগ'ড, এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত
- মোৰায়ুৰ, এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত
- কোডুৰ, এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত
- কুট্টিলাংগাড়ী, এখন উপ-নগৰীয়া পঞ্চায়ত
মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগমত তলত দিয়া স্থানীয় সংস্থাসমূহকো অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছে:
- কোট্টাক্কাল পৌৰসভা
- পোনমালা
- ওথুক্কুংগল
- উৰাকাম
- কান্নামংগলম
- পাৰাপ্পুৰ
- ভেংগৰা
- মাকৰাপাৰাম্বা
শিক্ষা
[সম্পাদনা কৰক]
চহৰখনত বিদ্যালয় পৰ্যায়ৰপৰা আৰম্ভ কৰি উচ্চ শিক্ষালৈকে কেইবাখনো শিক্ষানুষ্ঠান আছে। ইয়াৰ ভিতৰত কেন্দ্ৰীয় বিদ্যালয়, মালাপ্পুৰম, জৱাহৰ নৱোদয় বিদ্যালয়, মালাপ্পুৰম আৰু মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ এইছএছএছ উল্লেখযোগ্য। ১৯৭২ চনত আৰম্ভ হোৱা জিলাখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি মহাবিদ্যালয় চৰকাৰী মহাবিদ্যালয়, মালাপ্পুৰম,[48] ১৯৮৭ চনত আৰম্ভ হোৱা কলেজ অৱ এপ্লাইড চাইন্স মালাপ্পুৰম[49] আৰু ২০১৫ চনত আৰম্ভ হোৱা চৰকাৰী মহিলা মহাবিদ্যালয়, মালাপ্পুৰমে[50] উচ্চ শিক্ষা প্ৰদান কৰে। চৰকাৰী টিটিআই, মালাপ্পুৰম,[51] এমচিটি টিটিআই[52] আৰু ফাজফাৰী টিটিআই[53] হৈছে শিক্ষক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠান। জিলাখনৰ দুখন আইন মহাবিদ্যালয়ৰ ভিতৰত অন্যতম এমচিটি কলেজ অৱ লিগেল ষ্টাডিজ এই চহৰতে অৱস্থিত।[54] উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষাৰ আঞ্চলিক সঞ্চালকালয়[55] আৰু ৰাজ্যিক মুক্ত বিদ্যালয়ৰ আঞ্চলিক কাৰ্যালয় (মালাবাৰ)[56] চহৰখনৰ চিভিল ষ্টেচনৰ ভিতৰত অৱস্থিত।
ৰাজ্যখনৰ উচ্চ শিক্ষা খণ্ডত জিলাখনে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ৰাজ্যখনৰ দুখন প্ৰধান বিশ্ববিদ্যালয় এই জিলাতে অৱস্থিত। ১৯৬৮ চনত কেৰালাৰ দ্বিতীয়খন বিশ্ববিদ্যালয় হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা হোৱা তেনহিপালম কেন্দ্ৰিক কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়,[57] আৰু ২০১২ চনত তিৰুৰত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা থুনচাথ এজুথাচান মালায়ালম বিশ্ববিদ্যালয় ইয়াত অৱস্থিত।[58] আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ (এএমইউ) তিনিটা অফ-কেম্পাছ কেন্দ্ৰৰ ভিতৰত অন্যতম এএমইউ মালাপ্পুৰম চৌহদ চেৰুকাৰাত অৱস্থিত, যিটো এএমইউয়ে ২০১০ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।[59][60] পানাক্কাডত ইংৰাজী আৰু বিদেশী ভাষা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এটা অফ-কেম্পাছ পৰিচালিত হয়।[61] জিলাখনৰ থাভানুৰত কেৰালা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এটা উপ-কেন্দ্ৰ আৰু তিৰুনাভায়াত শ্ৰী শংকৰাচাৰ্য সংস্কৃত বিশ্ববিদ্যালয়ৰ এটা উপ-কেন্দ্ৰ আছে। দাৰুল হুদা ইছলামিক বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সদৰ কাৰ্যালয় তিৰুৰংগাড়ীৰ চেম্মাডত অৱস্থিত। মালাপ্পুৰমৰ ইনকেল গ্ৰীনছে ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰৰ লগতে এখন শৈক্ষিক ক্ষেত্ৰও প্ৰদান কৰে।[62] মাঞ্জেৰীত থকা এৰানাড নলেজ চিটি ৰাজ্যখনৰ ভিতৰতে এক ব্যতিক্ৰমী প্ৰকল্প।[63] কুট্টিপ্পুৰমৰ এমইএছ আভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয় কেৰালাৰ স্ব-বিত্তীয় খণ্ডৰ অধীনত প্ৰতিষ্ঠিত প্ৰথমখন আভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়। ভাৰতপুঝা নদীৰ কাষেৰে ১.৬ কিলোমিটাৰতকৈও অধিক বিয়পি থকা ই এখন নগৰীয়া চৌহদ। ১৯৬৩ চনত থাভানুৰত প্ৰতিষ্ঠা হোৱা কেচিএইটি ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি আভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান। কোট্টাক্কালৰ সমীপৰ পোট্টিপ্পাৰাত থকা চৰকাৰী আয়ুৰ্বেদ মানসিক ৰোগ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান কেৰালাৰ একমাত্ৰ চৰকাৰী আয়ুৰ্বেদিক মানসিক চিকিৎসালয়। ই দেশৰ ৰাজহুৱা খণ্ডৰ অধীনত এনে ধৰণৰ প্ৰথমখন চিকিৎসালয়ো। কেৰালা চৰকাৰে কোট্টাক্কালত আয়ুৰ্বেদ বিশ্ববিদ্যালয় নামৰ আনখন বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপনৰ প্ৰস্তাৱ দিছে।
২০১৯-২০ বৰ্ষৰ বিদ্যালয়ৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি কেৰালাৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক বিদ্যালয় আৰু সৰ্বাধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰী এই জিলাতেই আছে। জিলাখনত ৮৯৮খন নিম্ন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়,[64] ৩৬৩খন উচ্চ প্ৰাথমিক বিদ্যালয় আছে।[65] ইয়াৰ উপৰি ইয়াত ১২০খন চিবিএছই আৰু ৩খন আইচিএছই বিদ্যালয় আছে।
সংবাদ মাধ্যম
[সম্পাদনা কৰক]

মালায়লা মনোৰমা, মাতৃভূমি, মধ্যমম, চন্দ্ৰিকা, দেশাভিমানী, সুপ্ৰভাতম আদি দৈনিক কাকতসমূহৰ ছপাশাল চহৰখনত আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে আছে। দ্য হিন্দু কাকতৰো মালাপ্পুৰমত এটা সংস্কৰণ আৰু ছপাশাল আছে। ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিৰ ওপৰত আধাৰিত কেইবাখনো মাহেকীয়া, পষেকীয়া আৰু সাপ্তাহিক আলোচনীও ইয়াৰপৰা প্ৰকাশ পায়। প্ৰায় সকলো মালায়ালম টিভি চেনেল আৰু বাতৰিকাকতৰে আপ হিলত কাৰ্যালয় আছে। ইয়াত কেইবাটাও স্থানীয় কেবল টিভি চেনেল আছে, যেনে এমচিভি, এচিভি আদি। পৌৰসভাৰ টাউন হলৰ কাষৰ আপ হিলত মালাপ্পুৰম প্ৰেছ ক্লাবো অৱস্থিত। জিলাখনত দূৰদৰ্শনৰ প্ৰধান সম্প্ৰচাৰ কেন্দ্ৰটো মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত। ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰসাৰ ভাৰতী ৰাষ্ট্ৰীয় জনসেৱা সম্প্ৰচাৰকৰ জিলাখনত এফএম কেন্দ্ৰ আছে, যিয়ে ১০২.৭ মেগাহাৰ্টজত সম্প্ৰচাৰ কৰে। কোনো ব্যক্তিগত এফএম কেন্দ্ৰ নথকাৰ পিছতো মালাপ্পুৰম ভাৰতৰ সৰ্বাধিক ৰেডিঅ' শ্ৰোতা থকা দহখন চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম।[66] ইয়াত এটা মাল্টিপ্লেক্স আৰু চাৰিটা একক চিনেমা হল আছে য'ত মালায়ালম, তামিল, ইংৰাজী আৰু হিন্দী ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। কেৰালাৰ অন্যতম পুৰণি চলচ্চিত্ৰ মঞ্চ ৰশ্মি ফিল্ম ছ'চাইটি মালাপ্পুৰমৰে হয়। ২০১১ চনৰ মাৰ্চ মাহত মালাপ্পুৰমৰ ৭২ তম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈছিল।[67] ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰসাৰ ভাৰতী ৰাষ্ট্ৰীয় জনসেৱা সম্প্ৰচাৰকৰ জিলাখনত এটা এফএম কেন্দ্ৰ (এআইআৰ মাঞ্জেৰী এফএম) আছে, যিয়ে ১০২.৭ মেগাহাৰ্টজত সম্প্ৰচাৰ কৰে। কোনো ব্যক্তিগত এফএম কেন্দ্ৰ নথকাৰ পিছতো মালাপ্পুৰম, পোন্নানি আৰু তিৰুৰ ভাৰতৰ সৰ্বাধিক ৰেডিঅ' শ্ৰোতা থকা দহখন চহৰৰ ভিতৰত অন্যতম।[66]
ক্ৰীড়া
[সম্পাদনা কৰক]
কেৰালাৰ অন্যান্য স্থানৰ দৰেই ইয়াতো স্থানীয় লোকসকলৰ মাজত ফুটবল আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় খেল। মালাপ্পুৰমৰ একেবাৰে মাজ-মজিয়াত কোট্টাপ্পাড়ী ফুটবল ষ্টেডিয়াম অৱস্থিত।[68] মালাপ্পুৰম জিলা ক্ৰীড়া প্ৰকল্প ষ্টেডিয়াম মাঞ্জেৰীৰ পাইয়াণ্ডত অৱস্থিত। ২০১৩-১৪ বৰ্ষৰ ইণ্ডিয়ান ফেডাৰেচন কাপৰ গ্ৰুপ পৰ্যায়ৰ খেল আয়োজনৰ বাবে জৱাহৰলাল নেহৰু ষ্টেডিয়ামৰ লগতে ইয়াকো অন্যতম ষ্টেডিয়াম হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল। এই ষ্টেডিয়ামত 'বি' আৰু 'ডি' গ্ৰুপৰ খেলসমূহ অনুষ্ঠিত হৈছিল। ইএমএছ ষ্টেডিয়ামৰ লগতে ই ২০২৩ ইণ্ডিয়ান চুপাৰ কাপও আয়োজন কৰিছিল।[69] ভাৰতীয় আন্তঃবিদ্যালয় ফুটবল প্ৰতিযোগিতাত মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ এইছএছএছ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ সফল দল।[70] দিল্লীত অনুষ্ঠিত ৫৩ তম আৰু ৫৫ তম সুব্ৰত কাপ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আন্তঃবিদ্যালয় ফুটবল প্ৰতিযোগিতাতো ই ৰানাৰ্ছ-আপ হৈছিল।[71]
উল্লেখযোগ্য ব্যক্তি
[সম্পাদনা কৰক]
- কুৰুক্কোলি মইদীন - ৰাজনীতিবিদ, বিধায়ক।
- এ. বিজয়ৰাঘৱন - ৰাজ্যসভাৰ প্ৰাক্তন সাংসদ আৰু চিপিআই(এম)-ৰ ৰাজ্যিক সম্পাদক।
- এ. পি. অনিল কুমাৰ - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী।
- এ. আৰ. ৰাজা ৰাজা বৰ্মা - কেৰালা পাণিনি নামেৰে পৰিচিত মালায়ালম কবি আৰু ব্যাকৰণবিদ (পাৰাপ্পানাদ ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত)।
- আব্দুল নেদিয়োডাথ - ফুটবল খেলুৱৈ।
- আব্দুৰহমান ৰন্দাথনি - ৰাজনীতিবিদ।
- অচ্যুত পিশাৰদী - এজন সংস্কৃত ব্যাকৰণবিদ, জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী আৰু গণিতজ্ঞ।
- আদিল ইব্ৰাহিম - অভিনেতা।
- আহমদ কুট্টী - উত্তৰ আমেৰিকাৰ ইছলামিক পণ্ডিত।
- আজিজেশ পাছাট - মালায়ালম ঔপন্যাসিক, চুটিগল্প লিখক আৰু স্তম্ভকাৰ।
- আক্কিথাম অচ্যুতন নাম্বুথিৰি - মালায়ালম কবি আৰু প্ৰবন্ধকাৰ। (মালাপ্পুৰম আৰু পালক্কাড জিলাৰ সীমান্তৰ এখন গাঁও কুমাৰানেল্লুৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ পোন্নানি কালাৰী-ৰ এজন লিখক আছিল)
- আক্কিথাম নাৰায়ণন - চিত্ৰশিল্পী।
- আম্মু স্বামীনাথন - স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু ভাৰতৰ সংবিধান সভাৰ সদস্যা।
- আনাছ এডাথোড়িকা - ভাৰতীয় পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ।
- অনীশ জি. মেনন - অভিনেতা।[72][73]
- আনিখা - অভিনেত্ৰী।
- অপৰ্ণা নায়াৰ - অভিনেত্ৰী।
- অৰ্জুন জয়ৰাজ - পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ।
- আৰ্টিষ্ট নাম্বুথিৰি - চিত্ৰশিল্পী।
- আৰ্যাদন মহম্মদ - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী।
- আৰ্যাদন শৌকত - ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক।
- আশ্বিক কুৰুনিয়ান - ভাৰতীয় পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ।
- আচিফ ছাহীৰ - ভাৰতীয় ফুটবল খেলুৱৈ।
- আজাদ মুপেন - চিকিৎসক আৰু সমাজহিতৈষী।[74][75][76]
- বি. এম. কুট্টী - সাংবাদিক আৰু কৰ্মী।
- বালামণি আম্মা - মালায়ালম সাহিত্যৰ লেখিকা।
- চি. কৰুণাকৰ মেনন - সাংবাদিক আৰু ৰাজনীতিবিদ।
- চি. ৰাধাকৃষ্ণন - মালায়ালম ভাষাৰ লিখক আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক।
- চি. এন. আহমদ মৌলবী - ভাৰতীয় মালায়ালম সাহিত্যৰ লিখক।
- চাক্কিৰী আহমেদ কুট্টী - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী আৰু কেৰালা বিধানসভাৰ প্ৰাক্তন অধ্যক্ষ।
- চালিলকাথ কুনাহমেদ হাজি - সমাজ সংস্কাৰক।[77]
- চেৰুকাঁড় গোবিন্দ পিশাৰদী - মালায়ালম নাট্যকাৰ, ঔপন্যাসিক, কবি আৰু ৰাজনৈতিক কৰ্মী।
- দামোদ্ৰা - জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী-গণিতজ্ঞ।
- দীপু প্ৰদীপ - চিত্ৰনাট্যকাৰ।
- দেৱদত্ত পাড়িক্কল - ভাৰতীয় ক্ৰিকেটাৰ।
- ধনীশ কাৰ্তিক - অভিনেতা।
- দিলীপ কে. নায়াৰ - শিক্ষাবিদ, দক্ষতা বিকাশ প্ৰচাৰক, সমাজকৰ্মী আৰু প্ৰকাশক।
- ই. হৰিকুমাৰ - মালায়ালম ঔপন্যাসিক আৰু চুটিগল্প লিখক।
- ই. মইদু মৌলবী - ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু এজন ইছলামিক পণ্ডিত।[78]
- ই. শ্ৰীধৰণ - ভাৰতৰ মেট্ৰ'মেন।
- ই. কে. ইম্বিচি বাভা - ৰাজনীতিবিদ।
- ই. এম. এছ. নাম্বুদিৰিপাদ - কেৰালাৰ প্ৰথমগৰাকী মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু চিপিআই(এম)-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।[79]
- ই. টি. মহম্মদ বছিৰ - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী আৰু লোকসভাৰ সাংসদ।
- এডাশ্বেৰী গোবিন্দন নায়াৰ - কবি।
- এলামাৰাম কৰিম - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী আৰু ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ।
- ফয়জল কুট্টী - অধিবক্তা, শিক্ষাবিদ, লিখক, ৰাজহুৱা বক্তা আৰু মানৱ অধিকাৰ কৰ্মী।[80]
- গোপীনাথ মুথুকাঁড় - যাদুকৰ আৰু প্ৰেৰণাদায়ক বক্তা।[81][82]
- গোবিন্দ ভট্টথিৰি - ভাৰতীয় জ্যোতিষী আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী।
- হৰি নায়াৰ - চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ।
- হেমন্ত মেনন - অভিনেতা।
- হনুমেনকাইণ্ড- এজন ভাৰতীয় ৰেপাৰ।
- ইন্দ্ৰজিৎ সুকুমাৰন - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা আৰু নেপথ্য গায়ক।
- নিদা আঞ্জুম চেলাট - ভাৰতীয় অশ্বাৰোহী।
- ইকবাল কুট্টিপ্পুৰম - চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু হোমিঅ'পেথিক চিকিৎসক।[83]
- জয়শ্ৰী কলাথিল - লেখিকা, অনুবাদক, মানসিক স্বাস্থ্য গৱেষক আৰু কৰ্মী।
- কে. আব্দুৰহমান - চালিয়াৰ আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।[84]
- কে. অভুকাদৰ কুট্টী নাহা - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন উপ-মুখ্যমন্ত্ৰী।
- কে. চি. এছ. পানীকাৰ - এজন আধ্যাত্মিক আৰু বিমূৰ্ত চিত্ৰশিল্পী আছিল।
- কে. চি. মানাবেদন ৰাজা - ভাৰতীয় অভিজাত ব্যক্তি।
- কে. এম. আচিফ - ক্ৰিকেটাৰ।
- কে. এম. মৌলবী - ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, সমাজ সংস্কাৰক আৰু আইইউএমএল মালাবাৰ জিলা সমিতিৰ প্ৰতিষ্ঠাপক উপ-সভাপতি।[85][86]
- কে. পি. এ. মজিদ - কেৰালা চৰকাৰৰ প্ৰাক্তন মুখ্য হুইপ।
- কে. পি. ৰামানুন্নি - ঔপন্যাসিক আৰু চুটিগল্প লিখক।[87][88]
- কে. টি. ইৰফান - খেলুৱৈ।[89][90][91]
- কে. টি. জলিল - কেৰালাৰ মন্ত্ৰী।
- কে. টি. মহম্মদ- মালায়ালম নাট্যকাৰ আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ।
- কে. ভি. ৰাবিয়া - সমাজকৰ্মী।
- কে ৰামচন্দ্ৰন মাষ্টৰ - শিক্ষক
- কে. ভি. ৰামকৃষ্ণন - মালায়ালম ভাষাৰ কবি আৰু সাংবাদিক।
- কাদাবানদ কুট্টিকৃষ্ণন - মালায়ালম কবি আৰু সাংবাদিক।
- কালামণ্ডলম কল্যাণীকুট্টী আম্মা - মোহিনীঅট্টমৰ পুনৰুদ্ধাৰকৰ্তা।
- কমলা সুৰায়্যা - মালায়ালম সাহিত্যৰ লেখিকা।
- কেৰালা বৰ্মা ভেলিয়া ক'ইল থাম্পুৰন - কেৰালাৰ কালিদাস বুলি জনাজাত মালায়ালম কবি আৰু অনুবাদক (পাৰাপ্পানাদ ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত)।
- কৃষ্ণচন্দ্ৰন - অভিনেতা, ডাবিং শিল্পী আৰু নেপথ্য গায়ক।
- কুট্টিকৃষ্ণ মাৰাৰ - মালায়ালম সাহিত্যৰ প্ৰবন্ধকাৰ আৰু সাহিত্য সমালোচক।
- লক্ষ্মী সেহগল - ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ এগৰাকী বিপ্লৱী, ভাৰতীয় জাতীয় সেনাৰ এগৰাকী বিষয়া আৰু আজাদ হিন্দ চৰকাৰৰ মহিলা পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী।
- এম. গোবিন্দন - মালায়ালম সাহিত্যৰ লিখক।
- এম. স্বৰাজ - ৰাজনীতিবিদ।
- এম. জি. এছ. নাৰায়ণন - ইতিহাসবিদ, আৰু শিক্ষাবিদ তথা ৰাজনৈতিক ভাষ্যকাৰ।
- এম. কে. ভেল্লোডী - প্ৰাক্তন ভাৰতীয় কূটনীতিবিদ।
- এম. এম. আকবৰ - ইছলামিক পণ্ডিত আৰু তুলনামূলক ধৰ্মৰ বিশেষজ্ঞ।[92]
- এম. পি. আব্দুছামাদ সমদানী - ৰাজ্যসভাৰ প্ৰাক্তন সাংসদ।
- এম. পি. এম. আহমেদ কুৰিক্কল - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী।
- এম. পি. এম. মেনন - কেইবাখনো দেশৰ ৰাষ্ট্ৰদূত হিচাপে কাম কৰা ভাৰতৰ কূটনীতিবিদ।[93]
- এম. টি. বাসুদেৱন নায়াৰ - মালায়ালম লেখক, চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক। (মালাপ্পুৰম আৰু পালক্কাড জিলাৰ সীমান্তৰ এখন গাঁও কুডাল্লুৰত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ পোন্নানি কালাৰী-ৰ এজন লিখক। )
- মালায়থ আপ্পুন্নি - মালায়ালম ভাষাৰ কবি আৰু শিশু সাহিত্যিক।
- মঞ্জলমকুঝি আলী - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী।
- মানকড়া ৰবি বৰ্মা - চিনেমাটোগ্ৰাফাৰ আৰু পৰিচালক।[94][95][96]
- মনোৰমা থাম্পুৰাট্টী - এগৰাকী সংস্কৃত লেখিকা আছিল।
- মাচুৰ শ্বেৰিফ - পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ।
- মেলাত্তুৰ সহদেৱন - কৰ্ণাটকী সংগীতৰ কণ্ঠশিল্পী।
- মেলপাথুৰ নাৰায়ণ ভট্টথিৰি - গাণিতিক ভাষাবিদ।
- মহম্মদ ইৰছাদ - পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ।
- মহম্মদ চালাহ - ফুটবল খেলুৱৈ।
- মোহনকৃষ্ণন কালাডি - মালায়ালম কবি।
- ময়িনকুট্টী বৈদ্যৰ - মাপ্পিলা পাট্টু কবি।[97]
- মৃণালিনী সাৰাভাই - ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশিল্পী।
- মহম্মদ মুস্তাফা - অভিনেতা আৰু পৰিচালক।
- মুহচিন পাৰাৰি - পৰিচালক, লিখক আৰু গীতিকাৰ।
- নালাকাথ চুপী - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী।
- নলপাত নাৰায়ণ মেনন - মালায়ালম সাহিত্যৰ লিখক।
- নন্দনাৰ - মালায়ালম সাহিত্যৰ লিখক।
- নিলাম্বুৰ আয়েশা - মালায়ালম চলচ্চিত্ৰ উদ্যোগ আৰু নাটকৰ অভিনেত্ৰী।
- নিলাম্বুৰ বালন - মালায়ালম অভিনেতা।
- নিৰুপমা ৰাও - ভাৰতৰ প্ৰাক্তন বৈদেশিক সচিব।[98][99]
- পি. শ্ৰীৰামকৃষ্ণন - কেৰালা বিধানসভাৰ বৰ্তমানৰ অধ্যক্ষ।
- পি. সুৰেন্দ্ৰন - লিখক, স্তম্ভকাৰ, কলা সমালোচক আৰু এজন সমাজহিতৈষী।[100]
- পি. কে. আব্দু ৰাব্ব - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী।
- পি. কে. কুনহালিকুট্টী - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী।
- পি. কে. ৱাৰিয়াৰ - আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক আৰু এগৰাকী পদ্মভূষণ বঁটা বিজয়ী।
- পি. পি. ৰামচন্দ্ৰন - মালায়ালম কবি।
- পি. ভি. আব্দুল ৱাহাব - ব্যৱসায়ী, আৰু ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ।
- পালোলি মহম্মদ কুট্টী - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী।
- পৰমেশ্বৰ - ভাৰতীয় গণিতজ্ঞ আৰু জ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী।
- পাৰ্বতী জয়দেৱন - নেপথ্য গায়িকা।
- পুন্থম নাম্বুদিৰি - মালায়ালম কবি।[101]
- প্ৰেমজী - সমাজ সংস্কাৰক, সাংস্কৃতিক নেতা আৰু অভিনেতা।
- পৃথিৱীৰাজ সুকুমাৰন - অভিনেতা, পৰিচালক, প্ৰযোজক, নেপথ্য গায়ক আৰু পৰিৱেশক।
- পুলাপ্ৰে বালাকৃষ্ণন - অৰ্থনীতিবিদ আৰু শিক্ষাবিদ।
- পুলিক্কোট্টিল হায়দৰ - মাপ্পিলা পাট্টু কবি।[102]
- ৰাজীৱ নায়াৰ - লিখক, গীতিকাৰ আৰু প্ৰযোজক।
- ৰঞ্জিত পদিনহাটেৰি - জীৱজ্যোতিৰ্বিজ্ঞানী আৰু এজন অধ্যাপক।
- ৰছিন ৰহমান - অভিনেতা।
- ৰাজা ৰবি বৰ্মা - ভাৰতীয় চিত্ৰশিল্পী আৰু শিল্পী (পাৰাপ্পানাদ ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত)।
- ৰবি মেনন - অভিনেতা।
- ৰবি ভাল্লাথোল - অভিনেতা।
- ৰিনশাদ ৰীৰা - ছাত্ৰ কৰ্মী।
- ছালাম বাপ্পু - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক।
- ছলমান কাল্লিয়াথ - ভাৰতীয় পেছাদাৰী ফুটবল খেলুৱৈ।
- সংগীতা মাধৱন নায়াৰ - অভিনেত্ৰী।
- শংকৰণ এমব্ৰান্থিৰি - কথাকলি সংগীতজ্ঞ।
- সাৱিত্ৰী ৰাজীৱন - ভাৰতীয় কবি, চুটিগল্প লিখক আৰু চিত্ৰশিল্পী।
- ছৈয়দ ছানাউল্লাহ মক্তি তাংগল - সমাজ সংস্কাৰক।[103][104]
- শ্বাহাবাজ আমান - নেপথ্য গায়ক আৰু সুৰকাৰ।[105][106]
- ছানাভাছ কে বাভাকুট্টী - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক।
- শ্বেতা মেনন - মডেল, অভিনেত্ৰী আৰু টেলিভিছন ঘোষিকা।
- সিতৰা - নেপথ্য গায়িকা, সুৰকাৰ আৰু এগৰাকী অনিয়মিত অভিনেত্ৰী।[107]
- সূৰজ থেল্লাককাঁড় - এজন অভিনেতা।
- সুকুমাৰন - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা আৰু প্ৰযোজক।
- ছানি ৱেন - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা (উচ্চ শিক্ষাৰ সময়ত আছিল)।
- ছৈয়দ মহম্মদআলী ছিয়াহাব থাংগল - ধৰ্মীয় নেতা আৰু ৰাজনীতিবিদ।[108]
- টি. এ. ৰাজ্জাক - চিত্ৰনাট্যকাৰ।
- টি. কে. হামজা - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী।
- টি. কে. পদ্মিনী - ভাৰতীয় চিত্ৰশিল্পী।
- টি. এম. নায়াৰ - দ্ৰাবিড় আন্দোলনৰ ৰাজনৈতিক কৰ্মী।
- থুনচাথু এজুথাচান- মালায়ালম ভাষাৰ পিতৃস্বৰূপ।[109][110]
- তিৰুৰ নাম্বিছান - কথাকলি গায়ক।
- ইউ. এ. বীৰন - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী।
- ইউ. চৰফ আলী - প্ৰাক্তন ভাৰতীয় আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ফুটবল খেলুৱৈ।[111][112]
- উন্নি মেনন - নেপথ্য গায়ক।
- উৰুব - মালায়ালম সাহিত্যৰ লিখক।
- ভি. চি. বালাকৃষ্ণ পানীকৰ - ভাৰতীয় কবি আৰু লিখক।
- ভি. টি. ভট্টথিৰিপাদ - সমাজ সংস্কাৰক (পূৰ্বৰ পোন্নানি তালুকৰপৰা অহা)।
- বৈদ্যৰত্নম পি. এছ. ৱাৰিয়াৰ - আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক।[113]
- বৈদ্যৰত্নম ত্ৰিপ্ৰাংগ'ড মুছাড - আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসক।
- ভাল্লাথোল নাৰায়ণ মেনন - মালায়ালম কবি।[114]
- ভাৰিয়ান কুন্নথু কুঞ্জাহম্মেদ হাজি - ভাৰতীয় স্বাধীনতা সংগ্ৰামী।[115]
- ভাজাংগড় কুঞ্চু নায়াৰ - কথাকলি ওস্তাদ আৰু এগৰাকী পদ্মশ্ৰী বিজয়ী।
- ভাজাংগড় বিজয়ন - কেৰালা কালামণ্ডলমৰ অৱসৰপ্ৰাপ্ত অধ্যক্ষ।
- ভেলিয়াংকোড ওমৰ খাচী - স্বাধীনতা সংগ্ৰামী আৰু কবি।
- বিনয় গোবিন্দ - ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক।
- জৈনুদ্দিন মখদুম দ্বিতীয় - তোহফাত উল মুজাহিদীনৰ লিখক।
- জাকাৰিয়া মহম্মদ - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক, চিত্ৰনাট্যকাৰ আৰু অভিনেতা।[116][117]
- জাকিৰ মুণ্ডামপাৰা - ফুটবল খেলুৱৈ।
লগতে চাওক
[সম্পাদনা কৰক]তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ "Soccer Capital [ফুটবলৰ ৰাজধানী]". দি ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ. ৯ নৱেম্বৰ ২০১৪. https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2014/nov/09/Soccer-Capital-to-Host-GOAL-2015-680432.html.
- ↑ "Malappuram census handbook [মালাপ্পুৰম লোকপিয়ল হাতপুথি]". Censusindia.gov.in. https://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf.
- ↑ "Malappuram : District in Kerala [মালাপ্পুৰম: কেৰালাৰ জিলা]". Citypopulation.de. https://citypopulation.de/en/india/kerala/3205__malappuram/। আহৰণ কৰা হৈছে: ১ জুলাই ২০২৬.
- ↑ "Urban Agglomerations/Cities having population 1 million and above [১ নিযুত আৰু তাতকৈ অধিক জনসংখ্যা থকা নগৰীয়া অঞ্চল/চহৰসমূহ]". মহা পঞ্জীয়ক আৰু লোকপিয়ল আয়ুক্ত, ভাৰত. http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/india2/Million_Plus_UAs_Cities_2011.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৯ নৱেম্বৰ ২০১১.
- ↑ "Revised List of Classification Cities for HRA of central government employees - Govt. Employees India [কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ এইছআৰএ-ৰ বাবে শ্ৰেণীভুক্ত চহৰসমূহৰ সংশোধিত তালিকা - চৰকাৰী কৰ্মচাৰী ভাৰত]". ২ জুন ২০১৫. Archived from the original on 2016-08-25. https://web.archive.org/web/20160825063143/http://www.govemployees.in/2015/06/02/revised-list-of-classification-cities-for-hra-of-central-government-employees/। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৬ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৬.
- ↑ "DTPC Malappuram | Malappuram Tourist Places [ডিটিপিচি মালাপ্পুৰম | মালাপ্পুৰমৰ পৰ্যটনস্থলী]" (en ভাষাত). DTPC malappuram. https://www.dtpcmalappuram.com/। আহৰণ কৰা হৈছে: ৮ আগষ্ট ২০২৬.
- ↑ "Welcome to Malappuram | Website of the District Administration, Malappuram | India [মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম | জিলা প্ৰশাসনৰ ৱেবছাইট, মালাপ্পুৰম | ভাৰত]" (en-US ভাষাত). https://malappuram.nic.in/en/। আহৰণ কৰা হৈছে: ৮ আগষ্ট ২০২৬.
- ↑ "Trends of urbanisation in Kerala [কেৰালাত নগৰায়নৰ ধাৰা]". ভাৰতৰ লোকপিয়ল. https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf.
- ↑ "3 of world's 10 fastest-growing urban areas are in Kerala: Economist ranking [পৃথিৱীৰ ১০খন দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা নগৰীয়া অঞ্চলৰ ভিতৰত ৩খনেই কেৰালাত: ইকনমিষ্টৰ স্থাননিৰ্ধাৰণ]". ৮ জানুৱাৰী ২০২০. https://indianexpress.com/article/india/three-of-worlds-ten-fastest-growing-urban-areas-are-in-kerala-6205749/। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৩ জানুৱাৰী ২০২০.
- ↑ "Malappuram is world's fastest-growing city; Kozhikode, Kollam also in top 10 [মালাপ্পুৰম পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা চহৰ; কোজিকোড, কোল্লামো শীৰ্ষ ১০-ত]". Newindianexpress.com. ৯ জানুৱাৰী ২০২০. https://www.newindianexpress.com/states/kerala/2020/jan/09/malappuram-is-worlds-fastest-growing-city-kozhikode-kollam-also-in-top-10-2087011.html.
- ↑ "malappuram Web [মালাপ্পুৰম ৱেব]". http://malappuram.nic.in/। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৮ জুলাই ২০১৫.
- ↑ "Malappuram of Kerala to log on to free Wi-Fi [কেৰালাৰ মালাপ্পুৰম বিনামূলীয়া ৱাই-ফাইলৈ সংযুক্ত হ'ব]". Thehindu.com. ৩০ জুলাই ২০১৫. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/free-wifi-in-malappuram-of-kerala/article7482218.ece। আহৰণ কৰা হৈছে: ১ জুলাই ২০২০.
- ↑ "Malappuram Municipality To Be India's First To Offer Free Wi-Fi Connectivity [বিনামূলীয়া ৱাই-ফাই সংযোগ আগবঢ়োৱা ভাৰতৰ প্ৰথমখন মালাপ্পুৰম পৌৰসভা হ'বলৈ গৈ আছে]". thelogicalindian.com. ২২ আগষ্ট ২০১৫. https://thelogicalindian.com/news/kerala-does-it-again-malappuram-municipality-to-be-indias-first-to-offer-free-wi-fi-connectivity। আহৰণ কৰা হৈছে: ১ জুলাই ২০২০.
- ↑ ষ্টাফ ৰিপৰ্টাৰ (২৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪). "First-in-India ISO tag for Malappuram". দ্য হিন্দু. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/firstinindia-iso-tag-for-malappuram/article5720209.ece.
- ↑ আব্দুল লতিফ, নাহা (২ নৱেম্বৰ ২০১৪). "Malappuram aims to be complaint-free". দ্য হিন্দু. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-aims-to-be-complaintfree/article6556301.ece.
- ↑ "Malappuram, The Hill Top Town [মালাপ্পুৰম, পাহাৰৰ ওপৰৰ চহৰ]". nativeplanet.com. ৩০ জুন ২০১৪. https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ৪ জুলাই ২০২০.
- ↑ "Cultural counterpoint [সাংস্কৃতিক প্ৰতিলিপি]". দ্য ফাইনেঞ্চিয়েল এক্সপ্ৰেছ. ২৪ মাৰ্চ ২০১৩. https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/। আহৰণ কৰা হৈছে: ৪ জুলাই ২০২০.
- ↑ আকাশ সিং (৭ মে' ২০১৮). "Hilly areas of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল]". নেটিভ প্লেনেট. https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ১১ অক্টোবৰ ২০২০.
- ↑ "District Profile [জিলাৰ প্ৰফাইল]". spb.kerala.gov.in. Archived from the original on 2019-09-04. https://web.archive.org/web/20190904185950/http://spb.kerala.gov.in/index.php/district-profile-malappuram.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৪ আগষ্ট ২০১৯.
- ↑ "Malappuram, The Hill Top Town - Nativeplanet [মালাপ্পুৰম, পাহাৰৰ ওপৰৰ চহৰ - নেটিভপ্লেনেট]". ৩০ জুন ২০১৪. https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html.
- ↑ "Cultural counterpoint [সাংস্কৃতিক প্ৰতিলিপি]". ২৪ মাৰ্চ ২০১৩. https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/.
- ↑ "History of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ ইতিহাস]". censusindia.gov.in. http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf.
- ↑ "Oorakam Mala [উৰাকাম পাহাৰ]". Cpreecenvis.nic.in. http://www.cpreecenvis.nic.in/Database/OorakamMala_2713.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৪ আগষ্ট ২০১৯.
- 1 2 DISTRICT CENSUS HANDBOOK. লোকপিয়ল সঞ্চালকালয়, কেৰালা. ২০১১. পৃষ্ঠা. ১৫.
- ↑ লোগান, উইলিয়াম. MALABAR MANUAL: With Commentary by VED from VICTORIA INSTITUTIONS (খণ্ড ২ সম্পাদনা). ভিক্টোৰিয়া ইনষ্টিটিউচন, আৰাধনা, দেৱৰকোভিল ৬৭৩৫০৮. https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1। আহৰণ কৰা হৈছে: ১২ জুলাই ২০২০.
- ↑ খণ্ড দ্বাদশ-এ (২০১১). DISTRICT CENSUS HANDBOOK MALAPPURAM. লোকপিয়ল সঞ্চালকালয়, কেৰালা. পৃষ্ঠা. ১৫.
- ↑ চি.এ., ইনেছ (১৯০৮). Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo. চৰকাৰী প্ৰেছ, মাদ্ৰাজ. পৃষ্ঠা. ৩৭১. https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০.
- ↑ "Malappuram British History [মালাপ্পুৰম ব্ৰিটিছ ইতিহাস]". Archived from the original on 2020-10-10. https://web.archive.org/web/20201010035952/https://www.malappuramtourism.org/history.php। আহৰণ কৰা হৈছে: ১২ জুলাই ২০২০.
- ↑ 1951 census handbook - Malabar district. প্ৰকাশক চেন্নাই: মাদ্ৰাজ চৰকাৰ. ১৯৫৩. পৃষ্ঠা. ১. http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf.
- ↑ চি.এ., ইনেছ (১৯০৮). Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo. চৰকাৰী প্ৰেছ, মাদ্ৰাজ. পৃষ্ঠা. ৩৭৩. https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০.
- ↑ "Celebrating centenary of a public well". দ্য হিন্দু. ২২ জানুৱাৰী ২০১৬. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Celebrating-centenary-of-a-public-well/article14015273.ece.
- ↑ "ഈ തെളിനീരിന് നൂറ്റാണ്ടിന്റെ നിറവ് [এই পৰিষ্কাৰ পানীৰ শতবাৰ্ষিকী পূৰ্ণ]". Deshabhimani.com. https://www.deshabhimani.com/news/kerala/news-malappuramkerala-27-04-2017/640134.
- ↑ চি.এ., ইনেছ (১৯০৮). Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo. চৰকাৰী প্ৰেছ, মাদ্ৰাজ. পৃষ্ঠা. ৪১৬. https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০.
- ↑ "Malappuram District Profile [মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰফাইল]". মালাপ্পুৰম. https://malappuram.nic.in/about-district/.
- ↑ শিৱৰামাকৃষ্ণন, কে. চি. (৪ আগষ্ট ২০১১) (en ভাষাত). Re-visioning Indian Cities: The Urban Renewal Mission. ছেজ পাব্লিছিং ইণ্ডিয়া. ISBN 9788132119470. https://books.google.com/books?id=YRhBDwAAQBAJ&q=award+for+best+municipality+in+the+state+was+won+by+Ottapalam+and+the+second+place+by+Malappuram&pg=PT119.
- ↑ "Amrut Cities--Municipal Corporations of Raigarh, Ambikapur, and Kumbakonam Bag Top Swachhata Excellence Awards [অমৃত চহৰ--ৰায়গড়, অম্বিকাপুৰ আৰু কুম্ভকোনাম পৌৰ নিগমে শীৰ্ষ স্বচ্ছতা উৎকৃষ্টতা বঁটা লাভ কৰিলে]". pib.gov.in. https://pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1564790। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৪ আগষ্ট ২০১৯.
- ↑ Work Study Report on Police Department 2013. পি এণ্ড এ আৰ (এআৰ-সপ্তম) বিভাগ, কেৰালা চৰকাৰ. ২০১৩. পৃষ্ঠা. ৭৭.
- ↑ ""CLIMATE: MALAPPURAM" ["জলবায়ু: মালাপ্পুৰম"]". Climate-Data.org. http://en.climate-data.org/location/34234/.
- ↑ "Census of India: Malappuram [ভাৰতৰ লোকপিয়ল: মালাপ্পুৰম]". Censusindia.gov.in. http://censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=715506। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৩ জানুৱাৰী ২০২০.
- ↑ "Malappuram District Religion Data - Hindu/Muslim [মালাপ্পুৰম জিলাৰ ধৰ্মীয় তথ্য - হিন্দু/মুছলমান]". https://www.census2011.co.in/data/religion/district/275-malappuram.html.
- 1 2 "Local Self Government Department | Local Self Government Department [স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন বিভাগ | স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন বিভাগ]". Lsgkerala.gov.in. https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electdmemberdet/2020/213। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০২৫.
- ↑ "P Ubaidulla : The Hon'ble MLA of Kerala [15th Kla [পি উবাইদুল্লা : কেৰালাৰ মাননীয় বিধায়ক [১৫ তম বিধানসভা]]"]. Niyamasabha.nic.in. https://niyamasabha.nic.in/index.php/content/member_homepage/2415। আহৰণ কৰা হৈছে: ১ জুলাই ২০২৬.
- ↑ কেন্দ্ৰ, ৰাষ্ট্ৰীয় সূচনা বিজ্ঞান. "Digital Sansad [ডিজিটেল সংসদ]" (en ভাষাত). Sansad.in. https://sansad.in/ls। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৮ ডিচেম্বৰ ২০২৫.
- ↑ "UDF assumes power in 11 municipalities in Malappuram" (en-IN ভাষাত). দ্য হিন্দু. ২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫. ISSN 0971-751X. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/udf-assumes-power-in-11-municipalities-in-malappuram/article70440784.ece.
- ↑ "Malappuram Municipality election 2020 [মালাপ্পুৰম পৌৰসভা নিৰ্বাচন ২০২০]". lbtrend. http://117.239.77.93/lbtrend/lbtrend2020/views/index.php। আহৰণ কৰা হৈছে: ১১ ডিচেম্বৰ ২০২০.[সংযোগবিহীন উৎস]
- ↑ "മലപ്പുറം ജില്ലാ പോലീസ് [মালাপ্পুৰম জিলা আৰক্ষী]". Matappurampolice.gov.in. Archived from the original on 2016-08-13. https://web.archive.org/web/20160813075828/http://www.malappurampolice.gov.in/mlpol/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-08-11.
- ↑ "Proposed Malappuram Municipal Corporation [প্ৰস্তাৱিত মালাপ্পুৰম পৌৰ নিগম]". timesofindia.indiatimes.com. ১৬ মে' ২০১৪. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/A-Planned-City-on-cards/articleshow/35179378.cms। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৯ জুন ২০২০.
- ↑ "History – Govt college Malappuram [ইতিহাস – চৰকাৰী মহাবিদ্যালয় মালাপ্পুৰম]". Gcmalappuram.ac.in. https://gcmalappuram.ac.in/history/। আহৰণ কৰা হৈছে: ১ জুলাই ২০২৬.
- ↑ "History [ইতিহাস]". casmalappuram.ihrd.ac.in. Archived from the original on 2019-05-25. https://web.archive.org/web/20190525133245/http://casmalappuram.ihrd.ac.in/cas/index.php/about-us/history। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-08-11.
- ↑ "About us [আমাৰ বিষয়ে]". gwcmalappuram.com. Archived from the original on 2019-06-11. https://web.archive.org/web/20190611120533/https://gwcmalappuram.com/about-us/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-08-11.
- ↑ "আৰ্কাইভ কপি". Archived from the original on 2020-10-27. https://web.archive.org/web/20201027142453/http://www.e-grantz.kerala.gov.in/ViewInstitution.aspx?courseid=101। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-08-11.
- ↑ "Home | MCT Training College [মুখ্য পৃষ্ঠা | এমচিটি প্ৰশিক্ষণ মহাবিদ্যালয়]". Mcttrainingcollege.in. https://mcttrainingcollege.in/। আহৰণ কৰা হৈছে: ১ জুলাই ২০২৬.
- ↑ "Fazfari Educational Complex| FAZFARI TTI [ফাজফাৰী শৈক্ষিক প্ৰকল্প| ফাজফাৰী টিটিআই]". Fazfari.org. https://www.fazfari.org/tti.html.
- ↑ "MCT Law College Address [এমচিটি আইন মহাবিদ্যালয়ৰ ঠিকনা]". Archived from the original on 2020-10-27. https://web.archive.org/web/20201027180559/http://www.mctlawcollege.org/contactus.php। আহৰণ কৰা হৈছে: ৬ জুন ২০২০.
- ↑ "contacts [যোগাযোগ]". dhsekerala.gov.in. Archived from the original on 2023-08-06. https://web.archive.org/web/20230806100148/http://www.dhsekerala.gov.in/contacts.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-08-11.
- ↑ "SCOLE Kerala [স্কুল কেৰালা]". Archived from the original on 2021-01-26. https://web.archive.org/web/20210126125623/http://scolekerala.ac.in/contact.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ৬ জুন ২০২০.
- ↑ "The University of Calicut [কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়]". uoc.ac.in. https://www.uoc.ac.in/.
- ↑ "Malayalam University [মালায়ালম বিশ্ববিদ্যালয়]". malayalamuniversity.edu.in. http://malayalamuniversity.edu.in/en/.
- ↑ "Aligarh Muslim University Malappuram Off-centre [আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ মালাপ্পুৰম অফ-চেণ্টাৰ]". amu.ac.in. https://www.amu.ac.in/malappuram/.
- ↑ "Universities in Malappuram district [মালাপ্পুৰম জিলাৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ]". malappuramtourism.org. Archived from the original on 2020-03-05. https://web.archive.org/web/20200305125423/https://www.malappuramtourism.org/institutions.php। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-08-11.
- ↑ "Eflu to start courses in Malappuram campus on January-31 [ইএফএলইউয়ে ৩১ জানুৱাৰীত মালাপ্পুৰম চৌহদত পাঠ্যক্ৰম আৰম্ভ কৰিব]". The Times of India. ১৭ জানুৱাৰী ২০১৪. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/Eflu-to-start-courses-in-Malappuram-campus-on-January-31/articleshow/28958910.cms। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৪ জুন ২০২০.
- ↑ "Inkel Greens beckons firms to Malappuram". The Hindu Businessline. ২৮ জুন ২০১৬. https://www.thehindubusinessline.com/news/national/inkel-greens-beckons-firms-to-malappuram/article8784293.ece.
- ↑ "Eranad knowledge city [এৰানাড নলেজ চিটি]". eku.edu.in. Archived from the original on 2020-06-04. https://web.archive.org/web/20200604171424/http://www.ekc.edu.in/about। আহৰণ কৰা হৈছে: ৪ নৱেম্বৰ ২০২০.
- ↑ "LP schools in Malappuram [মালাপ্পুৰমত নিম্ন প্ৰাথমিক বিদ্যালয়]". sametham.kite.kerala.gov.in. https://sametham.kite.kerala.gov.in/publicView/districtwise/LP। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৭ এপ্ৰিল ২০২০.
- ↑ "UP schools in Malappuram [মালাপ্পুৰমত উচ্চ প্ৰাথমিক বিদ্যালয়]". sametham.kite.kerala.gov.in. https://sametham.kite.kerala.gov.in/publicView/districtwise/UP। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৭ এপ্ৰিল ২০২০.
- 1 2 "Top Ten Towns with Highest Radio Listenership [সৰ্বাধিক ৰেডিঅ' শ্ৰোতা থকা শীৰ্ষ দহখন চহৰ]". http://www.mapsofindia.com/top-ten-cities-of-india/top-ten-towns-in-highest-radio-listenership.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৮ জুলাই ২০১৫.
- ↑ "Rasmi film fete concludes". দ্য হিন্দু (চেন্নাই, ভাৰত). ১৫ মাৰ্চ ২০১১. http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article1539062.ece.
- ↑ "Where Malappuram learned to play football [য'ত মালাপ্পুৰমে ফুটবল খেলিবলৈ শিকিছিল]". Newindianexpress.com. ২৯ ডিচেম্বৰ ২০১৪. http://www.newindianexpress.com/states/kerala/2014/dec/29/Where-Malappuram-Learned-to-Play-Football-699171.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ১ জুলাই ২০২০.
- ↑ "Federation Cup 2013-14 to kickoff on January 14". The Times of India. ১৩ ডিচেম্বৰ ২০১৩. https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/top-stories/Federation-Cup-2013-14-to-kickoff-on-January-14/articleshow/27291593.cms.
- ↑ "MSP HSS emerges champion". দ্য হিন্দু (চেন্নাই, ভাৰত). ১০ জানুৱাৰী ২০১২. http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/article2789254.ece.
- ↑ প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া (১ অক্টোবৰ ২০১২). "Dynamo Kyiv down fighting MSP Malappuram to win Subroto Cup". বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড ইণ্ডিয়া. http://www.business-standard.com/generalnews/news/dynamo-kyiv-down-fighting-msp-malappuram-to-win-subroto-cup/63139/.
- ↑ "Being the usual and unusual actor: Aneesh G Menon" (en ভাষাত). Deccan Chronicle. ১৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৭. https://www.deccanchronicle.com/entertainment/mollywood/190917/being-the-usual-and-unusual-actor-aneesh-g-menon.html.
- ↑ পিল্লাই, ৰাধিকা চি (৯ মাৰ্চ ২০১৫). "Length of the character matters to me: Aneesh". The Times of India. https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Length-of-the-character-matters-to-me-Aneesh/articleshow/46492733.cms.
- ↑ জাগৱানি, লোহিত (১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৪). "We are looking at a turnover of $1B by 2017: Azad Moopen, chairman of Aster DM Healthcare [আমি ২০১৭ চনৰ ভিতৰত ১ বিলিয়ন ডলাৰৰ টাৰ্ণঅ'ভাৰৰ লক্ষ্য ৰাখিছোঁ: আজাদ মুপেন, এষ্টাৰ ডিএম হেল্থকেয়াৰৰ অধ্যক্ষ]". ভিচি চাৰ্কল. Archived from the original on 2014-05-05. https://web.archive.org/web/20140505162506/http://www.vccircle.com/news/healthcare-services/2014/02/12/we-are-looking-turnover-1b-2017-azad-moopen-chairman-aster-dm। আহৰণ কৰা হৈছে: ৫ মে' ২০১৪.
- ↑ পদ্মা বঁটা ঘোষণা কৰা হ'ল গৃহ পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰ্যালয়, ২৫ জানুৱাৰী ২০১১
- ↑ "Top 100 Indian Leaders in UAE [ইউএই-ৰ শীৰ্ষ ১০০ গৰাকী ভাৰতীয় নেতা]". ফৰ্বছ. Archived from the original on 2014-05-05. https://web.archive.org/web/20140505172839/http://english.forbesmiddleeast.com/details.php?list=44480&row=3869। আহৰণ কৰা হৈছে: ৫ মে' ২০১৪.
- ↑ এইচ. আব্দুল ৰহমান (৬ এপ্ৰিল ২০০৯). "Vakkom Moulavi and the Renaissance Movement among the Muslims". বিশ্ববিদ্যালয় (উপসংহাৰ: কেৰালা বিশ্ববিদ্যালয়-শোধগংগা): ২৫৭. https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/164340। আহৰণ কৰা হৈছে: ২১ মাৰ্চ ২০২০.
- ↑ "Nationalism now linked to mob psychology". দ্য হিন্দু. ৮ জুন ২০১৭. https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/nationalism-now-linked-to-mob-psychology/article18868671.ece.
- ↑ সিং, কুলদ্বীপ (১ এপ্ৰিল ১৯৯৮). "Obituary: E. M. S. Namboodiripad". The Independent. https://www.independent.co.uk/news/obituaries/obituary-e-m-s-namboodiripad-1153957.html.
- ↑ "VU law professor among world's most influential Muslims [বিশ্বৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী মুছলমানসকলৰ ভিতৰত ভিইউ-ৰ আইনৰ অধ্যাপক]". nwitimes.com. ৩১ ডিচেম্বৰ ২০১২. http://www.nwitimes.com/news/local/porter/valparaiso/vu-law-professor-among-world-s-most-influential-muslims/article_b6309641-37be-51a4-a76f-0ed6d1da2066.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩.
- ↑ "Indian magician performs Houdini-like escape [ভাৰতীয় যাদুকৰে হুডিনিৰ দৰে পলাই যোৱাৰ যাদু প্ৰদৰ্শন কৰিছে]". Rediff.com. ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৭. http://www.rediff.com/news/feb/14magic.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩ মে' ২০১৭.
- ↑ "2011 Yearbook [২০১১ বৰ্ষপুঞ্জি]". ইণ্টাৰনেশ্যনেল মেজিচিয়ানছ ছ'চাইটি. Archived from the original on 2016-08-20. https://web.archive.org/web/20160820194038/http://imsmagic.com/2010_ma/2011_yearbook.php। আহৰণ কৰা হৈছে: ২০ আগষ্ট ২০১৬.
- ↑ "A chest of stories [সাধুৰ ভঁৰাল]". http://www.khaleejtimes.ae/DisplayArticleNew.asp?col=§ion=citytimes&xfile=data%2Fcitytimes%2F2007%2FAugust%2Fcitytimes_August183.xml। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৩ মাৰ্চ ২০২০.
- ↑ "Honouring a legend of the Chaliyar". The Hindu. ১০ জানুৱাৰী ২০০৯. Archived from the original on 2012-11-07. https://web.archive.org/web/20121107084532/http://www.hindu.com/2009/01/10/stories/2009011054250300.htm.
- ↑ "Article". সমকালিক মালায়ালম ৱিকলী খণ্ড ১৯ (৪৮): ৪৭. ২২ এপ্ৰিল ২০১৬. http://epaper.malayalamvaarika.com/786340/Malayalam-Vaarika/18042016#page/47/2। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৭ মে' ২০২০.
- ↑ মহম্মদ ৰফীক. Development of Islamic movement in Kerala in modern times. প্ৰকাশক ইছলাহী আন্দোলন. পৃষ্ঠা. ১১৫. https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/52387/11/11_chapter%204.pdf#page=28। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৪ অক্টোবৰ ২০১৯.
- ↑ "Vayalar award for K.P. Ramanunni". The Hindu. ৮ অক্টোবৰ ২০১১. http://www.thehindu.com/arts/books/article2520983.ece.
- ↑ "manorama online-english [মনোৰমা অনলাইন-ইংৰাজী]". http://english.manoramaonline.com/cgi-bin/MMOnline.dll/portal/ep/contentView.do?contentId=10204035&tabId=1&programId=1080132912&channelId=-1073865030&BV_ID=@@@। আহৰণ কৰা হৈছে: ১২ অক্টোবৰ ২০১১.
- ↑ "Irfan qualifies for Olympics in 20 km walk.He completed the walk by touching the finish line at 10th position. [২০ কিলোমিটাৰ খোজকঢ়া প্ৰতিযোগিতাত অলিম্পিকলৈ যোগ্যতা অৰ্জন কৰিলে ইৰফানে। তেওঁ ১০ম স্থানত অন্তিম ৰেখা স্পৰ্শ কৰি খোজকঢ়া সম্পূৰ্ণ কৰে।]". dailysports.co. http://www.dailysports.co/irfan-qualifies-for-olympics-in-20km-walk-2/। আহৰণ কৰা হৈছে: ২ জুলাই ২০১২.
- ↑ "Khushbir fails after Irfan qualifies for Olympics in 20 km walk". The Times of India. ১৩ মে' ২০১২. https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/athletics/Khushbir-fails-after-Irfan-qualifies-for-Olympics-in-20km-walk/articleshow/13121558.cms.
- ↑ "Irfan Thodi". The Times of India. http://timesofindia.indiatimes.com/london-olympics-2012/olympics-2012-teamindia/irfanthodi.cms.
- ↑ "Arab News [আৰৱ নিউজ]". Arab News. https://www.arabnews.com/.
- ↑ "ইউএই-ত ভাৰতীয় সম্প্ৰদায়ৰ কূটনীতিবিদৰ মৃত্যুত শোকপ্ৰকাশ", Gulf News, আবুধাবি, ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩। ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৩ তাৰিখে আহৰণ কৰা হৈছে।
- ↑ এছ নন্দ কুমাৰ. "Directpr's Cut". Deccan Herald. http://www.deccanherald.com/content/112496/directors-cut.html.
- ↑ "Painting with light". The Hindu (চেন্নাই, ভাৰত). ৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৭. Archived from the original on 2007-12-03. https://web.archive.org/web/20071203223207/http://www.hindu.com/thehindu/fr/2007/09/07/stories/2007090750230100.htm.
- ↑ দ'ৰে, শালিনী (২৪ নৱেম্বৰ ২০১০). "Indian cinematographer Varma dies: He worked on Adoor Gopalakrishnan's films". ভেৰাইটি. https://variety.com/2010/film/news/indian-cinematographer-varma-dies-1118027967/.
- ↑ "Mappila songs cultural fountains of a bygone age, says MT". The Hindu (চেন্নাই, ভাৰত). ৩১ মাৰ্চ ২০০৭. http://www.hindu.com/2007/03/31/stories/2007033110250500.htm.
- ↑ নিৰুপমা ৰাৱে বৈদেশিক সচিব হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰিছে প্ৰেছ ট্ৰাষ্ট অৱ ইণ্ডিয়া / নতুন দিল্লী, বিজনেছ ষ্টেণ্ডাৰ্ড, ১ আগষ্ট ২০০৯।
- ↑ নিৰুপমা ৰাও ভাৰতৰ নতুন বৈদেশিক সচিব The Times of India, ১ আগষ্ট ২০০৯।" চোকিলা আয়াৰ ২০০১ চনত প্ৰথম মহিলা, ভাৰতীয় বৈদেশিক সচিব আছিল।"
- ↑ "Award for Short Stories [চুটিগল্পৰ বাবে বঁটা]". keralasahityaakademi.org. http://www.keralasahityaakademi.org/sp/Writers/ksa/Awards/Stories.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৭ অক্টোবৰ ২০১৫.
- ↑ আই কে কে মেনন (১৯৯৫). FOLK TALES OF KERALA. প্ৰকাশন বিভাগ, তথ্য আৰু সম্প্ৰচাৰ মন্ত্ৰ্যালয়, ভাৰত চৰকাৰ. পৃষ্ঠা. ১৯৪–. ISBN 978-81-230-2188-1. https://books.google.com/books?id=pCv2DAAAQBAJ&pg=PT194.
- ↑ "The Official Website of Malappuram District [মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট]". Archived from the original on 2010-06-29. https://web.archive.org/web/20100629045500/http://www.mlp.kerala.gov.in/heri.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৫ নৱেম্বৰ ২০১০.
- ↑ জাৰ্নেল অৱ কেৰালা ষ্টাডিজ খণ্ড ৯। (১৯৮২): ৮৪।
- ↑ মহম্মদ, ইউ. এডুকেশ্বনেল এমপাৱাৰমেণ্ট অৱ কেৰালা মুছলিমছ। কালিকট (কেৰালা): আদাৰ বুকছ, ২০১৭। ৩৩।
- ↑ ""Shaam-e-Ehsas" Ghazal Nite by Shahabaz Aman [শ্বাহাবাজ আমানৰ "শ্যাম-এ-এহছাচ" গজল নিশা]". হেল্ল' বাহৰেইন. ২৯ মাৰ্চ ২০১২. http://hellobahrain.com/content/shaam-e-ehsas-ghazal-nite-shahabaz-aman। আহৰণ কৰা হৈছে: ৯ ডিচেম্বৰ ২০১৩.
- ↑ "Shahabaz Aman: When I die, I'd rather have people say that Malabar's renowned romantic passed away than just a singer". The Times of India. https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/music/shahabaz-aman-when-i-die-id-rather-have-people-say-that-malabars-renowned-romantic-passed-away-than-just-a-singer/articleshow/63233070.cms.
- ↑ "Sithara goes to Kollywood". The Times of India. ২ মাৰ্চ ২০১২. https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/sithara-goes-to-kollywood/etarticleshow/12098503.cms.
- ↑ "President, PM, Sonia pay homage to IUML leader Thangal". The Times of India. ২ আগষ্ট ২০০৯. https://timesofindia.indiatimes.com/india/President-PM-Sonia-pay-homage-to-IUML-leader-Thangal/articleshow/4848046.cms.
- ↑ লিৱিছ, এম. পল, গেৰী এফ. চাইমন্স আৰু চাৰ্লছ ডি. ফেনিগ (সম্পা. "Malayalam" এথন'লগ: লেংগুৱেজেছ অৱ দ্য ৱৰ্ল্ড। ২০১৪: (ডালাস, টেক্সাছ) ৱেব। ২৯ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৪।
- ↑ কে. সন্তোষ। "হোৱেন মালায়ালম ফাউণ্ড ইটছ ফিট" ত্ৰিছুৰ, ১৭ জুলাই ২০১৪ দ্য হিন্দু
- ↑ "Minister convenes high-level meet". The Hindu. 4 July 2009. Archived from the original on 7 July 2009. https://web.archive.org/web/20090707015857/http://www.hindu.com/2009/07/04/stories/2009070456811800.htm.
- ↑ "Department of Physical Education [শাৰীৰিক শিক্ষা বিভাগ]". কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়. Archived from the original on 2008-07-25. https://web.archive.org/web/20080725053103/http://www.universityofcalicut.info/dpe/dpe_stars.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: ১০ অক্টোবৰ ২০০৯.
- ↑ মেইল এট আৰ্যবৈদ্যশালা ডট কম. "ARYA VAIDYA SALA - Kottakkal [আৰ্য বৈদ্য শালা - কোট্টাক্কাল]". aryavaidyasala.com. Archived from the original on 24 March 2015. https://web.archive.org/web/20150324015649/http://aryavaidyasala.com/(S(ixhcnwrxysjapimo32dgnx3w))/about_avs.aspx#rec। আহৰণ কৰা হৈছে: ২২ মাৰ্চ ২০১৫.
- ↑ জাৰিলি, ফিলিপ (২০০৪). Kathakali Dance-Drama: Where Gods and Demons Come to Play. ৰাউতলেজ. পৃষ্ঠা. ৩০–৩১. ISBN 9780203197660. https://books.google.com/books?id=eVHCnqglqyoC&pg=PA30.
- ↑ EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorld Volume 6. ১৯৮৮. পৃষ্ঠা. ৪৬০. https://archive.org/stream/EncyclopaediaDictionaryIslamMuslimWorldEtcGibbKramerScholars.13/06.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonLewPel.etc.UndPatIUA.v6.Mah-Mid.Leid.EJBrill.1990.1991.#page/n481/mode/1up. "ভাৰতৰ ভিতৰত সমসাময়িক মূল্যায়নে এই মত পোষণ কৰে যে মালাবাৰ বিদ্ৰোহ আছিল মুক্তিৰ যুদ্ধ, আৰু ১৯৭১ চনত কেৰালা চৰকাৰে বিদ্ৰোহৰ বাকী থকা সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰীসকলক "স্বাধীনতা সংগ্ৰামী"ৰ সন্মান প্ৰদান কৰিছিল"
- ↑ "Aravindan Puraskaram awarded to Zakariya Mohammed - Times of India". ১৬ মাৰ্চ ২০১৯. https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/events/kochi/aravindan-puraskaram-awarded-to-zakariya-mohammed/articleshow/68440801.cms.
- ↑ "Sudani from Nigeria wins audience choice award at Russian film festival [ৰাছিয়ান চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱত চুডানী ফ্ৰম নাইজেৰিয়াই দৰ্শকৰ পছন্দৰ বঁটা লাভ কৰিছে]". The New Indian Express. ৪ জুন ২০১৯. http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/2019/jun/04/sudani-from-nigeria-wins-audience-choice-award-at-russian-film-festival-1985753.html.
বাহ্যিক সংযোগ
[সম্পাদনা কৰক]| ৱিকিমিডিয়া কমন্সত Malappuram সম্পৰ্কীয় মিডিয়া ফাইল আছে। |
Malappuram ভ্ৰমণ নিৰ্দেশিকা, ৱিকিভয়াজৰ পৰা
- মালাপ্পুৰম পৌৰসভা Archived 2022-03-05 at the Wayback Machine
