সমললৈ যাওক

মালাপ্পুৰম জিলা

অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
মালাপ্পুৰম জিলা
জিলা
ওপৰৰপৰা ঘড়ীৰ কাঁটাৰ দিশত:
মাঞ্জিৰী চহৰ, পোন্নানিৰ বিয়্যম বেকৱাটাৰ হ্ৰদ, নীলাম্বুৰৰ কনোলী প্লট, চাম্ৰাৱত্তোম ৰেগুলেটৰ-কাম-ব্ৰীজ, ৱল্লীকুন্নুত কাদালুণ্ডি নদীৰ মোহনা, কৰুৱাৰাকুণ্ডু
কেৰালাত অৱস্থান
কেৰালাত অৱস্থান
Map
স্থানাংক: 11°02′N 76°03′E / 11.03°N 76.05°E / 11.03; 76.05স্থানাংক: 11°02′N 76°03′E / 11.03°N 76.05°E / 11.03; 76.05
দেশ  ভাৰত
ৰাজ্য  কেৰালা
জিলা গঠন ১৬ জুন ১৯৬৯; ৫৭ বছৰ আগত (1969-06-16)
প্ৰতিস্থাপক কেৰালা চৰকাৰ
সদৰ ঠাই মালাপ্পুৰম
উপ-সংমণ্ডলসমূহ : 
তালুকসমূহ (৭)
চৰকাৰ
 • ধৰণ জিলা প্ৰশাসন
 • জিলাৰ দায়িত্বপ্ৰাপ্ত মন্ত্ৰী পি. কে. বশীৰ
 • জিলাধিপতি ড° বিনয় গোৱেল আইএএছ
 • জিলা আৰক্ষী প্ৰধান চৈত্ৰা তেৰেছা জন আইপিএছ
কালি
৩৫৫৪ বৰ্গকিমি (১,৩৭২ বৰ্গমাইল)
 • স্থান ৩য়
সৰ্বোচ্চ উচ্চতা
(মুকুৰ্থি)
 ২,৫৯৪ মিটাৰ (৮,৫১০ ফুট)
জনসংখ্যা
 (২০১৮)
৪৪,৯৪,৯৯৮
 • স্থান ১ম
 • ঘনত্ব ১২৬৫/বৰ্গকিমি (৩,২৮০/বৰ্গমাইল)
 • নগৰ
 ৪৪.১৮%[1]
 • মেট্ৰ’
 ১৭২৯৫২২[1]

মালাপ্পুৰম জিলা (Malayalam: [mɐlɐpːurɐm] ⓘ), ভাৰতীয় ৰাজ্য কেৰালাৰ ১৪খন জিলাৰ ভিতৰত অন্যতম।[2][3] ইয়াৰ উপকূলীয় দৈৰ্ঘ্য 70 km (৪৩ মাইল)। কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনবহুল জিলা হিচাপে মালাপ্পুৰমত ৰাজ্যখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় ১৩% লোকে বাস কৰে। ১৯৬৯ চনৰ ১৬ জুনত প্ৰায় 3,554 বৰ্গ কি.মি. (১,৩৭২ বৰ্গ মাইল) মাটি-কালিৰে এই জিলাখন গঠন কৰা হৈছিল। মাটি-কালিৰফালৰপৰা এইখন কেৰালাৰ তৃতীয় বৃহত্তম জিলা। ইয়াৰ এফালে পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা আৰু আনফালে আৰৱ সাগৰ অৱস্থিত। জিলাখন সাতখন তালুকত বিভক্ত: এৰানাড, কোণ্ডোত্তী, নীলাম্বুৰ, পেৰিন্থলমান্না, পোন্নানি, তিৰুৰ আৰু তিৰুৰংগাড়ী।

মালায়ালম ইয়াৰ আটাইতকৈ বেছি ব্যৱহৃত ভাষা। ১৯৭০ আৰু ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে উপসাগৰীয় উত্থানৰ সময়ত জিলাখনৰপৰা বিশেষকৈ পাৰস্য উপসাগৰীয় অঞ্চলৰ আৰৱ ৰাষ্ট্ৰসমূহলৈ ব্যাপক প্ৰব্ৰজন ঘটিছিল। এক বৃহৎসংখ্যক মালায়ালী প্ৰবাসী সম্প্ৰদায়ৰপৰা অহা প্ৰেৰিত ধনৰ ওপৰত ইয়াৰ অৰ্থনীতি বহু পৰিমাণে নিৰ্ভৰ কৰে।[4] মালাপ্পুৰম ভাৰতৰ প্ৰথমখন ই-সাক্ষৰ আৰু লগতে প্ৰথমখন চাইবাৰ সাক্ষৰ জিলা।[5][6] জিলাখনত চাৰিখন প্ৰধান নদী আছে, যেনে ভাৰতপ্পুঝা, চালিয়াৰ, কাদালুণ্ডিপ্পুঝা আৰু তিৰুৰ পুঝা। ইয়াৰ ভিতৰত প্ৰথম তিনিখন নদী কেৰালাৰ পাঁচখন দীৰ্ঘতম নদীৰ ভিতৰতো পৰে।

মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল হৈছে কোচি, কালিকট আৰু ত্ৰিছূৰৰ পিছতে কেৰালাৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম নগৰীয়া অঞ্চল আৰু ১.৭ নিযুত জনসংখ্যাৰে ই ভাৰতৰ ২৫ তম বৃহত্তম মহানগৰীয় অঞ্চল।[7] ২০১১ চনৰ ভাৰতৰ লোকপিয়ল অনুসৰি জিলাখনৰ ৪৪.২% লোকে নগৰ অঞ্চলত বাস কৰে। কালিকট বিশ্ববিদ্যালয়কে ধৰি ৰাজ্যখনৰ ৪খন বিশ্ববিদ্যালয় থকা মালাপ্পুৰম কেৰালাৰ উচ্চ শিক্ষাৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ। জিলাখনত ২টা ৰাজহ সংমণ্ডল, ৭খন তালুক, ১২খন পৌৰসভা, ১৫টা ব্লক, ৯৪খন গ্ৰাম পঞ্চায়ত আৰু ১৬টা কেৰালা বিধানসভা সমষ্টি আছে।[8][9][10][11]

ব্ৰিটিছ ৰাজৰ সময়ত মালাপ্পুৰম বিদেশী আৰু ভাৰতীয় সৈন্যৰ সদৰ কাৰ্যালয় হৈ পৰিছিল। পিছলৈ ই ১৮৮৫ চনত গঠিত পূৰ্বৰ মালাপ্পুৰম স্পেচিয়েল ফ'ৰ্চ, যাক বৰ্তমান মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ (এম.এচ.পি.) বুলি জনা যায়, তাৰো সদৰ কাৰ্যালয় হয়। এইটোৱেই ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন।[12][13] বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি ছেগুণ বাগিছাখন নীলাম্বুৰৰ চালিয়াৰ উপত্যকাৰ কনোলী প্লটত অৱস্থিত। ১৮৬১ চনত তিৰুৰৰপৰা চালিয়মলৈ ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলপথটো স্থাপন কৰা হৈছিল। ই তান্নুৰ, পৰাপ্পানংগাড়ী আৰু ৱল্লীকুন্নুৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছিল।[14] একে বছৰতে তিৰুৰৰপৰা তিৰুনাবায়া হৈ কুট্টিপ্পুৰমলৈ ৰাজ্যৰ দ্বিতীয়টো ৰেলপথো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।[14] ঔপনিৱেশিক যুগত নিৰ্মাণ কৰা নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ ৰেলপথ ভাৰতৰ আটাইতকৈ চুটি আৰু মনোৰম চুটি গজ ৰেলপথসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।

নামৰ উৎপত্তি

[সম্পাদনা কৰক]
জিলাখনৰ এক সাধাৰণ পাহাৰীয়া দৃশ্য (পুলপট্টাৰ ওচৰত)
এদাৱান্নাত এটা চালিয়াৰ পাহাৰৰ কাষ

মালাপ্পুৰম শব্দটোৰ অৰ্থ মালায়ালমত "পাহাৰৰ ওপৰত।" জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ মালাপ্পুৰমৰ ভৌগোলিক অৱস্থানৰপৰা এই নামটোৰ উৎপত্তি হৈছে।[15][16] জিলাখনৰ মধ্যভাগত কেইবাখনো ওখোৰা-মোখোৰা পাহাৰ আছে, যেনে আৰিম্ব্ৰা পাহাৰ, আম্মিনিক্কাদন পাহাৰ, উৰাকাম পাহাৰ, চেৰিয়াম পাহাৰ, পাণ্ডালুৰ পাহাৰ আৰু চেক্কুন্নু পাহাৰ। এই সকলোবোৰ পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰপৰা দূৰত অৱস্থিত।[17] নাৰিকল গছেৰে আৱৰা বালিচহীয়া উপকূলীয় সমভূমিখন সাধাৰণ পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিৰ এক ব্যতিক্ৰম।

ইতিহাস

[সম্পাদনা কৰক]
টিউটিঞ্জাৰ টেবুলত টিণ্ডিছ (টোণ্ডিছ) (টেম্পল অগাষ্টি আৰু লেকুছ মুজিৰিছৰ উত্তৰে)
পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছীৰ (১ম শতিকা) নাম, পথ আৰু অৱস্থানসমূহ

জিলাখনৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰপৰা প্ৰাগঐতিহাসিক প্ৰতীক যেনে ডলমেন, মেনহিৰ আৰু শিল কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহা আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে। শিল কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহা পুলিয়াক্কোড়, থ্ৰিক্কুলম, উৰাকাম, মেলমুৰি, পোনমালা, ৱল্লীকুন্নু আৰু ৱেংগাৰাত পোৱা গৈছে।[18] প্ৰাচীন সামুদ্ৰিক বন্দৰ টিণ্ডিছ, যিটো সেই সময়ত প্ৰাচীন ৰোমৰ সৈতে বাণিজ্যৰ এক কেন্দ্ৰ আছিল, ইয়াক মোটামুটিভাৱে পোন্নানি, তান্নুৰ আৰু কাদালুণ্ডি-ৱল্লীকুন্নু-চালিয়ম-বেপুৰ অঞ্চলৰ সৈতে চিহ্নিত কৰা হয়। মুজিৰিছৰ পিছতে টিণ্ডিছ চেৰা আৰু ৰোমান সাম্ৰাজ্যৰ মাজত বাণিজ্যৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ আছিল।[19] প্ৰাচীন প্লিনিৰ (১ম শতিকা) মতে টিণ্ডিছ বন্দৰটো কেপ্ৰোবোটোছৰ (চেৰা ৰাজবংশ) উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তত অৱস্থিত আছিল।[20] টিণ্ডিছ বন্দৰৰ উত্তৰে থকা অঞ্চলটো সংগম যুগত এজিমালা ৰাজ্যৰ অধীনত আছিল।[21] পেৰিপ্লাছ অৱ দ্য ইৰিথ্ৰিয়ান ছীৰ মতে, লিমিৰিকে নামৰ অঞ্চলটো নৌৰা আৰু টিণ্ডিছৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল। অৱশ্যে টলেমিয়ে কেৱল টিণ্ডিছকহে লিমিৰিকেৰ আৰম্ভণিৰ বিন্দু হিচাপে উল্লেখ কৰিছে। অঞ্চলটো সম্ভৱতঃ কন্যাকুমাৰীত শেষ হৈছিল। সেয়েহে ই মোটামুটিভাৱে বৰ্তমানৰ মালাবাৰ উপকূলৰ লগত মিলে। অঞ্চলটোৰ সৈতে ৰোমৰ বাৰ্ষিক বাণিজ্যৰ মূল্য প্ৰায় ৫০,০০০,০০০ চেষ্টাৰচেচ বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।[22] প্ৰাচীন প্লিনিয়ে উল্লেখ কৰিছিল যে লিমিৰিকে সাগৰীয় ডকাইতৰ কবলত পৰিছিল।[23] কচমাছ ইণ্ডিকোপ্লেউষ্টেছয়ে উল্লেখ কৰিছে যে লিমিৰিকে জালুকৰ এক উৎস আছিল।[24][25] পালক্কাড ব্যৱধান থকাৰ বাবে সংগম যুগৰ (১ম–৪ৰ্থ শতিকা) পৰাই ভাৰতপ্পুঝা (পোন্নানি নদী) নদীৰ গুৰুত্ব আছিল। এই ব্যৱধানে অন্তৰ্দেশীয় পথেৰে মালাবাৰ উপকূলক কৰমণ্ডল উপকূলৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল।[26]

কুৰুমথুৰ শিলালিপি (৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দ)

অৰীকোড়ৰ ওচৰত পোৱা কুৰুমথুৰ শিলালিপি ৮৭১ খ্ৰীষ্টাব্দৰ।[27] ৯৩২ খ্ৰীষ্টাব্দৰ প্ৰাচীন মালায়ালম ভাষাত লিখা তিনিখন শিলালিপি ত্ৰিপ্ৰানগোড় (তিৰুনাবায়াৰ ওচৰত), কোট্টাক্কল আৰু চালিয়াৰত পোৱা গৈছিল। ইয়াত চেৰা ৰাজবংশৰ গোদা ৰৱিৰ নাম উল্লেখ আছে।[28] ত্ৰিপ্ৰানগোড় শিলালিপিয়ে থাৱানুৰৰ চুক্তিৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰে।[28] ১০ম শতিকাৰ প্ৰাচীন মালায়ালম ভাষাত লিখা কেইবাখনো শিলালিপি এদাপ্পালৰ ওচৰৰ সুকাপুৰমত পোৱা গৈছে। এইটো কেৰালাৰ ৬৪খন প্ৰাচীন নম্বুডিৰি গাঁৱৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল।

তিৰুৰৰ ওচৰত থকা আলথিয়ুৰ নাম্বি ইল্লম

এৰানাড আৰু ৱল্লুৱানাড অঞ্চলৰ শাসকসকলৰ বৰ্ণনা ভাস্কৰ ৰৱি বৰ্মনৰ ইহুদী তাম্ৰপত্ৰ (প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ) আৰু বীৰ ৰাঘৱ চক্ৰৱৰ্তীৰ বীৰৰাঘৱ তাম্ৰপত্ৰত (প্ৰায় ১২২৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) পোৱা যায়।[18] কাষৰীয়া কোজিকোড়লৈ স্থানান্তৰিত হোৱাৰ আগতে কালিকটৰ জামোৰিন মূলত এৰানাডৰ কোণ্ডোত্তীৰ অন্তৰ্গত নেদিয়িৰুপ্পুৰ বাসিন্দা আছিল।[29] এৰানাডক এৰাদী নামেৰে জনাজাত এটা সামন্তান গোত্ৰই শাসন কৰিছিল। তেওঁলোক চুবুৰীয়া ৱল্লুৱানাডৰ ভেল্লোডি আৰু নেদুংগানাডৰ নেদুংগাড়ীসকলৰ সৈতে প্ৰায় একে আছিল।[29] এৰানাডৰ শাসকসকলক এৰালপপাদ/এৰাদী উপাধিৰে জনা গৈছিল।[29] এৰানাডৰ শাসকজনেই (নেদিয়িৰুপ্পুৰ এৰাদী) কালিকট ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল আৰু কোজিকোড়ক মালাবাৰ উপকূলৰ এক প্ৰধান বন্দৰ চহৰ হিচাপে গঢ়ি তুলিছিল।[29] ইয়াৰ ঠিক পিছতেই, পৰাপ্পানাদ (পৰাপ্পানংগাড়ী) আৰু ৱেত্তাট্টুনাডুৰ (তান্নুৰ) শাসকসকল জামোৰিনৰ তলতীয়া হৈ পৰে। পৰাপ্পানাদ ৰাজপৰিয়ালটো ত্ৰিবাংকুৰ ৰাজপৰিয়ালৰ সৈতে সম্পৰ্কীয় আছিল।[29] তদুপৰি, ৱল্লুৱানাড কোভিলাকমৰ (নীলাম্বুৰ, মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম, কোট্টাক্কল আৰু পোন্নানি) এক বৃহৎ অংশও জামোৰিনৰ তলতীয়া হৈছিল।[29]

১১শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে দক্ষিণ ভাৰত (প্ৰায় ১০০০ খ্ৰীষ্টাব্দ - মালাপ্পুৰম জিলাত ক্ষমতাৰ দুটা গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অন্তৰ্ভুক্ত আছিল - এৰালা নাডু (এৰানাড) আৰু ৱল্লুৱা নাডু)

পিছলৈ কোচিন ৰাজ্যত পৰিণত হোৱা পেৰুম্বাদাপ্পু স্বৰূপমৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয় পোন্নানি তালুকৰ অন্তৰ্গত পুথুপোন্নানিৰপৰা ১০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে অৱস্থিত ৱান্নেৰি, পেৰুম্বাদাপ্পুৰ চিত্ৰকূটমত আছিল।[29] যেতিয়া পেৰুম্বাদাপ্পু কালিকটৰ জামোৰিন ৰাজ্যৰ অধীনলৈ আহে, তেতিয়া পেৰুম্বাদাপ্পুৰ শাসকসকল কোদুংগাল্লুৰলৈ পলাই যায়। পিছলৈ তেওঁলোকে কোচিলৈ গৈ তাত কোচিন ৰাজ্য স্থাপন কৰে।[29] ১২৫০–১৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ ভিতৰত প্ৰায় সমগ্ৰ জিলাখন জামোৰিনৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে।[29][18]

মধ্যযুগীয় কেৰালাত বিশেষ ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব থকা মামংকম উৎসৱ জিলাখনৰ ভাৰতপ্পুঝা নদীৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত তিৰুনাবায়াত অনুষ্ঠিত হৈছিল।[29] পান্নিয়ুৰ আৰু চোৱাৰা (সুকাপুৰম) নামৰ নম্বুডিৰি গাঁও দুখনৰ নম্বুডিৰিসকলৰ মাজত থকা শত্ৰুতাৰো মধ্যযুগীয় কেৰালাত যথেষ্ট ৰাজনৈতিক গুৰুত্ব আছিল।[29] পান্নিয়ুৰ কুট্টিপ্পুৰম চহৰৰ বিপৰীতে অৱস্থিত, আনহাতে সুকাপুৰম এদাপ্পালত অৱস্থিত। পান্নিয়ুৰকুৰ আৰু চোভৰাকুৰৰ নম্বুডিৰিসকলৰ মাজত হোৱা তথাকথিত কুৰমৎচৰমত জামোৰিনসকলে হস্তক্ষেপ কৰিছিল। শেহতীয়া ঘটনাত, থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰিয়ে ওচৰৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী গাঁওখন আক্ৰমণ কৰি জ্বলাই দিছিল। ৱল্লুৱানাডু আৰু পেৰুম্বাদাপ্পুৰ শাসকসকলে চোভৰামক সহায় কৰিবলৈ আহে আৰু একেলগে পান্নিয়ুৰত আক্ৰমণ কৰে। দক্ষিণ আৰু পূবৰ চুবুৰীয়াসকলে থিৰুমনাসেৰী নাডু দখল কৰে। থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰিয়ে জামোৰিনক সহায় বিচাৰি আবেদন জনায় আৰু সুৰক্ষাৰ বিনিময়ত ভাৰতপ্পুঝা নদীখন আৰৱ সাগৰত লগ লগা পোন্নানি বন্দৰটো জামোৰিনক দিবলৈ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। থিৰুমনাসেৰী নম্বুডিৰি, কোজিকোড়ৰ কয়া আৰু ৱেত্তাট্টুনাডুৰ শাসকে জামোৰিনক সমৰ্থন কৰিছিল। এনে এটা সুযোগ বিচাৰি থকা জামোৰিনে আনন্দেৰে এই প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰিলে।[30] ৱল্লুৱানাডুৰ সামৰিক অভিযানত জামোৰিনে বেপুৰ, চালিয়ম, তান্নুৰ আৰু কোদুংগাল্লুৰৰ মুছলমান মধ্যপ্ৰাচ্যৰ নাৱিকসকল আৰু কোজিকোড়ৰ কয়াৰপৰা স্পষ্ট সহায় লাভ কৰিছিল।[31] পুৰস্কাৰ স্বৰূপে জামোৰিনে পোন্নানি বন্দৰটোক মধ্যপ্ৰাচ্যৰ নাৱিকসকলৰ বাবে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বাণিজ্যিক আৰু সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ কৰি তুলিছিল। কোজিকোড়ৰ মুছলমান ন্যায়াধীশে তিৰুনাবায়াত আক্ৰমণ কৰিবলৈ চামোথিৰিক "ধন আৰু সামগ্ৰী"ৰ সকলো সহায় আগবঢ়োৱা যেন লাগে।[30] জামোৰিনে ৱল্লুৱানাডুলৈ নিজৰ জয়যাত্ৰা অব্যাহত ৰাখে আৰু কোট্টাক্কল, মালাপ্পুৰম, মাঞ্জিৰী আৰু নীলাম্বুৰ অঞ্চলসমূহ দখল কৰে। এনেদৰেই পেৰুম্বাদাপ্পু আৰু ৱল্লুৱানাডৰ এটা বৃহৎ অংশ জামোৰিনৰ শাসনৰ অধীনলৈ আহে। এইদৰে জামোৰিন মামংকমৰ ৰক্ষা পুৰুষ আৰু তিৰুনাবায়া, চুবুৰীয়া ত্ৰিপ্ৰানগোড় আৰু পোন্নানিৰ শাসক হৈ পৰে।[29]

কোট্টাকুন্নু, মালাপ্পুৰম

জামোৰিনৰ অধীনত জিলাখনৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলসমূহ মধ্যযুগীয় কেৰালাত বিদেশী সামুদ্ৰিক বাণিজ্যৰ প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। জামোৰিনে তেওঁৰ বন্দৰসমূহৰ জৰিয়তে মচলাৰ ব্যৱসায়ৰ ওপৰত কৰ আৰোপ কৰি তেওঁৰ ৰাজহৰ এক বৃহৎ অংশ অৰ্জন কৰিছিল। জামোৰিন ৰাজ্যৰ প্ৰধান বন্দৰসমূহৰ ভিতৰত আছিল পৰাপ্পানংগাড়ী, তান্নুৰ আৰু পোন্নানি।[32][33] ১৬ শতিকাৰ ঐতিহাসিক গ্ৰন্থ তুহফাত উল মুজাহিদিনৰ মতে, জামোৰিনৰ শাসনকালত বাণিজ্যিক বসতিসমূহৰ ভিতৰত পৰাপ্পানংগাড়ী (বৰবুৰনকদ), তিৰুৰংগাড়ী (তিৰুৱাৰনকদ), তান্নুৰ আৰু পোন্নানি (ফুনান) গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।[34] পোন্নানিৰ থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকম জামোৰিনৰ বাবে দ্বিতীয় ঘৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। পোন্নানিয়ে তেওঁৰ ৰাজ্যৰ নৌসেনা সদৰ হিচাপে কাম কৰিছিল।[32] জামোৰিনৰ এজন স্থানীয় অধিনায়ক পাৰা নাম্বিৰ সদৰ আছিল মালাপ্পুৰম।[35] জামোৰিনৰ অন্যান্য কোভিলাকমসমূহৰ ভিতৰত আছিল কোট্টাক্কলৰ কিঝাক্কে কোভিলাকম, মাঞ্জিৰীৰ মাঞ্জিৰী কোভিলাকম,[36] আৰু নীলাম্বুৰৰ নীলাম্বুৰ কোভিলাকম। পৰাপ্পানংগাড়ীৰ পৰাপ্পানাদ কোভিলাকম আৰু তান্নুৰৰ তান্নুৰ কোভিলাকম জামোৰিনৰ তলতীয়া ৰাজকীয় ঘৰ আছিল। অৱশ্যে অংগাদিপুৰমৰ ওচৰৰ মানকাদাত থকা মানকাদা কোভিলাকম আছিল ৱল্লুৱানাড ৰজাসকলৰ শাসন পৰিয়ালৰ স্থান। কেৰালাৰ নম্বুডিৰি ব্ৰাহ্মণসকলৰ সৰ্বোচ্চ মুৰব্বী আজৱাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কলৰ সদৰ কাৰ্যালয় আজৱাঞ্চেৰী মানা, তিৰুৰ তালুকৰ কুট্টিপ্পুৰমৰ ওচৰৰ আথৱানাডত অৱস্থিত। নতুন জামোৰিনৰ অৰিয়িট্টু ৱাজচা (ৰাজ্যাভিষেক) অনুষ্ঠানত সাধাৰণতে আজৱাঞ্চেৰী থাম্প্ৰাক্কল আৰু তান্নুৰ ৰাজ্যৰ কল্পকঞ্চেৰীৰ প্ৰভু উপস্থিত আছিল।[36] প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত বিদেশী বাণিজ্যৰ একচেতীয়া অধিকাৰ আৰবসকলৰ হাতত আছিল।[36] পালক্কাড ৰজাসকলৰ আদিম সদৰ কাৰ্যালয়ো আথৱানাডত আছিল।[37]

১৪৯৮ চনত জামোৰিনৰ সাম্ৰাজ্য
জামোৰিনৰ দ্বিতীয় বাসভৱন আছিল পোন্নানিৰ থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকমত
১৪৯৮ চনত ভাস্কো দা গামাই কোজিকোড়লৈ অহা পথটো (ক'লা ৰেখা), যিটো ইউৰোপৰপৰা ভাৰতলৈ সাগৰীয় পথৰ আৱিষ্কাৰ আছিল। ইয়াৰদ্বাৰা ভাৰতীয় উপমহামণ্ডলত ইউৰোপীয় উপনিৱেশবাদৰ পথ প্ৰশস্ত হৈছিল। সেই সময়ত কালিকটৰ জামোৰিন পোন্নানিৰ থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকমত আছিল।

১৪৯৭ চনত ভাস্কো দা গামাৰ দলে পৰ্তুগালৰপৰা যাত্ৰা আৰম্ভ কৰি উত্তমাশা অন্তৰীপ পাৰ হৈ পূব আফ্ৰিকাৰ উপকূলেৰে আগবাঢ়িছিল। তাত তেওঁলোকে এজন স্থানীয় পথ-প্ৰদৰ্শকক লগ পায়, যিয়ে তেওঁলোকক ভাৰত মহাসাগৰ পাৰ হোৱাত সহায় কৰে। ১৪৯৮ চনৰ মে' মাহত তেওঁলোক কালিকটত উপস্থিত হয়।[38] ভাস্কো দা গামা আৰু তেওঁৰ পৰ্তুগীজ নৌসেনা কালিকটত উপস্থিত হোৱাৰ সময়ত, কালিকটৰ জামোৰিন পোন্নানিত আছিল।[39] জামোৰিনে পৰ্তুগীজসকলক বাণিজ্যৰ সকলো সুবিধা প্ৰদান কৰিছিল।[18] পিছে আৰবসকলৰ সম্পত্তিৰ ওপৰত পৰ্তুগীজসকলৰ প্ৰৰোচনাই জামোৰিন আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ মাজত সংঘৰ্ষৰ সৃষ্টি কৰে। তদুপৰি, জামোৰিনৰ দ্বিতীয়খন সদৰ কাৰ্যালয় পোন্নানি পৰ্তুগীজসকলৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ লক্ষ্য আছিল।[18] কালিকটৰ জামোৰিনৰ অধীনস্থ তান্নুৰ ৰাজ্যৰ শাসকে কোজিকোড়ৰ নিজৰ প্ৰভুৰ বিৰুদ্ধে গৈ পৰ্তুগীজসকলৰ লগ লৈছিল।[29] ইয়াৰ ফলত, তান্নুৰ ৰাজ্য (ৱেত্তাট্টুনাডু) ভাৰতৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈ পৰে। তান্নুৰৰ শাসকেও কোচিনৰ লগ দিছিল।[29] ১৬ আৰু ১৭ শতিকাত কোচিনৰ ৰাজপৰিয়ালৰ বহু সদস্যক ৱেট্টমৰপৰা নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।[29] অৱশ্যে, কোচিনৰ যুদ্ধ (১৫০৪)ত ৰজাৰ অধীনত তান্নুৰ বাহিনীয়ে কালিকটৰ জামোৰিনৰ হৈ যুঁজিছিল।[40] তথাপি, তান্নুৰ অঞ্চলৰ মাপ্পিলা ব্যৱসায়ীসকলৰ আনুগত্য কালিকটৰ জামোৰিনৰ প্ৰতিয়েই আছিল।[34] আধুনিক মালায়ালম সাহিত্যৰ জনক হিচাপে পৰিচিত থুঞ্চাথু ইঝুথাচানৰ জন্ম পৰ্তুগীজ যুগত তিৰুৰত (ৱেত্তাট্টুনাডু) হৈছিল।[29] ১৪শ আৰু ১৬শ শতিকাৰ মাজত বিকশিত হোৱা মধ্যযুগীয় জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ কেৰালা বিদ্যালয়খনো মূলতঃ ৱেত্তাট্টুনাডুতে (তিৰুৰ অঞ্চল) অৱস্থিত আছিল।[41][42]

১৫০৭ চনত পৰ্তুগীজ ভাইচৰয় ফ্ৰান্সিস্কো ডি আলমেইদাই পোন্নানিত আক্ৰমণ কৰে আৰু ১৫৮৫ চনত তাত এটা দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।[18] মচলাৰ ব্যৱসায়ৰ একচেতীয়া অধিকাৰৰ বাবে কোজিকোড়ৰ নৌসেনা প্ৰধান, যাক কুনহলি মাৰাক্কাৰ বুলি জনা গৈছিল আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ মাজত হোৱা কেইবাখনো যুদ্ধৰ সাক্ষী এই জিলাখন। ভাৰতীয় উপকূলত প্ৰথম নৌসেনাৰ প্ৰতিৰক্ষা ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাৰ কৃতিত্ব কুনহলি মাৰাক্কাৰসকলক দিয়া হয়।[43][44] ভাৰতীয় উপমহাদেশৰ আটাইতকৈ পুৰণি পৰ্তুগীজ উপনিৱেশসমূহৰ ভিতৰত তান্নুৰ চহৰখন অন্যতম আছিল। ১৫২৫ আৰু ১৫৭৩–৭৪ চনত পৰ্তুগীজসকলে ক্ৰমে পোন্নানি আৰু পৰাপ্পানংগাড়ী চহৰ দুখন জ্বলাই দিছিল।[32] ১৬শ শতিকাত যেতিয়া কোচিন মালাবাৰ উপকূলৰ এক প্ৰধান শক্তিত পৰিণত হৈছিল, তেতিয়া কোচিন ৰাজ্যৰ কেইজনমান ৰজাক সাধাৰণতে তান্নুৰ ৰাজ্যৰ ৰাজপৰিয়ালৰপৰা বাছনি কৰা হৈছিল।[29] ১৫৭১ চনত চালিয়ম দুৰ্গৰ যুদ্ধৰ জৰিয়তে পৰ্তুগীজসকলক তান্নুৰ ৰাজ্যৰপৰা বহিষ্কাৰ কৰা হয়। চালিয়ম আছিল ৱেত্তাট্টুনাডুৰ উত্তৰ সীমান্ত। সেই যুদ্ধত জামোৰিনে পোন্নানি, তান্নুৰ আৰু পৰাপ্পানংগাড়ীৰ মাপ্পিলাসকলৰপৰা স্পষ্ট সহায় লাভ কৰিছিল।

২০১২ চনত তোলা পোন্নানি বন্দৰৰ ছবি। পোন্নানি বন্দৰ আছিল তান্নুৰ ৰাজ্যৰ একেবাৰে দক্ষিণ প্ৰান্ত।
এজন ইংৰাজ মানচিত্ৰ খোদাইকাৰী ইমানুৱেল বোৱেনৰ মানচিত্ৰৰপৰা লোৱা দক্ষিণ ভাৰত (১৭৪৪)। মন কৰিবলগীয়া যে মানচিত্ৰখনত জামোৰিন ৰাজ্যৰ ভিতৰত কেৱল তান্নুৰ ৰাজ্যকহে এক সুকীয়া সীমাৰে দেখুৱা হৈছে।

১৬শ শতিকাত পোন্নানিত জৈনুদ্দিন মখদুম ২য়য়ে (জন্ম প্ৰায় ১৫৩২) ৰচনা কৰা তুহফাত উল মুজাহিদিন কেৰালাৰ ইতিহাসৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে আধাৰিত প্ৰথমখন জ্ঞাত গ্ৰন্থ। এজন কেৰালাবাসীয়ে লিখা এইখন প্ৰথম গ্ৰন্থ। ই আৰবী ভাষাত লিখা আৰু ইয়াত ১৪৯৮ চনৰপৰা ১৫৮৩ চনলৈকে মালাবাৰ উপকূলত পৰ্তুগীজ উপনিৱেশ স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টাৰ বিৰুদ্ধে কালিকটৰ জামোৰিনৰ লগতে কুনহলি মাৰাক্কাৰৰ নৌসেনাই কৰা প্ৰতিৰোধৰ তথ্য সন্নিৱিষ্ট আছে।[45] ইয়াৰ প্ৰথম ছপা আৰু প্ৰকাশ লিছবনত হৈছিল। এই সংস্কৰণৰ এটা প্ৰতিলিপি কায়ৰোৰ আল-আজহাৰ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ গ্ৰন্থাগাৰত সংৰক্ষিত কৰা হৈছে।[46][47][48] ১৫৩২ চনত তান্নুৰৰ শাসকৰ সহায়ত চালিয়মত এটা গীৰ্জা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ লগতে অধিনায়কৰ বাবে এটা ঘৰ, সৈন্যৰ বাবে বেৰেক আৰু বাণিজ্যৰ বাবে ভঁৰাল ঘৰো নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। জামোৰিনৰ সৈতে চুক্তি কৰা ডিয়েগো ডি পেৰেৰাক ২৫০ জনীয়া এটা সৈন্যদলৰ সৈতে এই নতুন দুৰ্গৰ অধিনায়কৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। আৰু মেনুৱেল ডি চুজাক ২২খন জাহাজৰ এটা দলৰ সৈতে সাগৰীয় পথেৰে ইয়াৰ নিৰাপত্তা নিশ্চিত কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া হৈছিল।[49] জামোৰিনে নিজৰ ৰাজ্যত এই দুৰ্গটো নিৰ্মাণ কৰিবলৈ দিয়াৰ বাবে সোনকালেই অনুতাপ কৰে। তেওঁ পৰাপ্পানংগাড়ীৰ শাসক কেৰামানলি (বোধহয় বেপুৰৰ ৰজা) আৰু পৰ্তুগীজসকলৰ সৈতে সম্পৰ্ক ছিন্ন কৰিবলৈ চেষ্টা কৰে। আনকি তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধলৈকো যাবলৈ বিচাৰে (কিছুমান তথ্য অনুসৰি তান্নুৰৰ শাসকো তেওঁলোকৰ লগত আছিল [49]) যদিও সেয়া বিফল হয়।[34] ১৫৭১ চনত চালিয়ম দুৰ্গৰ যুদ্ধত জামোৰিনৰ বাহিনীৰ হাতত পৰ্তুগীজসকল পৰাজিত হয়।[50] এফালে পৰ্তুগীজ আৰু আনফালে আৰব ব্যৱসায়ী, স্থানীয় চেকোৰ আৰু মাপ্পিলা বাহিনীৰ সমৰ্থনপুষ্ট জামোৰিনৰ মাজত হোৱা অহৰহ যুদ্ধৰ ফলত অৱশেষত উপকূলীয় চহৰসমূহত বিদেশী বাণিজ্যৰ আৰব একচেটিয়া আধিপত্যৰ অৱসান ঘটে। পৰ্তুগীজৰ বিৰোধিতালৈ ভ্ৰূক্ষেপ নকৰি জামোৰিনে ১৬০৪ চনৰ ১১ নৱেম্বৰত ডাচ্চ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ সৈতে এক চুক্তিত আবদ্ধ হয়।[18] ইয়াৰ পিছত ১৬০৮ চনত আন এখন চুক্তি হয়, যিয়ে পূৰ্বৰ চুক্তিখনক নিশ্চিত কৰে আৰু ডাচ্চসকলে পৰ্তুগীজসকলক বহিষ্কাৰ কৰাত জামোৰিনক সহায় কৰাৰ আশ্বাস দিয়ে।[18] ডাচ্চসকলৰ একচেটিয়া আধিপত্য বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে পৰ্তুগীজ প্ৰভাৱো হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে। ১৬শ শতিকাৰ অশান্তিৰ পিছত হোৱা সাংস্কৃতিক নৱ-জাগৰণৰ ফলস্বৰূপে থুঞ্চাথু ইঝুথাচান আৰু পুন্থানম নম্বুডিৰিৰ দৰে কবিৰ জন্ম হয়। তেওঁলোকে বৰ্তমানৰ ৰূপলৈ মালায়ালম সাহিত্যৰ বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। তদুপৰি, মধ্যযুগীয় জ্যোতিৰ্বিজ্ঞান আৰু গণিতৰ কেৰালা বিদ্যালয়ৰ সদস্য মেলপাথুৰ নাৰায়ণ ভট্টিথিৰীৰো জন্ম হয়।

১৭শ শতিকাৰ মাজভাগলৈ, পোন্নানি আৰু কোজিকোড়ত ইংৰাজসকলৰ সৰু কাৰখানা দুটামানৰ বাহিৰে, কেৰালাৰ বন্দৰবোৰত বিদেশী বাণিজ্যৰ একচেতীয়া অধিকাৰ ডাচ্চসকলৰ হাতত আছিল।[18] যদিও ১৬৫০ চনত উইলিয়াম কীলিংৰ আগমনে এই অঞ্চলত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ একচেতীয়া অধিকাৰৰ সূচনা কৰিছিল, তথাপি তেওঁলোকে ১৭৯২ চনলৈকে আধিপত্য বিস্তাৰ কৰিবলৈ সক্ষম হোৱা নাছিল।[18] ১৮শ শতিকাত, প্ৰকৃততে মহীশূৰ ৰাজ্যৰ শাসক হায়দৰ আলী আৰু টিপু চুলতানয়ে উত্তৰ কেৰালাৰ সকলো সৰু সামন্ত ৰাজ্যক একত্ৰিত কৰি মহীশূৰ ৰাজ্যৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছিল। ১৭৬৬ চনত অলপ সময়ৰ বাবে মাঞ্জিৰী চুলতান হায়দৰ আলীৰ সদৰ কাৰ্যালয় আছিল।[51] যেতিয়া মহীশূৰৰ চুলতান হায়দৰ আলীয়ে কালিকটত চামুথিৰি কোভিলাকম অৱৰোধ কৰিছিল (খ্ৰীষ্টীয় ১৮শ শতিকা), তেতিয়া জামোৰিনে তেওঁৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলক পোন্নানিৰ থ্ৰিক্কাবিল কোভিলাকমলৈ পঠিয়াই দিছিল।[52] ১৭৯০ চনৰ ৭ আৰু ১২ ডিচেম্বৰৰ মাজত তৃতীয় এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধৰ সময়ত তিৰুৰংগাড়ীত ব্ৰিটিছ সৈন্য আৰু টিপু চুলতানৰ মাজত লানি নিছিগা সংঘৰ্ষ হৈছিল যাক তিৰুৰংগাড়ীৰ যুদ্ধ বুলি জনা যায়।[53] ১৭৯২ চনত তৃতীয় এংলো-মহীশূৰ যুদ্ধৰ জৰিয়তে ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ হাতত টিপু চুলতান পৰাজিত হয় আৰু শ্ৰীৰংগপত্তনমৰ চুক্তি স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তি অনুসৰি বৰ্তমানৰ মালাপ্পুৰম জিলাকে ধৰি বেছিভাগ মালাবাৰ অঞ্চল ইংৰাজ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ত্ৰিবাংকুৰৰ কোয়ি থাম্পুৰানসকল পৰাপ্পানাদ ৰাজপৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত। এই পৰিয়ালৰপৰাই সাধাৰণতে ত্ৰিবাংকুৰ পৰিয়ালৰ ৰাণীৰ স্বামীসকলক নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল।[51] বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি ছেগুণ বাগিছা কনোলীৰ প্লট নীলাম্বুৰ চহৰৰপৰা মাত্ৰ ২ কিলোমিটাৰ (১.২ মাইল) দূৰত অৱস্থিত। মালাবাৰৰ তেতিয়াৰ জিলাধিপতি হেনৰী ভেলেণ্টাইন কনোলীৰ স্মৃতিত ইয়াৰ নামকৰণ কৰা হৈছিল।[54] ১৮৬১ চনৰ ১২ মাৰ্চত তিৰুৰৰপৰা চালিয়মলৈ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ৰেলপথ মুকলি কৰা হয়। ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ পুৰণি ৰেল ষ্টেচনটো তিৰুৰত অৱস্থিত।[55][14]

বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি ছেগুণ বাগিছা, নীলাম্বুৰৰ কনোলী প্লট

১৭৯২ আৰু ১৯২১ চনৰ ভিতৰত হোৱা বহুতো মাপ্পিলা বিদ্ৰোহৰ (কেৰালাত ব্ৰিটিছ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ বিৰুদ্ধে বিদ্ৰোহ) কেন্দ্ৰ আছিল এই জিলাখন। অনুমান কৰা হৈছে যে এই সময়ছোৱাত সৰু-বৰ প্ৰায় ৮৩০টা বিদ্ৰোহ সংঘটিত হৈছিল। ১৮৪১–১৯২১ চনৰ ভিতৰত কেৱল ব্ৰিটিছ বিষয়াসকলৰ বিৰুদ্ধে ৮৬ টাতকৈও অধিক বিদ্ৰোহ হৈছিল।[56] ব্ৰিটিছ শাসনকালত দক্ষিণ মালাবাৰৰ এৰানাড, ৱল্লুৱানাড আৰু পোন্নানি উপ-জিলাসমূহত এই জিলাখন অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচৰ সদৰ কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত আছিল। এম.এছ.পি. হৈছে ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন। ব্ৰিটিছসকলে নিজৰ সৈন্য ৰাখিবলৈ কাদালুণ্ডি নদীৰ পাৰত মালাপ্পুৰম চহৰৰ ওপৰত হেগ বেৰেক স্থাপন কৰিছিল।[57]

কোডাক্কাল টাইল ফেক্টৰী তিৰুনাবায়াৰ কোডাক্কালত কমনৱেলথ ট্ৰাষ্টৰদ্বাৰা পৰিচালিত হৈছিল। ১৮৮৭ চনত আৰম্ভ হোৱা কোডাক্কালৰ টাইল ফেক্টৰীটো ভাৰতৰ দ্বিতীয়টো টাইল-নিৰ্মাণ উদ্যোগ। প্ৰথমটো টাইল ফেক্টৰী আছিল ফেৰোকত, যিটো সেই সময়ত এৰানাড তালুকৰ অংশ আছিল।

১৯২০ চনৰ ২৮ এপ্ৰিলত মাঞ্জিৰীত অনুষ্ঠিত হোৱা ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ মালাবাৰ জিলা ৰাজনৈতিক সন্মিলনে ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু ব্ৰিটিছ মালাবাৰত জাতীয় আন্দোলনক শক্তিশালী কৰিছিল।[58] সেই সন্মিলনে ঘোষণা কৰিছিল যে মণ্টাগু-চেমছফৰ্ড সংস্কাৰ ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণ কৰাত সক্ষম নহয়। লগতে মালাবাৰত প্ৰচলিত প্ৰজাস্বত্ব ব্যৱস্থাৰ ফলত উদ্ভৱ হোৱা সমস্যা সমাধানৰ বাবে ভূমি সংস্কাৰৰ পোষকতা কৰিছিল। কিন্তু এই সিদ্ধান্তই কংগ্ৰেছৰ ভিতৰত থকা চৰমপন্থী আৰু নৰমপন্থীসকলৰ মাজৰ ব্যৱধান বৃদ্ধি কৰিছিল। সন্মিলনৰ ফলত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ প্ৰতি মাটিগিৰিসকলৰ অসন্তুষ্টিৰ সৃষ্টি হৈছিল। ইয়াৰ ফলত মালাবাৰ জিলা কংগ্ৰেছ কমিটিৰ নেতৃত্ব শ্ৰমিক আৰু মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ সমৰ্থক চৰমপন্থীসকলৰ নিয়ন্ত্ৰণলৈ গৈছিল।[29]

১৯৩০-ৰ দশকৰ মাজভাগৰ পোন্নানি বন্দৰ
১৯২১ চনৰ বিদ্ৰোহত প্ৰাণ আহুতি দিয়া ব্ৰিটিছ সৈন্যৰ সমাধিসমূহ তিৰুৰংগাড়ী তালুক কাৰ্যালয়ত

বিদ্ৰোহসমূহৰ ভিতৰত শেষ আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল মালাবাৰ বিদ্ৰোহ। এই বিদ্ৰোহত পুক্কোত্তুৰৰ যুদ্ধই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।[59][60] সৈন্য, আৰক্ষী আৰু ব্ৰিটিছ কৰ্তৃপক্ষ পলাই যোৱাৰ পাছত ১৯২১ চনৰ ২৮ আগষ্টৰ ভিতৰত এৰানাড, ৱল্লুৱানাড, পোন্নানি আৰু কোজিকোড় তালুকৰ ২০০ খনৰো অধিক গাঁৱত স্বাধীনতা ঘোষণা কৰা হয়।[61] অৱশ্যে স্বায়ত্তশাসন ঘোষণাৰ ছমাহ নৌহওঁতেই ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীয়ে এই ভূ-খণ্ড পুনৰুদ্ধাৰ কৰে আৰু ইয়াক ব্ৰিটিছ ৰাজৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। মালাবাৰ বিদ্ৰোহৰ পিছত ৱেগন ট্ৰেজেডী সংঘটিত হয় য'ত ১৯২১ চনৰ ২০ নৱেম্বৰত ৬৪ জন কয়দীৰ মৃত্যু হয়।[62]

কোণ্ডোত্তী তালুকৰ কাৰিপুৰত অৱস্থিত কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ

১৯৪৭ চনত ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছত পূৰ্বৰ মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সি মাদ্ৰাছ ৰাজ্যত পৰিণত হয়। এৰানাড (মাঞ্জিৰী) আৰু ৱল্লুৱানাড (পেৰিন্থলমান্না) তালুকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ সৈতে মালাপ্পুৰম ৰাজহ সংমণ্ডল আছিল পূৰ্বৰ মালাবাৰ জিলাৰ পাঁচটা ৰাজহ সংমণ্ডলৰ ভিতৰত অন্যতম। মালাবাৰ জিলাৰ আন চাৰিটা ৰাজহ সংমণ্ডল আছিল থালাছেৰী, কোজিকোড়, পালক্কাড আৰু ফৰ্ট কোচিন।[63] ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত ভাষাৰ ভিত্তিত কেৰালা ৰাজ্য গঠন কৰা হয়। গঠনৰ সময়ত মালাপ্পুৰম জিলাত চাৰিটা উপ-জিলা (এৰানাড, পেৰিন্থলমান্না, তিৰুৰ আৰু পোন্নানি), চাৰিখন চহৰ, চৈধ্যটা উন্নয়ন খণ্ড আৰু ৯৫খন গ্ৰাম পঞ্চায়ত আছিল।[64] পিছলৈ তিৰুৰ তালুকক দ্বিখণ্ডিত কৰি তিৰুৰংগাড়ী তালুক গঠন কৰা হয়। এৰানাড তালুকক ত্ৰিখণ্ডিত কৰি নীলাম্বুৰ আৰু কোণ্ডোত্তী নামৰ দুখন তালুক গঠন কৰা হয়। কেৰালাৰ দ্বিতীয় পুৰণি বৰ্তমানৰ বিশ্ববিদ্যালয় কালিকট বিশ্ববিদ্যালয় ১৯৬৮ চনত তেনহিপালমত আৰু ৰাজ্যৰ দ্বিতীয় পুৰণি বৰ্তমানৰ বিমানবন্দৰ কালিকট আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ ১৯৮৮ চনত কাৰিপুৰত আৰম্ভ হয়।[65] ১৯৭০-ৰ দশকত পাৰস্য উপসাগৰীয় দেশসমূহৰ তেলৰ ভঁৰালসমূহ বাণিজ্যিক উত্তোলনৰ বাবে মুকলি কৰা হয় আৰু হাজাৰ হাজাৰ অদক্ষ শ্ৰমিকে উপসাগৰীয় অঞ্চললৈ প্ৰব্ৰজন কৰে। তেওঁলোকে ঘৰলৈ পঠিওৱা ধনে গ্ৰাম্য অৰ্থনীতিক সহায় কৰে আৰু বিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে অঞ্চলটোৱে প্ৰথম বিশ্বৰ স্বাস্থ্যৰ মানদণ্ড আৰু প্ৰায় সৰ্বজনীন সাক্ষৰতা লাভ কৰে।[66] ঐতিহাসিকভাৱে, মালাপ্পুৰম জিলা অষ্টবৈদ্য পৰম্পৰাৰ সংৰক্ষণৰ কেন্দ্ৰ আছিল। অষ্টবৈদ্য হৈছে আঠটা নম্বুডিৰি ব্ৰাহ্মণ পৰিয়ালৰ এটা গোট যাক পৰম্পৰাগতভাৱে আয়ুৰ্বেদৰ আঠটা শাখাৰ বিশাৰদ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়। ইয়াৰ ভিতৰত পুলমন্থোলে মুছ পৰিয়ালে (পেৰিন্থলমান্নাৰ ওচৰৰ পুলমন্থোলে অঞ্চলৰ সৈতে জড়িত) শতিকা ধৰি বংশগত চিকিৎসা চৰ্চা আৰু সংস্কৃত পাণ্ডিত্যৰ এক অখণ্ড ধাৰা বজাই ৰাখিছে।[67]

কৰ্ণাটকী সংগীতজ্ঞ চেম্বাই বৈদ্যনাথ ভাগৱতৰৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ জৰিয়তে কেৰালাৰ সাংস্কৃতিক ইতিহাসত পুলমন্থোলে বংশৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব উল্লেখ কৰা হৈছে। ১৯৫২ চনত এটা পৰিৱেশনৰ সময়ত কণ্ঠস্বৰ হেৰুৱাৰ পিছত, চেম্বায়ে পুলমন্থোলে মুছ পৰিয়ালৰ অধীনত পৰম্পৰাগত আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসা গ্ৰহণ কৰিছিল। তাৰ পিছত তেওঁৰ সুস্থ হৈ উঠা আৰু মঞ্চলৈ উভতি অহাৰ কথা আঞ্চলিক জীৱনীসমূহত বৰ্ণনা কৰা হৈছে।[68]

এই বংশৰ উত্তৰাধিকাৰ অঞ্চলটোৰ ধৰ্মীয় ইতিহাসতো অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে পুলমন্থোলেৰ শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰি মন্দিৰৰ জৰিয়তে। থুতাপুঝা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এই ঐতিহাসিক মন্দিৰটো ৰুদ্ৰ আৰু ধন্বন্তৰি দুয়োৰে প্ৰতি উছৰ্গিত হোৱাৰ বাবে অনন্য। ই মালাবাৰ অঞ্চলৰ আধ্যাত্মিক পৰম্পৰা আৰু আয়ুৰ্বেদিক নিৰাময় কলাৰ মিলনৰ এক প্ৰধান কেন্দ্ৰ হিচাপে কাম কৰে।[69]

ভূগোল

[সম্পাদনা কৰক]
এখন গাঁও
কৰুৱাৰাকুণ্ডুৰ পাহাৰীয়া অঞ্চল
এখন সাগৰৰ পাৰ
পুথুপোন্নানি মুনাম্বম সাগৰৰ পাৰ

উত্তৰ-পশ্চিমে কোজিকোড় জিলা, উত্তৰ-পূবে ৱায়ানাড় জিলা, পূবে নীলগিৰি পাহাৰ, দক্ষিণ-পূবে পালক্কাড জিলা, দক্ষিণ-পশ্চিমে ত্ৰিছূৰ জিলা আৰু পশ্চিমে আৰৱ সাগৰৰদ্বাৰা পৰিবেষ্টিত মালাপ্পুৰমৰ মুঠ ভৌগোলিক মাটি-কালি হৈছে ৩৫৫৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। মাটি-কালিৰফালৰপৰা ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত ইয়াৰ স্থান তৃতীয়। জিলাখন ৰাজ্যখনৰ মুঠ মাটি-কালিৰ ৯.১৫% অধিকাৰ কৰি আছে। ভৌগোলিক মানচিত্ৰত জিলাখন ৭৫° পূব – ৭৭° পূব দ্ৰাঘিমাংশ আৰু ১০° উত্তৰ – ১২° উত্তৰ অক্ষাংশত অৱস্থিত। কেৰালাৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ দৰেই মালাপ্পুৰমৰো পশ্চিমে আৰৱ সাগৰৰ সীমাত এক উপকূলীয় অঞ্চল (নিম্নভূমি), কেন্দ্ৰত মধ্যভূমি আৰু পূবে পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ সীমাত এক পাহাৰীয়া অঞ্চল (উচ্চভূমি) আছে। অৱশ্যে কেৰালাৰ অন্যান্য জিলাৰ দৰে নহয়, মধ্যভূমিতো পাহাৰীয়া অঞ্চল বহুলভাৱে দেখা যায়। নীলাম্বুৰ তালুক আৰু উটি তালুকৰ সীমান্তত অৱস্থিত ২৫৫৪ মিটাৰ উচ্চতাৰ মুকুৰ্থি শৃংগ মালাপ্পুৰম জিলাৰ সৰ্বোচ্চ স্থান। ই দক্ষিণ ভাৰতৰ পঞ্চম সৰ্বোচ্চ শৃংগ হোৱাৰ লগতে আনামুদি (২৬৯৬ মিটাৰ) আৰু মীছাপুলিমালাৰ (২৬৫১ মিটাৰ) পিছত কেৰালাৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। ই ইদুক্কি জিলাৰ বাহিৰে কেৰালাৰ সৰ্বোচ্চ শৃংগ। মালাপ্পুৰম-পালক্কাড-নীলগিৰি জিলাৰ সীমান্তৰ ওচৰত থকা ২৩৮৩ মিটাৰ উচ্চতাৰ অংগিন্দা শৃংগ হৈছে দ্বিতীয় সৰ্বোচ্চ শৃংগ। মালাপ্পুৰমৰ নীলাম্বুৰ তালুক, ৱায়ানাড় আৰু কোজিকোড় জিলাৰ থমৰছেৰী তালুকৰ সংযোগস্থলত অৱস্থিত ২৩৩৯ মিটাৰ উচ্চতাৰ ৱাৱুল মালা হৈছে জিলাখনৰ তৃতীয় সৰ্বোচ্চ স্থান।

সীমান্তৰ তালুকসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]

মালাপ্পুৰম জিলা ৫খন জিলাৰ নিম্নলিখিত ১২খন তালুকৰ সৈতে নিজৰ সীমা ভাগ কৰে।

টপ'গ্ৰাফী

[সম্পাদনা কৰক]

টপ'গ্ৰাফী, ভূ-বিজ্ঞান, মাটি, জলবায়ু আৰু প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদৰ ভিত্তিত জিলাখনক ৫টা উপ-ক্ষুদ্ৰ অঞ্চলত ভাগ কৰা হৈছে:

  • মালাপ্পুৰম উপকূল
  • মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি
  • চালিয়াৰ নদী অৱবাহিকা
  • নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ
  • পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি।
অৰীকোড়ত চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকা
মালাপ্পুৰম জিলাৰ মানচিত্ৰ

মালাপ্পুৰম উপকূল অঞ্চল উত্তৰৰ ৱল্লীকুন্নুৰপৰা দক্ষিণৰ পেৰুম্বাদাপ্পুলৈকে সমগ্ৰ উপকূলীয় অঞ্চল জুৰি বিস্তৃত। ইয়াৰ উত্তৰে কোজিকোড় উপকূল, পূবে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি, দক্ষিণে ত্ৰিছূৰ উপকূল আৰু পশ্চিমে লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ আছে। এই অঞ্চলটোৰ মাজেৰে চালিয়াৰ, কাদালুণ্ডি, ভাৰতপ্পুঝা, তিৰুৰপুঝা আদি প্ৰধান নদী, খাল আৰু বেকৱাটাৰসমূহ বৈ গৈছে। এই অঞ্চলটো নাৰিকল গছেৰে ভৰা। উপকূলীয় সমভূমিখন পশ্চিমৰফালে অতি ধীৰেৰে হেলনীয়া।[70] পোন্নানি, এদাপ্পাল, তিৰুৰ, ৱালাঞ্চেৰী, কুট্টিপ্পুৰম, তান্নুৰ, তিৰুৰংগাড়ী আৰু পৰাপ্পানংগাড়ী আদি প্ৰধান চহৰসমূহ এই অঞ্চলতে অৱস্থিত। এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতা তিৰুৰ তালুকৰ কল্পকঞ্চেৰী গাঁৱত (১০৪ মিটাৰ) অৱস্থিত।[70]

উপকূলৰ সমান্তৰালভাৱে থকা মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমিৰ উত্তৰে নাদাপুৰম-মাভুৰ তৰংগায়িত সমভূমি, পূবে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকা আৰু পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি, দক্ষিণে পট্টাম্বি তৰংগায়িত সমভূমি আৰু পশ্চিমে মালাপ্পুৰম উপকূল আছে। কন্নমংগলমৰ নেনমিনি পাহাৰ (৪৭৮ মিটাৰ) সৰ্বোচ্চ স্থান আৰু উত্তৰ অংশৰ ৱাজায়ুৰ (৯৫ মিটাৰ) এই অঞ্চলৰ সৰ্বনিম্ন স্থান। ইয়াত কেইবাখনো পাহাৰ আৰু ঢাল দেখা যায়।[70]

এদাৱান্নাত চেক্কুন্নু পাহাৰ

চালিয়াৰ নদী অৱবাহিকাৰ উত্তৰ আৰু পূবে নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, দক্ষিণে পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমি আৰু পূবে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি অৱস্থিত। ই চালিয়াৰ নদীৰ মধ্যৱৰ্তী গতিপথত পৰে আৰু ইয়াত অকলশৰীয়া পাহাৰৰ ৰূপত ওখ-চাপৰ ঠাই আছে।[70]

নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, যাক ঔপনিৱেশিক নথিত নীলাম্বুৰ উপত্যকা বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে, ইয়াৰ উত্তৰে কোজিকোড় বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ আৰু ৱায়ানাড় বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, পূবে তামিলনাডু, দক্ষিণে মান্নাৰকদ-পালক্কাড বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ আৰু পশ্চিমে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকা অৱস্থিত। ই পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰ এক অংশ। ইয়াত সাগৰপৃষ্ঠৰপৰা ১০০০ মিটাৰতকৈ অধিক উচ্চতাৰ কেইবাটাও শৃংগ দেখা যায়।[70] এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ স্থান মুকুৰ্থিত (২৫৯৪ মিটাৰ) অৱস্থিত, যিটো তামিলনাডুৰ সৈতে কেৰালাৰ সীমান্তত থকা কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ পূবে অৱস্থিত। সৰ্বনিম্ন স্থানটো মাম্পাদত (১১৫ মিটাৰ) অৱস্থিত।[70] নীলাম্বুৰৰ পাহাৰীয়া বনাঞ্চল অঞ্চলটো নীলগিৰি বায়'ছফিয়াৰ ৰিজাৰ্ভৰ এক অংশ।

পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমিৰ উত্তৰে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকা, পূবে মান্নাৰকদ-পালক্কাড বনাঞ্চলযুক্ত পাহাৰ, দক্ষিণে পালক্কাড ব্যৱধান আৰু পশ্চিমে মালাপ্পুৰম তৰংগায়িত সমভূমি অৱস্থিত। ইয়াত কেইবাখনো সৰু সৰু অকলশৰীয়া পাহাৰ দেখা যায়। কডিকুঠীমালা তাৰ ভিতৰত অন্যতম। কাদালুণ্ডি নদী এই অঞ্চলৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। এই অঞ্চলৰ সৰ্বোচ্চ উচ্চতা মাক্কাৰাপৰাম্বুত ৬১০ মিটাৰ।[70]

উপকূলীয় ৰেখা

[সম্পাদনা কৰক]
পোন্নানিৰ লাইটহাউচ

কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত উপকূলৰ দৈৰ্ঘ্যৰফালৰপৰা মালাপ্পুৰমৰ স্থান পঞ্চম। ইয়াৰ উপকূলৰ দৈৰ্ঘ্য ৭০ কিলোমিটাৰ (ৰাজ্যখনৰ মুঠ উপকূলৰ ১১.৮৭%)।[71] মালাপ্পুৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চল তিনিখন পৌৰ চহৰ ক্ৰমে তান্নুৰ, পোন্নানি আৰু পৰাপ্পানংগাড়ী আৰু আঠখন গ্ৰাম পঞ্চায়ত ক্ৰমে ৱল্লীকুন্নু, তনলুৰ, নিৰামৰুথুৰ, ৱেট্টম, মংগলম, পুৰাথুৰ, ভেলিয়াংকোদ আৰু পেৰুম্বাদাপ্পুত অৱস্থিত। জিলাখনৰ পশ্চিম অংশত অৱস্থিত পোন্নানি, তান্নুৰ, পৰাপ্পানংগাড়ী আৰু পদিনজৰেকাৰা সাগৰৰ পাৰ প্ৰধান মৎস্য পালন কেন্দ্ৰ। জিলাখনৰ সাগৰৰ পাৰ সামুদ্ৰিক সম্পদেৰে ভৰ-পূৰ।[70] পূৰ্বতে আৰব ব্যৱসায়ীসকলৰ প্ৰিয় গন্তব্যস্থান হোৱাৰ উপৰি, পোন্নানি বহুতো মুছলমান আধ্যাত্মিক গুৰুসকলৰ বাবেও এক আকৰ্ষণীয় স্থান আছিল, যিসকলে ইয়াত ইছলাম ধৰ্ম প্ৰচাৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। এই বন্দৰ চহৰখনক মালাবাৰৰ সৰু মক্কা আৰু সোণৰ মুদ্ৰাৰ চহৰ বুলিও জনা যায়।[72][73] ফেব্ৰুৱাৰী/এপ্ৰিল মাহত ইয়ালৈ হাজাৰ হাজাৰ পৰিভ্ৰমী চৰাই আহে। পোন্নানিৰ ওচৰতে থকা বিয়্যম কয়াল হৈছে জলক্ৰীড়াৰ সুবিধা থকা এক শান্ত, সেউজীয়াৰে আৱৰা জলপথ। কনোলী খাল পুথুপোন্নানিত আৰৱ সাগৰৰ সৈতে লগ লাগে। উপকূলীয় চহৰ তান্নুৰ প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত ৱেত্তাট্টুনাড ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল আৰু ই কেৰালাদেশপুৰম মন্দিৰৰ বাবে জনাজাত। প্ৰাৰম্ভিক মধ্যযুগীয় সময়ত পৰাপ্পানংগাড়ী পৰাপ্পানাদ ৰাজ্যৰ শাসক পৰিয়ালসমূহৰ বাসস্থান আছিল।

নদীসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]
ত্ৰিপ্ৰানগোড়ত ভাৰতপ্পুঝা
মালাপ্পুৰমত কাদালুণ্ডি নদী

জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ যোৱা প্ৰধান নদীসমূহ হ'ল চালিয়াৰ, কাদালুণ্ডি নদী, ভাৰতপ্পুঝা আৰু তিৰুৰ নদী। চালিয়াৰ নদীৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য প্ৰায় ১৬৮ কিলোমিটাৰ আৰু অৱবাহিকাৰ মাটি-কালি ২৮১৮ বৰ্গ কিলোমিটাৰ। ই জিলাখনৰ নীলাম্বুৰ, মাম্পাদ, এদাৱান্না, অৰীকোড় আৰু ৱাজাক্কদৰ মাজেৰে বৈ গৈ কোজিকোড়-মালাপ্পুৰম জিলাৰ সীমান্তৰে পাৰ হৈ চালিয়মত আৰৱ সাগৰত পৰে। নীলাম্বুৰ তালুকৰ উপত্যকাত চালিয়াৰ নদীৰ কেইবাখনো সৰু-বৰ উপনদী আছে।[70][74] চালিয়াৰ নদীৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপনদী কৰিম্পুঝা, ভাৰতপ্পুঝাৰ অন্যতম বৃহৎ উপনদী থুথাপুঝা আৰু কাদালুণ্ডি নদীৰ অন্যতম বৃহৎ উপনদী অলীপুঝাও জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। কাদালুণ্ডি নদী মেলট্টুৰ, কীজাট্টুৰ, পাণ্ডিক্কাড, মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম, পানাক্কাদ, পৰাপ্পুৰ, ৱেংগাৰা, তিৰুৰংগাড়ী, পৰাপ্পানংগাড়ী, ৱল্লীকুন্নুৰ মাজেৰে বৈ গৈ জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তৰ ৱল্লীকুন্নুৰ কাদালুণ্ডি নগৰমত আৰৱ সাগৰত পৰে। অলীপুঝা আৰু বেলিয়াৰ নদীৰ সংগমৰ ফলত এই নদীখনৰ সৃষ্টি হৈছে। কাদালুণ্ডি নদী চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানৰ পশ্চিম সীমান্তত থকা পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালাৰপৰা ওলাই জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে। কীজাট্টুৰত অলীপুঝা আৰু বেলিয়াৰ মিলি কাদালুণ্ডি নদীৰ সৃষ্টি হয়। কাদালুণ্ডি নদী এৰানাড আৰু ৱল্লুৱানাড অঞ্চলৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ১৩০ কিলোমিটাৰ, অৱবাহিকাৰ এলেকা ১১১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু মুঠ প্ৰৱাহ ২১৮৯ নিযুত ঘনফুট।[70][74] ভাৰতপ্পুঝাৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য ২০৯ কিলোমিটাৰ। ই ইয়াৰ উপনদী থুথাপুঝা নদী হিচাপে থুথা, এলামকুলাম, মালাপ্পুৰম-পালক্কাড জিলাৰ সীমান্তৰ পুলমন্থোলেৰ মাজেৰে বৈ গৈ পল্লিপ্পুৰমত মূল নদীখনৰ সৈতে মিলিত হয়। তাৰ পিছত ই আকৌ কেইখনমান চুবুৰীয়া জিলাৰ মাজেৰে বৈ গৈ থিৰুবেগাৰাপ্পুৰাৰপৰা কুট্টিপ্পুৰমত জিলাখনত প্ৰৱেশ কৰে। তাৰ পিছত ই সম্পূৰ্ণৰূপে জিলাখনৰ মাজেৰেই বৈ যায়। ভাৰতপ্পুঝা পোন্নানিত আৰৱ সাগৰত পৰে। তিৰুনাবায়া, কুট্টিপ্পুৰম, ত্ৰিপ্ৰানগোড়, ইৰিম্বিলিয়ম, থাৱানুৰ আৰু পোন্নানি ভাৰতপ্পুঝাৰ পাৰত অৱস্থিত কেইখনমান গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ।[70][74] তিৰুৰ নদীৰ দৈৰ্ঘ্য ৪৮ কিলোমিটাৰ। ই পোন্নানিৰ ওচৰৰ পদিনজৰেকাৰাত ভাৰতপ্পুঝাৰ সৈতে মিলি যায়।[70][74] এই বৃহৎ নদীসমূহৰ উপৰি জিলাখনত পুৰাপ্পাৰাম্বা নদী নামৰ এখন সৰু নদী আছে, যাৰ দৈৰ্ঘ্য মাত্ৰ ৮ কিলোমিটাৰ। ই কনোলী খালৰ জৰিয়তে প্ৰধান নদীসমূহৰ সৈতে সংযুক্ত।[70][74] ওপৰত বৰ্ণনা কৰা প্ৰধান নদীসমূহৰ কেইবাখনো সৰু-বৰ উপনদী আৰু সুঁতিও জিলাখনৰ মাজেৰে বৈ গৈছে।

[[Kadalundi Kadavu Bridge.jpg|x175px|alt=ৱল্লীকুন্নু মোহনাৰ ওচৰত কাদালুণ্ডি নদীৰ এক বহল দৃশ্য|ৱল্লীকুন্নু মোহনাৰ ওচৰত কাদালুণ্ডি নদীৰ এক বহল দৃশ্য, য'ত ই আৰৱ সাগৰৰ সৈতে মিলিত হৈছে]]
ৱল্লীকুন্নু মোহনাৰ ওচৰত কাদালুণ্ডি নদীৰ এক বহল দৃশ্য, য'ত ই আৰৱ সাগৰৰ সৈতে মিলিত হৈছে

ইয়াত চাৰিটা মোহনা আছে – পুৰাথুৰত থকা পদিনজৰেকাৰা আঝিমুখম, য'ত ভাৰতপ্পুঝা আৰু তিৰুৰ নদী লগ হৈ আৰৱ সাগৰত পৰে, পুথুপোন্নানি প্ৰমণ্টৰী য'ত কনোলী খাল সাগৰলৈ বৈ যায়, তান্নুৰত থকা পুৰাপ্পুঝা আঝিমুখম আৰু জিলাখনৰ উত্তৰ-পশ্চিম সীমান্তৰ ৱল্লীকুন্নুত থকা কাদালুণ্ডি নগৰম আঝিমুখম।[70][74] বিয়্যম, ভেলিয়াংকোদ, মানুৰ আৰু কোডিন্থি আদি বেকৱাটাৰসমূহ উপকূলীয় তালুকসমূহত অৱস্থিত।[70][74] ব্ৰিটিছ ৰাজৰ সময়ত পোন্নানিৰপৰা তিৰুৰ ৰেলৱে ষ্টেচনলৈ সামগ্ৰী পৰিবহণৰ বাবে পোন্নানি খাল নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। তলত কোডাক্কালৰ বাসেল মিছনৰ কৰ্মচাৰীসকলে দিয়া পোন্নানি খালৰ এটি বৰ্ণনা দিয়া হ'ল।[75]

...বৰ্তমান এখন ষ্টিমশ্বিপ খালৰ মাজেৰে পোন্নানি আৰু তিৰুৰৰ মাজত চলাচল কৰে, য'ত পোন্নানিৰ বাবে আটাইতকৈ সুবিধাজনক ৰেলৱে ষ্টেচনটো পোৱা যায়। দূৰত্ব ১০ কিলোমিটাৰ হ'লেও টিকটৰ দাম মাত্ৰ ৪ অনা...

জলবায়ু

[সম্পাদনা কৰক]
মাঞ্জিৰীৰ ওচৰৰ পাণ্ডালুৰ পাহাৰত মৌচুমী মেঘ
অট্টুম্পুৰম সাগৰৰ পাৰ, তান্নুৰ

জিলাখনৰ তাপমাত্ৰা গোটেই বছৰ জুৰি প্ৰায় স্থিৰ থাকে। ইয়াৰ জলবায়ু ক্ৰান্তীয়। বেছিভাগ মাহতে ইয়াৰ প্ৰচুৰ বৰষুণ হয়, আনহাতে শুকান ঋতু চুটি হয়। কোপেন আৰু গেইগাৰৰ মতে, এই জলবায়ুক Am হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছে। মালাপ্পুৰমৰ গড় বাৰ্ষিক তাপমাত্ৰা হ'ল ২৭.৩°C। বছৰটোত গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ হৈছে ২,৯৫২ millimetre (১১৬.২ in)। গ্ৰীষ্মকাল সাধাৰণতে মাৰ্চৰপৰা মে' মাহলৈকে থাকে; মৌচুমী জুনত আৰম্ভ হৈ ছেপ্টেম্বৰত শেষ হয়। মালাপ্পুৰমত দক্ষিণ-পশ্চিম আৰু উত্তৰ-পূব দুয়োটা মৌচুমী বতাহৰ প্ৰভাৱ পৰে। শীতকাল ডিচেম্বৰৰপৰা ফেব্ৰুৱাৰীলৈকে থাকে।[76]

মালাপ্পুৰমৰ জলবায়ুৰ তথ্য
মাহ জানু. ফেব্ৰু. মাৰ্চ এপ্ৰি. মে জুন জুলা. আগ. চেপ্টে. অক্টো. নৱে. ডিচে. বছৰ
গড় উষ্ণতা - উচ্চ °C (°F) 32.0 32.9 34.0 33.8
(92.8)		 32.7
(90.9)		 29.3
(84.7)		 28.1
(82.6)		 28.7
(83.7)		 29.7
(85.5)		 30.3
(86.5)		 31.1
(88.0)		 31.4
(88.5)		 34.0
(93.2)
গড় উষ্ণতা - নিম্ন °C (°F) 21.8
(71.2)		 22.8
(73.0)		 24.4
(75.9)		 25.4
(77.7)		 25.1
(77.2)		 23.5
(74.3)		 22.8
(73.0)		 23.3
(73.9)		 23.3
(73.9)		 23.4
(74.1)		 23.1
(73.6)		 21.9
(71.4)		 21.8
(71.2)
বৰ্ষাপাতৰ পৰিমাণ মি.মি (ইঞ্চি) 1
(0.04)		 9
(0.35)		 16
(0.63)		 101
(3.98)		 253
(9.96)		 666
(26.22)		 830
(32.68)		 398
(15.67)		 233
(9.17)		 281
(11.06)		 140
(5.51)		 24
(0.94)		 2,952
(116.22)
উৎস: [77]

উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী

[সম্পাদনা কৰক]

জিলাখনত এক বৈচিত্ৰ্যমজ় বন্যপ্ৰাণী আৰু কেইবাখনো সৰু সৰু পাহাৰ, অৰণ্য, পশ্চিমৰফালে বৈ যোৱা নদী আৰু সুঁতি, বেকৱাটাৰ আৰু ধান, তামোল, কাজু বাদাম, জালুক, আদা, দাইল, নাৰিকল, কল, টেপিঅ'কা, চাহ আৰু ৰবৰৰ বাগিছা আছে। কনোলীৰ প্লট, যিটো বিশ্বৰ আটাইতকৈ পুৰণি ছেগুণ বাগিছা, সেয়া নীলাম্বুৰত অৱস্থিত। নীলাম্বুৰ টিক মিউজিয়ামৰ বাবেও জনাজাত। নীলাম্বুৰ ছেগুণ বাগিছাৰ ওচৰত বাঁহ গছ বহুলভাৱে দেখা যায়। টিক মিউজিয়ামৰ সৈতে এটা জৈৱসম্পদ প্ৰাকৃতিক উদ্যান সংযুক্ত হৈ আছে। মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সিৰ পুৰণি প্ৰশাসনিক নথি-পত্ৰসমূহত উল্লেখ আছে যে পূৰ্বৰ মাদ্ৰাছ প্ৰেচিডেন্সিত চৰকাৰৰ মালিকানাধীন আটাইতকৈ উল্লেখনীয় বাগিছাখন আছিল ১৮৪৪ চনত নীলাম্বুৰত ৰোপণ কৰা ছেগুণ বাগিছাখন।[78]

জিলাখনৰ ৩৫৫৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটি-কালিৰ ভিতৰত ১০৩4 বৰ্গ কিলোমিটাৰ (২৯%) বনাঞ্চলেৰে আৱৰা। ই ঘন বা কম ঘন হ'ব পাৰে।[79] জিলাখনৰ উত্তৰ-পূব অংশত ৭৫৮.৮৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰৰ এক বিশাল বনাঞ্চল আছে। ইয়াৰে ৩২৫.৩৩ বৰ্গ কিলোমিটাৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বাকী অংশ ভেষ্টেড বনাঞ্চল। ইয়াৰে ৮০% পৰ্ণপাতী আৰু বাকীবোৰ চিৰসেউজ। বনাঞ্চলখন ঘাইকৈ নীলাম্বুৰ উপ-জিলাত কেন্দ্ৰীভূত হৈ আছে, যিয়ে পাহাৰীয়া জিলা ৱায়ানাড়, পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালা আৰু তামিলনাডুৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলৰ সৈতে (নীলগিৰি) নিজৰ সীমা ভাগ কৰে। নীলাম্বুৰ বনাঞ্চলত ছেগুণ, চিচু আৰু মেহগনিৰ দৰে গছ দেখা যায়। অৰণ্যত বাঁহৰ পাহাৰ বহুলভাৱে দেখা যায়। জিলাখনত অৱস্থিত কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য ৰাজ্যখনৰ সৰ্ববৃহৎ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য।[80][81] কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্যৰ এক অংশ নিউ অমৰাম্বলম সংৰক্ষিত বনাঞ্চলত বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰাণী আছে। অৰণ্যত হাতী, হৰিণ, বাঘ, বান্দৰ, ভালুক, বনৰীয়া গাহৰি, শহাপহু, চৰাই আৰু সৰীসৃপ আদি বিভিন্ন ধৰণৰ প্ৰাণী পোৱা যায়। ইয়াৰপৰা মৌ, বনৌষধি আৰু মচলা আদি বনজ সামগ্ৰীও সংগ্ৰহ কৰা হয়। নীলাম্বুৰ উপত্যকাত নেদুমকায়ম বৰ্ষাৰণ্যও অৱস্থিত। বনাঞ্চলসমূহ দুটা সংমণ্ডলেৰে সুৰক্ষিত কৰা হয়- নীলাম্বুৰ উত্তৰ আৰু নীলাম্বুৰ দক্ষিণ। কেৰালা বন গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানৰ এটা উপ-কেন্দ্ৰ নীলাম্বুৰত আছে। জিলাখনৰ উপকূলীয় আৰু অন্তৰ্দেশীয় অঞ্চলসমূহত পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ মাছৰ প্ৰকাৰসমূহৰ ভিতৰত আছে মিছামাছ, অইল চাৰ্ডিন, ছিলভাৰ বেলি, হাংগৰ, কেটফিছ, মেকাৰেল, স্কেট, চেম্বা, চোল মাছ, ছীৰ মাছ আৰু ৰিবনফিছ।[70]

নীলাম্বুৰ ছেগুণ হৈছে নিজা জি আই টেগ পোৱা প্ৰথমটো বনজ সামগ্ৰী।[82] তিৰুৰত পোৱা এবিধ পাণ, তিৰুৰ ভেট্টিলায়ো জি আই টেগ লাভ কৰিছে।[83] জিলাখনৰ উপকূলীয় অঞ্চলত অৱস্থিত ৱল্লীকুন্নুত প্ৰায় ৫০ একৰ মাটি জুৰি মেংগ্ৰোভ অৰণ্য দেখা যায়। অন্যান্য উপকূলীয় অঞ্চলসমূহতো মেংগ্ৰোভ বহুলভাৱে দেখা যায়। জিলাখনৰ ৱল্লীকুন্নু গ্ৰাম পঞ্চায়তত কাদালুণ্ডি পক্ষী অভয়াৰণ্য অৱস্থিত।[84] কাদালুণ্ডি-ৱল্লীকুন্নু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল হৈছে কেৰালাৰ প্ৰথমখন সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল। ইয়াক এতিয়া এক পৰিৱেশ পৰ্যটন কেন্দ্ৰ হিচাপে ঘোষণা কৰা হৈছে।[85] ২০১০ চনত পুৰাথুৰৰ পদিনজৰেকাৰা মোহনাত এখন পক্ষী অভয়াৰণ্যৰ প্ৰস্তাৱ দিয়া হৈছিল।[86] তিৰুনাবায়া পদুম খেতিৰ বাবে পৰিচিত।[87]

প্ৰশাসন

[সম্পাদনা কৰক]
মালাপ্পুৰম, জিলাখনৰ প্ৰশাসনিক সদৰ

ৰাজহ প্ৰশাসন

[সম্পাদনা কৰক]

জিলা প্ৰশাসনৰ সদৰ, জিলাধিপতিৰ কাৰ্যালয় (ক্লেক্টৰেট) মালাপ্পুৰমৰ আপহিলত অৱস্থিত। জিলা প্ৰশাসনৰ মুৰব্বী হ'ল জিলাধিপতি। সাধাৰণ বিষয়, ভূমি অধিগ্ৰহণ, ৰাজহ উদ্ধাৰ, ভূমি সংস্কাৰ আৰু নিৰ্বাচনৰ দায়িত্বত থকা পাঁচগৰাকী উপ-জিলাধিপতিয়ে তেওঁক সহায় কৰে। উপ-জিলাধিপতি (সাধাৰণ) পদমৰ্যাদাৰ অতিৰিক্ত জিলা দণ্ডাধীশে সকলো প্ৰশাসনিক কাম-কাজত জিলাধিপতিক সহায় আগবঢ়ায়।[88]

মালাপ্পুৰম ৰাজহ জিলাৰ দুটা সংমণ্ডল আছে - তিৰুৰ আৰু পেৰিন্থলমান্না। জিলাখন পুনৰ ১৩৮খন গাঁৱত বিভক্ত আৰু এইবোৰ লগ হৈ ৭খন উপ-জিলা (তালুক) গঠন কৰিছে।[89][90]

ৰাজহ সংমণ্ডলসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]

জিলাখনত দুটা ৰাজহ সংমণ্ডল আছে: পেৰিন্থলমান্না আৰু তিৰুৰ। পোন্নানি, তিৰুৰ, তিৰুৰংগাড়ী আৰু কোণ্ডোত্তী উপ-জিলাসমূহ তিৰুৰ ৰাজহ সংমণ্ডলত অন্তৰ্ভুক্ত থকাৰ বিপৰীতে বাকী থকা নীলাম্বুৰ, এৰানাড আৰু পেৰিন্থলমান্না মিলি পেৰিন্থলমান্না ৰাজহ সংমণ্ডল গঠন কৰে। ৰাজহ সংমণ্ডলৰ কাৰ্যালয়ৰ মুৰব্বী হ'ল এজন ৰাজহ সংমণ্ডল বিষয়া / উপ-জিলাধিপতি (RDO), যি ৰাজহ সংমণ্ডলৰ উপ-সংমণ্ডলীয় দণ্ডাধীশ হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। ৰাজহ সংমণ্ডলৰ কাৰ্যালয়সমূহ ক্ৰমে তিৰুৰ আৰু পেৰিন্থলমান্নাত অৱস্থিত।

তালুকসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]

এখন তালুক (উপ-জিলা) হ'ল জিলা এখনৰ ভিতৰৰ এক প্ৰশাসনিক বিভাজন। মালাপ্পুৰম জিলাত ৭খন তালুক আছে আৰু প্ৰতিখন তালুকৰ মুৰব্বী হ'ল এজন তহছিলদাৰ, যি ভূমি ৰাজহ প্ৰশাসন আৰু কাৰ্যবাহী দণ্ডাধীশৰ কাৰ্যসমূহৰ বাবে দায়বদ্ধ। নীলাম্বুৰ হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ উপ-জিলা (তালুক)। পোন্নানি, তিৰুৰ আৰু তিৰুৰংগাড়ী উপ-জিলাসমূহ উপকূলীয় অঞ্চলত অৱস্থিত। পেৰিন্থলমান্না, এৰানাড আৰু কোণ্ডোত্তী মধ্যভূমিত অৱস্থিত হোৱাৰ বিপৰীতে নীলাম্বুৰ উপ-জিলাখন উচ্চ ৰেঞ্জত অৱস্থিত। জিলা পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসন পৰিচালনা কৰিবলৈ মালাপ্পুৰমত থকা অসামৰিক কেন্দ্ৰৰ উপৰি, তালুক পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনিক কাৰ্যকলাপ পৰিচালনা কৰিবলৈ মাঞ্জিৰী, নীলাম্বুৰ, পেৰিন্থলমান্না, তিৰুৰংগাড়ী, তান্নুৰ, তিৰুৰ, কুট্টিপ্পুৰম আৰু পোন্নানিত মিনি-অসামৰিক কেন্দ্ৰ আছে।[91]

মালাপ্পুৰমৰ তালুকসমূহ
উপ-জিলা
(তালুক)		 মাটি-কালি
(বৰ্গ কিলোমিটাৰত)		 মুঠ জনসংখ্যা
(২০১১)		 গাঁৱৰ সংখ্যা নগৰীকৰণ
(২০১১)
পোন্নানি২০০৩৭৯,৭৯৮১১৫৭.৩৬%
তিৰুৰ৪৪৮৯২৮,৬৭২৩০৪৮.৭৩%
তিৰুৰংগাড়ী২৯০*৬৩১,৯০৬১৭৯০.৪০%
কোণ্ডোত্তী২৫৮*৪১০,৫৭৭১২৪৩.১০%
এৰানাড৪৯১*৫৮১,৫১২২৩৩৭.৯৩%
পেৰিন্থলমান্না৫০৬৬০৬,৩৯৬২৪২১.৭৩%
নীলাম্বুৰ১,৩৪৩৫৭৪,০৫৯২১৮.০৮%
উৎসসমূহ: ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১,[92] মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট[93]

ৰাজহ গাঁওসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]

ৰাজহ গাঁওসমূহ তালুকৰ উপবিভাগ, আৰু এইবোৰ জিলাখনৰ ৰাজহ প্ৰশাসনৰ সৰ্বনিম্ন প্ৰতিষ্ঠান। প্ৰতিখন তালুকৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰত কেইবাখনো গাঁও থাকে। মালাপ্পুৰম জিলাত ১৩৮খন ৰাজহ গাঁও আছে। ভূমি ৰাজহ বিষয়ৰ বাবে ৰাজহ গাঁওসমূহক পুনৰ দেশমত ভাগ কৰা হৈছে।

জিলা পৰিকল্পনা সমিতি

[সম্পাদনা কৰক]

মালাপ্পুৰমৰ জিলা পৰিকল্পনা সমিতিত পৌৰসভাৰপৰা দুজন সদস্য, জিলা পঞ্চায়তৰপৰা ১০ জন সদস্য আৰু পঞ্চায়তৰদ্বাৰা মনোনীত এজন সদস্যৰ লগতে এজন অধ্যক্ষ আৰু এজন সচিব থাকে। অধ্যক্ষ পদটো জিলা পঞ্চায়তৰ পদেন মুৰব্বীৰ বাবে সংৰক্ষিত আৰু সচিব পদটো জিলাধিপতিৰ পদেন মুৰব্বীৰ বাবে সংৰক্ষিত।[94]

ন্যায়পালিকা

[সম্পাদনা কৰক]
পেৰিন্থলমান্নাৰ এটা আদালত চৌহদ।

জিলাখনৰ ন্যায়িক সদৰ কাৰ্যালয় মাঞ্জিৰীত অৱস্থিত। মাঞ্জিৰী ন্যায়িক জিলাৰ অধীনত ২৪খন আদালতে কাম কৰে, যাৰ ভিতৰত আছে মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম, তিৰুৰ, পেৰিন্থলমান্না, পৰাপ্পানংগাড়ী, পোন্নানি আৰু নীলাম্বুৰ।[95] ১৯৬৯ চনৰ ১৬ জুনত মালাপ্পুৰম জিলা প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পিছত, ১৯৭০ চনৰ ২৫ মে'ত কোজিকোড়ত এখন জিলা আদালতে কাম আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ১৯৭৪ চনৰ ১ ফেব্ৰুৱাৰীত আদালতখন মাঞ্জিৰী আদালত চৌহদলৈ স্থানান্তৰিত কৰা হয়।

মাঞ্জিৰী ন্যায়িক জিলাৰ অন্তৰ্গত বৰ্তমান ২৪খন কৰ্মৰত আদালত জিলাখনৰ বিভিন্ন স্থানত বিস্তৃত হৈ আছে, যাৰ ভিতৰত আছে মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম, তিৰুৰ, পেৰিন্থলমান্না, পৰাপ্পানংগাড়ী, পোন্নানি, তিৰুৰ আৰু নীলাম্বুৰ। মালাপ্পুৰমৰ ন্যায়িক সদৰ কাৰ্যালয় মাঞ্জিৰীত অৱস্থিত।

জিলাখনত তিনিখন অতিৰিক্ত জিলা আৰু সত্ৰ আদালত, দুখন পৰিয়াল আদালত (এখন মালাপ্পুৰমত আৰু আনখন তিৰুৰত), লগতে দুখন মটৰ দুৰ্ঘটনা দাবী ন্যায়াধিকৰণ (এখন মাঞ্জিৰীত আৰু আনখন তিৰুৰত) আছে। তদুপৰি দুখন উপ-আদালত আছে—এখন মাঞ্জিৰীত আৰু আনখন তিৰুৰত। জিলাখনত দুখন মুনচিফ দণ্ডাধীশ আদালত আছে, এখন পোন্নানিত আৰু আনখন পেৰিন্থলমান্নাত। শেষত, মালাপ্পুৰম জিলাত নখন প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ন্যায়িক দণ্ডাধীশৰ আদালত কাৰ্যৰত আছে।

আৰক্ষী

[সম্পাদনা কৰক]

মালাপ্পুৰম জিলা আৰক্ষী, যিটো কেৰালা আৰক্ষীৰ এখন আৰক্ষী জিলা, জিলাখনৰ ভিতৰত আইন প্ৰৱৰ্তন আৰু তদন্তৰ দায়িত্বত থাকে। জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত আৰু ইয়াৰ মুৰব্বী হৈছে আৰক্ষী অধীক্ষক (SP) পদমৰ্যাদাৰ এজন জিলা আৰক্ষী প্ৰধান (DPC)। মালাপ্পুৰম জিলাত ছটা আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডল আৰু ৩৬খন আৰক্ষী থানা আছে। এই আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডলসমূহৰ সদৰ কাৰ্যালয় নিম্নলিখিত স্থানসমূহত অৱস্থিত: মালাপ্পুৰম, কোণ্ডোত্তী, পেৰিন্থলমান্না, তিৰুৰ, তান্নুৰ আৰু নীলাম্বুৰ। প্ৰতিটো আৰক্ষী উপ-সংমণ্ডল এজন উপ-আৰক্ষী অধীক্ষক (DySP)ৰ অধীনত থাকে, আৰু প্ৰতিখন আৰক্ষী থানা আৰক্ষী পৰিদৰ্শক পদমৰ্যাদাৰ এজন থানাৰ ভাৰপ্ৰাপ্ত বিষয়াৰ (SHO)দ্বাৰা পৰিচালিত হয়।

মালাপ্পুৰম আৰক্ষী জিলাৰ লগতে পালক্কাড, ত্ৰিছূৰ চহৰ আৰু ত্ৰিছূৰ গ্ৰাম্য আৰক্ষী জিলাসমূহ ত্ৰিছূৰ ৰেঞ্জ আৰক্ষীৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত।[96] জিলা আৰক্ষী কাৰ্যালয়, জিলা বিশেষ শাখা, জিলা অপৰাধ ৰেকৰ্ড ব্যুৰো, জিলা 'চি' শাখা, নাৰ্কোটিক চেল, জিলা আৰক্ষী নিয়ন্ত্ৰণ কক্ষ, চাইবাৰ চেল, মহিলা চেল আৰু দূৰসংযোগ গোট মালাপ্পুৰমত আছে। উপকূলীয় আৰক্ষী থানা পোন্নানিত থকাৰ বিপৰীতে জিলা সশস্ত্ৰ সংৰক্ষিত শিবিৰ পদিনহাট্টিম্মুৰিত অৱস্থিত। মালাপ্পুৰম আৰক্ষীৰ যান-বাহন প্ৰৱৰ্তন গোটসমূহ মালাপ্পুৰম, মাঞ্জিৰী, কোণ্ডোত্তী, পেৰিন্থলমান্না আৰু তিৰুৰত কেন্দ্ৰীভূত।[97]

কেৰালা আৰক্ষীৰ অধীনস্থ এক সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচৰ (১৮৮৪ চনত গঠিত) সদৰ কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত। ই ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়ন।[95] ই জনতা নিয়ন্ত্ৰণ, অভ্যন্তৰীণ নিৰাপত্তা, দাঙ্গা নিয়ন্ত্ৰণ আৰু ভিআইপি নিৰাপত্তাত অসামৰিক আৰক্ষীক সহায় কৰে। প্ৰয়োজন অনুসৰি ইয়াক ৰাজ্যৰ বাহিৰতো মোতায়েন কৰা হয়।[98]

স্থানীয় চৰকাৰসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]

স্থানীয় স্ব-শাসন প্ৰতিষ্ঠানসমূহ দুটা শ্ৰেণীত বিভক্ত: নগৰীয়া স্থানীয় নিকায় আৰু পঞ্চায়ত (গ্ৰাম্য স্থানীয় নিকায়)।

নগৰীয়া স্থানীয় নিকায়সমূহ

[সম্পাদনা কৰক]

জিলাখনত নগৰাঞ্চলসমূহ পৰিচালনাৰ বাবে ১২খন পৌৰসভা স্থাপন কৰা হৈছে (বিধিগত চহৰসমূহ)। প্ৰতিখন পৌৰসভাৰ নিজা নিৰ্বাচিত পৰিষদ আছে আৰু ই নিজৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ ভিতৰত স্থানীয় প্ৰশাসন, নগৰ পৰিকল্পনা আৰু প্ৰয়োজনীয় সেৱা প্ৰদানৰ বাবে দায়বদ্ধ। কাউন্সিলাৰসকলৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন পৌৰপতি আৰু উপ-পৌৰপতিয়ে প্ৰতিখন পৌৰসভাৰ নেতৃত্ব দিয়ে। এই পৌৰসভাবোৰক ৫০৫টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, যাৰ প্ৰতিটোৰপৰা পাঁচ বছৰৰ বাবে এজন কাউন্সিলাৰ নিৰ্বাচিত কৰা হয়।[99][100][101]

পৌৰসভা[102] ৱাৰ্ডসমূহ[103] জনসংখ্যা
(২০১১)[104]		 পৌৰপতি [105] ৰাজনৈতিক
দল		 নিৰ্বাচন-পূৰ্ব
মিত্ৰজোঁট
১মাঞ্জিৰী৫৩৯৭,১০২আব্দুল মজিদ ভিআইইউএমএল      ইউডিএফ
২পোন্নানি৫৩৯০,৪৯১চি.ভি. সুধাচিপিআই(এম)      এলডিএফ
৩পৰাপ্পানংগাড়ী৪৬৭১,২৩৯সুবাইদা টিচাৰআইইউএমএল      ইউডিএফ
৪তান্নুৰ৪৫৬৯,৫৩৪নাছলা বশীৰআইইউএমএল      ইউডিএফ
৫মালাপ্পুৰম৪৫৬৮,০৮৮ভি. ৰিনিশাআইইউএমএল      ইউডিএফ
৬কোণ্ডোত্তী৪১৫৯,২৫৬ইউ.কে. মাম্মাথিচ্ছাআইইউএমএল      ইউডিএফ
৭তিৰুৰংগাড়ী৪০৫৬,৬৩২হাবীবা বশীৰআইইউএমএল      ইউডিএফ
৮তিৰুৰ৪০৫৬,০৫৮ইব্ৰাহিম হাজী কীজাদথআইইউএমএল      ইউডিএফ
৯পেৰিন্থলমান্না৩৭৪৯,৭২৩ছুৰায়া ফাৰুকআইইউএমএল      ইউডিএফ
১০কোট্টাক্কল৩৫৪৮,৩৪২কে.কে. নাচাৰআইইউএমএল      ইউডিএফ
১১নীলাম্বুৰ৩৬৪৬,৩৪২পদ্মিনী গোপীনাথআইএনচি      ইউডিএফ
১২ৱালাঞ্চেৰী৩৪৪৪,৪৩৭হাচিনা ভাট্টোলীআইইউএমএল      ইউডিএফ
 
 
মালাপ্পুৰম জিলা, কেৰালা, ভাৰতৰ বৃহত্তম নগৰসমূহ
উৎস:[102][106]
স্থান তালুক জনসংখ্যা স্থান তালুক জনসংখ্যা
১মাঞ্জিৰীএৰানাড৯৭,১০২১১নীলাম্বুৰনীলাম্বুৰ৪৬,৩৪২
২পোন্নানিপোন্নানি৯০,৪৯১১২ৱালাঞ্চেৰীতিৰুৰ৪৪,৪৩৭
৩পৰাপ্পানংগাড়ীতিৰুৰংগাড়ী৭১,২৩৯
৪তান্নুৰতিৰুৰ৬৯,৫৩৪
৫মালাপ্পুৰমএৰানাড৬৮,০৮৮
৬কোণ্ডোত্তীকোণ্ডোত্তী৫৯,২৫৬
৭তিৰুৰংগাড়ীতিৰুৰংগাড়ী৫৬,৬৩২
৮তিৰুৰতিৰুৰ৫৬,০৫৮
৯পেৰিন্থলমান্নাপেৰিন্থলমান্না৪৯,৭২৩
১০কোট্টাক্কলতিৰুৰ৪৮,৩৪২

গ্ৰাম্য প্ৰশাসন

[সম্পাদনা কৰক]

মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়তে মালাপ্পুৰম জিলাত গ্ৰাম্য প্ৰশাসনৰ শীৰ্ষ নিকায় হিচাপে কাম কৰে। জিলা পঞ্চায়তৰ ৩৩টা সংমণ্ডল আছে, প্ৰতিটো সংমণ্ডলৰপৰা এজনকৈ সদস্য নিৰ্বাচিত কৰা হয়।[107] পৌৰ এলেকা বাদ দি জিলাখনৰ সকলো গ্ৰাম পঞ্চায়ত জিলা পঞ্চায়তৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত। জিলা পঞ্চায়তৰ নেতৃত্ব দিয়ে সদস্যসকলৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন সভাপতি আৰু এজন উপ-সভাপতিয়ে, আৰু ইয়াৰ পাঁচখন স্থায়ী সমিতি আছে - উন্নয়ন, স্বাস্থ্য আৰু শিক্ষা, গড়কাপ্তানি, কল্যাণ আৰু বিত্তীয়।[108]

খণ্ড পৰ্যায়ৰ প্ৰশাসনৰ বাবে, জিলাখনত ১৫খন খণ্ড পঞ্চায়ত আছে। এই খণ্ড পঞ্চায়তসমূহক পুনৰ ২৫০টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে, য'ত প্ৰতিটোৰপৰা এজনকৈ সদস্য নিৰ্বাচিত হয়। প্ৰতিখন খণ্ড পঞ্চায়তৰ নেতৃত্ব দিয়ে সদস্যসকলৰদ্বাৰা নিৰ্বাচিত এজন সভাপতি আৰু এজন উপ-সভাপতিয়ে। ২০২৫ চনৰ স্থানীয় নিৰ্বাচনত, ইউডিএফ-এ ১৫খন খণ্ড পঞ্চায়তৰ ভিতৰত ১৪খন লাভ কৰাৰ বিপৰীতে, এলডিএফ-এ এখন মাত্ৰ পোন্নানি খণ্ড পঞ্চায়ত লাভ কৰে।[109]

গ্ৰাম্য জিলাখন ৯৪খন গ্ৰাম পঞ্চায়তত বিভক্ত, যিবোৰ ১৫টা খণ্ডৰ অন্তৰ্গত। এই খণ্ডসমূহ হ'ল অৰীকোড়, কালিকভ্যু, কোণ্ডোত্তী, কুট্টিপ্পুৰম, মালাপ্পুৰম, মানকাদা, নীলাম্বুৰ, পেৰিন্থলমান্না, পেৰুম্বাদাপ্পু, পোন্নানি, তান্নুৰ, তিৰুৰ, তিৰুৰংগাড়ী, ৱেংগাৰা আৰু ৱান্দুৰ।[110] এই খণ্ডসমূহ মিলি মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত গঠন কৰে, যিটো গ্ৰাম্য প্ৰশাসনৰ শীৰ্ষ জিলা নিকায়। জিলা পঞ্চায়তৰ ৩৩টা সংমণ্ডলৰ ভিতৰত ২০২৫ চনৰ নিৰ্বাচনত ইউডিএফে আটাইকেইখন ৩৩খন আসনেই লাভ কৰে, আনহাতে এলডিএফে এখন আসনো লাভ নকৰে, যাৰ ফলত কোনো বিৰোধী নাথাকে।[111] মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত ৰাজ্যৰ সৰ্ববৃহৎ জিলা পঞ্চায়ত আৰু লগতে সৰ্ববৃহৎ স্থানীয় নিকায়। ৯৪খন গ্ৰাম পঞ্চায়তক পুনৰ ১০০১টা ৱাৰ্ডত ভাগ কৰা হৈছে।[112] লোকপিয়ল নগৰসমূহো (নগৰীয়া বৈশিষ্ট্য থকা সৰু চহৰ) গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ অধিকাৰক্ষেত্ৰৰ অন্তৰ্গত আহে। ২০১৫ চনত অনমনগদ, অনন্থভুৰ, অৰাক্কুপৰাম্বু, অৰিয়াল্লুৰ, চেমব্ৰাচেৰী, এলাঙ্কুৰ, কাৰিপুৰ, কোট্টায়ি, কুৰুম্বলাংগোদ, মাৰুথা, পাং, ভনিয়াম্বলম আৰু বেলিমুক্কু নামৰ নতুন গ্ৰাম পঞ্চায়ত গঠনৰ বাবে খচৰা অধিসূচনা প্ৰকাশ কৰা হৈছিল যদিও এইবোৰ এতিয়াও গঠন হোৱা নাই।[113] এইবোৰ গঠন হ'লে জিলাখনত গ্ৰাম পঞ্চায়তৰ সংখ্যা ১০৬খন হ'ব।

মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম পঞ্চায়তসমূহ
গ্ৰাম পঞ্চায়ত মাটি-কালি
(বৰ্গ কিলোমিটাৰত)		 জনসংখ্যা
(২০১১)		 ৱাৰ্ডসমূহ

(২০২৫)[114]

 তালুক
অৰীকোড় খণ্ড
অৰীকোড়১২.২১৩১,৫৬৩২০এৰানাড
চিক্কোদ২৩.৯৬৩২,৮৬৭২১কোণ্ডোত্তী
এদাৱান্না৫২.১০৪৬,১২৮২৪এৰানাড
কাভানুৰ৩১.৩০৩৭,৯৭৭২৩এৰানাড
কিজুপৰাম্বু১৪.৯৯২২,০৬২১৬এৰানাড
কুঝিমন্না২২.০৫৩৪,৪১৩২১কোণ্ডোত্তী
পুলপট্টা৩০.১২৪২,৬৮৩২৪এৰানাড
উৰংগাট্টিৰী৭৬.০৯৪০,৩১৮২৪এৰানাড
কালিকভ্যু খণ্ড
অমৰাম্বলম৮৪.৬৪৩৫,৯৭৫২২নীলাম্বুৰ
চোক্কাদ৭৬.০৮৩২,২২৪২০নীলাম্বুৰ
এদাপ্পাট্টা২৫.৭৭২২,৭২৯১৭পেৰিন্থলমান্না
কালিকভ্যু৯২.০০৩৫,২১০২২নীলাম্বুৰ
কৰুলাই১৩১.৩১২৩,২৭৭১৭নীলাম্বুৰ
কৰুৱাৰাকুণ্ডু৭৮.৬৯৪১,৫৮৩২৪নীলাম্বুৰ
তুব্বুৰ৩১.৩৮৪০,২৯৭১৯নীলাম্বুৰ
কোণ্ডোত্তী খণ্ড
চেলেম্ব্ৰা১৫.৯১৩৪,১৪৯২১কোণ্ডোত্তী
চেৰুকভ্যু১৬.৮৭৩৬,৭৭৩২২কোণ্ডোত্তী
মুথুভাল্লুৰ২১.৪৯২৬,০২৮১৮কোণ্ডোত্তী
পল্লীকল২৫.৯৬৪৬,৯৬২২৪কোণ্ডোত্তী
পুলিক্কল২৮.৭০৪০,১৩৩২৪কোণ্ডোত্তী
ৱাজায়ুৰ২১.১৯৩০,২৬২২০কোণ্ডোত্তী
ৱাজাক্কদ২৩.৮৯৩৫,৭৭৪২২কোণ্ডোত্তী
কুট্টিপ্পুৰম খণ্ড
আথৱানাড২৬.৭৭৪১,১৮৭২৪তিৰুৰ
এদায়ুৰ৩০.৪৩৩৬,৪৯৮২২তিৰুৰ
ইৰিম্বিলিয়ম২৪.০৬৩০,৬৩৫২০তিৰুৰ
কল্পকঞ্চেৰী১৬.২৫৩৩,৭২১২১তিৰুৰ
কুট্টিপ্পুৰম৩১.৩২৪৭,০২৩২৪তিৰুৰ
মৰাক্কাৰা২৭.০০৪০, ৪০৪২৪তিৰুৰ
মালাপ্পুৰম খণ্ড
অনক্কায়ম৪৫.২৩৫০,৬৩৪২৪এৰানাড
কোদুৰ১৮.৪২৩৮,২৫৮২৩পেৰিন্থলমান্না
মৰায়ুৰ২৪.৫৭২৫,২৬১২১কোণ্ডোত্তী
অটুক্কুংগল১৭.২৮৩৯,১৩৯২৩তিৰুৰংগাড়ী
পোনমালা২১.৬৫৩৩,৯২২২১তিৰুৰ
পুক্কোত্তুৰ২০.৬৩২৮,০৭৭২৩এৰানাড
মানকাদা খণ্ড
কোট্টিলাংগাড়ি২১.৫৪৩৬,৬০২২২পেৰিন্থলমান্না
কুৰুৱা৩৫.৭৭৪৫,৩৫৪২৪পেৰিন্থলমান্না
মাক্কাৰাপৰাম্বু১১.১৭১৮,৭০২১৫পেৰিন্থলমান্না
মানকাদা৩১.০০৩২,৭৪৮২১পেৰিন্থলমান্না
মুৰকানাদ১৭.৬০৩৬,৩২৪২২পেৰিন্থলমান্না
পূজাক্কট্টিৰী২২.৭২২৯,৮৮৬১৯পেৰিন্থলমান্না
নীলাম্বুৰ খণ্ড
চালিয়াৰ১২৫.০০২০,৮৩৪১৬নীলাম্বুৰ
চিংগাথৰা১২৯.৬৯৩৬,২৬৯২২নীলাম্বুৰ
এদাক্কাৰা৫৮.০৯২৮,১৬২১৯নীলাম্বুৰ
মুথেদাম৪৮.০০৩৩,৯৬০১৮নীলাম্বুৰ
পথুকল৭৭.০০২৯,৫৬১১৯নীলাম্বুৰ
ৱাজিক্কাদভু১১৪.০০৪৭,৩২২২৪নীলাম্বুৰ
পেৰিন্থলমান্না খণ্ড
আলিপৰাম্বু৩৪.৩৭৪১,৭২৫২৪পেৰিন্থলমান্না
অংগাদিপুৰম৩৮.৫০৫৬,৪ ৫১২৪পেৰিন্থলমান্না
এলামকুলাম২১.৩১২৬,৪৫৬১৮পেৰিন্থলমান্না
কীজাট্টুৰ৪০.০০৩৬,৩১৭২২পেৰিন্থলমান্না
মেলট্টুৰ২৭.২৪২৭,২৫০১৮পেৰিন্থলমান্না
পুলমন্থোলে৩২.১৫৩৭,৭৮৫২৩পেৰিন্থলমান্না
থাজেখোদ৪৫.০২৪১,৯৮২২৪পেৰিন্থলমান্না
ৱেট্টাট্টুৰ৩৫.৮৪৩৭,৪৫৬১৯পেৰিন্থলমান্না
পেৰুম্বাদাপ্পু খণ্ড
আলমকোদ২০.৫০৩৩,৯১৮২১পোন্নানি
মাৰাঞ্চেৰী২০.৪৭৩৫,০১১২২পোন্নানি
নন্নামুক্কু১৯.৩৫২৮,৯৮৯১৯পোন্নানি
পেৰুম্বাদাপ্পু১৫.০২২৯,৭৬৬১৯পোন্নানি
ভেলিয়াংকোদ১৫.১৫৩২,৫৫৪২১পোন্নানি
পোন্নানি খণ্ড
এদাপ্পাল২৩.৭০৩২,৫৫০২১পোন্নানি
কালাদি১৬.৪৮২৫,৮৭২১৮পোন্নানি
থাৱানুৰ২৫.২৮৩৪,৫০০২১পোন্নানি
ভট্টামকুলাম২০.৭৩৩৬,১৪৭২২পোন্নানি
তান্নুৰ খণ্ড
চেৰিয়ামুন্দম১১.৯৫৩১,২১২২০তিৰুৰ
নিৰামৰুথুৰ৯.২০২৯,৮৪৬১৯তিৰুৰ
ওঝুৰ১৫.৯২৩৪,০১৬২১তিৰুৰ
পেৰুমন্না-ক্লাৰি১১.৪৮২৭,২৭৮১৮তিৰুৰ
পোন্মুন্দম৯.১৬২৫,৮৫৫১৮তিৰুৰ
তনলুৰ১৫.১২৪৭,৯৭৬২৪তিৰুৰ
ভলাভন্নুৰ১৫.২৮৩৩,১৫৯২১তিৰুৰ
তিৰুৰ খণ্ড
মংগলম১২.১৭৩৩,৪৪২২১তিৰুৰ
পুৰাথুৰ১৯.৫০৩১,৯১৫২০তিৰুৰ
থলক্কাদ১৬.৩০৩৫,৮২০২২তিৰুৰ
তিৰুনাবায়া১৯.৫৯৪৫,৮৪৮২৪তিৰুৰ
ত্ৰিপ্ৰানগোড়২০.৬৭৪১,১৬৭২৪তিৰুৰ
ৱেট্টম১৩.৪৬২৮,১০৪২২তিৰুৰ
তিৰুৰংগাড়ী খণ্ড
মুন্নিয়ুৰ২২.৬৬৫৫,৫৩৫২৪তিৰুৰংগাড়ী
নন্নামব্ৰা১৮.৩৫৪০,৫৪৩২৪তিৰুৰংগাড়ী
পেৰুভল্লুৰ২১.১৯৩৪,৯৪১২১তিৰুৰংগাড়ী
তেনহিপালম১৭.৯৮৩২,০৪৫২০তিৰুৰংগাড়ী
ৱল্লীকুন্নু২৫.১৪৪৮,০০৬২৪তিৰুৰংগাড়ী
ৱেংগাৰা খণ্ড
আব্দু ৰহমান নগৰ১৪.৮৩৪১,৯৯৩২৪তিৰুৰংগাড়ী
এদাৰিকোদ১৫.৬৫২৭,৩৫৬১৮তিৰুৰংগাড়ী
কন্নমংগলম২৮.২৪৪১,২৬০২৪তিৰুৰংগাড়ী
উৰাকাম২১.৬৫২৯,১৫৭১৯তিৰুৰংগাড়ী
পৰাপ্পুৰ১৮.৫০৩৬,২৭০২২তিৰুৰংগাড়ী
থেন্নলা১০.০০২৯,১৯০১৯তিৰুৰংগাড়ী
ৱেংগাৰা১৮.৬৬৪৮,৬০০২৪তিৰুৰংগাড়ী
ৱান্দূৰ খণ্ড
মাম্পাদ৮৪.৬৭৩৭,২২১২২নীলাম্বুৰ
পাণ্ডিক্কাড৫৭.০১৫৫,২১৩২৪এৰানাড
পৰুৰ৩৫.৬০৩৭,৬৩৬১৯নীলাম্বুৰ
থিৰুৱালি৩৩.৮৩২৭,৭৩৪১৯নীলাম্বুৰ
ত্ৰিক্কালংগোদ৫৯.৯৯৫২,০৯০২৪এৰানাড
ৱান্দুৰ৪৫.৪৫৪৯,০১৩২৪নীলাম্বুৰ
উৎসসমূহ: ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১,[92] কেৰালা চৰকাৰ[115]

ৰাজনীতি

[সম্পাদনা কৰক]

ৰাজ্যিক বিধানসভা

[সম্পাদনা কৰক]

কেৰালা বিধানসভাত মালাপ্পুৰমক প্ৰতিনিধিত্ব কৰাৰ বাবে জিলাখনত ১৬টা বিধানসভা সমষ্টি আছে। এইবোৰ ৩টা লোকসভা সমষ্টিৰ অন্তৰ্গত। মালাপ্পুৰমত ৰাজ্যখনৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক বিধানসভা সমষ্টি আছে। ইয়াৰে এৰানাড, নীলাম্বুৰ আৰু ৱান্দুৰ বিধানসভা সমষ্টি মিলি ৱায়ানাড় (লোকসভা সমষ্টি)ৰ এক অংশ গঠন কৰে, আনহাতে তিৰুৰংগাড়ী, তান্নুৰ, তিৰুৰ, কোট্টাক্কল, থাৱানুৰ আৰু পোন্নানি পোন্নানি (লোকসভা সমষ্টি)ত অন্তৰ্ভুক্ত। বাকী থকা সাতটা বিধানসভা সমষ্টি মিলি মালাপ্পুৰম (লোকসভা সমষ্টি) গঠন কৰে।[90][116] কেৰালা বিধানসভাৰ ১৪০ জন সদস্যৰ ভিতৰত ১৬ জন জিলাখনৰপৰা নিৰ্বাচিত হয়।[117] ২০২৬ চনৰ নিৰ্বাচনত ইউডিএফে জিলাখনৰ ১৬খন আসনৰ আটাইকেইখনতে জয়লাভ কৰে।[118]

সাঁচ:Transcluded section ১৬ শ কেৰালা বিধানসভা ১৬ শ কেৰালা বিধানসভা |}

সংসদীয় সমষ্টিসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]

মালাপ্পুৰম জিলাত দুটা লোকসভা সমষ্টি আছে: মালাপ্পুৰম আৰু পোন্নানি। জিলাখনত ৱায়ানাড় লোকসভা সমষ্টিৰ এটা সৰু অংশও আছে।[119]

ৰাজ্যসভাত কেৰালাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা আৰু ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগৰ (IUML) অন্তৰ্গত এজন সাংসদ পি. ভি. আব্দুল ৱাহাব মালাপ্পুৰম জিলাৰ নীলাম্বুৰৰপৰা আহিছে।[120]

সংসদীয়
সমষ্টি		 ৰাজনৈতিক
দল		 নিৰ্বাচন-পূৰ্ব
মিত্ৰজোঁট		 নিৰ্বাচিত
প্ৰতিনিধি[121]
ৱায়ানাড় (সৰু অংশ) আইএনচি       ইউডিএফ প্ৰিয়ংকা গান্ধী
মালাপ্পুৰম আইইউএমএল       ইউডিএফ ই. টি. মহম্মদ বশীৰ
পোন্নানি (প্ৰধান অংশ) আইইউএমএল       ইউডিএফ এম. পি. আব্দুচামাদ ছামদানী

অৰ্থনীতি

[সম্পাদনা কৰক]

২০১৮–১৯ বিত্তীয় বৰ্ষত জিলাখনৰ মুঠ জিলা মূল্য সংযোজন (GDVA) ৬৯৮.৩৭ বিলিয়ন টকা বুলি অনুমান কৰা হৈছে, আৰু পূৰ্বৰ বছৰৰ তুলনাত GDVA-ৰ বৃদ্ধি আছিল ১১.৩০%। ২০১৮–১৯ বৰ্ষলৈকে কেৰালাৰ জিলাসমূহৰ ভিতৰত GDVA-ৰ ক্ষেত্ৰত এৰ্নাকুলাম আৰু থিৰুৱনন্তপুৰমৰ পিছত জিলাখনৰ স্থান তৃতীয়।[122] ২০১৮–১৯ বৰ্ষত জিলাখনৰ শুদ্ধ জিলা মূল্য সংযোজন (NDVA) আছিল ৬৩১.৯০ বিলিয়ন টকা আৰু বাৰ্ষিক বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ১১.৫৯%। বিত্তীয় বৰ্ষটোত জনমূৰি GDVA ১৫৪,৪৬৩ টকা হিচাপে গণনা কৰা হৈছে। GDVA-ৰ বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ২০১৭–১৮ বৰ্ষত ১৮.১২%, ২০১৬–১৭ বৰ্ষত ৯.৪৯%, ২০১৫–১৬ বৰ্ষত ৭.৮৬%, ২০১৪–১৫ বৰ্ষত ৮.৮৩%, ২০১৩–১৪ বৰ্ষত ১৪.০৮% আৰু ২০১২–১৩ বৰ্ষত ৯.৭০%। ই এক জিগজেগ প্ৰৱণতা দেখুৱায়।[122]

মালাপ্পুৰমৰ অৰ্থনীতি প্ৰবাসীসকলৰ ওপৰত বহুলাংশে নিৰ্ভৰশীল। ৰাজ্যখনৰ ভিতৰত মালাপ্পুৰমত সৰ্বাধিক প্ৰবাসী আছে। কেৰালা চৰকাৰৰদ্বাৰা প্ৰকাশিত ২০১৬ চনৰ অৰ্থনৈতিক পৰ্যালোচনা প্ৰতিৱেদন অনুসৰি, জিলাখনৰ প্ৰতি ১০০ ঘৰৰ ভিতৰত ৫৪ ঘৰেই প্ৰবাসীৰ ঘৰ।[123] তেওঁলোকৰ সৰহভাগেই মধ্যপ্ৰাচ্যত কাম কৰে। জিলাখনৰ অৰ্থনীতিলৈ তেওঁলোকৰ অৱদান গুৰুত্বপূৰ্ণ। কেৰালা গ্ৰামীণ বেংকৰ (কেজিবি) সদৰ কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত।[124]

কেজিবি হৈছে কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ আঞ্চলিক গ্ৰাম্য বেংকিং নেটৱৰ্ক

অৰ্থনৈতিক খনিজসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]

জিলাখনৰ মধ্যভূমিত লেতেৰাইট শিল বহুলভাৱে পোৱা যায়। অংগাদিপুৰম লেতেৰাইট-এ এটা ৰাষ্ট্ৰীয় ভূ-ঐতিহ্য স্মাৰক হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰিছে।[125] জিলাখনৰ আটাইতকৈ বেছি দেখা পোৱা ভৌগোলিক গঠনটো হ'ল আৰ্কিয়ান নেইছ। অৰ্থনৈতিক গুৰুত্ব থকা জিলাখনত পোৱা খনিজসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম হৈছে কোৱাৰ্টজ মেগনেটাইট, যিটো পৰুৰত পোৱা যায়। নীলাম্বুৰ, এদাৱান্না আৰু পাণ্ডিক্কাড অঞ্চলত কোৱাৰ্টজ নেইছ পোৱা যায়। গৰ্ণেলিফৰাছ কোৱাৰ্টজ মাঞ্জিৰী আৰু কোণ্ডোত্তী অঞ্চলত পোৱা যায়। চাৰ্নোকাইট শিল নীলাম্বুৰ আৰু এদাৱান্নাত পোৱা যায়। মাঞ্জিৰীত সাধাৰণ লেতেৰাইট গাঁথনিৰ সৈতে প্লাজিঅক্লেছ, ফেল্ডস্পাৰ আৰু পাইৰোক্সিন যুক্ত ডাইক আছে। উন্নত মানৰ লোৰ আকৰিকৰ ভাণ্ডাৰ এৰানাড অঞ্চলৰপৰা পোৱা গৈছে। পোন্নানি আৰু কাদালুণ্ডিনগৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চলসমূহৰপৰা চূণশিলৰ খোলাৰ ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে। পোন্নানি আৰু ভেলিয়াংকোদৰ উপকূলীয় বালিত গধুৰ খনিজ পদাৰ্থ, ইলমেনাইট আৰু মনাজাইট অধিক পৰিমাণে থাকে। পোন্নানি আৰু পেৰিন্থলমান্না তালুকসমূহৰপৰা কায়োলিনাইট পোৱা গৈছে। থেক্কুম্মুৰী গাঁৱৰপৰা বল মাটিৰ ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে। নীলাম্বুৰ উপ-জিলাৰ কিছু অংশ ৱায়ানাড়ৰ গোপন সোণৰ খনিৰ অন্তৰ্ভুক্ত। ৱায়ানাড় আৰু অট্টাপ্পাদি উপত্যকাৰ কাষৰীয়া অঞ্চলসমূহৰ লগতে নীলাম্বুৰ তালুক প্ৰাকৃতিক সোণৰ খনিৰ বাবে জনাজাত। নীলাম্বুৰৰ চালিয়াৰ নদীৰ উপত্যকাত কৰা অন্বেষণত প্ৰতি ঘনমিটাৰত ০.১ গ্ৰাম সোণৰ সৈতে ২.৫ নিযুত ঘনমিটাৰ প্লেচাৰৰ ভাণ্ডাৰ পোৱা গৈছে।[70] জিলাখনৰ কিছুমান অংশ যেনে কোট্টাক্কল, পৰাপ্পিল, উৰাকাম আৰু মেলমুৰিৰপৰা বক্সাইট আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছে।[126] কৰুৱাৰাকুণ্ডু, যাৰ অৰ্থ হৈছে কমাৰৰ স্থান, ইয়াৰ নামটো লো-আকৰিক কটা আৰু কমাৰৰ কামৰপৰা আহিছে।[127]

উদ্যোগসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]
মাঞ্জিৰী, মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চলৰ এখন চহৰ

১৮৮৭ চনত তিৰুনাবায়াত স্থাপিত কোডাক্কাল টাইল ফেক্টৰী ভাৰতৰ দ্বিতীয়টো টাইল ফেক্টৰী আছিল। ভাৰতৰ প্ৰথমটো টাইল ফেক্টৰী আছিল ফেৰোকত, যিটো তেতিয়া এৰানাড তালুকৰ অংশ আছিল। ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি, এছএছআই/এমএমএছইৰ অধীনত পঞ্জীয়নভুক্ত ১০,৬২৯টা ঔদ্যোগিক গোট আছে, আৰু ইয়াৰে ৩৯৬টা গোট অনুসূচিত জাতি, ৮৩টা গোট অনুসূচিত জনজাতি আৰু বাকী গোটসমূহ সাধাৰণ শ্ৰেণীৰদ্বাৰা প্ৰচাৰিত। স্ব-নিয়োজন কাৰ্যসূচীৰ অধীনত প্ৰতি বছৰে প্ৰায় ১,০০০ লোকক সহায় আগবঢ়োৱা হয়। তেনহিপালমৰ ওচৰৰ ক্কাকনচেৰীত কিনফ্ৰা (KINFRA) খাদ্য-প্ৰক্ৰিয়াকৰণ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তিৰ ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰ আছে,[128] মালাপ্পুৰমত ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগৰ বাবে ইনকেল এছএমই পাৰ্ক (INKEL SME Park) আৰু মাঞ্জিৰীৰ পয়ানাদত এটা ৰবৰ প্ৰকল্প আৰু ঔদ্যোগিক ক্ষেত্ৰ আছে। মালাপ্পুৰমত ১৬৮ একৰ মাটি জুৰি থকা ইনকেল গ্ৰীণছত এটা ঔদ্যোগিক অঞ্চল 'এছএমই পাৰ্ক' আৰু এটা শৈক্ষিক অঞ্চল 'এডুচিটি' অন্তৰ্ভুক্ত আছে।[129]

মালকোস্পিন (MALCOSPIN - Malappuram Spinning Mills Limited) ৰাজ্য চৰকাৰৰ অধীনত থকা জিলাখনৰ অন্যতম পুৰণি ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠান। কাঠ সম্পৰ্কীয় উদ্যোগসমূহ কোট্টাক্কল, এদাৱান্না, ভনিয়াম্বলম, কৰুলাই, নীলাম্বুৰ আৰু মাম্পাদত সাধাৰণভাৱে দেখা যায়। যোৱা দশকবোৰলৈকে ছ'মিল, আচ-বাব নিৰ্মাতা আৰু কাঠৰ ব্যৱসায় জিলাখনৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যৱসায় আছিল। ইলেক্ট্ৰনিক্স, মোবাইল ফোন আৰু অন্যান্য গেজেটৰ বাবে তিৰুৰ এটা প্ৰধান আঞ্চলিক ব্যাৱসায়িক কেন্দ্ৰ। কৰ্মচাৰী ৰাজ্যিক বীমাৰ শাখা কাৰ্যালয় মালাপ্পুৰমত আছে।[70] ৰাজহুৱা খণ্ডৰ অধীনত থকা অন্যান্য প্ৰধান ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত আছে কুট্টিপ্পুৰমত কেলট্ৰন ইলেক্ট্ৰ' চিৰামিক্স (KELCERA),[130] কুট্টিপ্পুৰমত কেলট্ৰন টুল ৰুম, এদাৰিকোদত এদাৰিকোদ টেক্সটাইলছ, এদাপ্পালত কেএছআৰটিচি বডি ৱৰ্কশপ, আথৱানাডত মালকোটেস্ক (MALCOTEX - Malabar Co-operative Textiles Limited),[131] আৰু আথৱানাডত কেলটেক্স (KELTEX - Kerala Hi-Tech Textile Cooperative Limited)।[132][133] কেৰালা ষ্টেট ডিটাৰজেণ্টছ এণ্ড কেমিকেলছ লিমিটেড আৰু কেৰালা ষ্টেট ৱুড ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেডৰ সদৰ কাৰ্যালয় ক্ৰমে কুট্টিপ্পুৰম আৰু নীলাম্বুৰত অৱস্থিত।[134][135] বিশ্বৰ অন্যতম বৃহৎ কেঁচুৱাৰ কাপোৰ নিৰ্মাতা ব্ৰেণ্ড, প'পিছ বেবি কেয়াৰ মূলতঃ মালাপ্পুৰমত অৱস্থিত।[136]

কৃষি

[সম্পাদনা কৰক]
১৯৬৩ চনত স্থাপিত থাৱানুৰত থকা কেচিএইটি, ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান
কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ, অনক্কায়ম
এদাপ্পালৰ এখন পথাৰ

মালাপ্পুৰম উপকূলত ঘাইকৈ নাৰিকল, পাম গছ আৰু ধান পোৱা যায়। তৰংগায়িত সমভূমিত কাজু বাদাম, নাৰিকল আৰু টেপিঅ'কা দেখা যায়। ৰবৰ, কাজু বাদাম, জালুক আৰু নাৰিকল হৈছে চালিয়াৰ নদীৰ অৱবাহিকাত পোৱা গুৰুত্বপূৰ্ণ উদ্ভিদ। নীলাম্বুৰ উপত্যকাত বিভিন্ন প্ৰজাতিৰ খেতি কৰা হয়। এই অঞ্চলত ঘাইকৈ ছেগুণ দেখা যায়। পেৰিন্থলমান্না তৰংগায়িত উচ্চভূমিত নাৰিকল, তাল গছ, জালুক, ৰবৰ আৰু কাজু বাদাম আদি প্ৰজাতিৰ খেতি কৰা হয়। এই অঞ্চলটো কাদালুণ্ডি নদীৰদ্বাৰা পানী যোগান ধৰা হয়। সাধাৰণ শস্যৰ উপৰি আম, কঁঠাল, কল আদিৰো খেতি কৰা হয়।[70] জিলাখনৰ সাধাৰণ পাহাৰীয়া প্ৰকৃতিয়ে ঢাপ খেতিক সমৰ্থন কৰে। ত্ৰিছূৰ-পোন্নানি কোল জলাহভূমিৰ এটা অংশ জিলাখনৰ পোন্নানি তালুকত অৱস্থিত, যিটো অতি উৎপাদনশীল ধান খেতিৰ বাবে অনুকূল।

২০১৬–১৭ চনৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি, মুঠ খেতি কৰা মাটি-কালি আছিল ২৩৭,৮৬০ হেক্টৰ, আনহাতে প্ৰকৃত খেতি কৰা মাটি-কালি আছিল ১৭৩,১৭৮ হেক্টৰ। জিলাখনৰ শস্যৰ ঘনত্ব ১৩৭ হেক্টৰ। ২০১৬–১৭ চনত আটাইতকৈ বেছি উৎপাদন হোৱা অগণিত শস্য আছিল টেপিঅ'কা (১৮৫,৮৮০ মেট্ৰিক টন), ইয়াৰ পিছত কল (৫৮,৫৬৪ মেট্ৰিক টন) আৰু ৰবৰ (৪০,০০০ মেট্ৰিক টন)। ২০১৬–১৭ চনত ৮৭৮ নিযুত নাৰিকল আৰু ১৯ নিযুত কঁঠাল উৎপাদন হৈছিল। অৱশ্যে, ভূমিৰ সৰ্বাধিক ব্যৱহাৰ নাৰিকল খেতিৰ বাবে (১০২,৮৩৬ হেক্টৰ) হৈছিল, ইয়াৰ পিছত ৰবৰ (৪২,৭৭০ হেক্টৰ) আৰু তামোল (১৮,৩৭৯ হেক্টৰ)।[137] অনক্কায়মত এটা কৃষি গৱেষণা কেন্দ্ৰ আছে। মুন্দেৰিত থকা ছিড গাৰ্ডেন কমপ্লেক্স (Seed Garden Complex) এছিয়াৰ অন্যতম বৃহৎ পাম বুলি কোৱা হয়। ৰাজ্যিক বীজ পামসমূহ চোক্কাদ, থাৱানুৰ আৰু অনক্কায়মত আছে। চিংগাথৰাত এখন জিলা কৃষি পাম আৰু পৰাপ্পানংগাড়ীত এখন নাৰিকল নাৰ্চাৰী আছে।[138] থাৱানুৰত থকা কেচিএইটি (KCAET) ৰাজ্যখনৰ একমাত্ৰ কৃষি অভিযান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠান।[139]

যাতায়াত

[সম্পাদনা কৰক]

পথ

[সম্পাদনা কৰক]
২০১৭ চনত ৱান্দুৰ চহৰ
পেৰিন্থলমান্নাৰ কৰিনকল্লাথনিত মুৰিয়ানকন্নি দলং
এলামৰমত চালিয়াৰ নদীৰ মাজেৰে এখন নাও সেৱা
১৯৫৩ চনত নিৰ্মিত কুট্টিপ্পুৰম দলং

মালাপ্পুৰম পথৰদ্বাৰা সুন্দৰভাৱে সংযুক্ত। জিলাখনত চাৰিটা কেএছআৰটিচি (KSRTC) ষ্টেচন আছে।[140] জিলাখনৰ মাজেৰে ২টা ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ পাৰ হৈ গৈছে- এনএইচ ৬৬ (NH 66) আৰু এনএইচ ৯৬৬ (NH 966)। এনএইচ ৬৬ ৰামনাত্তুকৰাৰ জৰিয়তে জিলাখনত প্ৰৱেশ কৰে আৰু ই তিৰুৰংগাড়ী, কক্কদ, কোট্টাক্কল, ৱালাঞ্চেৰী, কুট্টিপ্পুৰম আৰু পোন্নানিকে ধৰি চহৰ/নগৰসমূহক সংযোগ কৰে আৰু চভক্কাদৰ মাজেৰে জিলাখনৰ বাহিৰলৈ যায়। এনএইচ ৯৬৬ ৰ জৰিয়তে সংযুক্ত প্ৰধান চহৰ/নগৰসমূহৰ ভিতৰত আছে কোণ্ডোত্তী (কাৰিপুৰ বিমানবন্দৰ), মালাপ্পুৰম আৰু পেৰিন্থলমান্না। জিলাখনৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথসমূহ হ'ল এছএইচ ২৩ (শৰ্নুৰ-পেৰিন্থলমান্না), এছএইচ ২৮ (মালাপ্পুৰম-ৱাজিক্কাদভু), এছএইচ ৩৪ (কুইলন্দি-এদাৱান্না), এছএইচ ৩৯ (পেৰুম্বিলাভু-নীলাম্বুৰ), এছএইচ ৫৩ (মুন্দুৰ-পেৰিন্থলমান্না), হিল হাইৱে, এছএইচ ৬০ (অংগাদিপুৰম-চেৰুকাৰা), এছএইচ ৬২ (গুৰুভায়ুৰ-পোন্নানি), এছএইচ ৬৫ (পৰাপ্পানংগাড়ী-অৰীকোড়), এছএইচ ৬৯ (ত্ৰিছূৰ-কুট্টিপ্পুৰম), এছএইচ ৭০ (কৰুৱাৰাকুণ্ডু – মেলট্টুৰ), এছএইচ ৭১ (তিৰুৰ-মাঞ্জিৰী), এছএইচ ৭২ (মালাপ্পুৰম – তিৰুৰংগাড়ী) আৰু এছএইচ ৭৩ (ৱালাঞ্চেৰী-নীলাম্বুৰ)। জিলাখনত কেৰালা পিডব্লিউডিৰ (PWD)দ্বাৰা পৰিচালিত পথৰ দৈৰ্ঘ্য ২৬৮০ কিলোমিটাৰ। ইয়াৰে ২৩০৫ কিলোমিটাৰ জিলা পথ। বাকী থকা ৩৭৫ কিলোমিটাৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ।[141] নাদুকানি চুৰাম ঘাট পথে মালাপ্পুৰমক নীলগিৰিৰ সৈতে সংযোগ কৰে।[142]

নাদুকানি-পৰাপ্পানংগাড়ী পথে মালাপ্পুৰম জিলাৰ উপকূলীয় অঞ্চলটোক নীলাম্বুৰৰ ওচৰৰ তামিলনাডুৰ নীলগিৰি জিলাৰ সীমাত থকা একেবাৰে পূবৰ পাহাৰীয়া সীমান্ত নাদুকানি চুৰামৰ সৈতে সংযোগ কৰে।[143] পৰাপ্পানংগাড়ীৰপৰা আৰম্ভ হৈ এই পথটো নাদুকানি ঘাট পথত উপনীত হোৱাৰ আগতে আন প্ৰধান চহৰসমূহ যেনে তিৰুৰংগাড়ী, মালাপ্পুৰম, মাঞ্জিৰী আৰু নীলাম্বুৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।[143]

অষ্টাদশ শতিকাত টিপু চুলতানৰদ্বাৰা জিলাখনত প্ৰথম আধুনিক ধৰণৰ পথ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।[14] তিৰুৰৰপৰা তান্নুৰ, পৰাপ্পানংগাড়ী আৰু ৱল্লীকুন্নু হৈ চালিয়মলৈ যোৱা পথটো তেওঁ পৰিকল্পনা কৰিছিল।[14] টিপুৱে মালাপ্পুৰমৰপৰা থমৰছেৰীলৈ, মালাপ্পুৰমৰপৰা পশ্চিমঘাট পৰ্বতমালালৈ, ফেৰোকৰপৰা তিৰুৰংগাড়ী হৈ কোট্টাক্কললৈ আৰু কোট্টাক্কলৰপৰা অংগাদিপুৰমলৈ যোৱা পথবোৰৰো পৰিকল্পনা কৰিছিল।[51]

ৰেলৱে

[সম্পাদনা কৰক]
তিৰুৰত থকা ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচন। ১৮৬১ চনত তিৰুৰৰপৰা চালিয়মলৈ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ৰেলপথ স্থাপন কৰা হৈছিল
কুট্টিপ্পুৰমৰ ওচৰৰ ইৰিম্বিলিয়মৰ মানকেৰী কুন্নুত ৰেলৱে
অংগাদিপুৰম ৰেলৱে ষ্টেচনয়ে মালাপ্পুৰম, পেৰিন্থলমান্না চহৰসমূহক সেৱা আগবঢ়ায়

জিলাখনৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱা ৰেলপথৰ মুঠ দৈৰ্ঘ্য হৈছে ১৪২ কিলোমিটাৰ।[144] জিলাখনৰ ৰেলৱে পালক্কাড ৰেলৱে সংমণ্ডলৰ অধীনত আহে, যিটো দক্ষিণ ৰেলৱে জ'নৰ অধীনৰ ছটা সংমণ্ডলৰ ভিতৰত এটা। কেৰালাৰ ৰেলৱেৰ ইতিহাস এই জিলাখনৰপৰাই আৰম্ভ হৈছিল। ৰাজ্যখনৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলৱে ষ্টেচনটো হ'ল তিৰুৰ।[14] তান্নুৰ, পৰাপ্পানংগাড়ী আৰু ৱল্লীকুন্নুৰ ষ্টেচনসমূহো তিৰুৰৰপৰা চালিয়মলৈ স্থাপন কৰা ৰাজ্যৰ আটাইতকৈ পুৰণি ৰেলপথটোৰ অংশ।[14] ১৮৬১ চনৰ ১২ মাৰ্চত এই পথটো মুকলি কৰা হৈছিল।[55] একে বছৰতে ইয়াক তিৰুৰৰপৰা তিৰুনাবায়া হৈ কুট্টিপ্পুৰমলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল।[14] পিছলৈ, ১৮৬২ চনত ইয়াক কুট্টিপ্পুৰমৰপৰা পট্টাম্বিলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল আৰু একে বছৰতে পট্টাম্বিৰপৰা পোদানুৰলৈ সম্প্ৰসাৰণ কৰা হৈছিল।[14] বৰ্তমানৰ চেন্নাই-মাংগালোৰ ৰেলপথটো পিছলৈ এনেদৰে নিৰ্মিত বেপুৰ – পোদানুৰ পথটোৰ সম্প্ৰসাৰণ হিচাপে গঠন কৰা হৈছিল।[14]

নীলাম্বুৰ–শোৰানুৰ ৰেলপথ ভাৰতৰ আটাইতকৈ চুটি আৰু মনোৰম ব্ৰড গজ ৰেলপথসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।[145] ঔপনিৱেশিক যুগত ব্ৰিটিছসকলে নীলাম্বুৰ ছেগুণৰ কুণ্ডাবোৰ কোজিকোড় হৈ যুক্তৰাজ্যলৈ পৰিবহণ কৰিবলৈ এই পথটো নিৰ্মাণ কৰিছিল। নীলাম্বুৰ–নাঞ্জানগুড় ৰেলপথ হৈছে এটা প্ৰস্তাৱিত ৰেলপথ, যিয়ে নীলাম্বুৰক ৱায়ানাড়, নীলগিৰি আৰু মহীশূৰ জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰিব।[146][147] গুৰুভায়ুৰ-তিৰুনাবায়া ৰেলপথ আন এটা প্ৰস্তাৱিত প্ৰকল্প।[148] ৰেল মন্ত্ৰ্যালয়ে ইয়াৰ ভিজন ২০২০-ত কোজিকোড়-মালাপ্পুৰম-অংগাদিপুৰম সংযোগ কৰা ৰেলপথটোক এক সামাজিকভাৱে বাঞ্ছনীয় ৰেলপথ হিচাপে অন্তৰআমি এবিষয়ে আপনাকে সাহায্য কৰতে পাৰব না কাৰণ আমি এক ভাষা মডেল মাত্ৰ আৰ এটা বুঝতে পাৰছি না।

  1. 1 2 উদ্ধৃতি ত্ৰুটি: অবৈধ <ref> টেগ; "CensusMalappuram" নামৰ refৰ বাবে কোনো পাঠ্য প্ৰদান কৰা হোৱা নাই
  2. ↑ "About Malappuram | Welcome to Malappuram | India [মালাপ্পুৰমৰ বিষয়ে | মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম | ভাৰত]" (en-US ভাষাত). https://malappuram.nic.in/en/about-district/। আহৰণ কৰা হৈছে: ৮ আগষ্ট ২০২৬.
  3. ↑ "Malappuram District Panchayat [মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত]". malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in. http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/home/aboutMalappuram.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: ৮ আগষ্ট ২০২৬.[সংযোগবিহীন উৎস]
  4. ↑ Radhakrishnan, S. Anil (১৪ ডিচেম্বৰ ২০১৯). "Engaging Kerala's non-resident diaspora". দ্য হিন্দু. ISSN 0971-751X. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/engaging-the-diaspora/article30307914.ece.
  5. ↑ "The first E-literate district of India [ভাৰতৰ প্ৰথম ই-সাক্ষৰ জিলা]". দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া. ১৮ আগষ্ট ২০০৪. https://timesofindia.indiatimes.com/india/Log-on-to-Indias-first-e-district/articleshow/818786.cms। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩ জুলাই ২০২০.
  6. ↑ Naha, Abdul Latheef (৬ জুলাই ২০১৮). "Malappuram set to become first cyber literate district". https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-set-to-become-first-cyber-literate-district/article24352909.ece.
  7. ↑ "The Malappuram Urban Agglomeration [মালাপ্পুৰম মহানগৰীয় অঞ্চল]". censusindia.gov.in. https://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2-vol2/data_files/kerala/Chapter_IV.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৫ জুন ২০২০.
  8. ↑ "India – Census of India 2011 – Kerala – Series 33 – Part XII A – District Census Handbook, Malappuram [ভাৰত – ভাৰতৰ লোকপিয়ল ২০১১ – কেৰালা – ছিৰিজ ৩৩ – খণ্ড XII A – জিলা লোকপিয়ল হাতপুথি, মালাপ্পুৰম]". censusindia.gov.in. https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/658। আহৰণ কৰা হৈছে: ৫ মে' ২০২৩.
  9. ↑ "Kerala: Malappuram tops list of world's fastest-growing urban areas". দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া. ৯ জানুৱাৰী ২০২০. ISSN 0971-8257. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/malappuram-tops-list-of-worlds-fastest-growing-urban-areas/articleshow/73163346.cms.
  10. ↑ Census Bureau of India (২০১১). "Basic Population Figures of India, States, Districts, Sub-District and Town (With Ward), 2011.". ভাৰতৰ লোকপিয়ল. https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42560/download/46186/2011-IndiaStateDistSbDistTwnWrd-0000.xlsx.
  11. ↑ ভাৰত, ৰাজ্য, জিলা, উপ-জিলা আৰু চহৰৰ (ৱাৰ্ডৰ সৈতে) মৌলিক জনসংখ্যাৰ তথ্য, ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল। ভাৰতৰ লোকপিয়ল https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/42560/download/46186/2011-IndiaStateDistSbDistTwnWrd-0000.xlsx
  12. ↑ C.A., Innes (১৯০৮). Madras District Gazetteers: Malabar and Anjengo. গৱৰ্ণমেণ্ট প্ৰেছ, মাদ্ৰাছ. পৃষ্ঠা. 371. https://books.google.com/books?id=w806vgAACAAJ। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩০ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০.
  13. ↑ Leelakrishnan, Alamkode (১৭ জুন ২০১৯). "അമ്പതിന്റെ നിറവില്‍ മലപ്പുറം; മലപ്പുറത്തിന്റെ മാനവിക മഹാപൈതൃകം". মাতৃভূমি. Archived from the original on 2021-05-07. https://web.archive.org/web/20210507091729/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/alamkode-leelakrishnan-writes-about-malappuram-1.3880292.
  14. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 "ആ ചൂളംവിളി പിന്നെയും പിന്നെയും...". মাতৃভূমি. ১৭ জুন ২০১৯. Archived from the original on 2020-11-30. https://web.archive.org/web/20201130082010/https://www.mathrubhumi.com/malappuram/specials/50-years-of-malappuram/kerala-first-railway-line-tirur-to-beypore-1.3880175.
  15. ↑ "Malappuram, The Hill Top Town [মালাপ্পুৰম, পাহাৰৰ ওপৰৰ চহৰখন]". nativeplanet.com. ৩০ জুন ২০১৪. https://www.nativeplanet.com/travel-guide/malappuram-the-hill-top-town-000626.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ৪ জুলাই ২০২০.
  16. ↑ "Cultural counterpoint [সাংস্কৃতিক প্ৰতিকথা]". দ্য ফাইনেঞ্চিয়েল এক্সপ্ৰেছ. ২৪ মাৰ্চ ২০১৩. https://www.financialexpress.com/archive/cultural-counterpoint/1092461/। আহৰণ কৰা হৈছে: ৪ জুলাই ২০২০.
  17. ↑ Akash Singh (৭ মে' ২০১৮). "Hilly areas of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ পাহাৰীয়া অঞ্চলসমূহ]". নেটিভ প্লেনেট. https://www.nativeplanet.com/travel-guide/must-visit-camping-sites-in-malappuram-district-004762.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ১১ অক্টোবৰ ২০২০.
  18. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 "History of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ ইতিহাস]". censusindia.gov.in. http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৭ এপ্ৰিল ২০২০.
  19. ↑ Coastal Histories: Society and Ecology in Pre-modern India, Yogesh Sharma, Primus Books 2010
  20. ↑ Gurukkal, R., & Whittaker, D. (2001). In search of Muziris. Journal of Roman Archaeology, 14, 334–350.
  21. ↑ A. Shreedhara Menon, A Survey of Kerala History
  22. ↑ প্ৰাচীন প্লিনিৰ মতে, ভাৰতৰপৰা অনা সামগ্ৰীবোৰ সাম্ৰাজ্যত মূল ক্ৰয় মূল্যৰ ১০০ গুণ বেছি দামত বিক্ৰী কৰা হৈছিল। চাওক
  23. ↑ Bostock, John (1855). "26 (Voyages to India)". Pliny the Elder, The Natural History. London: Taylor and Francis.
  24. ↑ Indicopleustes, Cosmas (1897). Christian Topography. 11. United Kingdom: The Tertullian Project. pp. 358–373.
  25. ↑ Das, Santosh Kumar (2006). The Economic History of Ancient India. Genesis Publishing Pvt Ltd. p. 301.
  26. ↑ Subramanian, T. S (২৮ জানুৱাৰী ২০০৭). "Roman connection in Tamil Nadu". দ্য হিন্দু. Archived from the original on 2013-09-19. https://web.archive.org/web/20130919235748/http://www.hindu.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2007012800201800.htm&date=2007%2F01%2F28%2F&prd=th.
  27. ↑ Veluthat, Kesavan (1 June 2018). "History and historiography in constituting a region: The case of Kerala". Studies in People's History. 5 (1): 13–31. Archived 13 September 2021 at the Wayback Machine
  28. 1 2 Narayanan, M. G. S. Perumals of Kerala: Brahmin Oligarchy and Ritual Monarchy Perumāḷs of Kerala Archived 29 January 2021 at the Wayback Machine. Thrissur (Kerala): CosmoBooks, 2013. 438-42.
  29. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Sreedhara Menon, A. (২০০৭). A Survey of Kerala History (২০০৭ সম্পাদনা). প্ৰকাশক কোট্টায়াম: ডি চি বুকছ. ISBN 9788126415786. https://dcbookstore.com/books/a-survey-of-kerala-history। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৬ জুলাই ২০২০.
  30. 1 2 K. V. Krishna Iyer, Zamorins of Calicut: From the earliest times to AD 1806. Calicut: Norman Printing Bureau, 1938.
  31. ↑ V. V., Haridas. "King court and culture in medieval Kerala – The Zamorins of Calicut (AD 1200 to AD 1767)". Archived 13 September 2021 at the Wayback Machine Unpublished PhD Thesis. Mangalore University
  32. 1 2 3 K. V. Krishna Iyer Zamorins of Calicut: From the Earliest Times to AD 1806. Calicut: Norman Printing Bureau, 1938
  33. ↑ Kunhali. V. "Calicut in History" Publication Division, University of Calicut (Kerala), 2004
  34. 1 2 3 S. Muhammad Hussain Nainar (১৯৪২). Tuhfat-al-Mujahidin: An Historical Work in The Arabic Language. University of Madras. https://archive.org/details/Tuhfat-al-MujahidinAnHistoricalWorkInTheArabicLanguage.
  35. ↑ Logan, William. MALABAR MANUAL: With Commentary by VED from VICTORIA INSTITUTIONS (Volume 2 সম্পাদনা). VICTORIA INSTITUTIONS, Aaradhana, DEVERKOVIL 673508. https://books.google.com/books?id=0TJFDwAAQBAJ&pg=PA1। আহৰণ কৰা হৈছে: ১২ জুলাই ২০২০.
  36. 1 2 3 Narayanan, M. G. S. (১৯৯৬). Perumals of Kerala: Political and Social Conditions of Kerala Under the Cēra Perumals of Makotai (c. 800 A.D.-1124 A.D.). Xavier Press. https://books.google.com/books?id=n6CNHAAACAAJ&q=Perumals+of+Kerala। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৬ নৱেম্বৰ ২০২০.
  37. ↑ Shreedhara Menon, A (২০০৭). 'Kerala Charitram. প্ৰকাশক কোট্টায়াম: DC Books. পৃষ্ঠা. 200. ISBN 9788126415885. https://keralabookstore.com/book/keralacharithram/11148/। আহৰণ কৰা হৈছে: ২২ এপ্ৰিল ২০২০.
  38. ↑ Scammell, p. 13
  39. ↑ E. G. Ravenstein, ed., A Journal of the First Voyage of Vasco da Gama, Delhi, 1995, p. 50
  40. ↑ Logan, William (২০১০). Malabar Manual (Volume-I). প্ৰকাশক New Delhi: Asian Educational Services. পৃষ্ঠা. 631–666. ISBN 9788120604476.
  41. ↑ Roy, Ranjan (১৯৯০). "Discovery of the Series Formula for π by Leibniz, Gregory, and Nilakantha". Mathematics Magazine খণ্ড 63 (5): 291–306. doi:10.2307/2690896.
  42. ↑ Pingree, David (১৯৯২), "Hellenophilia versus the History of Science", Isis খণ্ড 83 (4): 554–563, doi:10.1086/356288, Bibcode 1992Isis...83..554P, "One example I can give you relates to the Indian Mādhava's demonstration, in about 1400 A.D., of the infinite power series of trigonometrical functions using geometrical and algebraic arguments. When this was first described in English by Charles Whish, in the 1830s, it was heralded as the Indians' discovery of the calculus. This claim and Mādhava's achievements were ignored by Western historians, presumably at first because they could not admit that an Indian discovered the calculus, but later because no one read anymore the Transactions of the Royal Asiatic Society, in which Whish's article was published. The matter resurfaced in the 1950s, and now we have the Sanskrit texts properly edited, and we understand the clever way that Mādhava derived the series without the calculus, but many historians still find it impossible to conceive of the problem and its solution in terms of anything other than the calculus and proclaim that the calculus is what Mādhava found. In this case, the elegance and brilliance of Mādhava's mathematics are being distorted as they are buried under the current mathematical solution to a problem to which he discovered an alternate and powerful solution."
  43. ↑ "Maritime Heritage – Join Indian Navy | Government of India [সামুদ্ৰিক ঐতিহ্য - ভাৰতীয় নৌসেনাত যোগদান কৰক | ভাৰত চৰকাৰ]". joinindiannavy.gov.in. https://www.joinindiannavy.gov.in/en/about-us/maritime-heritage.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ১০ মাৰ্চ ২০২০.
  44. ↑ Singh, Arun Kumar (১১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭). "Give Indian Navy its due". দ্য এছিয়ান এজ. https://www.asianage.com/opinion/columnists/110217/give-indian-navy-its-due.html.
  45. ↑ AG Noorani "Islam in Kerala [কেৰালাত ইছলাম]". http://www.frontlineonnet.com/fl2704/stories/20100226270407900.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: ৫ জানুৱাৰী ২০১৩.
  46. ↑ A. Sreedhara Menon. Kerala History and its Makers. D C Books (2011)
  47. ↑ A G Noorani. Islam in Kerala. Books
  48. ↑ Roland E. Miller. Mappila Muslim Culture SUNY Press, 2015
  49. 1 2 "Vol06chap01sect07". http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00generallinks/kerr/vol06chap01sect07.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ১ মে' ২০২১.
  50. ↑ K. K. N. Kurup (১৯৯৭). India's Naval Traditions: The Role of Kunhali Marakkars. Northern Book Centre. পৃষ্ঠা. 37–38. ISBN 978-81-7211-083-3. https://books.google.com/books?id=HKmXcBCKEcAC&pg=PA51। আহৰণ কৰা হৈছে: ৯ আগষ্ট ২০১২.
  51. 1 2 3 Devassy, M. K. (১৯৬৫). District Census Handbook (2) – Kozhikode (1961). প্ৰকাশক এৰ্নাকুলাম: কেৰালা চৰকাৰ. http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5665/1/22059_1961_KOZ.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০.
  52. ↑ Panikkar. K.M. A History of Kerala (1498–1801) Coimbatore (1960) p. 64
  53. ↑ Naravane, M.S. (২০১৪). Battles of the Honorable East India Company. A.P.H. Publishing Corporation. পৃষ্ঠা. 176. ISBN 9788131300343. https://archive.org/details/battlesofhonoura0000nara.
  54. ↑ "Oldest teak plantation, Conolly's Plot, to reopen after maintenance". মাতৃভূমি. ১৬ মে' ২০১৭. https://english.mathrubhumi.com/travel/travel-news/oldest-teak-plantation-conolly-s-plot-to-reopen-after-maintenance-kerala-nilambur-teak-plantations-1.1942105.
  55. 1 2 "'Lifeline' of Malabar turns 125 [মালাবাৰৰ 'জীৱন-ৰেখা'ৰ ১২৫ বছৰ পূৰ্ণ]". thehindu.com. ২৯ ডিচেম্বৰ ২০১২. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/lifeline-of-malabar-turns-125/article4250472.ece। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৯ ডিচেম্বৰ ২০২০.
  56. ↑ K. Madhavan, 'Malayalathile Mappila Lahala,' Mathrubhumi, 24 March 1923.
  57. ↑ "Malappuram British History [মালাপ্পুৰম ব্ৰিটিছ ইতিহাস]". Archived from the original on 2020-10-10. https://web.archive.org/web/20201010035952/https://www.malappuramtourism.org/history.php। আহৰণ কৰা হৈছে: ১২ জুলাই ২০২০.
  58. ↑ "The 1920 political conference at Manjeri". ডেক্কান ক্ৰনিকল. ২৯ জুন ২০১৬. https://www.deccanchronicle.com/nation/in-other-news/290616/rare-letters-on-historic-meet-found-in-malappuram.html.
  59. ↑ Tottenham GRF (ed), The Mappila Rebellion 1921–22, Govt Press Madras 1922 P 71
  60. ↑ Karim KK Muhammed Abdul, Variam Kunnath Kunjahammed Haji, Kalima Books, Kozhikkode 1992 (Malayalam)
  61. ↑ Malabar Desiyathayude Idapedalukal. Dr. M. T. Ansari. DC Books
  62. ↑ Panikkar, K. N., Against Lord and State: Religion and Peasant Uprisings in Malabar 1836–1921
  63. ↑ 1951 census handbook – Malabar district. প্ৰকাশক চেন্নাই: মাদ্ৰাছ চৰকাৰ. ১৯৫৩. পৃষ্ঠা. 1. http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/6425/1/20493_1951_MAL.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৭ ছেপ্টেম্বৰ ২০২০.
  64. ↑ K. Narayanan (১৯৭২). District Census Handbook – Malappuram (Part-C) – 1971. প্ৰকাশক থিৰুৱনন্তপুৰম: Directorate of Census Operations, Kerala. পৃষ্ঠা. 3. http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5714/1/51172_1971_MAL.pdf.
  65. ↑ Special Currespondent (১২ এপ্ৰিল ২০১৮). "Calicut airport turns 80". দ্য হিন্দু. https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/calicut-airport-turns-30/article23508804.ece.
  66. ↑ "Summer Journey 2011". Time. 21 July 2011. http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2084273_2084272_2084259,00.html.
  67. ↑ Sreedharan, N (২০০২). Ashtavaidya Tradition of Kerala. Publications Division, University of Calicut.
  68. ↑ Sarma, L. R. Viswanatha (১৯৫৪). Chembai Selvam. প্ৰকাশক মাদ্ৰাছ: Amudha Nilayam Ltd.
  69. ↑ "Sree Rudhra Dhanwanthari Temple Heritage [শ্ৰী ৰুদ্ৰ ধন্বন্তৰি মন্দিৰৰ ঐতিহ্য]". Ayurveda Thanal. https://ayurvedathanal.com/sree-rudhra-dhanwanthari-temple। আহৰণ কৰা হৈছে: ১২ মে' ২০২৬.[সংযোগবিহীন উৎস]
  70. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 "Physical divisions of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ ভৌতিক বিভাজন]". censusindia.gov.in. পৃষ্ঠাসমূহ: 21–22. http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৮ এপ্ৰিল ২০২০.
  71. ↑ "The coastal area of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ উপকূলীয় অঞ্চল]". kerenvis.nic.in. http://www.kerenvis.nic.in/Database/Coastline_2346.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩০ নৱেম্বৰ ২০১৯.
  72. ↑ M. K. Devassy (১৯৬৫). 1961 Census Handbook- Palghat District. Directorate of Census Operations, Kerala and The Union Territory of Laccadive, Minicoy, and Amindivi Islands. http://lsi.gov.in:8081/jspui/bitstream/123456789/5667/1/51592_1961_PAL.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ১১ মাৰ্চ ২০২১.
  73. ↑ "Ponnani, the Mecca of Malabar [পোন্নানি, মালাবাৰৰ মক্কা]". nativeplanet.com. ২৪ অক্টোবৰ ২০১৭. https://www.nativeplanet.com/travel-guide/the-mecca-of-malabar-ponnani-004132.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৯ এপ্ৰিল ২০২০.
  74. 1 2 3 4 5 6 7 "Rivers in Malappuram district [মালাপ্পুৰম জিলাৰ নদীসমূহ]". malappuram.nic.in. https://malappuram.nic.in/about-district/। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯.
  75. ↑ "Website of Ines Zupanov [ইনেছ জুপানভৰ ৱেবছাইট]". http://www.ineszupanov.com/। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০২১.
  76. ↑ "MSN Weather [এম এছ এন বতৰ]". Archived from the original on 2009-10-09. https://web.archive.org/web/20091009070528/http://weather.msn.com/monthly_averages.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৯ নৱেম্বৰ ২০১৯.
  77. ↑ "Climate of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ জলবায়ু]". en.climate-data.org. https://en.climate-data.org/asia/india/kerala/malappuram-34234/। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩০ নৱেম্বৰ ২০১৯.
  78. ↑ Boag, GT (১৯৩৩). The Madras Presidency (1881–1931). প্ৰকাশক Madras: Government of Madras. পৃষ্ঠা. 63. Archived from the original on 9 June 2021. https://web.archive.org/web/20210609102848/https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0023302_The_Madras_Presidency_1881_1931.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 June 2021.
  79. ↑ "Forest area of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ বনাঞ্চল]". industry.kerala.gov.in. Archived from the original on 2021-04-26. https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ২১ এপ্ৰিল ২০২০.
  80. ↑ "The Karimpuzha Wildlife Sanctuary [কৰিম্পুঝা বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]". দ্য হিন্দু. ৩ জুলাই ২০২০. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/karimpuzha-sanctuary-comes-into-being/article31984618.ece। আহৰণ কৰা হৈছে: ৫ জুলাই ২০২০.
  81. ↑ "The largest wildlife sanctuary of Kerala [কেৰালাৰ সৰ্ববৃহৎ বন্যপ্ৰাণী অভয়াৰণ্য]". touristinindia.com. ১৯ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৮. http://touristinindia.com/new-amarambalam-wildlife-sanctuary/। আহৰণ কৰা হৈছে: ৫ জুলাই ২০২০.
  82. ↑ T Ramavarman (১ জানুৱাৰী ২০১৮). "First for forest produce, GI tag for Nilambur teak". দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kochi/first-for-forest-produce-gi-tag-for-nilambur-teak/articleshow/62320961.cms.
  83. ↑ Muringatheri, Mini (২১ আগষ্ট ২০১৯). "Tirur Vettila gets GI tag". https://www.thehindu.com/news/national/kerala/tirur-vettila-obtains-gi-tag/article29214761.ece.
  84. ↑ "Flora and fauna of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ উদ্ভিদ আৰু প্ৰাণী]". malappuram.nic.in. https://malappuram.nic.in/about-district/। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৪ নৱেম্বৰ ২০১৯.
  85. ↑ "Kadalundi-Vallikkunnu community reserve [কাদালুণ্ডি-ৱল্লীকুন্নু সম্প্ৰদায় সংৰক্ষিত বনাঞ্চল]". onmanorama.com. ৪ এপ্ৰিল ২০১৮. Archived from the original on 2020-07-25. https://web.archive.org/web/20200725065854/https://www.onmanorama.com/travel/getting-about-kerala/kozhikode/2018/04/04/kadalundi-vallikunnu-community-reserve-ecotourism-centre.amp.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৫ জুলাই ২০২০.
  86. ↑ Sudhi, K. S. (১৫ মাৰ্চ ২০১০). "Birds get 12 more havens in State". দ্য হিন্দু. https://www.thehindu.com/news/national/Birds-get-12-more-havens-in-State/article16567247.ece/.
  87. ↑ Anupama Mili (৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৮). "Lotus fields of Tirunavaya". মালায়াল মনৰমা. Archived from the original on 2020-07-26. https://web.archive.org/web/20200726065643/https://www.onmanorama.com/news/kerala/2018/09/03/lotus-farming-muslim-kerala-hindu.html.
  88. ↑ "Collectorate Malappuram [মালাপ্পুৰম ক্লেক্টৰেট]". মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট. https://malappuram.nic.in/collectrate/। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩ অক্টোবৰ ২০২০.
  89. ↑ "Talukas in Malappuram district [মালাপ্পুৰম জিলাৰ তালুকসমূহ]". malappuram.nic.in. https://malappuram.nic.in/tehsil/। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯.
  90. 1 2 "Administrative divisions of Malappuram district [মালাপ্পুৰম জিলাৰ প্ৰশাসনিক বিভাজন]". malappuram.nic.in. https://malappuram.nic.in/administrative-setup/। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৩ নৱেম্বৰ ২০১৯.
  91. ↑ "Tehsils / Taluks | Welcome to Malappuram | India [তহছিল / তালুকসমূহ | মালাপ্পুৰমলৈ স্বাগতম | ভাৰত]". https://malappuram.nic.in/en/tehsil/#:~:text=For%20administrative%20purpose%20the%20district,office%20is%20headed%20by%20Tahsildar.
  92. 1 2 "Taluk-wise demography of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ তালুক ভিত্তিক জনগাঁথনি]". Directorate of Census Operations, Keralacensusindia.gov.in. পৃষ্ঠাসমূহ: 161–193. http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_B_MALAPPURAM.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৯ এপ্ৰিল ২০২০.
  93. ↑ "Villages in Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ গাঁওসমূহ]". malappuram.nic.in. https://malappuram.nic.in/village-panchayats/। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৫ নৱেম্বৰ ২০১৯.
  94. ↑ "District Planning Committee, Malappuram [জিলা পৰিকল্পনা সমিতি, মালাপ্পুৰম]". SEC Kerala. http://sec.kerala.gov.in/index.php/Content/index/lsgd। আহৰণ কৰা হৈছে: ৭ নৱেম্বৰ ২০২০.
  95. 1 2 "Judicial administration of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ ন্যায়িক প্ৰশাসন]". districts.ecourts.gov.in. https://districts.ecourts.gov.in/malappuram। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৭ জুন ২০২০.
  96. ↑ "Thrissur Range Police districts [ত্ৰিছূৰ ৰেঞ্জ আৰক্ষী জিলাসমূহ]". কেৰালা আৰক্ষী. https://keralapolice.gov.in/page/ranges। আহৰণ কৰা হৈছে: ২ নৱেম্বৰ ২০২০.
  97. ↑ "Malappuram police [মালাপ্পুৰম আৰক্ষী]". malappuram.keralapolice.gov.in. https://malappuram.keralapolice.gov.in/wings/general-executive/district-police-office। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৭ জুন ২০২০.
  98. ↑ "Malabar Special Police (MSP), Armed Police Battalions of Kerala [মালাবাৰ স্পেচিয়েল পুলিচ (এমএছপি), কেৰালাৰ সশস্ত্ৰ আৰক্ষী বেটেলিয়নসমূহ]" (en ভাষাত). keralapolice.gov.in. https://keralapolice.gov.in/page/malabar-special-police। আহৰণ কৰা হৈছে: ২ জানুৱাৰী ২০২৬.
  99. ↑ "Ward delimitation exercise in Kerala local bodies completed: State Delimitation Commission" (en-IN ভাষাত). দ্য হিন্দু. ১২ আগষ্ট ২০২৫. ISSN 0971-751X. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/ward-delimitation-exercise-in-kerala-local-bodies-completed-state-delimitation-commission/article69924380.ece.
  100. ↑ "Malappuram – municipalities and wards [মালাপ্পুৰম – পৌৰসভা আৰু ৱাৰ্ডসমূহ]". lsgkerala. https://lsgkerala.gov.in/en/lbelection/electlbrpt/3/10/2015। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩ অক্টোবৰ ২০২০.
  101. ↑ "Press Release | Delimitation Commission [প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি | সীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ]". delimitation.lsgkerala.gov.in. https://delimitation.lsgkerala.gov.in/press_releases। আহৰণ কৰা হৈছে: ২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫.
  102. 1 2 "Municipalities in Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ পৌৰসভাসমূহ]". malappuram.nic.in. https://malappuram.nic.in/public-utility-category/municipality/। আহৰণ কৰা হৈছে: ১ ডিচেম্বৰ ২০১৯.
  103. ↑ "Ward Mapping [ৱাৰ্ড মেপিং]". wardmap.ksmart.live. https://wardmap.ksmart.live/index.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫.
  104. ↑ "Population of urban bodies [নগৰীয়া নিকায়সমূহৰ জনসংখ্যা]". Urban Affairs Kerala. Archived from the original on 2020-09-24. https://web.archive.org/web/20200924173424/http://urbanaffairskerala.org/images/downloads/ulb_population2011.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৪ আগষ্ট ২০২০.
  105. ↑ "UDF assumes power in 11 municipalities in Malappuram" (en-IN ভাষাত). দ্য হিন্দু. ২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫. ISSN 0971-751X. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/udf-assumes-power-in-11-municipalities-in-malappuram/article70440784.ece.
  106. ↑ "No. of wards in Malappuram [মালাপ্পুৰমত ৱাৰ্ডৰ সংখ্যা]". lsgkerala.gov.in. https://lsgkerala.gov.in/electionupdates/deStatusLB.php?distID=10। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৪ জুন ২০২০.
  107. ↑ "Malappuram District Panchayat Final Map [মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত চূড়ান্ত মানচিত্ৰ]". wardmap.ksmart.live. https://wardmap.ksmart.live/FinalN/FinalDP_Malappuram_Malappuram.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫.
  108. ↑ "Malappuram District Panchayat [মালাপ্পুৰম জিলা পঞ্চায়ত]". malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in. Archived from the original on 2022-06-17. https://web.archive.org/web/20220617094007/http://malappuramdistrictpanchayath.kerala.gov.in/general/standingCommittee.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৬ ডিচেম্বৰ ২০২৫.
  109. ↑ "Kerala local body polls: UDF sweeps Malappuram" (en-IN ভাষাত). দ্য হিন্দু. ১৩ ডিচেম্বৰ ২০২৫. ISSN 0971-751X. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/kerala-local-body-polls-udf-sweeps-malappuram/article70391788.ece.
  110. ↑ "Rural administration in Malappuram district [মালাপ্পুৰম জিলাৰ গ্ৰাম্য প্ৰশাসন]". মালাপ্পুৰম জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট. https://malappuram.nic.in/panchayats/। আহৰণ কৰা হৈছে: ২ আগষ্ট ২০২০.
  111. ↑ "Local Body Elections 2025 - TREND by State Election Commission Kerala [স্থানীয় নিকায় নিৰ্বাচন ২০২৫ - ৰাজ্যিক নিৰ্বাচন আয়োগ কেৰালাৰ ট্ৰেণ্ড]". trend.sec.kerala.gov.in. https://trend.sec.kerala.gov.in/। আহৰণ কৰা হৈছে: ২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫.
  112. ↑ Daily, Keralakaumudi. "Final notification out; 17337 more wards in Kerala; 1375 new wards [চূড়ান্ত অধিসূচনা প্ৰকাশ; কেৰালাত আৰু ১৭৩৩৭টা ৱাৰ্ড; ১৩৭৫টা নতুন ৱাৰ্ড]" (en ভাষাত). Keralakaumudi Daily. https://keralakaumudi.com/en/news/news.php?id=1538360&u=final-notification-out-17337-more-wards-in-kerala-1375-new-wards। আহৰণ কৰা হৈছে: ২২ ডিচেম্বৰ ২০২৫.
  113. ↑ "Draft notifications for new local bodies in Malappuram [মালাপ্পুৰমত নতুন স্থানীয় নিকায়ৰ বাবে খচৰা অধিসূচনা]". কেৰালা চৰকাৰসীমা নিৰ্ধাৰণ আয়োগ, কেৰালা. http://delimitation.lsgkerala.gov.in/mlp_notification। আহৰণ কৰা হৈছে: ১০ অক্টোবৰ ২০২০.
  114. ↑ Final Notification, Delimitation Commission, Kerala. ৱাৰ্ড মেপ পোৰ্টেল – কেস্মাৰ্ট আৰু Delimitation – Local Self Government Department, Kerala.
  115. ↑ "Villages in Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ গাঁওসমূহ]". lsgkerala.gov.in. Archived from the original on 2020-09-25. https://web.archive.org/web/20200925053634/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030। আহৰণ কৰা হৈছে: ২ আগষ্ট ২০২০.
  116. ↑ "Niyamasabha constituencies of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ নিয়মাচভা সমষ্টিসমূহ]". ceo.kerala.gov.in. Archived from the original on 2019-08-20. https://web.archive.org/web/20190820130501/http://www.ceo.kerala.gov.in/malappuram.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৫ নৱেম্বৰ ২০১৯.
  117. ↑ "Constituencies for Kerala Legislative Assembly – Districtwise [কেৰালা বিধানসভাৰ বাবে সমষ্টিসমূহ – জিলাভিত্তিক]". CEO Kerala. http://www.ceo.kerala.gov.in/pdf/03-DELIMITATION/03-DELIMITED-LAC.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ৭ নৱেম্বৰ ২০২০.
  118. ↑ Naha, Abdul Latheef (৪ মে' ২০২৬). "Kerala Assembly polls 2026: IUML anchors UDF’s comeback in Malabar region" (en-IN ভাষাত). দ্য হিন্দু. ISSN 0971-751X. https://www.thehindu.com/elections/kerala-assembly/kerala-assembly-polls-2026-iuml-anchors-udfs-comeback-in-malabar-region/article70938892.ece.
  119. ↑ Staff Reporter (২ মে' ২০২১). "Samadani wins Malappuram LS bypoll". দ্য হিন্দু. ISSN 0971-751X. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/malappuram-ls-bypoll-samadani-wins/article34467551.ece.
  120. ↑ "Disappointing for all sections alike, says Wahab" (en-IN ভাষাত). দ্য হিন্দু. ১ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২৫. ISSN 0971-751X. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/disappointing-for-all-sections-alike-says-wahab/article69169277.ece.
  121. ↑ "Members - Kerala Legislature [সদস্যসমূহ - কেৰালা বিধানসভা]". www.niyamasabha.org. http://www.niyamasabha.org/codes/lokhsabha_members.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: ৯ ডিচেম্বৰ ২০২৫.
  122. 1 2 "Economy of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ অৰ্থনীতি]". ecostat.kerala.gov.in. Archived from the original on 2020-07-01. https://web.archive.org/web/20200701171533/http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/economy-state-mlp। আহৰণ কৰা হৈছে: ২০ জুন ২০২০.
  123. ↑ "Malappuram ranks first in the number of emigrants from Kerala [কেৰালাৰপৰা প্ৰব্ৰজন কৰাসকলৰ সংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত মালাপ্পুৰম প্ৰথম স্থানত]". spb.kerala.gov.in. Archived from the original on 2019-11-21. https://web.archive.org/web/20191121020814/http://spb.kerala.gov.in/EconomicReview2016/web/chapter06_03.php। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩ ডিচেম্বৰ ২০১৯.
  124. ↑ "KGB to expand operations in all Panchayats [কেজিবি-য়ে সকলো পঞ্চায়ততে কাৰ্যকলাপ সম্প্ৰসাৰণ কৰিব]". দ্য নিউ ইণ্ডিয়ান এক্সপ্ৰেছ. ১৫ জুলাই ২০১৩. https://www.newindianexpress.com/business/2013/jul/15/kgb-to-expand-operations-in-all-panchayats-496821.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৫ জুন ২০২০.
  125. ↑ national geo-heritage of India Archived 11 January 2017 at the Wayback Machine, আইএনটিএচিএইচ
  126. ↑ "Minerals of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ খনিজসমূহ]". industry.kerala.gov.in. পৃষ্ঠা: 35. Archived from the original on 2021-04-26. https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ২১ এপ্ৰিল ২০২০.
  127. ↑ Proceedings of the Indian History Congress. 60. ২০০০. pp. 1204. OCLC 1752882.
  128. ↑ "KINFRA Techno Industrial Park, Malappuram [কিনফ্ৰা টেকন' ইণ্ডাষ্ট্ৰিয়েল পাৰ্ক, মালাপ্পুৰম]". kinfra.org. http://kinfra.org/departments/kinfra-techno-industrial-park-malappuram। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৭ নৱেম্বৰ ২০১৯.
  129. ↑ "Kerala's INKEL to bring an invest of Rs 1000 crore". দ্য ইকনমিক টাইমছ. ৪ জুন ২০১৫. https://economictimes.indiatimes.com/news/economy/infrastructure/keralas-inkel-to-bring-an-invest-of-rs-1000-crore/articleshow/47541323.cms.
  130. ↑ "KELCERA". keltronelcera. Archived from the original on 2021-02-05. https://web.archive.org/web/20210205010009/http://www.keltronelcera.com/index.php/home.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩০ জানুৱাৰী ২০২১.
  131. ↑ "MALCOTEX". malcotex. Archived from the original on 2021-09-13. https://web.archive.org/web/20210913065710/https://fonts.googleapis.com/css?family=Noto+Serif%3A400%2C400italic%2C700%7COpen+Sans%3A300%2C400%2C600%2C700। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩০ জানুৱাৰী ২০২১.
  132. ↑ "KELTEX Athavanad". keltex. http://www.keltex.org/। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩০ জানুৱাৰী ২০২১.
  133. ↑ "Brief Industrial Profile of Malappuram District 2017–18 [মালাপ্পুৰম জিলাৰ সংক্ষিপ্ত ঔদ্যোগিক ৰেখাচিত্ৰ ২০১৭–১৮]". msmedithrissur.gov.in. Archived from the original on 2020-07-14. https://web.archive.org/web/20200714131013/http://www.msmedithrissur.gov.in/assets/uploads/downloadfile/Malappuram%202017-18.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৩ জুলাই ২০২০.
  134. ↑ "Kerala State Detergents and Chemicals Limited [কেৰালা ষ্টেট ডিটাৰজেণ্টছ এণ্ড কেমিকেলছ লিমিটেড]". দ্য ইকনমিক টাইমছ. https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-detergents-and-chemicals-ltd-/U24243KL1976SGC002816। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৯ জুলাই ২০২০.
  135. ↑ "Kerala State Wood Industries Ltd. [কেৰালা ষ্টেট ৱুড ইণ্ডাষ্ট্ৰিজ লিমিটেড]". দ্য ইকনমিক টাইমছ. https://economictimes.indiatimes.com/company/kerala-state-wood-industries-ltd-/U36101KL1970SGC003411। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৯ জুলাই ২০২০.
  136. ↑ TNN (৬ এপ্ৰিল ২০২০). "Popees baby care [প'পিছ বেবি কেয়াৰ]". টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া. https://timesofindia.indiatimes.com/city/kozhikode/pvt-firm-gives-out-free-clothes-to-newborns/articleshow/74998448.cms। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৬ আগষ্ট ২০২০.
  137. ↑ "Agriculture in Malappuram [মালাপ্পুৰমত কৃষি]". ecostat.kerala.gov.in. Archived from the original on 2020-07-01. https://web.archive.org/web/20200701171416/http://www.ecostat.kerala.gov.in/index.php/agri-state-mlp। আহৰণ কৰা হৈছে: ২০ জুন ২০২০.
  138. ↑ "Important farms in Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ পামসমূহ]". Farm Information Bureau, Kerala. https://www.fibkerala.gov.in/index.php?option=com_content&task=view&id=409&Itemid=156। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৮ আগষ্ট ২০২০.
  139. ↑ "Kelappaji College of Agricultural Engineering & Technology, Tavanur | Kerala Agricultural University [কেলাপ্পাজী কৃষি অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়, থাৱানুৰ | কেৰালা কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়]". kau.in. http://www.kau.in/kcaet-tavanur। আহৰণ কৰা হৈছে: ৩০ জুন ২০২০.
  140. ↑ "KSRTC stations of Malappuram [মালাপ্পুৰমৰ কেএছআৰটিচি ষ্টেচনসমূহ]". keralartc.com. Archived from the original on 2021-06-04. https://web.archive.org/web/20210604095619/https://www.keralartc.com/unit.html। আহৰণ কৰা হৈছে: ৬ জুলাই ২০২০.
  141. ↑ "Length of PWD Roads in Malappuram [মালাপ্পুৰমত পিডব্লিউডি পথৰ দৈৰ্ঘ্য]". kerenvis.nic.in. http://www.kerenvis.nic.in/Database/RoadNetworkKerala_2284.aspx। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৯ এপ্ৰিল ২০২০.
  142. ↑ "നാടുകാണിച്ചുരം വിളിക്കുന്നു, അപൂര്‍വകാഴ്ചകളുമായി". মাতৃভূমি. ২৫ জুন ২০১৯. https://www.mathrubhumi.com/travel/kerala/malappuram/rare-beauty-of-nadukani-churam-what-to-see-at-nadukani-pass-1.3901911.
  143. 1 2 "നാടുകാണി–പരപ്പനങ്ങാടി റോഡ് ടാറിങ് തുടങ്ങി; വീതികൂട്ടലും ഓടനിർമാണവും പിന്നീട്". মনোৰমা অনলাইন. ১২ ফেব্ৰুৱাৰী ২০২০. https://www.manoramaonline.com/404.html.
  144. ↑ "Railway in Malappuram [মালাপ্পুৰমত ৰেলৱে]". industry.kerala.gov.in. পৃষ্ঠা: 45. Archived from the original on 2021-04-26. https://web.archive.org/web/20210426034953/http://industry.kerala.gov.in/images/pdf/malappuram.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: ২১ এপ্ৰিল ২০২০.
  145. ↑ "The Nilambur news [নীলাম্বুৰ নিউজ]". কেৰালা পৰ্যটন. Archived from the original on 2016-09-20. https://web.archive.org/web/20160920133828/http://nilamburnews.com/m_train.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: ১৩ নৱেম্বৰ ২০২০.
  146. ↑ "Nilambur-Nanjandgud way to be realised [নীলাম্বুৰ-নাঞ্জানগুড় পথ বাস্তৱায়িত হ'ব]". দ্য টাইমছ অৱ ইণ্ডিয়া. ২ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৬. https://timesofindia.indiatimes.com/city/thiruvananthapuram/Kerala-govt-inks-deal-on-joint-venture-with-railways/articleshow/53978367.cms। আহৰণ কৰা হৈছে: ২৬ জুন ২০২০.
  147. ↑ Muringatheri, Mini (১০ ফেব্ৰুৱাৰী ২০১৭). "Nilambur teak set to enter elite club of products with GI tag". দ্য হিন্দু. https://www.thehindu.com/news/national/kerala/Nilambur-teak-set-to-enter-elite-club-of-products-with-GI-tag/article17280134.ece.
  148. ↑ Special Currepondent (৪ জুন ২০১৯). "Guruvayur-Thirunavaya railway line project in focus again". দ্য হিন্দু. https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/guruvayur-thirunavaya-railway-line-project-in-focus-again/article27473510.ece.
"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=মালাপ্পুৰম_জিলা&oldid=630875"ৰ পৰা অনা হৈছে