মুখচ্ছবি (গ্ৰন্থ)
কিতাপৰ মুখচ্ছবি বা ফ্ৰন্টস্পিচ হৈছে কিতাপৰ শিৰোনাম পৃষ্ঠাৰ সম্মুখত থকা সজ্জাগত বা তথ্যসমৃদ্ধ চিত্ৰ, সাধাৰণতে কিতাপৰ সোঁহাতৰ বা ৰেক্টো পৃষ্ঠাৰ বিপৰীতে বাওঁফালৰ বা ভেৰ্ছো পৃষ্ঠাত।[1] কিছুমান প্ৰাচীন সংস্কৰণ বা আধুনিক বিলাসী সংস্কৰণত মুখচ্ছবিত বিষয়ভিত্তিক বা ৰূপক উপাদানৰ বৈশিষ্ট্য থাকে, আন কিছুমানত লেখকৰ প্ৰতিকৃতি যিটো মুখচ্ছবি হিচাপে দেখা যায়। মধ্যযুগীয় তথ্য সম্বলিত পাণ্ডুলিপিত উপস্থাপন কৰা কিতাপ বা পাঠ (কাৰ দ্বাৰা আৰু কাক ভিন্ন) দেখুওৱা ক্ষুদ্ৰ চিত্ৰৰ উপস্থাপনক প্ৰায়ে ফ্ৰন্টস্পিচ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান
[সম্পাদনা কৰক]এই শব্দটো ফৰাচী frontispice ৰ পৰা আহিছে, যিটো লেটিন ভাষাৰ শেষৰ ফালৰ frontispicium[2]ৰ পৰা উদ্ভৱ হৈছে, যিটো লেটিন frons ('কপাল') আৰু specere ('চাব')ৰ দ্বাৰা গঠিত। ইয়াৰ সমাৰ্থক আছিল ‘মেট’প’স্কপি’। ইংৰাজীত ইয়াক প্ৰথমে স্থাপত্যৰ শব্দ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, যিটোৱে এটা অট্টালিকাৰ সজ্জাগত সম্মুখভাগক বুজায়। ১৭ শতিকাত ইটালিয়ান ভাষাৰ দৰে অন্যান্য ভাষাতো[3] এই শব্দটোৱে কিতাপ এখনৰ শিৰোনাম পৃষ্ঠাক বুজাবলৈ আৰম্ভ কৰে, যিখন সেই সময়ত প্ৰায়ে স্থাপত্যৰ পৰা শৈলীগত উপাদান যেনে স্তম্ভ আৰু পেডিমেণ্টৰ পৰা লোৱা জটিল খোদিত শিল্পকৰ্মৰে সজাই তোলা হৈছিল।
১৭ শতিকাৰ কালছোৱাত কিতাপ এখনৰ শিৰোনাম পৃষ্ঠাৰ লগত সম্মুখৰ পৃষ্ঠাত এটা চিত্ৰ (ইটালীয় ভাষাত antiporta বুলি জনা যায়), যাৰ ফলত ইংৰাজীত এই শব্দটোৱে ১৬৮২ চনৰ পৰাই আজিৰ তাৰিখত যি অৰ্থ ধৰি আছে, সেই অৰ্থ লাভ কৰে। তেতিয়ালৈকে ইংৰাজী বানানো লোক ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞানৰ দ্বাৰা 'ফ্ৰন্টস্পাইচ'ৰ পৰা 'ফ্ৰন্টস্পিচ' ('ফ্ৰন্ট' + 'পিচ')লৈ ৰূপান্তৰিত হৈছিল।[4] অসমীয়াত ইয়াক অভিধানমতে মুখচ্ছবি বুলি অৰ্থ কৰা আছে।
উদাহৰণ
[সম্পাদনা কৰক]-
মাথিয়াছ ক্লষ্টাৰমেয়াৰৰ জীৱনীৰ এটা ফ্ৰন্টস্পিচ আৰু শিৰোনাম পৃষ্ঠা (১৭৭২) -
১৯০৯ চনত তেওঁৰ মাই লাইফ ইন চাইনা এণ্ড আমেৰিকা নামৰ গ্ৰন্থখনৰ ফ্ৰন্টস্পিচ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা ইউং উইঙৰ এখন প্ৰতিকৃতি। -
বতাহৰ ওপৰত এখন জনপ্ৰিয় গ্ৰন্থৰ মুখচ্ছবি: বায়ুমণ্ডলৰ সাধাৰণ গতি, বাৰিষা, ঘূৰ্ণীবতাহ, টৰ্নেডো, পানীৰ ঢৌ, শিলাবৃষ্টি আদিৰ দ্বাৰা গঠিত উইলিয়াম ফেৰেলৰ (১৯০৪) -
শিৰোনাম পৃষ্ঠা আৰু ফ্ৰন্টস্পিচ Telliamed by Benoît de Maillet (1749) -
জোয়ানিছ কেপলাৰ (১৮৫৮)ৰ জোয়ানিছ কেপলেৰি এষ্ট্ৰ'নমি অপেৰা অম্নিয়াৰ ভলিউম I1 লৈ শিৰোনাম পৃষ্ঠা আৰু ফ্ৰন্টস্পিচ -
টাইটাছ লুক্ৰেটিয়াছ কাৰাছৰ দ্বাৰা ডি ৰেৰাম নেচুৰাৰ মুখচ্ছবি আৰু শিৰোনাম পৃষ্ঠা (১৭৫৪) -
জৰ্জ-লুই লেক্লেৰ্ক, কম্টে ডি বুফন (১৭৭৪)ৰ দ্বাৰা ৰচিত হিষ্ট'ৰ নেচাৰেল, জেনেৰাল এট পাৰ্টিকুলিয়েৰৰ প্ৰথম খণ্ডলৈ মুখচ্ছবি আৰু শিৰোনাম পৃষ্ঠা -
ফ্ৰন্টস্পিচৰ চিত্ৰণ 'আনলেইটুং জুৰ কেন্টনিছ ডেছ গেষ্টিৰন্টেন হিমেলছ' (১৭৭২)ৰ পৰা। -
পিয়েৰ ভিক্টৰৰ স্মৃতিগ্ৰন্থৰ প্ৰথম সংস্কৰণৰ মুখচ্ছবি, বেৰন ডি বেচেনভাল ডি ব্ৰুনষ্টেট, তেওঁৰ প্ৰতিকৃতি দেখুওৱা (১৮০৫) -
জাৰ্মেইন ব্ৰাইচৰ পেৰিছ ভ্ৰমণ গাইডৰ সপ্তম সংস্কৰণৰ ফ্ৰন্টস্পিচ (১৭১৭)। এইটো আগষ্ট উইলহেম, হাৰ্জগ ভন ব্ৰাউনশ্বৱেইগ-উলফেনবুটেলৰ নামত উৎসৰ্গিত এটা বিশেষ প্ৰিন্ট
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ Franklin H. Silverman, Self-Publishing Textbooks and Instructional Materials, Ch. 9, Atlantic Path Publishing, 2004.
- ↑ Wedgwood, Hensleigh (1855). "On False Etymologies". Transactions of the Philological Society (6): 68–69. https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc1.b3924121;view=1up;seq=80.
- ↑ Since 1619. Cf. Cortelazzo, Manlio; Zolli, Paolo (1980) (it ভাষাত). Dizionario etimologico della lingua italiana. II. প্ৰকাশক Bologna: Zanichelli. পৃষ্ঠা. 461.
- ↑ Michael Quinion, World Wide Words Entry