মুন্ধুম
মুন্ধুম (পেইলান নামেৰেও জনাজাত) নেপালৰ লিম্বু জনগোষ্ঠীৰ প্ৰাচীন ধৰ্মগ্ৰন্থ আৰু লোকসাহিত্য।[1] ই নেপালৰ এক প্ৰাচীন, থলুৱা ধৰ্ম। লিম্বু ভাষাত মুন্ধুমৰ অৰ্থ হৈছে "মহা শক্তিৰ শক্তি।" [2][3] মুন্ধুমত ভাৰতীয় উপমহাদেশত বৈদিক সভ্যতাৰ উত্থানৰ আগৰপৰাই পালন কৰা য়াকথুং (লিম্বু) সংস্কৃতি, ৰীতি-নীতি আৰু পৰম্পৰাৰ বহু দিশ সামৰি লোৱা হৈছে।[4][5][6][7]
মুন্ধুমক দুটা ভাগত সংগঠিত কৰা হৈছে: থাংছাপ আৰু পেইছাপ।[8] মুন্ধুম ধৰ্মৰ বাহিৰলৈ বিস্তৃত হৈ সংস্কৃতি, আচাৰ-ব্যৱহাৰ আৰু সামাজিক মূল্যবোধৰ পথ-প্ৰদৰ্শক হিচাপে কাম কৰে। মুন্ধুম প্ৰাচীন লিম্বু ভাষাত লিখা হৈছে আৰু বিভিন্ন লিম্বু জনগোষ্ঠীৰ মাজত সংস্কৰণৰ ভিন্নতা আছে, ই প্ৰতিটো জনগোষ্ঠীৰ স্বকীয় সংস্কৃতি হিচাপে কাম কৰে আৰু অন্য জনগোষ্ঠী আৰু জনগোষ্ঠীৰ সৈতে সম্পৰ্কিত তেওঁলোকৰ সামাজিক পৰিচয় আৰু ঐক্যৰ বান্ধোন নিৰ্দেশ কৰে।[9]
থংছাপ মুন্ধুম
[সম্পাদনা কৰক]লিখন শৈলীৰ প্ৰৱৰ্তন হোৱাৰ আগলৈকে মন্ধুপ গ্ৰন্থ সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ মানুহৰ মুখে মুখে চলি অহা পৰম্পৰাগত গীত-মাত আৰু লোককথাৰদ্বাৰা সংৰক্ষিত কৰা হৈছিল।[8] ই আছিল চাম্বা, ধৰ্মীয় কবি আৰু বাৰ্ডৰ গীতৰ ৰূপত ৰচনা আৰু আবৃত্তি কৰা এখন মহাকাব্য। ট্খে য়কথুং পুৰোহিতসকলক আৰম্ভণিতে চাম্বা বুলি কোৱা হৈছিল য'ত চামৰ অৰ্থ হৈছে গীত আৰু বা মানে সেইজন (পুৰুষ) যিয়ে সমক চিনি পায়।[8]
পেইছাপ মুন্ধুম
[সম্পাদনা কৰক]পেইছাপ মুন্ধুম ধৰ্মৰ ওপৰত লিখা এখন গ্ৰন্থ। ইয়াক চাৰিটা ভাগত ভাগ কৰা হৈছে: চোকচক মুন্ধুম, য়েহাং মুন্ধুম, সামজিক মুন্ধুম আৰু সপ মুন্ধুম।[8] চোকচক মুন্ধুমত বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ড সৃষ্টিৰ কাহিনী, মানৱজাতিৰ আৰম্ভণি, পাপৰ কাৰণ আৰু ফল, ঈৰ্ষা আৰু ক্ৰোধৰ দুষ্ট আত্মাৰ দৰে অশুভ আত্মাৰ সৃষ্টি, শৈশৱত মৃত্যুৰ কাৰণ আৰু প্ৰভাৱৰ কাহিনী সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে।
য়েহাং মুন্ধুমত পশু জীৱনৰ পৰ্যায়ৰ পৰা জ্ঞানপ্ৰাপ্ত জীৱনলৈ মানুহৰ উন্নতিৰ স্বাৰ্থত আইন প্ৰণয়ন কৰা মানৱ জাতিৰ প্ৰথম নেতাৰ কাহিনী আৰু আধ্যাত্মিকতাবাদৰ ওপৰত দৰ্শন দি নিয়ন্ত্ৰণ কৰাৰ উপায় সন্নিৱিষ্ট কৰা হৈছে। এই গ্ৰন্থখনত নেতাই বিবাহ, সালিসী, শুদ্ধিকৰণ আৰু ধৰ্মৰ নিয়ম প্ৰণয়ন কৰিছে।[8] বানপানীয়ে মানুহৰ ধ্বংসৰ কাহিনী আৰু লিম্বু জনগোষ্ঠীৰ মাজত বহু ভাষাৰ অস্তিত্বৰ কাৰণ, ঋতুভিত্তিক উপাসনাৰ সামাজিক ৰীতি-নীতি ঈশ্বৰৰ পূজা, সন্তান জন্ম আৰু মৃত্যুৰ শুদ্ধিৰ নিয়ম লেপমুহাং মুন্ধুমত উল্লেখ আছে।[8]
মুন্ধুম হৈছে শাস্ত্ৰৰ আধ্যাত্মিক, ছন্দময় আৰু শ্বেমানিক ৰূপ। মুন্ধুম ৰীতি-নীতি আৰু শিক্ষা কেৱল লিম্বুৰ এজন অতি বিশেষ লিম্বু ধৰ্মীয় গুৰু বা শ্বেমানিক গুৰুৱেহে ব্যৱহাৰ আৰু সম্পাদন কৰে। মুন্ধুম অতি প্ৰাচীন থলুৱা ভাষা আৰু সুৰত লিখা হৈছে। মুন্ধুম অধ্যয়ন কৰিবলৈ হ’লে লিম্বু, যক্ষ্খা, (বন্তৱা ভাষা) বা সুনুৱাৰ আদি থলুৱা ভাষা অধ্যয়ন কৰিব লাগিব। মুন্ধুমৰ বিষয়সমূহৰ ভিতৰত আছে পৃথিৱী, বায়ু, পানী, অগ্নি আৰু জীৱনৰ উৎপত্তি, চিকিৎসা, ঈশ্বৰ, সকলো আচাৰ-ব্যৱহাৰৰ জন্ম, বিবাহ, মৃত্যু।[8]
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ P120 The Rise of Ethnic Politics in Nepal: Democracy in the Margins By Susan I. Hangen Routledge, 4 Dec 2009
- ↑ Hardman, Charlotte E. (December 2000). John Gledhill. ed. Other Worlds: Notions of Self and Emotion among the Lohorung Rai. Berg Publishers. পৃষ্ঠা. 104–. ISBN 978-1-85973-150-5.
- ↑ Nationalism and Ethnicity in a Hindu Kingdom: The Politics and Culture of Contemporary Nepal, Front Cover By D. Gellner, J. Pfaff-Czarnecka, J. Whelpton Routledge, 6 Dec 2012 - Social Science - 648 pages, Page 530
- ↑ Dor Bahadur Bista (1991). Fatalism and Development: Nepal's Struggle for Modernization. Orient Longman. পৃষ্ঠা. 15–17. ISBN 81-250-0188-3.
- ↑ Cemjoṅga, Īmāna Siṃha (2003). History and Culture of the yakthung People. Yakthung Chumlung. পৃষ্ঠা. 2–7. ISBN 99933-809-1-1.
- ↑ "Cultures & people of Darjeeling". Archived from the original on 2013-10-04. https://web.archive.org/web/20131004192503/http://www.exploredarjeeling.com/culture.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 2008-04-11.
- ↑ Gurung, Harka B. (2003). Trident and Thunderbolt: Cultural Dynamics in Nepalese Politics. প্ৰকাশক Nepal: Social Science Baha. ISBN 99933-43-44-7. OCLC 57068666. Archived from the original on 2009-09-02. https://web.archive.org/web/20090902074907/http://www.himalassociation.org/baha/Trident-and-Thunderbolt.pdf.
- ↑ 8.0 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5 8.6 Cemjoṅga, Īmāna Siṃha (2003). History and Culture of the Kirat People. Yakthung Chumlung. ISBN 99933-809-1-1.
- ↑ Monika Bock, Aparna Rao. Culture, Creation, and Procreation: Concepts of Kinship in South Asian Practice. Page 65. 2000, Berghahn Books.