সমললৈ যাওক

লভিভ

আন্তঃৱিকি লিংক সম্পাদনা কৰক
অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ পৰা
লভিভ
Львів
চহৰ
লভিভৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰ
লভিভ অপেৰা
ডৰ্মিশ্যন গীৰ্জা
মাৰ্কেট স্কোৱেৰ
লভিভ বিশ্ববিদ্যালয়
ছেণ্টছ অ'লহা আৰু এলিজাবেথ গীৰ্জা
ৰেল ষ্টেচন
লভিভৰ পতাকা
পতাকা
Coat of arms of লভিভ
Coat of arms
লভিভৰ আনুষ্ঠানিক প্ৰতীক
ল'গ'
উপনাম(সমূহ): 
সিংহৰ/লিঅ'ৰ চহৰ,[1]
বান্দেৰষ্টাড্ট (ধেমেলীয়া অৰ্থত)
মূলমন্ত্ৰ: 
"লভিভ বিশ্বৰ বাবে মুকলি"
Map
স্থানাংক: 49°50′33″N 24°01′56″E / 49.8425°N 24.03222°E / 49.8425; 24.03222স্থানাংক: 49°50′33″N 24°01′56″E / 49.8425°N 24.03222°E / 49.8425; 24.03222
দেশ  ইউক্ৰেইন
অবলাষ্ট লেভিভ অবলাষ্ট
ৰায়ন লেভিভ ৰায়ন
হ্ৰমাদা লভিভ নগৰ হ্ৰমাদা
প্ৰতিষ্ঠা 1256
নগৰ অধিকাৰ 1356
চৰকাৰ
 • মেয়ৰ এণ্ড্ৰী চেড’ভ‍্যি (স্ব-নিৰ্ভৰতা)
কালি
 • চহৰ
 ১৪৮.৯ বৰ্গকিমি (৫৭.৫ বৰ্গমাইল)
 • মেট্ৰ’
 ৪,৯৭৫ বৰ্গকিমি (১,৯২১ বৰ্গমাইল)
উচ্চতা
 ২৯৬ মিটাৰ (৯৭১ ফুট)
জনসংখ্যা
 (2025)[2]
 • চহৰ
 ৭,২৩,৪০৩
 • স্থান ইউক্ৰেইনৰ ৫ম
 • ঘনত্ব ৪,৯০০/বৰ্গকিমি (১৩,০০০/বৰ্গমাইল)
 • নগৰ
[3]
 7,20,797
 • মেট্ৰ’
[4]
 11,41,119
ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ
লভিভ
বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰত তালিকাভুক্ত হিচাপে নাম
উদ্ধৃতি 865

লভিভইংৰাজী: Lviv ইউক্ৰেইনৰ পঞ্চম বৃহত্তম চহৰ আৰু দেশখনৰ পশ্চিম অংশৰ বৃহত্তম চহৰ। ২০২৫ চনৰ হিচাপ অনুসৰি ইয়াৰ জনসংখ্যা ৭২৩,৪০৩।[5] ই লভিভ অবলাষ্ট আৰু লভিভ ৰায়নৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ,[6] আৰু ইউক্ৰেইনৰ অন্যতম প্ৰধান সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ। চহৰখনত লভিভ নগৰ হ্ৰমাদাৰ প্ৰশাসনো অৱস্থিত। লভিভৰ নাম ডেনিয়েলৰ জ্যেষ্ঠ পুত্ৰ গেলিচিয়াৰ লিঅ' প্ৰথমৰ নামেৰে ৰখা হৈছিল। ডেনিয়েল আছিল ৰুথেনিয়াৰ ৰজা আছিল। ইতিহাসৰ বিভিন্ন সময়ত চহৰখনৰ কেইবাটাও নাম আছিল।

লভিভ ৰেড ৰুথেনিয়া আৰু গেলিচিয়াৰ ঐতিহাসিক অঞ্চলসমূহৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ১৪শ শতিকাত আত্মপ্ৰকাশ কৰে আৰু হালিচ, চেল্ম, বেল্জ আৰু প্ৰজেমিচলক অতিক্ৰম কৰে। ১২৭২ৰপৰা ১৩৪০লৈ ই গেলিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী আছিল[7]। ১৩৪০ চনত উত্তৰাধিকাৰৰ যুদ্ধৰ ফলত ই পোলেণ্ডৰ ৰজা মহান কাজিমি তৃতীয়ৰ অধীনলৈ যায়। ১৩৫৬ চনত কাজিমিৰ মহানেই ইয়াক নগৰ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে। ১৪৩৪ চনৰপৰা ই পোলেণ্ড ৰাজ্যৰ মুকুটৰ অন্তৰ্গত ৰুথেনিয়ান ভইভ'ডশ্বিপৰ আঞ্চলিক ৰাজধানী আছিল। ১৭৭২ চনত পোলেণ্ডৰ প্ৰথম বিভাজনৰ পিছত চহৰখন হাবছবাৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰৰ অৰ্ধ-স্বায়ত্তশাসিত, পোলেণ্ড-প্ৰধান গেলিচিয়া আৰু লোডোমেৰিয়াৰ ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হয়। ১৯১৮ৰপৰা ১৯৩৯লৈ চহৰখন দ্বিতীয় পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ লভুভ ভইভ'ডশ্বিপৰ কেন্দ্ৰ আছিল। এই সময়ছোৱাত চহৰখনৰ সংস্কৃতি আৰু উদ্যোগৰ বিকাশ ঘটাৰ লগতে শৈক্ষিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰো বিকাশ ঘটিছিল; ইয়াৰ ভিতৰত আছিল লভুভ গণিত বিদ্যালয়, লভুভ ঐতিহাসিক বিদ্যালয় [pl] আৰু লভুভ অৰ্থনীতি বিদ্যালয়। ১৯৩৯ চনত জাৰ্মান-ছোভিয়েট পোলেণ্ড আক্ৰমণৰ পিছত লভুভক ছোভিয়েট সংঘৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়। দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত ই ছোভিয়েট আৰু জাৰ্মান দুয়োটা দখলৰ সন্মুখীন হৈছিল যদিও যথেষ্ট পৰিমাণে অক্ষত থাকিল। ১৯৪৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীত চহৰখন ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট সমাজবাদী গণৰাজ্যৰ অংশ হয়; তেতিয়া ইয়াৰ যুদ্ধ-পূৰ্ব জনসংখ্যাৰ অনুমাণিক ৮০–৯০% হ্ৰাস পাইছিল। ১৯৯১ চনত ছোভিয়েট সংঘ ভংগ হোৱাৰ পিছত লভিভ ইউক্ৰেইনৰ অংশ হৈ থাকে।

চহৰখনৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰৰ হৃদয়ত শিলৰ পকী পথ আৰু পুনৰ্জাগৰণ, বাৰোক, নব্য-ধ্ৰুপদী আৰু আৰ্ট নুভ' স্থাপত্যৰ বিভিন্ন নিদৰ্শন আছে। ঐতিহাসিক চহৰ কেন্দ্ৰ ইউনেস্ক' বিশ্ব ঐতিহ্য তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত। ৰাছিয়াৰ ইউক্ৰেইন আক্ৰমণৰ বাবে ইয়াক বিপদাপন্ন স্থান হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে।

লভিভত লভিভ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু লভিভ পলিটেকনিকৰ দৰে কেইবাটাও উদ্যোগ আৰু উচ্চ শিক্ষাৰ প্ৰতিষ্ঠান আছে। চহৰখন লভিভ ফিলহাৰ্মনিকৰ একাডেমিক ছিম্ফনী অৰ্কেষ্ট্ৰা আৰু লভিভ অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰকে ধৰি বহু সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠানৰো গৃহ।[8]

নাম আৰু প্ৰতীক

[সম্পাদনা কৰক]

লভিভ চহৰখন বিভিন্ন নামেৰে পৰিচিত হৈ আহিছে। এইবোৰৰ ভিতৰত কিছুমান উল্লেখযোগ‍্য হল: Ukrainian: Львів (Lʹviv) [ˈlʲwiu̯] ⓘ; Polish: Lwów [ˈlvuf] ⓘ; German: Lwiw [l(ə)ˈviːf] ⓘ আৰু Lemberg [ˈlɛmbɛʁk] ⓘ; Yiddish: לעמבעריק (Lemberik) [ˈlɛmbɛrɪk]; Russian: Львов (Lʹvov) [ˈlʲvof]; Belarusian: Львоў (Lʹvow) [ˈlʲvou̯]; Armenian: Լվով (Lvov) [ˈlvɔv] আৰু Իլով (Ilov) [iˈlov]; Hungarian: Ilyvó [ˈijvoː], আৰু Latin: Leopolis।[9]

লভুভৰ ৰাজচিহ্ন (১৯১৮ – ১৯৩৯)

ৰাজচিহ্ন আৰু লভিভ নগৰ পৰিষদৰ ল'গ' আৰু পতাকা লভিভৰ চৰকাৰীভাৱে অনুমোদিত প্ৰতীক। স্থাপত্য আৰু ঐতিহাসিক স্মাৰকসমূহৰ নাম বা ছবিও চহৰখনৰ প্ৰতীক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।[10] চহৰখনৰ আধুনিক ৰাজচিহ্নটো ১৪শ শতিকাৰ মাজভাগৰ এটা মোহৰৰ ওপৰত আধাৰিত। আধুনিক মোহৰত তিনিটা মিনাৰ থকা এখন শিলৰ দুৱাৰ দেখুওৱা হৈছে আৰু দুৱাৰৰ খোলাটোৰ মাজেৰে এটা সোণালী সিংহ খোজ কাঢ়ি গৈ আছে। লভিভৰ বৃহৎ ৰাজচিহ্নটো এখন ঢাল, য'ত চহৰখনৰ ৰাজচিহ্ন আছে; ইয়াৰ ওপৰত তিনিটা প্ৰান্তযুক্ত ৰূপালী মুকুট আছে আৰু ঢালখনক এটা সিংহ আৰু এজন প্ৰাচীন যোদ্ধাই ধৰি আছে।

লভিভৰ পতাকাখন এখন নীলা বৰ্গাকাৰ পতাকা, য'ত চহৰখনৰ প্ৰতীকৰ ছবি আৰু কাষবোৰত হালধীয়া আৰু নীলা ত্ৰিভুজ আছে। লভিভৰ ল'গ'টো লভিভৰ পাঁচটা ৰঙীন মিনাৰৰ ছবি আৰু তাৰ তলত "Lviv – open to the world" শ্ল'গানটোৰে গঠিত।[11] লেটিন বাক্যাংশ Semper fidelis ('সদায় বিশ্বাসী') ১৯৩৬–১৯৩৯ চনৰ পূৰ্বৰ ৰাজচিহ্নত মূলমন্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল, কিন্তু দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত ইয়াক আৰু ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল।

ইতিহাস

[সম্পাদনা কৰক]
ঐতিহাসিক সম্পৰ্ক

গালিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজ্য প্ৰায় ১২৫০–১৩৪০
পোলেণ্ড ৰাজ্য ১৩৪০–১৫৬৯
পোলেণ্ড (প্ৰথম গণৰাজ্য) ১৫৬৯–১৭৭২
অষ্ট্ৰিয়া/অষ্ট্ৰিয়া–হাংগেৰীয় সাম্ৰাজ্য ১৭৭২–১৯১৮
সাঁচ:Country data Second Polish Republic পোলেণ্ড (দ্বিতীয় গণৰাজ্য) ১৯১৮–১৯৩৯
 ছ'ভিয়েট সংঘ (সাঁচ:Flag country) ১৯৩৯–১৯৪১ (দখল)
 জাৰ্মানী (সাধাৰণ চৰকাৰ) ১৯৪১–১৯৪৪ (দখল)
 ছ'ভিয়েট সংঘ (সাঁচ:Flag country) ১৯৪৪–১৯৯১
 ইউক্ৰেইন ১৯৯১–বৰ্তমান

প্ৰত্নতত্ত্ববিদসকলে প্ৰমাণ কৰিছে যে লভিভ অঞ্চলত পঞ্চম শতিকাৰ পৰাই বসতি আছিল,[12] আৰু লিচাকিভস্কি জিলাৰচেৰনেচা হোৰা–ভোজনেছেন্স্ক পথত থকা গৰ্ডটো শ্বেত ক্ৰোৱাটসকলৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধৰা হয়।[13] লভিভ নগৰখন ১২৫০ চনত ৰুথেনিয়াৰ ৰজা গালিচিয়াৰ ডানিয়েলে তেওঁৰ পুত্ৰ গালিচিয়াৰ লেভৰ সন্মানত লভিহোৰোদ নামেৰে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল[14][15] যি মিৰহোৰোদ, শ্বাৰহোৰোদ, নভহোৰোদ-ছিভেৰস্কি, বিলহোৰোদ, হোৰোদিশ্চে আৰু হোৰোদোক আদি আন ইউক্ৰেনীয় নগৰৰ নামৰ সৈতে সামঞ্জস্যপূৰ্ণ।

ইয়াৰ পূৰ্বে ইয়াত এটা নগৰীয়া বসতি আছিল, যাৰ বিন্যাসৰ এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ উপাদান আছিল—এটা দীঘলীয়া বজাৰ চৌহদ। ১২৪০ চনৰ বাতু খানৰ আক্ৰমণৰ পিছত ডানিয়েলে দুৰ্গটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰি বসতিৰ পৰৱৰ্তী ৰূপ প্ৰদান কৰিছিল।[16][17]

লভিভত মংগোলসকলে ১২৬১ চনত আক্ৰমণ কৰিছিল।[18] বিভিন্ন উৎসত এই ঘটনাৰ বৰ্ণনা ভিন্ন ধৰণে পোৱা যায়—দুৰ্গ ধ্বংস কৰাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি নগৰখন সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস কৰাৰ কথালৈকে। সকলো উৎসই এই কথাত একমত যে মংগোল সেনাপতি বুৰুণ্ডাইৰ নিৰ্দেশত এই কাৰ্য সংঘটিত হৈছিল। শ্বেভচেংকো বৈজ্ঞানিক সমিতিৰ মতে, বুৰুণ্ডাই নগৰখন ধ্বংস কৰাৰ নিৰ্দেশ দিছিল। গালিচিয়া–ভলহিনিয়া বৃত্তান্তত ১২৬১ চনৰ ঘটনাৰ সন্দৰ্ভত উল্লেখ আছে যে "বুৰুণ্ডাই ভাছিলকোক ক'লে: 'যিহেতু তুমি মোৰ সৈতে শান্তিত আছা, গতিকে তোমাৰ সকলো দুৰ্গ ধ্বংস কৰা'।"[19] বাছিল দ্মিত্ৰিশিনে কৈছে যে এই নিৰ্দেশটো সামগ্ৰিকভাৱে দুৰ্গসমূহ ধ্বংস কৰাৰ অৰ্থ বহন কৰিছিল: "যদি তুমি মোৰ সৈতে শান্তি বিচৰা, তেন্তে তোমাৰ নগৰসমূহৰ [সকলো দুৰ্গ] ধ্বংস কৰা"।[20]

ডানিয়েলৰ মৃত্যুৰ পিছত ৰজা লেভে প্ৰায় ১২৭০ চনত নগৰখন পুনৰ নিৰ্মাণ কৰি লভিভক নিজৰ ৰাজধানী হিচাপে বাছি লৈছিল,[18] আৰু ইয়াক গালিচিয়া–ভলহিনিয়াৰ ৰাজধানী কৰিছিল।[21] প্ৰায় ১২৮০ চনত আৰ্মেনিয়ানসকল গালিচিয়াত বসবাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাংশই লভিভত কেন্দ্ৰীভূত আছিল, য'ত তেওঁলোকৰ নিজা আৰ্কবিচপ আছিল।[22]

১৩শ আৰু ১৪শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে লভিভ মূলতঃ কাঠৰ নগৰ আছিল, যদিও ইয়াত কেইবাটাও গালিচীয় স্থাপত্য শৈলীৰ শিলৰ গীৰ্জা আছিল। ইয়াৰে কিছুমান, যেনে ছেইণ্ট নিকোলাছৰ গীৰ্জা, সম্পূৰ্ণৰূপে পুনৰ নিৰ্মাণ কৰা হ'লেও এতিয়াও অক্ষত আছে।[23] ১৩৪০ চনত নগৰখন লিথুৱানিয়াৰ গ্ৰেণ্ড ডাচিৰ অধীনলৈ যায় আৰু ১৩৪৯ চনলৈকে লিথুৱানিয়াৰ ৰাজকুমাৰ লিউবাৰ্টাছৰ প্ৰিয় ব্যক্তি ভয়েভ'ড দ্মিত্ৰো দেদকোই ইয়াক শাসন কৰিছিল।[24]

১৩শ আৰু ১৪শ শতিকাত আৰ্মেনিয়াৰ চেলজুক সাম্ৰাজ্য আৰু মংগোল আক্ৰমণৰ পৰা পলায়ন কৰা ৫০,০০০ আৰ্মেনিয়ানৰ বাবে নগৰখন আৰু অঞ্চলটো এক গন্তব্যস্থান আছিল।[25]

গালিচিয়া–ভলহিনিয়া যুদ্ধসমূহ

[সম্পাদনা কৰক]

গালিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজত্বৰ উত্তৰাধিকাৰক লৈ হোৱা যুদ্ধসমূহৰ সময়ত ১৩৩৯ চনত পোলেণ্ডৰ ৰজা কাজিমিৰ তৃতীয়ে এক অভিযান চলাই ১৩৪০ চনত নগৰখন দখল কৰে আৰু লভিভ পুৰণি ৰাজকীয় দুৰ্গটো জ্বলাই দিয়ে।[18] অৱশেষত ১৩৪৯ চনত পোলেণ্ডে লভিভ আৰু ইয়াৰ কাষৰীয়া অঞ্চলৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰে। তাৰ পিছৰ পৰা জনসাধাৰণক পোলেণ্ডীয়কৰণ আৰু কেথলিকীকৰণ কৰাৰ চেষ্টা চলোৱা হৈছিল।[26] লিথুৱানিয়ানসকলে ১৩৫১ চনত হালিচ–ভলহিন যুদ্ধসমূহৰ সময়ত লভিভৰ ভূমি ধ্বংস কৰে[27] আৰু ১৩৫৩ চনত ৰাজকুমাৰ লিউবাৰ্টাছে লভিভ লুণ্ঠন কৰি ধ্বংস কৰে।[28][29]

কাজিমিৰে এটা নতুন নগৰকেন্দ্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছিল (বা এখন নতুন নগৰ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল), যি এটা অৱবাহিকাত অৱস্থিত আছিল আৰু চাৰিওফালে প্ৰাচীৰেৰে আগুৰি আছিল। তেওঁ নিৰ্মাণ কৰা দুটা দুৰ্গৰ ভিতৰত এটা কাঠৰ ৰাজপ্ৰাসাদৰ ঠাইত শিল-ইটাৰে নিৰ্মিত দুৰ্গ নিৰ্মাণ কৰিছিল।[18][30][31] পুৰণি (ৰুথেনিয়ান) বসতিটো পুনৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ পিছত ক্ৰাক'ভ নগৰৰ নাম অনুসৰি ক্ৰাক'ভীয় উপনগৰ নামেৰে পৰিচিত হয়।[30]

পোলেণ্ড ৰাজ্য

[সম্পাদনা কৰক]
লভিভ উচ্চ দুৰ্গ, ১৩৬২ চনত পোলেণ্ডৰ কাজিমিৰ তৃতীয়ে নিৰ্মাণ কৰিছিল (১৭শ শতিকাত এ. গ'গেনবাৰ্গৰ খোদিত চিত্ৰ)

১৩৪৯ চনত লভিভক ৰাজধানী হিচাপে লৈ থকা ৰুথেনিয়া ৰাজ্য পোলেণ্ডৰ মুকুটৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়। ৰাজ্যখনক মুকুটৰ ৰুথেনিয়ান অঞ্চললৈ ৰূপান্তৰিত কৰা হয় আৰু লভিভ ইয়াৰ ৰাজধানী হৈ থাকে। ১৩৫৬ চনৰ ১৭ জুনত ৰজা মহান কাজিমিৰ তৃতীয়ে নগৰখন নতুন স্থানলৈ স্থানান্তৰ কৰি ইয়াক মাগডেবাৰ্গ অধিকাৰ প্ৰদান কৰে, যাৰ অৰ্থ আছিল নগৰখনৰ সকলো বিষয় ধনী নাগৰিকসকলে নিৰ্বাচন কৰা এখন পৰিষদে নিষ্পত্তি কৰিব। ১৩৬২ চনত লভিভ উচ্চ দুৰ্গটো শিলেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। ১৩৫৮ চনত নগৰখন লভিভৰ ৰোমান কেথলিক মহাধৰ্মপীঠৰ আসন হয়, যিয়ে ৰুথেনিয়ান ভূখণ্ডত লেটিন গীৰ্জাৰ প্ৰসাৰ আৰম্ভ কৰে।

কাজিমিৰৰ ১৩৭০ চনত মৃত্যু হোৱাৰ পিছত তেওঁৰ ভাতৃ-পুত্ৰ, হাংগেৰীৰ ৰজা লুই প্ৰথম পোলেণ্ডৰ ৰজা হয়। ১৩৭২ চনত তেওঁ লভিভক গালিচিয়া–ভলহিনিয়া ৰাজ্য অঞ্চলৰ সৈতে তেওঁৰ আত্মীয় অপোলৰ ডিউক ভ্লাদিস্লাউছ দ্বিতীয়ৰ প্ৰশাসনৰ অধীনত দিয়ে।[18] ১৩৮৭ চনত ভ্লাদিস্লাউছে শাসকৰ পদৰ পৰা আঁতৰি যোৱাৰ পিছত গালিচিয়া–ভলহিনিয়া হাংগেৰীৰ অধীনলৈ যায়, কিন্তু অতি সোনকালেই লুইৰ কনিষ্ঠ কন্যা জাডৱিগা, যি পোলেণ্ডৰ শাসক আৰু পোলেণ্ডৰ ৰজা ভ্লাদিস্লাউছ দ্বিতীয় জাগিয়েলোৰ পত্নী আছিল, অঞ্চলখন পোলেণ্ডৰ মুকুটৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ একত্ৰিত কৰে।[18]

পৰৱৰ্তী শতিকাসমূহত নগৰখনৰ সমৃদ্ধি কাজিমিৰ, ৰাণী জাডৱিগা আৰু পৰৱৰ্তী পোলেণ্ডীয় ৰজাসকলে প্ৰদান কৰা বাণিজ্যিক সুবিধাসমূহৰ বাবে হৈছিল।[18] জাৰ্মান, পোল আৰু চেকসকলে নতুনকৈ অহা লোকসকলৰ বৃহত্তম গোট গঠন কৰিছিল। ১৫শ শতিকাৰ শেষলৈ অধিকাংশ বসতিস্থাপনকাৰী পোলেণ্ডীয়কৃত হৈছিল আৰু নগৰখন ৰুথেনিয়ান পূব অৰ্থডক্স গীৰ্জা জনসংখ্যাৰে পৰিবেষ্টিত এটা পোলেণ্ডীয় দ্বীপত পৰিণত হৈছিল।[32] ১৩৫৬ চনত লভিভৰ আৰ্মেনিয়ান কেথেড্ৰেলক কেন্দ্ৰ কৰি আৰ্মেনিয়ান ধৰ্মপ্ৰদেশ প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয়। পোলেণ্ডৰ আৰ্মেনিয়ানসকলৰ বাবে লভিভ কামিয়ানেটছ-পডিলস্কিৰ লগতে অন্যতম প্ৰধান সাংস্কৃতিক আৰু ধৰ্মীয় কেন্দ্ৰ আছিল।[33] আধুনিক যুগৰ আৰম্ভণিতে ই পোলেণ্ডৰ স্কটসকল আৰু ইটালীয়সকলৰ অন্যতম বৃহৎ কেন্দ্ৰতো পৰিণত হৈছিল।[34][35]

১৪১২ চনত স্থানীয় মহাধৰ্মপীঠখন লভিভৰ ৰোমান কেথলিক মহাধৰ্মপীঠলৈ উন্নীত হয়; ১৩৭৫ চনৰ পৰা ধৰ্মপ্ৰদেশখন হালিচত আছিল।[18] নতুন মহাধৰ্মপীঠখনৰ অন্তৰ্গত আঞ্চলিক ধৰ্মপ্ৰদেশসমূহ আছিল লভিভ, প্ৰজেমিশ্ল, খেল্ম, ভ্লাদিমিৰ-ভলিনস্কি, লুটস্ক, কামিয়ানেটছ-পডিলস্কি, লগতে চিৰেট আৰু কিয়েভ (কিয়েভৰ পুৰণি ছেইণ্ট ছফিয়া কেথেড্ৰেল)। লভিভত বাস কৰা প্ৰথমজন কেথলিক মহাধৰ্মপাল আছিল ইয়ান ৰেজেশ্বস্কি।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন]

১৬১৮ চনৰ এটা শিলাচিত্ৰত লভিভ

১৪৩৪ চনত মুকুটৰ ৰুথেনিয়ান অঞ্চলটো ৰুথেনিয়ান ভয়েভডশ্বিপলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। ১৪৪৪ চনত নগৰখনক ষ্টেপল অধিকাৰ প্ৰদান কৰা হয়, যাৰ ফলত ইয়াৰ সমৃদ্ধি আৰু সম্পদ বৃদ্ধি পায়, কাৰণ ই মধ্য ইউৰোপ আৰু কৃষ্ণ সাগৰ অঞ্চলৰ মাজৰ বণিক পথসমূহৰ অন্যতম প্ৰধান বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰত পৰিণত হয়। ই ৰাজ্যখনৰ অন্যতম প্ৰধান দুৰ্গতো পৰিণত হয়। পোলেণ্ডৰ অন্যতম বৃহৎ আৰু প্ৰভাৱশালী ৰাজকীয় নগৰ হিচাপে ই পোলেণ্ডৰ ৰাজকীয় নিৰ্বাচনত ভোটাধিকাৰ লাভ কৰিছিল, ক্ৰাক'ভ, প'জ্নান, ৱাৰ্ছ আৰু গ্দান্স্কৰ দৰে আন প্ৰধান নগৰৰ সৈতে।[36] ১৭শ শতিকাত প্ৰায় ৩০,০০০ জনসংখ্যাৰে ই পোলেণ্ড–লিথুৱানিয়া কমনৱেলথৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম নগৰ আছিল।

১৫৭২ চনত বৰ্তমানৰ ইউক্ৰেইনৰ অন্যতম প্ৰথম কিতাপ প্ৰকাশক ইভান ফ্যোদোৰভে ক্ৰাক'ভ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত অলপ সময়ৰ বাবে ইয়াত বসতি স্থাপন কৰে। এখন অৰ্থডক্স ভ্ৰাতৃসংঘ, এখন গ্ৰীক–স্লাভিক বিদ্যালয় আৰু এখন মুদ্ৰণালয় প্ৰতিষ্ঠাৰ লগে লগে নগৰখন পূব অৰ্থডক্স ধৰ্মৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। এই মুদ্ৰণালয়টোৱে ১৫৮০ চনত চাৰ্চ স্লাভনিক ভাষাত বাইবেলৰ প্ৰথম সম্পূৰ্ণ সংস্কৰণসমূহ প্ৰকাশ কৰে। ১৬০৮ চনত এখন জেছুইট মহাবিদ্যালয় প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু ১৬৬১ চনৰ ২০ জানুৱাৰীত পোলেণ্ডৰ ৰজা জন দ্বিতীয় কাজিমিৰে এক আদেশ জাৰি কৰি ইয়াক "একাডেমীৰ মৰ্যাদা আৰু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ উপাধি" প্ৰদান কৰে।[37]

১৭শ শতিকাত ছুইডেন, হাংগেৰী[38][39], অট্টোমান সাম্ৰাজ্য[40][41], ৰাছিয়া আৰু কছাকসকলৰ আক্ৰমণকাৰী সৈন্যই ইয়াৰ দুৱাৰমুখত উপস্থিত হৈছিল।[39] ১৬৪৮ চনত কছাকসকল আৰু ক্ৰিমিয়ান তাতাৰসকলৰ এটা সৈন্যবাহিনীয়ে নগৰখন অৱৰোধ কৰে। তেওঁলোকে উচ্চ দুৰ্গ দখল কৰি ইয়াৰ ৰক্ষকসকলক হত্যা কৰে। কিন্তু নগৰখন লুণ্ঠন কৰা নহ'ল, কাৰণ বিপ্লৱৰ নেতা ব'হদান খমেলনিতস্কিয়ে ২৫০,০০০ ডুকাটৰ মুক্তিপণ গ্ৰহণ কৰে আৰু কছাকসকল উত্তৰ-পশ্চিম দিশে জামোশ্চৰ ফালে আগবাঢ়ি যায়। তথাকথিত 'জলপ্ৰলয়'ৰ সময়ত পোলেণ্ডত দখল নোহোৱা দুটা প্ৰধান নগৰৰ ভিতৰত ই এটা আছিল; আনটো আছিল গ্দান্স্ক।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন]

পোলেণ্ডৰ ৰজা জন কাজিমিৰ, পোলেণ্ডৰ ৰজা, লভিভৰ লেটিন কেথেড্ৰেলত শপত গ্ৰহণ কৰি থকা অৱস্থাত; চিত্ৰকৰ ইয়ান মাটেইকো। ৰক্ল' সংগ্ৰহালয়ৰ সংগ্ৰহ।

এই সময়ছোৱাত লভিভত এক ঐতিহাসিক দৃশ্যৰ সাক্ষী হৈছিল, য'ত ৰজা জন দ্বিতীয় কাজিমিৰে তেওঁৰ বিখ্যাত লভিভ শপত গ্ৰহণ কৰিছিল। ১৬৫৬ চনৰ ১ এপ্ৰিলত লভিভৰ কেথেড্ৰেলত পাপাল প্ৰতিনিধি পিয়েত্ৰো ভিডোনিয়ে পৰিচালনা কৰা পৱিত্ৰ মিছাৰ সময়ত জন কাজিমিৰে এক আড়ম্বৰপূৰ্ণ আৰু জাকজমকতাপূৰ্ণ অনুষ্ঠানত কমনৱেলথক পৱিত্ৰ কুমাৰী মেৰীৰ সুৰক্ষাৰ অধীনত অৰ্পণ কৰে আৰু তেওঁক পোলেণ্ডৰ মুকুট আৰু তেওঁৰ অন্যান্য দেশসমূহৰ ৰাণী হিচাপে ঘোষণা কৰে।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন]

১৬৭২ চনত অট্টোমানসকলে নগৰখন আগুৰি ধৰিছিল যদিও তেওঁলোকেও ইয়াক জয় কৰিব নোৱাৰিলে। তিনিবছৰৰ পিছত নগৰখনৰ ওচৰত লভিভৰ যুদ্ধ (১৬৭৫) সংঘটিত হয়। মধ্যযুগৰ পিছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে ১৭০৪ চনত কোনো বিদেশী সৈন্যবাহিনীয়ে লভিভ দখল কৰে, যেতিয়া ৰজা চাৰ্লছ দ্বাদশৰ অধীনৰ ছুইডিছ সৈন্যই এটা চমু অৱৰোধৰ পিছত নগৰখনত প্ৰৱেশ কৰে।[42] ১৮শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ প্লেগ মহামাৰীয়ে নগৰখনৰ জনসংখ্যাৰ ৪০% প্ৰায় ১০,০০০ বাসিন্দাৰ মৃত্যু ঘটায়।[43]

হাবছবাৰ্গ সাম্ৰাজ্য

[সম্পাদনা কৰক]
১৮শ শতিকাৰ লেমবাৰ্গ (লভিভ, লভুফ)-ৰ মানচিত্ৰ

১৭৭২ চনত পোলেণ্ডৰ প্ৰথম বিভাজনৰ পিছত অঞ্চলটো হাবছবাৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰই অষ্ট্ৰিয়ান বিভাজনৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। জাৰ্মান ভাষাত লেমবাৰ্গ নামেৰে পৰিচিত চহৰখন গালিচিয়া আৰু লোডোমেৰিয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী হয়।[44] ১৯শ শতিকাত লেমবাৰ্গৰ দ্ৰুত পৰিৱৰ্তন ঘটে আৰু জনসংখ্যা ১৭৭২ চনত অষ্ট্ৰিয়াই সংযুক্ত কৰাৰ সময়ত প্ৰায় ৩০,০০০ৰ পৰা[45] ১৯১০ চনত ১,৯৬,০০০লৈ[46] আৰু তাৰ তিনি বছৰৰ পিছত ২,১২,০০০লৈ বৃদ্ধি পায়;[47] দ্ৰুত জনসংখ্যা বৃদ্ধিৰ ফলত নগৰীয়া দুৰৱস্থা আৰু অষ্ট্ৰিয়ান গালিচিয়াত দৰিদ্ৰতা বৃদ্ধি পায়।[48] ১৮শ শতিকাৰ শেষভাগ আৰু ১৯শ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে অষ্ট্ৰিয়ান আৰু জাৰ্মান ভাষী চেক আমোলাসকলৰ বৃহৎ প্ৰবাহে চহৰখনক এনে এক চৰিত্ৰ প্ৰদান কৰে যে ১৮৪০-ৰ দশকলৈ ইয়াৰ শৃংখলাবদ্ধতা আৰু অষ্ট্ৰিয়ান কফি ঘৰসমূহৰ ৰূপ আৰু জনপ্ৰিয়তাৰ ক্ষেত্ৰত ই যথেষ্ট অষ্ট্ৰিয়ান হৈ পৰিছিল।[49]

হাবছবাৰ্গ শাসনৰ সময়ত লভিভ পোলিছ, ইউক্ৰেইনীয় আৰু ইহুদী সংস্কৃতিৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। ১৯১০ চনৰ অষ্ট্ৰিয়ান লোকপিয়লত, য'ত ধৰ্ম আৰু ভাষাৰ তথ্য লোৱা হৈছিল, লভিভৰ জনসংখ্যাৰ ৫১% ৰোমান কেথলিক ধৰ্মাৱলম্বী, ২৮% ইহুদী আৰু ১৯% ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ অন্তৰ্গত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। ভাষাগতভাৱে চহৰখনৰ ৮৬% জনসংখ্যাই পোলিছ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল আৰু ১১% লোকে ৰুথেনীয় ভাষা পছন্দ কৰিছিল।[48]

ৰাক্লাৱিচে পেনোৰামা ১৮৯৪ চনত মুকলি কৰা হৈছিল

১৭৭৩ চনত লেমবাৰ্গৰ প্ৰথমখন বাতৰি কাকত গেজেট দ্য লেওপোলি প্ৰকাশ পাবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৭৮৪ চনত লেটিন ভাষাৰ এখন বিশ্ববিদ্যালয় মুকলি কৰা হয়, য'ত জাৰ্মান, পোলিছ আৰু আনকি ৰুথেনীয় ভাষাতো পাঠদান কৰা হৈছিল; ১৮০৫ চনত ইয়াক বন্ধ কৰাৰ পিছত ১৮১৭ চনত পুনৰ মুকলি কৰা হয়। ১৮২৫ চনৰ ভিতৰত জাৰ্মান ভাষা পাঠদানৰ একমাত্ৰ ভাষা হৈ পৰে।[49] লেমবাৰ্গ বিশ্ববিদ্যালয় ১৭৮৪ চনত মাৰিয়া টেৰেছাই মুকলি কৰে। ১৭৮৭ চনত তেওঁৰ উত্তৰাধিকাৰী দ্বিতীয় যোচেফে নিয়মীয়া পাঠ্যক্ৰমত অংশগ্ৰহণ কৰিব পৰাকৈ পৰ্যাপ্ত লেটিন নজনা ছাত্ৰসকলৰ বাবে "ষ্টুডিয়াম ৰুথেনুম" মুকলি কৰে।[50]

১৯শ শতিকাত অষ্ট্ৰিয়ান প্ৰশাসনে চহৰখনৰ শিক্ষামূলক আৰু চৰকাৰী প্ৰতিষ্ঠানসমূহক জাৰ্মানীকৰণ কৰাৰ চেষ্টা চলাইছিল। জাৰ্মানপন্থী নোহোৱা কেইবাটাও সাংস্কৃতিক সংগঠন বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল। অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্যৰ ১৮৪৮ চনৰ বিপ্লৱৰ পিছত বিশ্ববিদ্যালয়খনত পাঠদানৰ ভাষা জাৰ্মানৰ পৰা ইউক্ৰেইনীয় আৰু পোলিছ ভাষাও অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছিল। সেই সময়ছোৱাত চহৰখনত লভুফ উপভাষা নামেৰে এটা বিশেষ সামাজিক উপভাষাৰ বিকাশ ঘটে। ইয়াক পোলিছ উপভাষাৰ এক প্ৰকাৰ বুলি গণ্য কৰা হয় আৰু ইয়াৰ মূল পোলিছৰ উপৰি আন কেইবাটাও ভাষাতো নিহিত আছিল। ১৮৫৩ চনত কেৰাচিন চাকিক ৰাস্তাৰ পোহৰ হিচাপে ইগ্নাচি লুকাছেভিচ আৰু ইয়ান জেহে প্ৰৱৰ্তন কৰে। তাৰ পিছত ১৮৫৮ চনত এইবোৰ গেছৰ চাকিলৈ আৰু ১৯০০ চনত বৈদ্যুতিক চাকিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হয়।

১৯০০ চনত ষ্টানিস্লাভ স্কাৰবেক নাট্যগৃহ

১৮৬৭ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰীৰ তথাকথিত "অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰী দ্বৈত বুজা-বুজি"ৰ পিছত অষ্ট্ৰিয়ান সাম্ৰাজ্যক দ্বৈতবাদী [অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীলৈ পুনৰ্গঠন কৰা হয় আৰু গালিচিয়াত অষ্ট্ৰিয়ান শাসনৰ উদাৰীকৰণৰ এক ধীৰ কিন্তু অবিৰত প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হয়। ১৮৭৩ চনৰ পৰা গালিচিয়া দে ফেক্টো অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীৰ এখন স্বায়ত্তশাসিত প্ৰদেশ হৈ পৰে, য'ত পোলিছ আৰু ৰুথেনীয় চৰকাৰী ভাষা আছিল। জাৰ্মানীকৰণ বন্ধ কৰা হয় আৰু চেন্সৰশ্বিপো উঠাই দিয়া হয়। গালিচিয়া দ্বৈত ৰাজতন্ত্ৰৰ অষ্ট্ৰিয়ান অংশৰ অন্তৰ্গত আছিল যদিও গালিচিয়াৰ ছেইম আৰু প্ৰাদেশিক প্ৰশাসন, দুয়োটাৰে কেন্দ্ৰ লভিভত আছিল আৰু শিক্ষা, সংস্কৃতি তথা স্থানীয় বিষয়ত বিস্তৃত অধিকাৰ আৰু বিশেষ সুবিধা লাভ কৰিছিল। ১৮৯৪ চনত সাধাৰণ ৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰদৰ্শনী লভিভত অনুষ্ঠিত হয়।[51] চহৰখন দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পাবলৈ আৰম্ভ কৰে আৰু ১৯১০ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীৰ চতুৰ্থ বৃহত্তম চহৰ হৈ পৰে। অসংখ্য বেলে এপকৰ ৰাজহুৱা ভৱন আৰু বহুতলীয়া গৃহ নিৰ্মাণ কৰা হয়; অষ্ট্ৰিয়ান যুগৰ কেইবাটাও ভৱন, যেনে লভিভ অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰ, ভিয়েনীয় নব্য-পুনৰ্জাগৰণ শৈলীত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।

গালিচিয়াৰ ছেইম (১৯১৮ চনলৈ), ১৯২০ চনৰ পৰা য়ান কাজিমিয়েৰ্জ বিশ্ববিদ্যালয়

সেই সময়ত লভিভত বহুতো প্ৰসিদ্ধ পোলিছ ভাষাৰ প্ৰতিষ্ঠান আছিল, যেনে অছোলিনিয়াম, য'ত বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম পোলিছ গ্ৰন্থৰ সংগ্ৰহ আছিল, পোলিছ কলা আৰু বিজ্ঞান একাডেমী, পোলেণ্ডৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংগ্ৰহালয় (১৯০৮ চনৰ পৰা), লভুফ চহৰৰ ঐতিহাসিক সংগ্ৰহালয় (১৮৯১ চনৰ পৰা), পোলিছ কপাৰনিকাছ প্ৰকৃতিবিদ সমিতি, পোলিছ ঐতিহাসিক সমিতি, লভুফ বিশ্ববিদ্যালয়, য'ত ১৮৮২ চনৰ পৰা পোলিছ চৰকাৰী ভাষা আছিল, লভুফ বৈজ্ঞানিক সমিতি, লভুফ কলা ভৱন, পোলিছ থিয়েটাৰ আৰু পোলিছ আৰ্কডায়’চিছ]]।

ইয়াৰ উপৰি লভিভ পোলিছ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ কেইবাটাও সংগঠনৰ কেন্দ্ৰ আছিল। ১৯০৮ চনৰ জুন মাহত যুজেফ পিলছুডস্কি, ৱ্লাডিছলাভ ছিকোৰস্কি আৰু কাজিমিয়েৰ্জ ছছনকোভস্কিয়ে চহৰখনত সক্ৰিয় সংগ্ৰাম সংঘ] প্ৰতিষ্ঠা কৰে। দুবছৰৰ পিছত পোলিছ কৰ্মীসকলে চহৰখনতে ৰাইফলধাৰী সংঘ নামৰ অৰ্ধসামৰিক সংগঠনটোও প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

একেসময়তে লভিভ ইউক্ৰেইনীয় সংস্কৃতিৰ পুনৰুত্থানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে, য'ত ইভান ফ্ৰাংকো, পানটেলেইমন কুলিশ আৰু ইভান নেচুই-লেভিটস্কিৰ দৰে বিখ্যাত ইউক্ৰেইনীয় লেখকে তেওঁলোকৰ ৰচনা প্ৰকাশ কৰিছিল। চহৰখনত বিশ্বৰ আটাইতকৈ বৃহৎ আৰু প্ৰভাৱশালী ইউক্ৰেইনীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰো কেইবাটাও আছিল, যাৰ ভিতৰত ইউক্ৰেইনীয় ভাষাত সাক্ষৰতা বিস্তাৰৰ বাবে উৎসৰ্গিত প্ৰ'ছভিতা সমিতি, শ্বেভচেংকো বৈজ্ঞানিক সমিতি, ডনিষ্টাৰ বীমা কোম্পানী আৰু ইউক্ৰেইনীয় সমবায় আন্দোলনৰ কেন্দ্ৰ উল্লেখযোগ্য; লগতে ই ইউক্ৰেইনীয় কেথলিক গীৰ্জাৰ আসন হিচাপেও কাম কৰিছিল। কিন্তু পোলিছ-প্ৰধান চহৰ পৰিষদে ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ নিজৰ দৃশ্যমান স্মৃতিচিহ্ন স্থাপনৰ প্ৰচেষ্টা বাধা দিছিল। গুৰুত্বপূৰ্ণ পথসমূহৰ নাম পোলিছ ইতিহাস আৰু সাহিত্যৰ সৈতে জড়িত আছিল আৰু কেৱল সৰু পথসমূহৰ নামহে ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ সৈতে জড়িত আছিল।[52]

লভিভ ইহুদী সংস্কৃতিৰো এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ আছিল, বিশেষকৈ ইদ্দিছ ভাষাৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে; ইয়াত ১৯০৪ চনত প্ৰতিষ্ঠিত বিশ্বৰ প্ৰথমখন ইদ্দিছ ভাষাৰ দৈনিক বাতৰি কাকত লেমবাৰ্গাৰ টগব্লাট প্ৰকাশ পাইছিল।[53]

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধ

[সম্পাদনা কৰক]
১৯১৪ চনত লভিভত ৰাছিয়ান সেনাৰ প্ৰৱেশ
১৯১৫ চনত লেমবাৰ্গ (লভিভ, লভুফ)

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত গালিচিয়াৰ যুদ্ধৰ সময়ত ৰাছিয়ান সাম্ৰাজ্যিক সেনাই গনিলা লিপাৰ যুদ্ধৰ পিছত ১৯১৪ চনৰ ছেপ্টেম্বৰত লভিভ দখল কৰে। লেমবাৰ্গ দুৰ্গ ৩ ছেপ্টেম্বৰত পতন হয়। ইতিহাসবিদ পাল কেলেমেনে অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰিয়াৰ সেনা আৰু সাধাৰণ নাগৰিকসকলৰ দ্বাৰা চহৰখনৰ বিশৃংখল প্ৰত্যাহাৰৰ এক প্ৰত্যক্ষ বিৱৰণ দিছিল।[54]

পৰৱৰ্তী বছৰৰ জুন মাহত গৰ্লিচে-টাৰ্নফ আক্ৰমণৰ সময়ত চহৰখন অষ্ট্ৰিয়া-হাংগেৰীয়ে পুনৰ দখল কৰে। সেয়েহে প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ সময়ত লভিভ আৰু ইয়াৰ জনসাধাৰণে যথেষ্ট ক্ষতিৰ সন্মুখীন হৈছিল, কাৰণ বহুতো আক্ৰমণ চহৰখনৰ আশে-পাশে সংঘটিত হৈছিল আৰু ইয়াৰ ফলত যথেষ্ট পৰোক্ষ ক্ষতি আৰু ব্যাঘাতৰ সৃষ্টি হৈছিল।[55]

পোলিছ–ইউক্ৰেইনীয় যুদ্ধ

[সম্পাদনা কৰক]

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ শেষত হাবছবাৰ্গ ৰাজতন্ত্ৰৰ পতনৰ পিছত লভিভ স্থানীয় পোলিছ জনসাধাৰণ আৰু ইউক্ৰেইনীয় ছিচ ৰাইফলধাৰীসকলৰ মাজৰ যুদ্ধৰ ক্ষেত্ৰত পৰিণত হয়। দুয়োটা জাতিয়েই চহৰখনক তেওঁলোকৰ নতুন ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ অবিচ্ছেদ্য অংশ হিচাপে গণ্য কৰিছিল, যিবোৰ সেই সময়ত পূৰ্বৰ অষ্ট্ৰিয়ান ভূখণ্ডত গঠন হৈ আছিল। ১৯১৮ চনৰ ৩১ অক্টোবৰৰ নিশাৰ পৰা ১ নৱেম্বৰলৈ পশ্চিম ইউক্ৰেইনীয় গণৰাজ্য লভিভক ৰাজধানী হিচাপে লৈ ঘোষণা কৰা হয়। ইউক্ৰেইনীয় ছিচ ৰাইফলধাৰীসকলৰ ২,৩০০ জন ইউক্ৰেইনীয় সৈন্যই, যি পূৰ্বতে অষ্ট্ৰিয়ান সেনাৰ এটা বাহিনী আছিল, লভিভ দখল কৰাৰ চেষ্টা কৰে। চহৰখনৰ পোলিছ সংখ্যাগৰিষ্ঠ জনসাধাৰণে ইউক্ৰেইনীয় ঘোষণা বিৰোধিতা কৰি ইউক্ৰেইনীয় সৈন্যসকলৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ আৰম্ভ কৰে।[56] এই সংঘৰ্ষত লভুফ ঈগলেটছ নামেৰে পৰিচিত যুৱ পোলিছ চহৰ ৰক্ষকসকলে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে।

ইউক্ৰেইনীয় বাহিনী ১৯১৮ চনৰ ২১ নৱেম্বৰৰ ভিতৰত লভুফৰ সীমাৰ বাহিৰলৈ আঁতৰি যায়। ইয়াৰ পিছত পোলিছ সৈন্যৰ কিছুমান দলে চহৰখনৰ ইহুদী আৰু ইউক্ৰেইনীয় অঞ্চলৰ বৃহৎ অংশ লুটপাত কৰি জ্বলাই দিয়ে আৰু প্ৰায় ৩৪০ জন সাধাৰণ নাগৰিকক হত্যা কৰে (চাওক: লভুফ হত্যাকাণ্ড)। হত্যাকাণ্ডত জড়িত লোকসকলৰ বিৰুদ্ধে পোলিছ কৰ্তৃপক্ষই বিচাৰ চলায় আৰু তিনিজনক মৃত্যুদণ্ড দিয়া হয়।[57] পিছুৱাই যোৱা ইউক্ৰেইনীয় বাহিনীয়ে চহৰখন ঘেৰাও কৰে। ছিচ ৰাইফলধাৰীসকলে পুনৰ সংগঠিত হৈ ইউক্ৰেইনীয় গালিচিয়ান সেনা (ইউএইচএ) গঠন কৰে। কেন্দ্ৰীয় পোলেণ্ডৰ পৰা অহা পোলিছ বাহিনী, যাৰ ভিতৰত জেনেৰেল হালাৰৰ নীলা সেনাও আছিল আৰু যাক ফ্ৰান্সে সজ্জিত কৰিছিল, মে' ১৯১৯ চনত ঘেৰাও কৰা চহৰখনক সহায় কৰে আৰু ইউএইচএক পূবলৈ আঁতৰি যাবলৈ বাধ্য কৰে।

প্ৰথম বিশ্বযুদ্ধৰ মিত্ৰশক্তিৰ যুদ্ধবিৰতি আৰু যুদ্ধৰত পক্ষসমূহৰ মাজত আপোচ স্থাপনৰ মধ্যস্থতাৰ চেষ্টা সত্ত্বেও পোলিছ–ইউক্ৰেইনীয় যুদ্ধ ১৯১৯ চনৰ জুলাইলৈকে অব্যাহত থাকে। ইউএইচএৰ শেষৰ বাহিনীসমূহ জব্ৰুচ নদীৰ পূবলৈ আঁতৰি যায়। ১৯২০ চনৰ এপ্ৰিলত ফিল্ড মাৰ্শাল পিলছুডস্কিয়ে ছাইমন পেটলিউৰাৰ সৈতে এক চুক্তিত স্বাক্ষৰ কৰাৰ সময়ত ৱাৰ্ছ চুক্তিত (১৯২০) জব্ৰুচ নদীৰ সীমা নিশ্চিত কৰা হয়। ইয়াত এইটো মানি লোৱা হৈছিল যে বলছেভিকসকলৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক সহায়ৰ বিনিময়ত ইউক্ৰেইনীয় গণৰাজ্যই পূব গালিচিয়াৰ ভূখণ্ডৰ ওপৰত নিজৰ দাবী ত্যাগ কৰিব।

১৯২০ চনৰ আগষ্ট মাহত পোলিছ–ছোভিয়েট যুদ্ধৰ সময়ত আলেকজেণ্ডাৰ ইলিচ ইয়েগোৰভ আৰু ষ্টেলিনৰ অধীনত ৰেড আৰ্মীয়ে লভিভ আক্ৰমণ কৰে, কিন্তু চহৰখনে আক্ৰমণ প্ৰতিহত কৰে।[58] ইয়াৰ বাসিন্দাসকলৰ সাহসৰ বাবে ১৯২০ চনৰ ২২ নৱেম্বৰত যুজেফ পিলছুডস্কিয়ে লভিভক ভিৰ্টুটি মিলিটাৰি ক্ৰছ প্ৰদান কৰে।

১৯২১ চনৰ ২৩ ফেব্ৰুৱাৰীত জাতিসংঘৰ পৰিষদে ঘোষণা কৰে যে গালিচিয়া (চহৰখনসহ) পোলেণ্ডৰ ভূখণ্ডৰ বাহিৰত অৱস্থিত আৰু পোলেণ্ডৰ সেই দেশত প্ৰশাসনিক নিয়ন্ত্ৰণ স্থাপন কৰাৰ কোনো অধিকাৰ নাই, আৰু পোলেণ্ড কেৱল গালিচিয়াৰ (সামগ্ৰিকভাৱে[59]) দখলদাৰী সামৰিক শক্তি, যাৰ সাৰ্বভৌমত্ব মিত্ৰ আৰু সহযোগী শক্তিসমূহৰ হাতত আছিল আৰু যাৰ ভৱিষ্যৎ ৰাষ্ট্ৰদূত পৰিষদৰ দ্বাৰা নিৰ্ধাৰিত হ'ব।[60] ১৯২৩ চনৰ ১৪ মাৰ্চত ৰাষ্ট্ৰদূত পৰিষদে সিদ্ধান্ত লয় যে গালিচিয়া পোলেণ্ডৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হ'ব, "যিহেতু পোলেণ্ডে স্বীকাৰ কৰিছে যে নৃগোষ্ঠীয় পৰিস্থিতিৰ বাবে গালিচিয়াৰ পূব অংশত স্বায়ত্তশাসিত শাসন ব্যৱস্থা প্ৰয়োজনীয়।"[61] এই ব্যৱস্থা কেতিয়াও আন্তঃযুদ্ধকালীন পোলিছ চৰকাৰে কাৰ্যকৰী কৰা নাছিল। ১৯২৩ চনৰ পিছত অঞ্চলটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয়ভাৱে পোলিছ ৰাষ্ট্ৰৰ অংশ হিচাপে স্বীকৃত হয়।[59]

মধ্যযুদ্ধকাল

[সম্পাদনা কৰক]
১৯২৪ চনৰ আগৰ লভিভৰ এক দৃশ্যপট

মধ্যযুদ্ধকালত লভিভ দ্বিতীয় পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ তৃতীয় সৰ্বাধিক জনবহুল চহৰ আছিল (ৱাৰ্ছ’ আৰু ল'জৰ পিছত), আৰু ই লভিভ ভইভ'ডশ্বিপৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল। ৱাৰ্ছৰ পিছত লভিভ মধ্যযুদ্ধকালীন পোলেণ্ডৰ দ্বিতীয় গুৰুত্বপূৰ্ণ সাংস্কৃতিক আৰু শৈক্ষিক কেন্দ্ৰ আছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, ১৯২০ চনত লভিভ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপক ৰুডলফ ৱেইগলে টাইফাছ জ্বৰৰ বিৰুদ্ধে এটা টিকা প্ৰস্তুত কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰি, লভিভৰ ভৌগোলিক অৱস্থানে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যক উৎসাহিত কৰা আৰু চহৰখন তথা পোলেণ্ডৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৯২১ চনত ট‍াৰ্গী ৱস্কডনি নামৰ এটা বৃহৎ বাণিজ্য মেলা স্থাপন কৰা হৈছিল। ১৯৩৭–১৯৩৮ শিক্ষাবৰ্ষত পাঁচখন উচ্চ শিক্ষানুষ্ঠানত ৯,১০০ গৰাকী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে অধ্যয়ন কৰিছিল। ইয়াৰ ভিতৰত লভিভ বিশ্ববিদ্যালয় আৰু লভিভ পলিটেকনিকো আছিল।[62]

পূব বাণিজ্য মেলা (ট‍াৰ্গী ৱস্কডনি), মুখ্য প্ৰৱেশদ্বাৰ।[63]

চহৰখনৰ প্ৰায় দুই-তৃতীয়াংশ বাসিন্দা পোলেণ্ডীয় আছিল আৰু তেওঁলোকৰ কিছুমানে বিশেষ লভিভ উপভাষাত কথা কৈছিল। আনহাতে, লভিভ ভইভ'ডশ্বিপৰ পূব অংশৰ অধিকাংশ গ্ৰাম্য অঞ্চলত ইউক্ৰেইনীয় লোকৰ সংখ্যা তুলনামূলকভাৱে অধিক আছিল। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চুক্তিৰ জৰিয়তে পোলেণ্ড চৰকাৰ পূব গালিচিয়াক স্বায়ত্তশাসন প্ৰদান কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত লভিভত এখন পৃথক ইউক্ৰেইনীয় বিশ্ববিদ্যালয় স্থাপন কৰাটোও আছিল। যদিও ১৯২২ চনৰ ছেপ্টেম্বৰ মাহত পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ ছেইমে এই বিষয়ে এখন আইন প্ৰণয়ন কৰিছিল,[64] এই ব্যৱস্থা কাৰ্যকৰী কৰা হোৱা নাছিল।

পোলেণ্ড চৰকাৰে অষ্ট্ৰিয়াৰ শাসনকালত চলি থকা কেইবাখনো ইউক্ৰেইনীয় বিদ্যালয় বন্ধ কৰি দিছিল,[65] আৰু লভিভ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ইউক্ৰেইনীয় বিভাগসমূহৰ এটাৰ বাহিৰে বাকী সকলো বন্ধ কৰি দিছিল।[66] যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ লভিভত এটা বৃহৎ আৰু সমৃদ্ধিশালী ইহুদী সম্প্ৰদায়ো আছিল। ই চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক-চতুৰ্থাংশ গঠন কৰিছিল। কিন্তু তেওঁলোকক ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ সৈতে সহযোগিতা কৰাৰ অভিযোগ কৰা হৈছিল।[67]

অষ্ট্ৰিয়াৰ শাসনকালৰ বিপৰীতে, যেতিয়া ৰাজহুৱা শোভাযাত্ৰা বা অন্যান্য সাংস্কৃতিক প্ৰকাশৰ আকাৰ আৰু সংখ্যা প্ৰতিটো সাংস্কৃতিক গোটৰ জনসংখ্যাৰ অনুপাতৰ সৈতে মিল আছিল, পোলেণ্ড চৰকাৰে চহৰখনৰ পোলেণ্ডীয় পৰিচয়ক অধিক গুৰুত্ব দিছিল আৰু ইহুদী আৰু ইউক্ৰেইনীয় সংস্কৃতিৰ ৰাজহুৱা প্ৰকাশ সীমিত কৰিছিল।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] চহৰখনৰ বিভিন্ন পথত অনুষ্ঠিত সামৰিক শোভাযাত্ৰা আৰু যুদ্ধৰ স্মৃতিচাৰণ সঘন হৈ পৰিছিল। এইবোৰত ১৯১৮ চনত ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ কৰা পোলেণ্ডীয় বাহিনীক সন্মান জনোৱা হৈছিল।[67] ১৯৩০ৰ দশকত সেই সংঘাতত নিহত পোলেণ্ডীয় সৈনিকসকলৰ বাবে চহৰখনৰ লিচাকিভ সমাধিক্ষেত্ৰত এটা বিশাল স্মাৰক আৰু সমাধিক্ষেত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। আনহাতে, ইউক্ৰেইনীয়সকলে চহৰখনত নিজৰ স্মৃতিচিহ্নৰ সংস্কৃতি গঢ়ি তুলিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল। এটা লুকাই থকা সামৰিক সংগঠনে পোলেণ্ডীয় প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ লগতে পোলেণ্ডীয় ৰাজনীতিবিদসকলৰ ওপৰতো আক্ৰমণ চলাইছিল।[68]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধ

[সম্পাদনা কৰক]

ছোভিয়েট অধিকাৰ আৰু অন্তৰ্ভুক্তি

[সম্পাদনা কৰক]
১৯৩৯ চনত চহৰখন দখল কৰাৰ পিছত লভিভৰ ৰাজপথত ৰেড আৰ্মীৰ শোভাযাত্ৰা

জাৰ্মানীয়ে পোলেণ্ড আক্ৰমণ ১৯৩৯ চনৰ ১ ছেপ্টেম্বৰত আৰম্ভ কৰে আৰু ১৪ ছেপ্টেম্বৰৰ ভিতৰত জাৰ্মান সেনাৰ ইউনিটসমূহে লভিভ সম্পূৰ্ণৰূপে আগুৰি পেলায়।[69] ইয়াৰ পিছত ছোভিয়েটসকলে পোলেণ্ড আক্ৰমণ কৰে ১৭ ছেপ্টেম্বৰত। ২২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৩৯ত লভিভে ৰেড আৰ্মীৰ ওচৰত আত্মসমৰ্পণ কৰে। ছোভিয়েট ইউনিয়নে দ্বিতীয় পোলেণ্ড গণৰাজ্যৰ পূব অংশ ইউক্ৰেইনীয় আৰু বেলাৰুছীয় জনসংখ্যাসহ সংযুক্ত কৰে। চহৰখন নতুনকৈ গঠিত লভিভ অব্লাষ্টৰ ৰাজধানী হয়। ছোভিয়েটসকলে পোলেণ্ড চৰকাৰে বন্ধ কৰা একভাষিক ইউক্ৰেইনীয় বিদ্যালয়সমূহ পুনৰ মুকলি কৰে।

ছোভিয়েটসকলে জাপি দিয়া একমাত্ৰ পৰিৱৰ্তন আছিল শিক্ষাদানৰ ভাষা। অৱশ্যে অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে প্ৰায় ১,০০০খন বিদ্যালয়ৰ মুঠ সংখ্যা হ্ৰাস পায়।[70] লভিভ বিশ্ববিদ্যালয়ত ইউক্ৰেইনীয় ভাষা বাধ্যতামূলক কৰা হয় আৰু ইয়াৰ প্ৰায় সকলো পুথি পোলেণ্ডীয় ভাষাত আছিল।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] বিশ্ববিদ্যালয়খন সম্পূৰ্ণৰূপে ইউক্ৰেইনীয়কৰণ কৰা হয় আৰু ইউক্ৰেইনীয় লেখক ইভান ফ্ৰাংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়। পোলেণ্ডীয় শিক্ষাবিদসকলক চাকৰিৰ পৰা আঁতৰাই দিয়া হয়।[71] ছোভিয়েট শাসন পোলেণ্ডীয় শাসনতকৈ বহুত বেছি দমনমূলক বুলি প্ৰমাণিত হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, পোলেণ্ডীয় লভিভত পোলেণ্ডীয় ভাষাত প্ৰকাশিত ইউক্ৰেইনীয় প্ৰকাশনাৰ সমৃদ্ধ জগতখন ছোভিয়েট লভিভত নোহোৱা হৈ যায় আৰু ইয়াৰ লগে লগে বহু সাংবাদিকৰ চাকৰিও হেৰাই যায়।[72]

জাৰ্মান অধিকাৰ

[সম্পাদনা কৰক]

২২ জুন ১৯৪১ত নাজী জাৰ্মানী আৰু ইয়াৰ কেইবাটাও মিত্ৰ দেশে ছোভিয়েট ইউনিয়ন আক্ৰমণ কৰে। অপাৰেচন বাৰ্বাৰোছাৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত ৩০ জুন ১৯৪১ত জাৰ্মানসকলে লভিভ দখল কৰে। পিছুৱাই যোৱা ছোভিয়েটসকলে কাৰাগাৰৰ অধিকাংশ বন্দীক হত্যা কৰে। অহা ভেৰমাখ্ট বাহিনীয়ে চহৰখনত ছোভিয়েটসকলে কৰা গণহত্যাৰ প্ৰমাণ সহজেই বিচাৰি পায়[73]। জাৰ্মান প্ৰশাসনে মিছাকৈ এই হত্যাকাণ্ডৰ বাবে ইহুদীসকলক দোষাৰোপ কৰে আৰু ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ ইহুদী সম্প্ৰদায়ৰ বিৰুদ্ধে গণহত্যাৰ আৰম্ভণি হয়। ৩০ জুন ১৯৪১ত ইয়াৰ'স্লাভ ষ্টেট্সকোৱে লভিভত নাজী জাৰ্মানীৰ মিত্ৰ স্বাধীন ইউক্ৰেইনীয় ৰাষ্ট্ৰৰ চৰকাৰ ঘোষণা কৰে। এই কাম জাৰ্মানসকলৰ পূৰ্বানুমতি অবিহনে কৰা হৈছিল আৰু ১৫ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৪১ৰ পিছত ইয়াৰ আয়োজকসকলক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয়।[74][75][76]

লভিভ হ'ল'কাষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ, ১৯৯২ চনত চৰ্ণোভোলা পথত নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। লিখনিখনত "মনত ৰাখা আৰু হৃদয়ত ৰাখা" বুলি লিখা আছে।

৩০ জুলাই ১৯৪১ত লণ্ডনত চিকৰস্কি–মেস্কি চুক্তি পোলেণ্ডৰ নিৰ্বাসিত চৰকাৰ আৰু ছোভিয়েট চৰকাৰৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তিয়ে ছেপ্টেম্বৰ ১৯৩৯ৰ জাৰ্মান–ছোভিয়েট পোলেণ্ড বিভাজন অকাৰ্যকৰী কৰে, কাৰণ ছোভিয়েটসকলে ইয়াক বাতিল বুলি ঘোষণা কৰে।[77] ইফালে, জাৰ্মান অধিকৃত পূব গালিচিয়াক ১৯৪১ চনৰ আগষ্টৰ আৰম্ভণিতে সাধাৰণ চৰকাৰৰ অন্তৰ্গত ডিষ্ট্ৰিক্ট গালিজিয়েন হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয় আৰু লভিভ জিলাৰ ৰাজধানী হয়। এই অঞ্চলৰ পোলেণ্ডীয় জনসাধাৰণৰ প্ৰতি জাৰ্মান নীতি সাধাৰণ চৰকাৰৰ আন অঞ্চলসমূহৰ দৰেই কঠোৰ আছিল।[78]

অধিকাৰৰ সময়ছোৱাত জাৰ্মানসকলে বহুতো অত্যাচাৰ সংঘটিত কৰে। ইয়াৰ ভিতৰত ১৯৪১ চনত পোলেণ্ডীয় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধ্যাপকসকলক হত্যা কৰাও আছিল। জাৰ্মান নাজীসকলে পূৰ্বৰ অষ্ট্ৰিয়ান ৰাজমুকুটভুক্ত ভূখণ্ডৰ বাসিন্দা ইউক্ৰেইনীয় গালিচিয়ানসকলক ১৯৩৯ৰ পূৰ্বে ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ অন্তৰ্গত ভূখণ্ডত বাস কৰা ইউক্ৰেইনীয়সকলতকৈ অধিক আৰ্যকৃত আৰু সভ্য বুলি গণ্য কৰিছিল। ফলত পূব দিশৰ জাৰ্মান অধিকৃত ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনৰ বাসিন্দা ইউক্ৰেইনীয়সকলৰ তুলনাত তেওঁলোকে জাৰ্মান অত্যাচাৰৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰভাৱৰ পৰা কিছু পৰিমাণে ৰক্ষা পাইছিল। পিছলৈ এই অঞ্চলক ৰাইখস্কমিছাৰিয়েট ইউক্ৰেইনত পৰিণত কৰা হৈছিল।[78]

বন্দী মৃত্যুৰ টেংগো বাদ্যদল

তৃতীয় ৰাইখৰ বৰ্ণবাদী নীতি অনুসৰি সেই সময়ৰ স্থানীয় ইহুদীসকল অঞ্চলটোত জাৰ্মান দমনৰ মুখ্য লক্ষ্য হৈ পৰিছিল। জাৰ্মান অধিকাৰৰ পিছত ইহুদী জনসাধাৰণক চহৰখনৰ জামাৰষ্টিনোভ অঞ্চলত স্থাপন কৰা হ'ল'কাষ্টত কেন্দ্ৰীভূত কৰা হয়। এই অঞ্চলটো বৰ্তমান জামাৰষ্টিনিভ নামেৰে জনাজাত। লগতে ইয়ানভস্কা বন্দী শিবিৰ স্থাপন কৰা হয়। ইয়ানভস্কা বন্দী শিবিৰত নাজীসকলে সংগীতৰ সৈতে নিৰ্যাতন আৰু মৃত্যুদণ্ড চলাইছিল। বন্দী লভিভ ৰাষ্ট্ৰীয় অপেৰাৰ সদস্যসকলে একেটা সুৰ, মৃত্যুৰ টেংগো, বজাইছিল।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন]

লভিভ মুক্ত হোৱাৰ আগদিনা জাৰ্মান নাজীসকলে ৪০জন বাদ্যযন্ত্ৰীক এটা বৃত্ত গঠন কৰিবলৈ আদেশ দিয়ে। নিৰাপত্তাৰক্ষীসকলে বাদ্যযন্ত্ৰীসকলক ঘনকৈ ঘেৰি ধৰি বজাবলৈ আদেশ দিয়ে। প্ৰথমে বাদ্যদলৰ পৰিচালক মুণ্ডক হত্যা কৰা হয়।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] তাৰ পিছত শিবিৰৰ অধিনায়কে বাদ্যযন্ত্ৰীসকলক এজন এজনকৈ বৃত্তৰ মাজলৈ আহি বাদ্যযন্ত্ৰ মাটিত থৈ নগ্ন হ'বলৈ আদেশ দিয়ে। তাৰ পিছত তেওঁলোকক মূৰত গুলীয়াই হত্যা কৰা হয়।[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন]বাদ্যদলৰ সদস্যসকলৰ এখন আলোকচিত্ৰ নুৰেমবাৰ্গ বিচাৰত নাজী অপৰাধৰ প্ৰমাণ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈছিল।

১৯৩১ চনত লভিভত ইডিছ ভাষী ৭৫,৩১৬জন বাসিন্দা আছিল। কিন্তু ১৯৪১ চনৰ ভিতৰত চহৰখনত প্ৰায় ১,০০,০০০ ইহুদী উপস্থিত আছিল।[79] এই ইহুদীসকলৰ অধিকাংশকে চহৰখনৰ ভিতৰতে হত্যা কৰা হৈছিল অথবা বেলজেক নিধন শিবিৰলৈ নিৰ্বাসিত কৰা হৈছিল। ১৯৪৩ চনৰ গ্ৰীষ্মকালত হাইন্‌ৰিখ হিমলাৰৰ নিৰ্দেশত এছ এছ-ষ্টেণ্ডাৰ্টেনফুৰাৰ পল ব্ল'বেলক লভিভ অঞ্চলত নাজীসকলৰ গণহত্যাৰ সকলো প্ৰমাণ ধ্বংস কৰাৰ দায়িত্ব দিয়া হয়। ১৫ জুনত ব্ল'বেলে ইয়ানভস্কাৰ পৰা অনা জোৰ-জবৰদস্তি কৰ্মীসকলৰ সহায়ত কেইবাটাও গণকবৰ খান্দি মৃতদেহৰ অৱশেষ জ্বলাই দিয়ে।[80]

পিছত, ১৯ নৱেম্বৰ ১৯৪৩ত, ইয়ানভস্কাৰ বন্দীসকলে বিদ্ৰোহ কৰে আৰু গণপলায়নৰ চেষ্টা কৰে। কেইজনমান পলাই যাবলৈ সক্ষম হয়, কিন্তু অধিকাংশক পুনৰ ধৰি হত্যা কৰা হয়। ইয়ানভস্কা শিবিৰ বন্ধ কৰাৰ সময়ত শুট্‌ৎসষ্টাফেলৰ কৰ্মচাৰী আৰু তেওঁলোকৰ স্থানীয় সহায়কসকলে কমেও আৰু ৬,০০০ বন্দীক হত্যা কৰে। লগতে গালিচিয়াৰ আন জোৰ-জবৰদস্তি শ্ৰম শিবিৰসমূহত থকা ইহুদীসকলকো হত্যা কৰা হয়। যুদ্ধৰ শেষলৈ চহৰখনৰ ইহুদী জনসংখ্যা প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিহ্ন হৈ যায় আৰু মাত্ৰ প্ৰায় ২০০ৰ পৰা ৮০০জন লোক জীয়াই থাকে।[81][82]

ছোভিয়েট পুনৰাধিকাৰ

[সম্পাদনা কৰক]
১৯৪৪ চনৰ জুলাইত লভিভত ছোভিয়েট সৈনিকসকল

১৯৪৪ চনৰ জুলাইত সফল লভভ–ছান্দোমিয়েৰ্জ আক্ৰমণ অভিযানৰ পিছত ছোভিয়েট তৃতীয় গাৰ্ডছ টেংক আৰ্মীয়ে ২৭ জুলাই ১৯৪৪ত লভিভ দখল কৰে। এই দখলত স্থানীয় পোলেণ্ডীয় প্ৰতিৰোধ আন্দোলনে যথেষ্ট সহযোগিতা কৰিছিল। ইয়াৰ অলপ পাছতে পোলেণ্ডীয় আৰ্মিয়া ক্ৰায়োভাৰ স্থানীয় সেনাপতিসকলক ৰেড আৰ্মীৰ সেনাপতিসকলৰ সৈতে এখন বৈঠকলৈ আমন্ত্ৰণ জনোৱা হয়। বৈঠকৰ সময়ত তেওঁলোকক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হয় আৰু এই বৈঠকটো ছোভিয়েট এনকেভিডিয়ে পাতি থোৱা ফান্দ আছিল বুলি প্ৰকাশ পায়। পিছত ১৯৪৫ চনৰ শীতকাল আৰু বসন্তকালত স্থানীয় এনকেভিডিয়ে লভিভৰ পোলেণ্ডীয়সকলক গ্ৰেপ্তাৰ আৰু হাৰাশাস্তি কৰি থাকে। ছোভিয়েট তথ্য অনুসৰি ১৯৪৪ চনৰ ১ অক্টোবৰত চহৰখনত এতিয়াও পোলেণ্ডীয় সংখ্যাগৰিষ্ঠতা আছিল, যি মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬৬.৭% আছিল। পোলেণ্ডীয়সকলক চহৰখন এৰি যাবলৈ উৎসাহিত কৰাই ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল।[83]

গ্ৰেপ্তাৰ কৰা লোকসকলক তেতিয়াহে মুকলি কৰা হৈছিল যেতিয়া তেওঁলোকে এনে নথিত স্বাক্ষৰ কৰিছিল য'ত তেওঁলোকে পোলেণ্ডলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিবলৈ সন্মতি দিছিল। যুদ্ধৰ পিছত ইয়াল্টা সন্মিলনৰ সিদ্ধান্ত অনুসৰি পোলেণ্ডৰ সীমা পশ্চিমলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ কথা আছিল। ইয়াল্টাত পোলেণ্ডৰ আপত্তি সত্ত্বেও মিত্ৰশক্তিৰ নেতা জোচেফ ষ্টেলিন, ফ্ৰেংকলিন ডি. ৰুজভেল্ট আৰু উইনষ্টন চাৰ্চিলে লভিভ ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ সীমাৰ ভিতৰতে থাকিব বুলি সিদ্ধান্ত লয়। ৰুজভেল্টে পোলেণ্ডে লভিভ আৰু ইয়াৰ আশে-পাশে থকা তেলক্ষেত্ৰসমূহ লাভ কৰাটো বিচাৰিছিল, কিন্তু ষ্টেলিনে সেয়া মানি লোৱা নাছিল।[83]

১৬ আগষ্ট ১৯৪৫ত এখন সীমা চুক্তি[84] মস্কোত ছোভিয়েট ইউনিয়নৰ চৰকাৰ আৰু ছোভিয়েটসকলৰদ্বাৰা পোলেণ্ডত স্থাপন কৰা ৰাষ্ট্ৰীয় ঐক্যৰ অন্তৱৰ্তীকালীন চৰকাৰৰ মাজত স্বাক্ষৰিত হয়। এই চুক্তিত পোলেণ্ডীয় কৰ্তৃপক্ষই যুদ্ধৰ পূৰ্বৰ দেশখনৰ পূব অংশ আনুষ্ঠানিকভাৱে ছোভিয়েট ইউনিয়নক হস্তান্তৰ কৰে আৰু কাৰ্জন ৰেখা অনুসৰি পোলেণ্ড–ছোভিয়েট সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ সন্মতি দিয়ে। চুক্তিখন অৱশেষত ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৪৬ত অনুমোদিত হয়।

ছোভিয়েট যুগ

[সম্পাদনা কৰক]

১৯৪৬ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত লভিভ ছোভিয়েট সংঘৰ অংশ হয়। অনুমান কৰা হয় যে ১,০০,০০০ৰপৰা ১,৪০,০০০লৈ পোলেণ্ডীয় লোকক চহৰখনৰপৰা তথাকথিত পুনৰুদ্ধাৰ কৰা অঞ্চলসমূহলৈ পুনৰ বসতি স্থাপন কৰা হৈছিল। এই স্থানান্তৰ যুদ্ধোত্তৰ জনসংখ্যা স্থানান্তৰৰ অংশ আছিল আৰু তেওঁলোকৰ বহুতকে নতুনকৈ অধিগ্ৰহণ কৰা ৰক্ল'ভ অঞ্চললৈ পঠিওৱা হৈছিল, যিটো পূৰ্বতে জাৰ্মান চহৰ ব্ৰেছলাউ আছিল। লভিভত থাকি যোৱা পোলেণ্ডীয় লোকসকলে পিছলৈ লভিভ ভূমিৰ পোলেণ্ডীয় সংস্কৃতি সংস্থা গঠন কৰে। ১৯৪৬ চনৰ মাৰ্চ মাহত লভিভত এখন ধৰ্মসভা অনুষ্ঠিত হয়। কে জি বিৰ হেঁচাত আয়োজিত এই ধৰ্মসভাই আনুষ্ঠানিকভাৱে ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা ভংগ কৰি ইয়াৰ পেৰিছসমূহ ৰাছিয়ান অৰ্থডক্স গীৰ্জাৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে।

বিভিন্ন অনুমান অনুসৰি লভিভে যুদ্ধপূৰ্ব জনসংখ্যাৰ ৮০%ৰপৰা ৯০% হেৰুৱাইছিল।[85] পোলেণ্ডীয় জনসংখ্যাক বহিষ্কাৰ কৰা, হ'ল'কাষ্ট আৰু ইউক্ৰেইনীয় ভাষীৰ ওচৰৰ অঞ্চলসমূহৰপৰা হোৱা প্ৰব্ৰজনৰ ফলত চহৰখনৰ জাতিগত গঠন সলনি হৈছিল। এই লোকসকলৰ ভিতৰত যুদ্ধৰ পিছত পোলেণ্ডীয় জনৰাজ্যৰ অংশ হোৱা অঞ্চলসমূহৰপৰা বলপূৰ্বকভাৱে স্থানান্তৰিত লোকো আছিল। ছোভিয়েট সংঘৰ আন অংশৰপৰাও লোক আহিছিল। ৰাছিয়া আৰু পূব ইউক্ৰেইনৰ ৰাছিয়ান ভাষী অঞ্চলসমূহৰপৰা প্ৰব্ৰজনক উৎসাহিত কৰা হৈছিল,[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] আৰু ১৯৫০ৰ দশকত লভিভৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ ৰাছিয়ান আছিল। একে সময়তে চহৰখনত ২৮,০০০ ইহুদী বাস কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ অধিকাংশই ছোভিয়েট সংঘৰ আন অংশৰপৰা অহা ৰাছিয়ান ভাষী প্ৰব্ৰজনকাৰী আছিল। ১৯৫৬ চনৰ ৮ ছেপ্টেম্বৰত লভিভৰ জনসংখ্যা ৪,০০,০০০ জনত উপনীত হয়।[86]

১৯৫৭ চনত বজাৰ চত্বৰ

১৯৫০ চনত স্ত্ৰিয়ি উদ্যানত প্ৰথম আঞ্চলিক কৃষি প্ৰদৰ্শনী মুকলি কৰা হয় আৰু ১৯৫১ চনত এখন শিশু ৰে'লপথ আৰম্ভ কৰা হয়। ১৯৫২ চনত চহৰখনৰ প্ৰথম ট্ৰলী বাছ সেৱা আৰম্ভ হয়। ১৯৬০ চনলৈকে চহৰখনত ২৬২খন বাছ, ৩৮০খন টেক্সি আৰু ৫০খনতকৈ অধিক ট্ৰলী বাছ চলিছিল। ১৯৫৫ চনত নতুন বিমানবন্দৰৰ টাৰ্মিনেলত সেৱা আৰম্ভ হয়। ১৯৫৫ চনলৈকে লভিভত ৪১৫খন ৰেষ্টুৰেণ্ট, কেফে আৰু ভোজনালয় আছিল, কিন্তু দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা জনসংখ্যাৰ প্ৰয়োজন পূৰণৰ বাবে সেয়া পৰ্যাপ্ত নাছিল। ১৯৫০ৰ দশকত শ্বেভচেংকিভস্কি হাইকে ধৰি কেইবাখনো ৰাজহুৱা উদ্যান স্থাপন কৰা হয়।[86]

পুৰণি চহৰৰ অঞ্চলসমূহত ঔদ্যোগিক প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ বিকাশৰ ফলত স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষই শব্দ প্ৰদূষণৰ বিৰুদ্ধে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰে। একে সময়তে ১৯৫৮ চনলৈকে লভিভ গধুৰ সামৰিক সঁজুলিৰ যাতায়াতৰ বাবে এটা পৰিবহণ কেন্দ্ৰ হিচাপে ব্যৱহৃত হৈ আছিল। ১৯৫৮ চনত চহৰখনৰ এখন ৰাস্তাত ওচৰৰ আন এখন ৰাস্তাৰে স্বচালিত আৰ্টিলাৰী পাৰ হৈ যোৱাৰ ফলত এটা ঘৰ ভাঙি পৰে। ইয়াৰ ফলত পুৰণি চহৰৰ অঞ্চলসমূহৰ মাজেৰে সামৰিক সঁজুলি পৰিবহণ নিষিদ্ধ কৰা হয় আৰু লভিভত অৱস্থিত সামৰিক বিভাগটো ইয়াভোৰিভলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়।[86]

১৯৫০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে ছোভিয়েট চৰকাৰে লভিভক এটা বৃহৎ ঔদ্যোগিক কেন্দ্ৰলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰে। ১৯৫৪ চনত ছোভিয়েট সংঘৰ প্ৰথম কিনেস্কোপ নলী এটা স্থানীয় কাৰখানাত উৎপাদন কৰা হয় আৰু ১৯৫৮ চনত টিভি ছেটৰ ধাৰাবাহিক উৎপাদন আৰম্ভ হয়। ১৯৫৬ চনত লভিভ বাছ কাৰখানাই উৎপাদন আৰম্ভ কৰে। চহৰখনত এখন টেংক মেৰামতিৰ কাৰখানাও স্থাপন কৰা হয়। শ্ৰমিক জনসংখ্যাৰ বাসস্থানৰ ব্যৱস্থা কৰিবলৈ কৰ্তৃপক্ষই কম খৰচৰ বাসগৃহ নিৰ্মাণৰ নিৰ্দেশ দিয়ে। একে সময়তে ষ্টেলিনীয় স্থাপত্য শৈলীৰ অধিক আৰামদায়ক অট্টালিকাসমূহ ছোভিয়েট সংঘৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ অভিজাতসকলৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। নতুন নিৰ্মাণৰ পিছতো বহু লোক সামূহিক ফ্লেট অথবা আনকি ভূ-গৰ্ভস্থ কোঠাত বাস কৰি থাকিল। বহু অঞ্চলত কেন্দ্ৰীয় উত্তাপ, পানী যোগান আৰু নিৰ্গমন ব্যৱস্থা]] নাছিল। ১৯৫০ৰ দশকত ওচৰৰ কেইবাখনো গাঁও আৰু চহৰক প্ৰশাসনিকভাৱে লভিভৰ সৈতে সংযুক্ত কৰা হয়, যাৰ ভিতৰত ব্ৰিউখোভিচি আৰু ভিনিকি আছিল। ১৯৫৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত লভিভ টেলিভিছন কেন্দ্ৰই চহৰখনৰ অপেৰা থিয়েটাৰৰপৰা প্ৰথম সম্প্ৰচাৰ কৰে।[86]

১৯৫০ আৰু ১৯৬০ৰ দশকত দ্ৰুতগতিত বৃদ্ধি পোৱা ঔদ্যোগিক ভিত্তিৰ ফলত চহৰখনৰ জনসংখ্যা আৰু আকাৰ দুয়োটাই বৃদ্ধি পায়। এছ এম ই আৰ এছ এইচৰ ইউক্ৰেইনীয় বিদ্ৰোহী সেনাৰ বিৰুদ্ধে অভিযানৰ ফলত লভিভে এটা নেতিবাচক অৰ্থ বহন কৰা বান্দেৰষ্টাড্ট নাম লাভ কৰে। ৰাছিয়ান গ্ৰাডৰ সলনি চহৰৰ নামৰ সৈতে জাৰ্মান প্ৰত্যয় ষ্টাড্ট যোগ কৰা হৈছিল, যিয়ে বিচ্ছিন্নতাৰ ভাব প্ৰকাশ কৰিছিল। সময়ৰ লগে লগে চহৰখনৰ বাসিন্দাসকলে এই নামটো ইমানেই হাস্যকৰ বুলি ভাবিবলৈ ধৰিলে যে বান্দেৰাৰ বিষয়ে বিশেষ জ্ঞান নথকা লোকসকলেও ইয়াক পশ্চিম ইউক্ৰেইনৰ প্ৰতি ছোভিয়েট দৃষ্টিভংগীৰ প্ৰতি ব্যংগ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিলে। ছোভিয়েট সংঘৰ পতনৰ সময়লৈকে এই নামটো লভিভৰ স্থানীয় লোকসকলৰ বাবে গৌৰৱৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছিল আৰু ইয়াৰ পৰিণতিত খ্ল'প্‌ছি জ বান্দেৰষ্টাড্টু নামৰ এটা স্থানীয় ৰক বেণ্ড গঠন হৈছিল।[87]

১৯৬০ৰ দশকৰ শেষভাগত অপেৰা থিয়েটাৰ আৰু হোটেল লভিভৰ দৃশ্য

১৯৬০ৰ দশকত লভিভ আৰু ইয়াৰ ওচৰৰ অঞ্চলৰ বাসিন্দাসকলে পোলেণ্ডীয় টেলিভিছন আৰু ৰেডিঅ', লগতে ৱাৰ্ছ চুক্তিৰ অন্তৰ্ভুক্ত দেশসমূহৰ প্ৰকাশনসমূহ লাভ কৰাৰ সুবিধা পাইছিল। সেই সময়ত চহৰখনত বসতি স্থাপন কৰা ইউক্ৰেইনীয় গাঁওসমূহৰ বহু প্ৰব্ৰজনকাৰীৰ বিদেশত আত্মীয় আছিল আৰু তেওঁলোকে লোহাৰ পৰ্দাৰ সিপাৰে চিঠি-পত্ৰৰ আদান-প্ৰদান কৰিব পাৰিছিল। "বুৰ্জোৱা জাতীয়তাবাদ"ৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ ছোভিয়েট কৰ্তৃপক্ষই মুদ্ৰিত সামগ্ৰী আৰু সংবাদ মাধ্যমত নীলা আৰু হালধীয়া ৰঙৰ সংযোজন নিষিদ্ধ কৰিছিল। ধৰ্মৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিবলৈ শাসন-ব্যৱস্থাই লভিভৰ ডমিনিকান কেথেড্ৰেল বন্ধ কৰি ইয়াৰ অট্টালিকাত নাস্তিকতাৰ এটা সংগ্ৰহালয় স্থাপন কৰে। চৰকাৰী হেঁচা সত্ত্বেও লভিভৰ বাসিন্দাসকলে ধৰ্মীয় পৰম্পৰা পালন কৰি থাকিল আৰু বহু অঞ্চলত ভেৰ্টেপ অনুষ্ঠান আয়োজন কৰা হৈছিল। ১৯৬০ৰ দশকত লভিভত পশ্চিমীয়া সংগীতৰ প্ৰভাৱত নিজা যুৱ উপসংস্কৃতিৰো বিকাশ ঘটে।[88]

১৯৭০ৰ দশকত ইউক্ৰেইনীয় ছোভিয়েট নেতৃত্বৰ ভ'ল'দিমিৰ শ্বেৰবিটস্কিৰ অধীনৰ নীতিয়ে ৰাছিয়াকৰণৰ নতুন ঢৌৰ সৃষ্টি কৰে। লভিভৰ ৰাস্তাসমূহ আৰু ৰাজহুৱা পৰিবহণৰ বহুতো লিখনী আৰু বিজ্ঞাপন এতিয়া ৰাছিয়ান ভাষাত লিখা হৈছিল। ইফালে অৰ্থনৈতিক অৱস্থা অৱনতি ঘটিছিল আৰু দশকৰ মাজভাগলৈ বহু সামগ্ৰী দোকানৰপৰা অদৃশ্য হৈ গৈছিল। ১৯৭০ৰ দশকৰ শেষলৈ মুদ্ৰাস্ফীতি এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সমস্যাত পৰিণত হয়। একে সময়তে চহৰখনৰ বাণিজ্যিক নেটৱৰ্কৰো সম্প্ৰসাৰণ অব্যাহত থাকে আৰু ২০০খনতকৈ অধিক দোকান নিৰ্মাণ কৰা হয়। নতুন সাংস্কৃতিক ধাৰাসমূহে লভিভৰ জনসংখ্যাক প্ৰভাবিত কৰি থাকিল আৰু ১৯৭৯ চনত চহৰখনত দুটা জনপ্ৰিয় স্থান গঢ় লৈ উঠিল। ইয়াৰে যুৱ ৰাজপ্ৰাসাদ "ৰোমাণ্টিক" ডিস্কোৰ বাবে জনপ্ৰিয় হৈ পৰিছিল আৰু "ভিৰমেংকা" কফি ঘৰটো স্থানীয় বোহেমিয়ানসকলৰ সমাৱেশস্থলী হৈ পৰিছিল। ১৯৭০ৰ দশকত লভিভত হিপ্পী আন্দোলনৰ উত্থান ঘটে। ১৯৭৫–১৯৭৭ চনত স্থানীয় কাৰ্মেলাইট গীৰ্জাৰ উদ্যানখন ছোভিয়েট সংঘৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ অসঙ্গতিবাদী যুৱক-যুৱতীৰ সমাৱেশৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰিছিল।[89]

ছোভিয়েট ৰাছিয়াকৰণৰ পৰিস্থিতিৰ মাজতো,[উদ্ধৃতিৰ প্ৰয়োজন] লভিভ বিদ্ৰোহী আন্দোলনৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। ১৯৭২ চনৰপৰা লভিভৰ বহু বিদ্ৰোহী কৰ্মীক গ্ৰেপ্তাৰ কৰি কুখ্যাত লানৎস্কি পথৰ কাৰাগাৰত বন্দী কৰি ৰখা হৈছিল।[89]

১৯৮০ৰ দশকত ছোভিয়েট ব্যৱস্থাৰ উদাৰীকৰণৰ সময়ছোৱাত চহৰখন ইউ এছ এছ আৰৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ দাবী কৰা ৰাজনৈতিক আন্দোলনসমূহৰ কেন্দ্ৰ হৈ পৰে। ১৯৮৯ চনৰ ১৭ ছেপ্টেম্বৰত লভিভত ছোভিয়েট সংঘৰপৰা ইউক্ৰেইনৰ স্বাধীনতাৰ সমৰ্থনত সৰ্ববৃহৎ সমাৱেশ অনুষ্ঠিত হয়। ইয়াত প্ৰায় ১,০০,০০০ লোক অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।[90]

স্বাধীন ইউক্ৰেইনৰ

[সম্পাদনা কৰক]
২০০৪ চনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনৰ সময়ত লভিভত প্ৰতিবাদকাৰী

২০০৪ চনৰ ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনত লভিভৰ নাগৰিকসকলে ভিক্টৰ ইউশ্চেংকোক দৃঢ়ভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল আৰু কমলা বিপ্লৱত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। শ শ হাজাৰ লোক ঠাণ্ডা উষ্ণতাত একত্ৰিত হৈ কমলা পক্ষৰ সমৰ্থনত প্ৰতিবাদ কৰিছিল। নাগৰিক অবাধ্যতাৰ কাৰ্যকলাপৰ ফলত স্থানীয় আৰক্ষী প্ৰধানজনে পদত্যাগ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল আৰু স্থানীয় সভাই প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰকাশ কৰা জালিয়াতিপূৰ্ণ ফলাফল গ্ৰহণ নকৰাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ কৰিছিল।[91] বৰ্তমানো লভিভ ইউক্ৰেইনৰ সংস্কৃতিৰ অন্যতম প্ৰধান কেন্দ্ৰ আৰু দেশখনৰ ৰাজনৈতিক শ্ৰেণীৰ এক বৃহৎ অংশৰ উৎপত্তিস্থল।

ইউৰোমাইদান আন্দোলনৰ সমৰ্থনত ২০১৪ চনৰ ১৯ ফেব্ৰুৱাৰীত লভিভৰ কাৰ্যবাহী সমিতিয়ে ৰাষ্ট্ৰপতি ভিক্টৰ ইয়ানুকোভিচৰ শাসনৰ পৰা নিজকে স্বাধীন ঘোষণা কৰিছিল।[92]

২০১৯ চনৰ ইউক্ৰেইনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি নিৰ্বাচনত লভিভৰ নাগৰিকসকলে পেট্ৰো পোৰোশেংকোক ভ'ল'দিমিৰ জেলেনস্কিতকৈ দৃঢ়ভাৱে সমৰ্থন কৰিছিল। পোৰোশেংকোৰ পক্ষত গণনা কৰা ভোটৰ শতকৰা হাৰ ৯০ শতাংশতকৈও অধিক আছিল। লভিভত এই বিপুল সমৰ্থন লাভ কৰাৰ পাছতো তেওঁ দেশজোৰা নিৰ্বাচনত পৰাজিত হৈছিল।

২০২০ চনৰ ১৮ জুলাইলৈকে লভিভ অবলাস্ত গুৰুত্বৰ নগৰ আৰু লভিভ পৌৰসভাৰ কেন্দ্ৰ আছিল। ইউক্ৰেইনৰ প্ৰশাসনিক সংস্কাৰৰ অংশ হিচাপে ২০২০ চনৰ জুলাই মাহত পৌৰসভাখন বিলুপ্ত কৰা হয় আৰু লভিভ অবলাস্তৰ ৰায়নৰ সংখ্যা সাতটালৈ হ্ৰাস কৰা হয়। লভিভ পৌৰসভাৰ এলেকা নতুনকৈ গঠিত লভিভ ৰায়নৰ সৈতে একত্ৰিত কৰা হয়।[93][94]

ৰুছ-ইউক্ৰেইন যুদ্ধ

[সম্পাদনা কৰক]
২০২২ চনৰ ইউক্ৰেইনত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণ
[সম্পাদনা কৰক]
২০২২ চনৰ মাৰ্চ মাহত লভিভৰ এটা ইন্ধন ভঁৰালত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ পাছত লগা জুই

২০২২ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ইউক্ৰেইনত ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণ আৰম্ভ হোৱাৰ পাছত লভিভ দেশখনৰ কাৰ্যকাৰী ভাবে পশ্চিমীয়া ৰাজধানীত পৰিণত হয়। ৰাজধানীখনৰ ওপৰত পোনপটীয়া সামৰিক ভাবুকিৰ বাবে কিছুমান দূতাবাস, চৰকাৰী সংস্থা আৰু সংবাদ মাধ্যমৰ প্ৰতিষ্ঠান কিয়েভৰ পৰা লভিভলৈ স্থানান্তৰ কৰা হৈছিল।[95] আক্ৰমণৰ ফলত দেশখনৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ পৰা পলাই অহা ইউক্ৰেইনৰ লোকসকলৰ বাবেও লভিভ নিৰাপদ আশ্ৰয়স্থলত পৰিণত হয়। ২০২২ চনৰ ১৮ মাৰ্চলৈকে এনে লোকৰ সংখ্যা ২ লাখতকৈ অধিক হৈছিল। তেওঁলোকৰ বহুতে পোলেণ্ডলৈ যোৱাৰ পথত লভিভক সাময়িকভাৱে ৰোৱাৰ স্থান হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। লভিভ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ বৃহত্তৰ অঞ্চলটো অস্ত্ৰ আৰু মানৱীয় সাহায্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ যোগান পথ হিচাপেও ব্যৱহৃত হৈছিল।[90] ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণৰ আশংকাৰ মাজত স্থানীয় চৰকাৰ আৰু নাগৰিকসকলে পোলেণ্ড আৰু ক্ৰোৱেছিয়াৰ পৰামৰ্শদাতাসকলৰ সহায়ত নগৰখনৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সুৰক্ষিত কৰিবলৈ ঐতিহাসিক স্মৃতিসৌধসমূহৰ চাৰিওফালে অস্থায়ী বাধা নিৰ্মাণ কৰিছিল, মূৰ্তিসমূহ ঢাকি ৰাখিছিল আৰু শিল্পকৰ্মসমূহ সুৰক্ষিত কৰিছিল।[96]

যুদ্ধৰ সময়ছোৱাত লভিভ আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালৰ অঞ্চল ৰাছিয়াৰ ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণৰ লক্ষ্য হৈছিল। ইয়াভৰিভ সামৰিক প্ৰশিক্ষণ ঘাটি ২০২২ চনৰ ১৩ মাৰ্চত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। লভিভ দানিলো হালিত্স্কি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ ওচৰৰ লভিভ ৰাজ্যিক বিমান মেৰামতি কাৰখানাত ২০২২ চনৰ ১৮ মাৰ্চত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল,[90] আৰু ২৬ মাৰ্চত নগৰখনৰ সীমাৰ ভিতৰত থকা এটা ইন্ধন ভঁৰাল আৰু আন কেইবাটাও স্থাপনাত আক্ৰমণ কৰা হৈছিল।[97]

২০২২ চনৰ ১৮ এপ্ৰিলত নগৰখনত পাঁচটা ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণ সংঘটিত হয়। নগৰপতি আন্দ্ৰি ছাদোভিৰ মতে, এই আক্ৰমণত সাতজন সাধাৰণ নাগৰিক নিহত আৰু ১১জন আহত হয়। আঞ্চলিক গভৰ্ণৰ মাক্সিম কোজিৎস্কিয়ে কয় যে আক্ৰমণৰ লক্ষ্য আছিল সামৰিক কাৰখানা আৰু এটা টায়াৰৰ দোকান। উদ্বাস্তুসকল থকা এটা হোটেলতো আক্ৰমণ সংঘটিত হয় আৰু ইয়াৰ খিৰিকীসমূহ ক্ষতিগ্ৰস্ত হয়। ৰাছিয়াৰ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ে দাবী কৰে যে ১৮ এপ্ৰিলৰ নিশা ৰাছিয়াৰ ক্ষেপণাস্ত্ৰৰে আক্ৰমণ কৰা সকলো স্থানেই সামৰিক লক্ষ্য আছিল।[98]

২০২২ চনৰ ১০ অক্টোবৰৰ ইউক্ৰেইনৰ ওপৰত ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণৰ সময়ত লভিভক লক্ষ্য কৰি আক্ৰমণ কৰা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত সমগ্ৰ নগৰখনত বিদ্যুৎ বিচ্ছিন্ন হৈ পৰিছিল।[99] ২০২২ চনৰ ১১ অক্টোবৰত ছাদোভিয়ে ঘোষণা কৰে যে নগৰখনত ক্ষেপণাস্ত্ৰ আক্ৰমণ সংঘটিত হৈছে। ইয়াৰ ফলত বিদ্যুৎ যোগান ব্যাহত হয় আৰু পানীৰ যোগানত অভাৱ দেখা দিয়ে।[100]

২০২৫ চনৰ ৫ অক্টোবৰত লভিভত হোৱা ৰাছিয়াৰ আক্ৰমণটো লভিভ অঞ্চলত যুদ্ধ আৰম্ভ হোৱাৰ পাছত হোৱা আটাইতকৈ ডাঙৰ আক্ৰমণ আছিল বুলি গভৰ্ণৰ মাক্সিম কোজিৎস্কিয়ে কয়। তেওঁ জনোৱা মতে, আক্ৰমণটোত ১৪০টা ড্ৰোন আৰু ২৩টা ক্ষেপণাস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। পাঁচজন সাধাৰণ নাগৰিক নিহত আৰু কেইবা ডজন লোক আহত হৈছিল।[101]

২০২৬ চনৰ ৮ জানুৱাৰীৰ নিশা ৰাছিয়াৰ বাহিনীয়ে কাপুস্তিন য়াৰ পৰীক্ষণস্থলীৰ পৰা লভিভৰ দিশে অৰেশ্নিক ক্ষেপণাস্ত্ৰ নিক্ষেপ কৰে। মধ্যম দূৰত্বৰ বেলিষ্টিক ক্ষেপণাস্ত্ৰৰে লভিভত আক্ৰমণ চলোৱা এইটোৱেই আছিল ৰুছ-ইউক্ৰেইন যুদ্ধৰ প্ৰথম ঘটনা।[102]

ভূগোল

[সম্পাদনা কৰক]
লভিভৰ উপগ্ৰহীয় দৃশ্য (চেণ্টিনেল-২,
১৪ আগষ্ট ২০১৭)

লভিভ ৰজটচিয়া উচ্চভূমিৰ প্ৰান্তত অৱস্থিত। ই পোলেণ্ডৰ সীমাৰ পৰা প্ৰায় ৭০ কিলোমিটাৰ (৪৩ মাইল) পূবত আৰু পূব কাৰ্পেথিয়ান পৰ্বতমালাৰ পৰা ১৬০ কিলোমিটাৰ (৯৯ মাইল) উত্তৰত অৱস্থিত। সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ পৰা লভিভৰ গড় উচ্চতা ২৯৬ মিটাৰ (৯৭১ ফুট)। ইয়াৰ সৰ্বোচ্চ স্থান হৈছে ভিছোকি জামক (উচ্চ দুৰ্গ), যাৰ উচ্চতা ৪০৯ মিটাৰ (১,৩৪২ ফুট) সমুদ্ৰপৃষ্ঠৰ ওপৰত। এই দুৰ্গৰ পৰা ঐতিহাসিক চহৰৰ কেন্দ্ৰভাগৰ সুন্দৰ দৃশ্য দেখা যায়। তাত সেউজীয়া গম্বুজযুক্ত গীৰ্জা আৰু সুন্দৰ স্থাপত্য আছে।

পুৰণি দেৱালঘেৰা চহৰখন উচ্চ দুৰ্গৰ পাদদেশত পল্টভা নদীৰ পাৰত অৱস্থিত আছিল। ত্ৰয়োদশ শতিকাত এই নদীৰে সামগ্ৰী পৰিবহণ কৰা হৈছিল। বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে পল্টভা নদীখন চহৰৰ মাজেৰে বৈ যোৱা অংশত ঢাকি দিয়া হৈছিল। নদীখন এতিয়া লভিভৰ কেন্দ্ৰীয় পথ Liberty Avenue [uk] আৰু লভিভ অপেৰা আৰু বেলে থিয়েটাৰৰ ঠিক তলেদি বৈ যায়।

জলবায়ু

[সম্পাদনা কৰক]

লভিভত আৰ্দ্ৰ মহাদেশীয় জলবায়ু (কোপেন জলবায়ু শ্ৰেণীবিভাজন Dfb) বিৰাজ কৰে। ইয়াত শীতকাল ঠাণ্ডা আৰু গ্ৰীষ্মকাল উমাল।[103] জানুৱাৰী মাহত গড় উষ্ণতা সাঁচ:Convert/−1 °C (27 °F) আৰু জুলাই মাহত 18 °C (64 °F)।[104] গড় আৰ্দ্ৰতাৰ মাত্ৰা কম। গ্ৰীষ্মকালত আৰ্দ্ৰতা আৰামদায়কৰ পৰা অত্যধিক আৰ্দ্ৰলৈ পৰিৱৰ্তিত হয়।[105] বছৰি গড় বৰষুণৰ পৰিমাণ ৭৪৫ millimetre (২৯ in)। গ্ৰীষ্মকালত বৰষুণৰ পৰিমাণ সৰ্বাধিক হয়।[104] লভিভত বছৰি গড় সূৰ্যৰ পোহৰৰ সময় প্ৰায় ১,৮০৪ ঘণ্টা।[106]

প্ৰশাসনিক বিভাগ

[সম্পাদনা কৰক]
লভিভ চহৰ ভৱন

লভিভ ছটা নগৰীয়া জিলাত বিভক্ত। প্ৰতিখন জিলাৰ নিজা প্ৰশাসনিক সংস্থা আছে।

  • হালিতস্কি জিলা (Галицький район), গালিচিয়াৰ ডেনিয়েল (ডানিলো হালিতস্কি)ৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে।
  • জালিজনিচনি জিলা (Залізничний район), আক্ষৰিক অৰ্থত "ৰেলৱে অঞ্চল"।
  • লিচাকিভস্কি জিলা (Личаківський район)
  • ছিখিভস্কি জিলা (Сихівський район)
  • ফ্ৰাংকিভস্কি জিলা (Франківський район), ইভান ফ্ৰাংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে।
  • শ্বেভচেংকিভস্কি জিলা (Шевченківський район), তাৰাছ শ্বেভচেংকোৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা হৈছে।

উল্লেখযোগ্য উপনগৰসমূহৰ ভিতৰত ভিন্নিকি (Винники), ব্ৰিউখোভিচি (Брюховичі) আৰু ৰুদনো (Рудно) উল্লেখযোগ্য।

জনগাঁথনি

[সম্পাদনা কৰক]
ঐতিহাসিক জনসংখ্যা
বছৰ জনসংখ্যা ±%
1939 3,40,000 —
1959 4,10,678 +20.8%
1970 5,53,452 +34.8%
1979 6,67,243 +20.6%
1989 7,90,908 +18.5%
2001 7,32,818 −7.3%
2011 7,32,009 −0.1%
2022 7,17,273 −2.0%
উৎস: [108]

লভিভৰ বাসিন্দাসকলৰ গড় আয়ুস ৭৫ বছৰ আৰু এই বয়স ইউক্ৰেইনৰ গড় আয়ুতকৈ ৭ বছৰ আৰু বিশ্বৰ গড় আয়ু ৬৮ বছৰতকৈ ৮ বছৰ অধিক। ২০১০ চনত গড় আয়ুস পুৰুষৰ ক্ষেত্ৰত ৭১ বছৰ আৰু মহিলাৰ ক্ষেত্ৰত ৭৯.৫ বছৰ আছিল।[109] ২০০১ চনৰ পৰা ২০১০ চনৰ ভিতৰত উৰ্বৰতাৰ হাৰ ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পাইছিল। তথাপিও পূৰ্বৰ বছৰসমূহৰ নিম্ন উৰ্বৰতাৰ প্ৰভাৱ এতিয়াও স্পষ্ট হৈ আছিল, যদিও জন্মৰ হাৰ বৃদ্ধি পাইছিল। কিন্তু ২৫ বছৰৰ তলৰ যুৱ লোকৰ তীব্ৰ অভাৱ আছে। ২০১১ চনত ল্ভিভৰ জনসংখ্যাৰ ১৩.৭% লোক ১৫ বছৰৰ তলৰ আৰু ১৭.৬% লোকৰ বয়স ৬০ বছৰ বা তাতকৈ অধিক আছিল।[110]

ঐতিহাসিক জনসংখ্যা

[সম্পাদনা কৰক]
১৮৬৯–১৯৩১ চনত ধৰ্ম অনুসৰি জনসংখ্যাৰ গাঁথনি
সম্প্ৰদায় ১৮৬৯[111] ১৮৯০[112] ১৯০০[113] ১৯১০[114] ১৯২১[114] ১৯৩১[115]
ৰোমান কেথলিক৫৩.১%৫২.৬%৫১.৭%৫১%৫১%৫০.৪%
ইহুদী৩০.৬%২৮.২%২৭.৭%২৮%৩৫%৩১.৯%
গ্ৰীক কেথলিক১৪.২%১৭.১%১৮.৩%১৯%১২%১৫.৯%
১৯০০–২০০১ চনত জাতিগত গাঁথনি
জাতিগত পৰিচয় ১৯০০[116] ১৯২১[117] ১৯৩১[115] ১৯৪৪[118] ১৯৫০ ১৯৫৯[119] ১৯৭৯[119] ১৯৮৯[119] ২০০১[120]
ইউক্ৰেইনীয় লোক১৯.৯% ৯.১%১১.২%২৬.৪%৪৯.৯%৬০.০%৭৪.০%৭৯.১%৮৮.১%
ৰুছ লোক০.০% ০.২%০.২%৫.৫%৩১.২%২৭.০%১৯.৩%১৬.১%৮.৯%
ইহুদী লোক২৬.৫% ২৭.৬%২৪.১%৬.৪%৬.০%২.৭%১.৬%০.৩%
পোলিছ লোক৪৯.৪% ৬২.২%৬৩.৫%৬৩%১০.৩%৪.০%১.৮%১.২%০.৯%
১৯৮৯ আৰু ২০০১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ল্ভিভৰ জাতিগত গাঁথনি
ইউক্ৰেইনীয় লোক ৬২২,৮০০৭৯.১%৮৮.১%
ৰুছ লোক ১২৬,৪১৮১৬.১%৮.৯%
style="text-align:left;"ইহুদী লোক ১২,৮৩৭১.৬%০.৩%
পোলিছ লোক ৯,৬৯৭১.২%০.৯%
[বেলাৰুছীয় লোক ৫,৮০০০.৭%০.৪%
আৰ্মেনীয় লোক ১,০০০০.১%০.১%
মুঠ ৭৭৮,৫৫৭
সংখ্যাসমূহত অঞ্চলসমূহ বা চৌপাশৰ নগৰসমূহ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হোৱা নাই।[121][Full citation needed]
  • ১৪০৫ চন: পুৰণি নগৰত প্ৰায় ৪,৫০০ জন বাসিন্দা আৰু ইয়াৰ উপৰি দুটা উপনগৰত প্ৰায় ৬০০ জন।[122]
  • ১৫৪৪ চন: পুৰণি নগৰত প্ৰায় ৩,০০০ জন বাসিন্দা (১৫২৭ চনৰ অগ্নিকাণ্ডৰ ফলত সংখ্যা প্ৰায় ৩০% হ্ৰাস পাইছিল) আৰু ইয়াৰ উপৰি উপনগৰসমূহত প্ৰায় ২,৭০০ জন।[122]
  • ১৮৪০ চন: প্ৰায় ৬৭,০০০ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ২০,০০০ জন ইহুদী।[123]
  • ১৮৫০ চন: প্ৰায় ৮০,০০০ জন বাসিন্দা (চাৰিটা উপনগৰসহ), ইয়াৰে ২৫,০০০তকৈ অধিক জন ইহুদী।[124]
  • ১৮৬৯ চন: ৮৭,১০৯ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ৪৬,২৫২ জন ৰোমান কেথলিক, ২৬,৬৯৪ জন ইহুদী আৰু ১২,৪০৬ জন গ্ৰীক ইউনিয়েট গীৰ্জাৰ সদস্য।[111]
  • ১৮৯০ চন: ১,২৭,৯৪৩ জন বাসিন্দা (৬৪,১০২ জন পুৰুষ, ৬৩,৪৮১ জন মহিলা), ইয়াৰে ৬৭,২৮০ জন ৰোমান কেথলিক, ৩৬,১৩০ জন ইহুদী, ২১,৮৭৬ জন গ্ৰীক কেথলিক ইউনিয়েট গীৰ্জাৰ সদস্য, ২,০৬১ জন প্ৰটেষ্টাণ্ট, ৫৯৬ জন অৰ্থডক্স আৰু অন্যান্য।[112]
  • ১৯০০ চন: ১,৫৯,৮৭৭ জন বাসিন্দা, সামৰিক বাহিনীৰ সদস্যসহ (১০,৩২৬ জন পুৰুষ)। ইয়াৰে ৮২,৫৯৭ জন ৰোমান কেথলিক গীৰ্জাৰ সদস্য, ২৯,৩২৭ জন ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জাৰ সদস্য আৰু ৪৪,২৫৮ জন ইহুদী আছিল। যোগাযোগৰ ভাষা হিচাপে ১,২০,৬৩৪ জনে পোলিছ, ২০,৪০৯ জনে জাৰ্মান বা য়িদ্দিছ আৰু ১৫,১৫৯ জনে ইউক্ৰেইনীয় ব্যৱহাৰ কৰিছিল।[113]
  • ১৯২১ চন: ২,১৯,৩৮৮ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ১,৩৬,৫১৯ জন পোলিছ লোক, ৬০,৪৩১ জন ইহুদী আৰু ১৯,৮৬৬ জন ইউক্ৰেইনীয় লোক।[125]
  • ১৯৩১ চন: ৩,১২,২৩১ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ১,৯৮,২১২ জন পোলিছ, ৭৫,৩১৬ জন ইহুদী আৰু ৩৫,১৩৭ জন ইউক্ৰেইনীয়।[117]
  • ১৯৩৯ চন: ৩,৪০,০০০ জন বাসিন্দা।[126]
  • ১৯৪০ চন: ৫,০০,০০০।[118]
  • জুলাই ১৯৪৪: ১,৪৯,০০০।[118]
  • ১৯৫৫ চন: ৩,৮০,০০০।[118]
  • ২০০১ চন: ৭,২৫,০০০ জন বাসিন্দা, ইয়াৰে ৮৮% ইউক্ৰেইনীয়, ৯% ৰুছ আৰু ১% পোলিছ।[120] ইয়াৰ উপৰি প্ৰায় ২,০০,০০০ লোক উপনগৰসমূহৰ পৰা প্ৰতিদিনে কামৰ বাবে অহা-যোৱা কৰিছিল।
  • ২০০৭ চন: ৭,৩৫,০০০ জন বাসিন্দা। লিংগ অনুসৰি: ৫১.৫% মহিলা আৰু ৪৮.৫% পুৰুষ। জন্মস্থান অনুসৰি: ৫৬% ল্ভিভত জন্মগ্ৰহণ কৰা, ১৯% ল্ভিভ অব্লাষ্টত জন্মগ্ৰহণ কৰা, ১১% পূব ইউক্ৰেইনত জন্মগ্ৰহণ কৰা, ৭% পূৰ্বৰ ছোভিয়েট সংঘৰ গণৰাজ্যসমূহত (ৰাছিয়া ৪%) জন্মগ্ৰহণ কৰা, ৪% পোলেণ্ডত জন্মগ্ৰহণ কৰা আৰু ৩% পশ্চিম ইউক্ৰেইনীয় গণৰাজ্ত, কিন্তু ল্ভিভ অব্লাষ্ট]]ত নহয়, জন্মগ্ৰহণ কৰা।[121][Full citation needed]
  • ধৰ্মীয় অনুৰাগ: (২০০১)[121][Full citation needed]
    • ৫২% ইউক্ৰেইনীয় গ্ৰীক কেথলিক গীৰ্জা
    • ৩১% ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা – কিয়েভ পেট্ৰিয়াৰ্কেট
    • ৫% ইউক্ৰেইনীয় স্বায়ত্তশাসিত অৰ্থডক্স গীৰ্জা
    • ৩% ইউক্ৰেইনীয় অৰ্থডক্স গীৰ্জা (মস্কো পেট্ৰিয়াৰ্কেট
    • ৩% অন্যান্য ধৰ্ম

ভাষা

[সম্পাদনা কৰক]
২০শ শতিকাত ভাষাৰ ব্যৱহাৰ
ভাষা১৯৩১১৯৭০১৯৭৯১৯৮৯
ইউক্ৰেইনীয় ১১.৩% ৬৫.২% ৭১.৩% ৭৭.২%
ৰুছ ০.১% ৩১.১% ২৫.৭% ১৯.৯%
য়িদ্দিছ ২৪.১%   
পোলিছ ৬৩.৫%   
অন্যান্য ১.০% ৩.৭% ৩.০% ২.৯%

ল্ভিভৰ অধিকাংশ বাসিন্দাই ইউক্ৰেইনীয় ভাষা কয়। ১৯৭০ৰ দশকৰ পৰা নগৰখনত ইউক্ৰেইনীয় ভাষাৰ ব্যৱহাৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি পাইছে, আনহাতে ১৯৮০ৰ দশকৰ পৰা ৰুছ ভাষাৰ ব্যৱহাৰ হ্ৰাস পাইছে। ২০০০ চনত আনুমানিক ৮০% ল্ভিভবাসীয়ে ইউক্ৰেইনীয় ভাষা কৈছিল।[127]

২০০১ ইউক্ৰেইনীয় লোকপিয়লৰ ফলাফল:[128]

ভাষা সংখ্যা শতাংশ
ইউক্ৰেইনীয় ভাষা ৬৪১ ৬৮৮৮৮.৪৮%
ৰুছ ভাষা ৭২ ১২৫৯.৯৫%
অন্যান্য বা অনিৰ্ধাৰিত ১১ ৩৮৯১.৫৭%
মুঠ ৭২৫ ২০২১০০.০০%

২০২৩ চনৰ মাজভাগত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গণতান্ত্ৰিক প্ৰতিষ্ঠানে চলোৱা এটা সমীক্ষা অনুসৰি, নগৰখনৰ ৯৬% বাসিন্দাই ঘৰত ইউক্ৰেইনীয় ভাষা আৰু ৩% বাসিন্দাই ৰুছ ভাষা ব্যৱহাৰ কৰিছিল।[129]

জাতিগত পোলিছ জনসংখ্যা

[সম্পাদনা কৰক]
ঐতিহাসিক পোলিছ জনসংখ্যা
বছৰ পোলিছ লোক %
১৯২১[130] ১১২,০০০ ৫১
১৯৮৯ ৯,৫০০[131] ১.২[120]
২০০১[120] ৬,৪০০ ০.৯

জাতিগত পোলিছ লোক আৰু পোলিছ ইহুদীসকলে ১৩৪৯ চনত কাজিমিৰ তৃতীয় মহানৰ পিয়াষ্ট ৰাজবংশৰ অধীনত নগৰখন বিজয় কৰাৰ পাছৰে পৰা যথেষ্ট সংখ্যাত ল্ভিভত বসতি স্থাপন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।পোলিছ সোণালী যুগৰ সময়ত আৰু পোলেণ্ড বিভাজনলৈকে ল্ভিভ কেইবাশতিকাজুৰি পোলেণ্ডৰ প্ৰধান সাংস্কৃতিক আৰু অৰ্থনৈতিক কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। এই বিভাজন ৰাছিয়া, প্ৰুছিয়া আৰু অষ্ট্ৰিয়াই সম্পন্ন কৰিছিল।[132] দ্বিতীয় পোলিছ গণৰাজ্যৰ সময়ত, ল্ভিভ প্ৰদেশৰ জনসংখ্যা ১৯২১ চনত ২,৭৮৯,০০০ জনৰ পৰা দহ বছৰত ৩,১২৬,৩০০ জনলৈ বৃদ্ধি পাইছিল।[133]

দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ ফলত ল্ভিভৰ পোলিছ পৰিচয় বহুলাংশে বিলুপ্ত হয়। ইয়াৰ মূল কাৰণ আছিল ১৯৪৪–১৯৪৬ চনত ছোভিয়েট-ব্যৱস্থাপিত জনসংখ্যা বিনিময় লগতে ছাইবেৰিয়ালৈ কৰা প্ৰাৰম্ভিক নিৰ্বাসন।[134] সীমা পৰিৱৰ্তনৰ পাছতো নিজৰ ইচ্ছাৰে থাকি যোৱাসকল ল্ভিভত এটা সৰু জাতিগত সংখ্যালঘুত পৰিণত হৈছিল। ১৯৫৯ চনলৈ পোলিছ লোকসকলে স্থানীয় জনসংখ্যাৰ মাত্ৰ ৪% গঠন কৰিছিল। বহুতো পৰিয়াল মিশ্ৰিত আছিল।[134] ছোভিয়েট দশকসমূহত মাত্ৰ দুখন পোলিছ বিদ্যালয় চলি আছিল: নং ১০ (৮টা শ্ৰেণীসহ) আৰু নং ২৪ (১০টা শ্ৰেণীসহ)।[134]

১৯৮০ৰ দশকত জাতিগত সংস্থাসমূহত গোটসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। ১৯৮৮ চনত পোলিছ ভাষাৰ এখন বাতৰিকাকতৰ অনুমতি দিয়া হয় (গেজেটা ল্ভোভস্কা)।[135] নগৰখনৰ পোলিছ জনসংখ্যাই ল্ভিভ উপভাষা নামেৰে জনাজাত পোলিছ ভাষাৰ উপভাষা ব্যৱহাৰ কৰি আহিছে (Polish: gwara lwowska)।[135]

২০১১ চনত ল্ভিভত শ্বেত ঈগল]] নামৰ পোলিছ লোকৰ এটা সংস্থা প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।[136]

ইহুদী জনসংখ্যা

[সম্পাদনা কৰক]

ল্ভিভত ইহুদীসকলৰ প্ৰথম জ্ঞাত উপস্থিতি দশম শতিকাৰ পৰা দেখা যায়।[137] বৰ্তমানলৈকে অৱশিষ্ট থকা আটাইতকৈ পুৰণি ইহুদী সমাধিফলকখন ১৩৪৮ চনৰ।[137] ৰাব্বানী ইহুদীসকলৰ উপৰি বহুতো ক্ৰিমিয়ান কাৰাইত আৰু নগৰখনত বসতি স্থাপন কৰিছিল। তেওঁলোক পূব আৰু বাইজেণ্টাইন সাম্ৰাজ্যৰ পৰা আহিছিল। ১৩৪৯ চনত কাজিমিৰ তৃতীয়ই ল্ভিভ জয় কৰাৰ পাছত ইহুদী নাগৰিকসকলে পোলেণ্ডৰ অন্যান্য নাগৰিকৰ সমান বহুতো বিশেষাধিকাৰ লাভ কৰিছিল। ল্ভিভত দুটা পৃথক ইহুদী মহল্লা আছিল। এটা নগৰৰ দেৱালৰ ভিতৰত আৰু আনটো বাহিৰত উপকণ্ঠত। দুয়োটাৰে পৃথক ইহুদী উপাসনাগৃহ আছিল, যদিও দুয়োটাই একেটা সমাধিক্ষেত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই সমাধিক্ষেত্ৰ ক্ৰিমিয়ান কাৰাইত সম্প্ৰদায়েও ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ১৯৩৯ চনৰ পূৰ্বে ৯৭টা উপাসনাগৃহ আছিল।

হ'ল'ক'ষ্টৰ পূৰ্বে নগৰখনৰ জনসংখ্যাৰ প্ৰায় এক-তৃতীয়াংশ ইহুদী আছিল (দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ প্ৰাকক্ষণত ১,৪০,০০০তকৈ অধিক)। ১৯৩৯ চনত ম'ল'টভ–ৰিবেণ্ট্ৰপ চুক্তিৰ পাছত পোলেণ্ডক নাজী আৰু ছোভিয়েট অঞ্চলত বিভক্ত কৰাৰ পিছত, পোলেণ্ডৰ নাজী-অধিকৃত অংশৰ পৰা কেইবা হাজাৰ ইহুদী তুলনামূলকভাৱে নিৰাপদ (আৰু সাময়িক) ছোভিয়েট-অধিকৃত পোলেণ্ড, যাৰ ভিতৰত ল্ভিভো আছিল,লৈ পলাই অহাত ১৯৪০ চনৰ শেষলৈ এই সংখ্যা প্ৰায় ২,৪০,০০০লৈ বৃদ্ধি পাইছিল। অধিকাংশ ইহুদী জনসংখ্যাক হ'ল'ক'ষ্টত হত্যা কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মাজতে নাজীসকলে ইহুদী সমাধিক্ষেত্ৰটোও ধ্বংস কৰিছিল, যিটো পৰৱৰ্তী সময়ত "ছোভিয়েটসকলে পকী পথ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল"।[137]

হ'ল'ক'ষ্ট আৰু প্ৰব্ৰজনৰ ফলত নগৰখনৰ মূল ইহুদী জনসংখ্যা প্ৰায় সম্পূৰ্ণৰূপে বিলীন হৈ গৈছিল। যুদ্ধৰ পাছত নগৰখনলৈ প্ৰব্ৰজন কৰা লাখ লাখ ৰুছ আৰু ইউক্ৰেইনীয় লোকৰ মাজৰ পৰা গঠিত নতুন ইহুদী জনসংখ্যাই অৱশিষ্ট ইহুদী জনসংখ্যাক পুনৰ পূৰ্ণ কৰিছিল। যুদ্ধোত্তৰ ইহুদী জনসংখ্যা ১৯৭০ৰ দশকত ৩০,০০০ জনলৈ সৰ্বোচ্চ হৈছিল। বৰ্তমান প্ৰব্ৰজন (মূলতঃ ইজৰাইল আৰু []আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ]]লৈ) আৰু কিছু পৰিমাণে আত্মসাৎৰ ফলত ইহুদী জনসংখ্যা যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে আৰু ইয়াৰ সংখ্যা কেইহাজাৰমান বুলি অনুমান কৰা হয়।[138] কেইবাটাও সংগঠন এতিয়াও সক্ৰিয় হৈ আছে।

দুগ্ধজাত সামগ্ৰীৰ দোকানৰ "mleczarnia" বিজ্ঞাপন। নগৰখনত যুদ্ধপূৰ্ব পোলিছ, য়িদ্দিছ আৰু জাৰ্মান ভূত-চিহ্ন এতিয়াও দেখা যায়।

ল্ভিভৰ শ্বোলেম আলেইখেম ইহুদী সংস্কৃতি সমাজে ১৯৮৮ চনত হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিত এটা স্মৃতিসৌধ নিৰ্মাণৰ উদ্যোগ লৈছিল। ১৯৯২ চনৰ ২৩ আগষ্টত ল্ভিভ হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ (১৯৪১–১৯৪৩) স্মাৰক কমপ্লেক্স আনুষ্ঠানিকভাৱে মুকলি কৰা হৈছিল।[139] ২০১১–২০১২ চনৰ ভিতৰত স্মৃতিসৌধটোৰ বিৰুদ্ধে কেইবাটাও ইহুদীবিদ্বেষী কাৰ্য সংঘটিত হৈছিল। ২০১১ চনৰ ২০ মাৰ্চত স্মৃতিসৌধটোত স্বস্তিকৰ সৈতে "ইহুদীসকলৰ মৃত্যু" বুলি লিখা শ্লোগান স্প্ৰে কৰা হৈছিল বুলি বাতৰি প্ৰকাশ পাইছিল।[140] ২০১২ চনৰ ২১ মাৰ্চত অজ্ঞাত ব্যক্তিয়ে স্মৃতিসৌধটো ভাঙি-চুৰি কৰিছিল; এই কাৰ্য ইহুদীবিদ্বেষী কাৰ্য যেন লাগিছিল।[141]

তথ‍্য উৎস

[সম্পাদনা কৰক]
  1. ↑ "Плануєте відрядження до Львова? Місто Лева – ідеально як для переговорів, так і для відпочинку". Interfax Ukraine. 2026-02-03. https://interfax.com.ua/news/press-release/1140152.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-07-27.
  2. ↑ "L'viv (L'vivs'kyj rajon, Lviv, Ukraine)". Population Statistics, Charts, Map, Location, Weather and Web Information. 2022-01-01. https://www.citypopulation.de/en/ukraine/lviv/lvivskyj_rajon/460602500100__lviv/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-09-13.
  3. ↑ "Lviv, Ukraine Population (2025)". Population Stat. 2022-09-01. https://populationstat.com/ukraine/lviv। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-09-13.
  4. ↑ Yuri, Sytnik (2025-05-17). "Area, population and population density of Lviv". Інформаційне агентство “Король Данило”. https://www.koroldanylo.com.ua/en/news/statistika_lvova_brexnia_velika_i_malenka_18658। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-09-13.
  5. ↑ ukr.net/news/details/lviv
  6. ↑ "Те, чого ніколи не було в Україні: Уряд затвердив адмінтерустрій базового рівня, що забезпечить повсюдність місцевого самоврядування". decentralization.gov.ua. https://decentralization.gov.ua/admin/articles/12533.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 15 December 2021.
  7. ↑ Perfecky, George A. (1973). The Galician-Volynian Chronicle. Munich: Wilhelm Fink Verlag. OCLC 902306
  8. ↑ I hid=17 "Archives". http://www.meest-tour.com/index.php?i9 I hid=17। আহৰণ কৰা হৈছে: 24 March 2021.[সংযোগবিহীন উৎস]
  9. ↑ Fellerer, Jan (2020). Urban Multilingualism in East-Central Europe: The Polish Dialect of Late-Habsburg Lviv. Rowman & Littlefield. পৃষ্ঠা. 1. ISBN 978-1-4985-8015-1. https://books.google.com/books?id=2vjHDwAAQBAJ.
  10. ↑ "Statute of Lviv". Archived from the original on 27 November 2012. https://web.archive.org/web/20121127062809/http://lvivrada.gov.ua/files/statut/Preambula_R1.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 24 March 2021.
  11. ↑ "Heraldry". Archived from the original on 22 January 2010. https://web.archive.org/web/20100122224547/http://www.lviv.ua/uk/about/heraldry/। আহৰণ কৰা হৈছে: 24 March 2021.
  12. ↑ Isaevich, Ya.; Lytvyn, M.; Steblii, F. (2006) (uk ভাষাত). Iсторія Львова. 1. প্ৰকাশক Lviv, Ukraine: Center of Europe. পৃষ্ঠা. 7. ISBN 978-966-7022-59-4.
  13. ↑ Hrytsak, Yaroslav (2000). [(http://www.jstor.org/stable/41036810) "Lviv: A Multicultural History through the Centuries"]. Harvard Ukrainian Studies খণ্ড 24: 48. (http://www.jstor.org/stable/41036810)। আহৰণ কৰা হৈছে: 18 June 2022.
  14. ↑ Orest Subtelny. (1988) Ukraine: A History. Toronto: University of Toronto Press, p62
  15. ↑ Gloger, Zygmunt. [(http://literat.ug.edu.pl/glogre/0037.htm)[সংযোগবিহীন উৎস] Voivodeship of Ruthenia. Historic geography of old Polish lands (Województwo Ruskie. Geografia historyczna ziem dawnej Polski)] Error in Webarchive template: Invalid URL.. Library of Polish Literature POWRÓT.
  16. ↑ Vołodymyr Vujcyk, Derżavnyj Istoryczno-Architekturnyj Zapovidnyk u L’vovi, Lviv 1991, p. 9, [w:] Łukasz Walczy, Początki Lwowa w świetle najnowszych badań, [w:] Lwów wśród nas, pt. 2, 2006, pp. 20–21.
  17. ↑ Jan Buraczyński, Roztocze – dzieje osadnictwa, Lublin 2008, p. 73.
  18. 1 2 3 4 5 6 7 8 Meyers Konversations-Lexikon. 6th edition, vol. 12, Leipzig and Vienna 1908, p. 397-398.
  19. ↑ Vasylʹ Mudryĭ, ed (1962). [(https://books.google.com/books?id=iT1pAAAAMAAJ&q=lviv+Burundai) Naukove tovarystvo im. Shevchenka – Lviv: a symposium on its 700th anniversary]. Shevchenko Scientific Society (U.S.). পৃষ্ঠা. 58. (https://books.google.com/books?id=iT1pAAAAMAAJ&q=lviv+Burundai)। আহৰণ কৰা হৈছে: 29 January 2011. "on the occasion of the demand of the baskak of the Tatars, Burundai, that the prince Vasylko and Lev raze their cities said Buronda to Vasylko: 'Since you are at peace with me then raze all your castles'"
  20. ↑ Basil Dmytryshyn (1991). [(https://books.google.com/books?id=WrtoAAAAMAAJ&q=lvov+Burundai) Medieval Russia: a source book, 850-170]. Holt, Rinehart and Winston. পৃষ্ঠা. 173. ISBN 978-0-03-033422-1. (https://books.google.com/books?id=WrtoAAAAMAAJ&q=lvov+Burundai)। আহৰণ কৰা হৈছে: 29 January 2011.
  21. ↑ B.V. Melnyk, Vulytsiamy starovynnoho Lvova, Vyd-vo "Svit" (Old Lviv Streets), 2001, আই.এচ.বি.এন. 966-603-048-9
  22. ↑ Allgemeine Enzyklopädie der Wissenschaft und Künste, edited by Johann Samuel Ersch and Johann Gottfried Gruber. Vol. 5, Leipzig 1820, [(https://books.google.com/books?id=UbEqAAAAMAAJ&pg=PA358) p. 358, footnote 18 (in German).] Error in Webarchive template: Invalid URL.
  23. ↑ Zhuk, Ihor (2000). "The Architecture of Lviv from the Thirteenth to the Twentieth Centuries". Harvard Ukrainian Studies (Harvard Ukrainian Research Institute) খণ্ড 24: 98.
  24. ↑ André Vauchez, ed (2000). Encyclopedia of the Middle Ages. প্ৰকাশক Chicago: Routledge. পৃষ্ঠা. 879. ISBN 1-57958-282-6.
  25. ↑ [(http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A) "Epilogue – History of Armenia"]. (http://www.armenica.org/cgi-bin/armenica.cgi?=1=1=172=31==1=3=A)। আহৰণ কৰা হৈছে: 31 July 2020.[সংযোগবিহীন উৎস]
  26. ↑ Jacob Caro: Geschichte Polens. Vol. 2, Gotha 1863, p. 286 (in German, [(https://books.google.com/books?id=j2kPAAAAQAAJ&pg=PA286) online] Error in Webarchive template: Invalid URL.)
  27. ↑ Jackson, Peter (2005). The Mongols and the West: 1221–1410. Routledge. পৃষ্ঠা. 210. ISBN 978-0-582-36896-5. https://archive.org/details/mongolswest122110000jack.
  28. ↑ Wyrozumski, Jerzy (1999) (pl ভাষাত). Wielka Historia Polski. Vol. II. Dzieje Polski Piastowskiej: VIII w. - 1370. FOGRA. পৃষ্ঠা. 327. ISBN 83-85719-38-5.
  29. ↑ Barański, Marek Kazimierz (2006) (pl ভাষাত). Dynastia Piastów w Polsce. PWN. পৃষ্ঠা. 502. ISBN 83-01-14578-1.
  30. 1 2 Piechotka, Maria; Piechotka, Kazimierz (1999). "The Synagogues of Lwow". In Paluch, Andrzej K.; Kapralski, Sławomir. The Jews of Poland, Vol. 2. Judaica Foundation, Center Jewish Culture. পৃষ্ঠা. 252. ISBN 978-8390771519.
  31. ↑ Ashmore, Harry S., ed (1961). "Lviv". Encyclopædia Britannica. পৃষ্ঠা. 509.
  32. ↑ Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki. A Concise History of Poland. Cambridge University Press. 2006. p. 32.
  33. ↑ Stopka, Krzysztof (2000) (pl ভাষাত). Ormianie w Polsce dawnej i dzisiejszej. প্ৰকাশক Kraków: Księgarnia Akademicka. পৃষ্ঠা. 19, 37. ISBN 83-7188-325-0.
  34. ↑ Feduszka, Jacek (2009). "Szkoci i Anglicy w Zamościu w XVI-XVIII wieku" (pl ভাষাত). Czasy Nowożytne (Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Historycznego) খণ্ড 22: 53. ISSN 1428-8982.
  35. ↑ Tygielski, Wojciech (2010). "Włosi" (pl ভাষাত). Pod wspólnym niebem. Narody dawnej Rzeczypospolitej. প্ৰকাশক Warszawa: Muzeum Historii Polski, Bellona. পৃষ্ঠা. 190. ISBN 978-83-11-11724-2.
  36. ↑ Polska Encyklopedia Szlachecka, t. I, Warsaw 1935, p. 42
  37. ↑ [(https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm) "Jesuits in Ukraine"]. [www.manresa-sj.org](http://www.manresa-sj.org). (https://www.manresa-sj.org/stamps/2_Ukraine.htm)। আহৰণ কৰা হৈছে: 7 March 2022.[সংযোগবিহীন উৎস]
  38. ↑ Cathal J. Nolan. Wars of the Age of Louis XIV, 1650–1715: An Encyclopaedia of Global Warfare and Civilization. ABC-CLIO. 2008. pp. 332, 368.
  39. 1 2 Tony Jaques. Dictionary of Battles and Sieges: A Guide to 8,500 Battles from Antiquity through the Twenty-First Century, Vol. 3. Greenwood Publishing Group. 2007. pp. 608, 895, 951
  40. ↑ Francis Ludwig Carsten. The New Cambridge Modern History: The Ascendancy of France, 1648–88. Cambridge University Press. 1961. p. 512.
  41. ↑ Jerzy Lukowski, Hubert Zawadzki. A Concise History of Poland. Cambridge University Press. 2001. p. 81. Cambridge University Press. 2001. p. 81.
  42. ↑ সাঁচ:Cite EB9
  43. ↑ Karl-Erik Frandsen. The Last Plague in the Baltic Region, 1709–1713. Museum Tuseulanum Press. 2010. p. 20.
  44. ↑ "Lemberg". Encyclopædia Britannica. 16 (11th ed.). 1911. pp. 409–410.
  45. ↑ Tertius Chandler. (1987) Four Thousand Years of Urban Growth: A Historical Census. Lewiston, New York: Edwin Mellon Press
  46. ↑ Hrytsak, Yaroslav (2010). Prorok we własnym kraju. Iwan Franko i jego Ukraina (1856–1886). প্ৰকাশক Warsaw. পৃষ্ঠা. 151.
  47. ↑ Hrytsak, Yaroslav. "Lviv: A Multicultural History through the Centuries". Harvard Ukrainian Studies খণ্ড 24: 54.
  48. 1 2 [(https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&q=lemberg) নিউ ইণ্টাৰনেচনেল এনচাইক্লোপিডিয়া, ১৩ নং খণ্ড।] "আৰ্কাইভ কপি". Archived from the original on 2 January 2016. https://web.archive.org/web/20160102033537/https://books.google.com/books?id=qxooAAAAYAAJ&dq=105%2C469+Roman+Catholics+population+1910&q=lemberg। আহৰণ কৰা হৈছে: 16 August 2026. Lemberg 1915, p. 760.
  49. 1 2 Chris Hann, Paul R. Magocsi.(2005). Galicia: Multicultured Land. Toronto: University of Toronto Press, pg. 193
  50. ↑ Snyder, Timothy (2004-07-11) (en ভাষাত). The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999. Yale University Press. পৃষ্ঠা. 123. ISBN 978-0-300-10586-5. https://books.google.com/books?id=xSpEynLxJ1MC। আহৰণ কৰা হৈছে: 11 August 2022.
  51. ↑ "The General Regional Exhibition of Galicia". https://lia.lvivcenter.org/en/storymaps/exhibition-after/.
  52. ↑ Weber, Matthias; Olschowsky, Burkhard; Petranský, Ivan et al., eds (2011). "Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt" (de ভাষাত). Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven. Oldenbourg. পৃষ্ঠা. 127.
  53. ↑ Paul Robert Magocsi. (2005) Galicia: a Multicultured Land. Toronto: University of Toronto Press. pp.12–15
  54. ↑ [(http://ww1blog.osborneink.com/?p=607) "03 September 1914 – The Fall Of Lemberg"]. The Great War Blog. 3 September 2014. (http://ww1blog.osborneink.com/?p=607)। আহৰণ কৰা হৈছে: 9 July 2016.[সংযোগবিহীন উৎস]
  55. ↑ Buttar, Prit (2017). Germany Ascendant, The Eastern Front 1915. প্ৰকাশক Oxford: Osprey Publishing. পৃষ্ঠা. 260–263. ISBN 9781472819376. https://archive.org/details/germanyascendant0000prit.
  56. ↑ Timothy Snyder, The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999, Yale University Press, 2003, p.158
  57. ↑ Norman Davies. "Ethnic Diversity in Twentieth-Century Poland." Archived 2 January 2016 at the Wayback Machine In: Herbert Arthur Strauss. Hostages of Modernisation: Studies on Modern Antisemitism, 1870–1933/39. Walter de Gruyter, 1993.
  58. ↑ Norman Davies, White Eagle, Red star. Polish-Soviet War
  59. 1 2 Magocsi, Paul R. (1996). A History of Ukraine: The Land and Its Peoples. University of Toronto Press. পৃষ্ঠা. 525–526.
  60. ↑ Ukraine: A Concise Encyclopedia (1963). Edited by Volodymyr Kubiyovych. p. 780.
  61. ↑ "DECISION TAKEN BY THE CONFERENCE OF AMBASSADORS REGARDING THE EASTERN FRONTIERS OF POLAND. PARIS, MARCH 15, 1923" (en ভাষাত). forost.ungarisches-institut.de. http://www.forost.ungarisches-institut.de/pdf/19230315-1.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 14 January 2018.
  62. ↑ Mały Rocznik Statystyczny 1939 (Polish statistical yearbook of 1939), Central Statistical Office (Poland), Warsaw, 1939.
  63. ↑ Aleksander Nikodemowicz (2006). "Targi Wschodnie we Lwowie" (pl ভাষাত). Kwartalniki. Cracovia Leopolis. http://cracovia-leopolis.pl/index.php?pokaz=art&id=2089। আহৰণ কৰা হৈছে: 13 March 2013.
  64. ↑ [(http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego) "Text of the 1922 Bill (in Polish)"] (pl ভাষাত). Pl.wikisource.org. 29 February 2012. (http://pl.wikisource.org/wiki/Ustawa_o_zasadach_powszechnego_samorz%C4%85du_wojew%C3%B3dzkiego)। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 May 2012.
  65. ↑ Magosci, R. (1996). A History of Ukraine. প্ৰকাশক Toronto: University of Toronto Press.
  66. ↑ Subtelny, Orest (1988). Ukraine: A History. প্ৰকাশক Toronto: University of Toronto Press. https://archive.org/details/isbn_9780802067753.
  67. 1 2 Weber, Matthias; Olschowsky, Burkhard; Petranský, Ivan et al., eds (2011). "Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt" (de ভাষাত). Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven. Oldenbourg. পৃষ্ঠা. 130.
  68. ↑ Weber, Matthias; Olschowsky, Burkhard; Petranský, Ivan et al., eds (2011). "Lemberg/Lwów/L'viv - die multiethnische Stadt" (de ভাষাত). Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa: Erfahrungen der Vergangenheit und Perspektiven. Oldenbourg. পৃষ্ঠা. 131.
  69. ↑ Robert M. Kennedy, The German Campaign in Poland (1939), Major Infantry United States Army DEPARTMENT OF THE ARMY DC 1956.
  70. ↑ {{citation |chapter-url=https://archive.org/details/polandsholocaust00piot |chapter-url-access=registration |quote=Ukraini-anized. |chapter=Poland's Holocaust |publisher=McFarland |title=Ukrainian collaboration |year=1998 |first=Tadeusz |last=Piotrowski |author-link=Tadeusz Piotrowski (sociologist) |pages=[201–202 |isbn=0-7864-0371-3}}
  71. ↑ Paul Robert Magocsi. (1996). A History of Ukraine. Toronto: University of Toronto Press
  72. ↑ Tarik Cyril Amar (2015). "The Ukrainian encounter". The Paradox of Ukrainian Lviv: A Borderland City between Stalinists, Nazis, and Nationalists. Cornell University Press. পৃষ্ঠা. 87–88. ISBN 978-1-5017-0083-5. https://books.google.com/books?id=bvTvCgAAQBAJ&q=oppressive+world। আহৰণ কৰা হৈছে: 20 September 2020.
  73. ↑ "Lviv massacre". Alfreddezayas.com. http://www.alfreddezayas.com/Chapbooks/Lembergmassacre.shtml। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 May 2012.
  74. ↑ Організація українських націоналістів і Українська повстанська армія. Інститут історії НАН України.2004р Організація українських націоналістів і Українська повстанська армія,
  75. ↑ І.К. Патриляк. Військова діяльність ОУН(Б) у 1940–1942 роках. – Університет імені Шевченко \Ін-т історії України НАН України Київ, 2004 (No ISBN)
  76. ↑ ОУН в 1941 році: документи: В 2-х ч Ін-т історії України НАН України К. 2006 আই.এচ.বি.এন. 966-02-2535-0
  77. ↑ "Text of Polish-Soviet Treaty of 1941". Avalon.law.yale.edu. 30 July 1941. http://avalon.law.yale.edu/wwii/polsov.asp। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 May 2012.
  78. 1 2 ОУН і УПА в 1943 році: Документи / НАН України. Інститут історії України. – К.: Інститут історії України, 2008. – 347 с. আই.এচ.বি.এন. 978-966-02-4911-0 p.166
  79. ↑ "Lvov 1939–1944 Timeline". United States Holocaust Memorial Museum. http://www.ushmm.org/wlc/media_cm.php?lang=en&ModuleId=10005171&MediaId=1581.
  80. ↑ Gilbert, M. (1989), Second World War, Weidenfeld & Nicolson, p. 438
  81. ↑ "A True Story of Holocaust Survivors. The documentary includes 60 historical pictures. 1932–1944, Lwow, Poland (now Lviv, Ukraine)". YouTube. 6 March 2020. https://www.youtube.com/watch?v=chDkIitLUnY.
  82. ↑ Filip Friedman, Zagłada Żydów lwowskich (Extermination of the Jews of Lwów) – online in Polish, Ukrainian and Russian Archived 17 April 2014 at the Wayback Machine
  83. 1 2 Reynolds, David (2009). Summits : six meetings that shaped the twentieth century. প্ৰকাশক New York: Basic Books. ISBN 978-0-7867-4458-9. OCLC 646810103. https://archive.org/details/summits00davi.
  84. ↑ pl:wikisource:Umowa graniczna pomiędzy Polską a ZSRR z 16 sierpnia 1945 roku Archived 19 January 2026 at the Wayback Machine full text of the agreement (in Polish)
  85. ↑ Törnquist-Plewa, Barbara, ed (2016). Whose Memory? Which Future?: Remembering Ethnic Cleansing and Lost Cultural Diversity in Eastern, Central and Southeastern Europe. Berghahn Books. পৃষ্ঠা. 74. ISBN 978-1-78533-122-0. https://archive.org/details/whosememorywhich0000unse.
  86. 1 2 3 4 ["Фіри із трофейними німецькими кіньми, 400-тисячний житель і перші "сталінки". Побутові хроніки Львова: 1950". 2023-04-05. [https://localhistory.org.ua/texts/statti/firi-iz-trofeinimi-nimetskimi-kinmi-400-tisiachnii-zhitel-i-pershi-stalinki-pobutovi-khroniki-lvova-1950/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-03-24.](https://localhistory.org.ua/texts/statti/firi-iz-trofeinimi-nimetskimi-kinmi-400-tisiachnii-zhitel-i-pershi-stalinki-pobutovi-khroniki-lvova-1950/|access-date=2026-03-24}}[সংযোগবিহীন উৎস])
  87. ↑ [(http://bandershtadt.w6.ru/) "Official site of the Khloptsi z Bandershtadtu"]. Bandershtadt.w6.ru. (http://bandershtadt.w6.ru/)। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 May 2012.
  88. ↑ ["Коли є "все" не для всіх, зате є джинси, "довгі патли" і жовто-сині трамваї. Побутові хроніки Львова: 1960-ті". 2023-06-07. [https://localhistory.org.ua/texts/statti/plodi-khrushchovskoyi-vidligi-i-brezhnievskii-zastii-koli-ie-vse-ne-dlia-vsikh-zate-ie-dzhinsi-dovgi-patli-i-zovto-sini-tramvayi-pobutovi-khroniki-lvova-1960-ti/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-03-24.[সংযোগবিহীন উৎস]](https://localhistory.org.ua/texts/statti/plodi-khrushchovskoyi-vidligi-i-brezhnievskii-zastii-koli-ie-vse-ne-dlia-vsikh-zate-ie-dzhinsi-dovgi-patli-i-zovto-sini-tramvayi-pobutovi-khroniki-lvova-1960-ti/|access-date=2026-03-24}}[সংযোগবিহীন উৎস])
  89. 1 2 ["Русифікований побут, зате з "голосом" західних радіостанцій, дешева "бормотуха", тихий бунт позасуспільних гіпі. Побутові хроніки Львова: 1970-ті". 2023-08-23. [https://localhistory.org.ua/texts/statti/rusifikovanii-pobut-zate-z-golosom-zakhidnikh-radiostantsii-desheva-bormotukha-tikhii-bunt-pozasuspilnikh-gipi-pobutovi-khroniki-lvova-1970-ti-roki/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-03-24.](https://localhistory.org.ua/texts/statti/rusifikovanii-pobut-zate-z-golosom-zakhidnikh-radiostantsii-desheva-bormotukha-tikhii-bunt-pozasuspilnikh-gipi-pobutovi-khroniki-lvova-1970-ti-roki/|access-date=2026-03-24}}[সংযোগবিহীন উৎস])
  90. 1 2 3 [(https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html) "Russia has attacked Lviv. Here's why the western city is so important to Ukraine's defense"]. CNN. 18 March 2022. (https://edition.cnn.com/2022/03/18/europe/lviv-ukraine-attack-russia-importance-intl/index.html).[সংযোগবিহীন উৎস]
  91. ↑ Tchorek, Kamil (26 November 2004). "Protest grows in western city". Times Online. Archived from the original on 29 June 2011. https://web.archive.org/web/20110629121745/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/article395652.ece.
  92. ↑ Gianluca Mezzofiore (19 February 2014). "Ukraine Facing Civil War: Lviv Declares Independence from Yanukovich Rule". International Business Times. http://www.ibtimes.co.uk/ukraine-facing-civil-war-lviv-declares-independence-yanukovich-rule-1437092.
  93. ↑ "Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ." (uk ভাষাত). 2020-07-18. http://www.golos.com.ua/article/333466.
  94. ↑ "Нові райони: карти + склад" (Ukrainian ভাষাত). Мінрегіон. Міністерство розвитку громад та територій України. July 17, 2020. https://www.minregion.gov.ua/press/news/novi-rajony-karty-sklad/। আহৰণ কৰা হৈছে: 15 January 2022.
  95. ↑ "Ukraine's Lviv in spotlight as diplomats and others leave Kyiv – the Washington Post". The Washington Post. https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/18/ukraine-russia-lviv-war/.
  96. ↑ "Wrapping The Art Treasures Of Lviv" (en ভাষাত). RadioFreeEurope/RadioLiberty. 18 March 2022. https://www.rferl.org/a/lviv-monuments-protection-russia-war/31759566.html.
  97. ↑ "Three additional blasts heard in Lviv, regional military administration says" (en ভাষাত). CNN. 26 March 2022. https://edition.cnn.com/europe/live-news/ukraine-russia-putin-news-03-26-22#h_0209716058a32b5f42a81bf113a2f979.
  98. ↑ "Blasts rock Ukraine as bodies line streets" (en ভাষাত). the Canberra Times. 18 April 2022. https://www.canberratimes.com.au/story/7702438/blasts-rock-ukraine-as-bodies-line-streets/.
  99. ↑ "Explosions in Lviv, city is without electricity and mobile connection" (en ভাষাত). Ukrainska Pravda. https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/10/10/7371068/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2022-10-12.
  100. ↑ "Russian strike on Ukraine's Lviv hits power supply – mayor" (en ভাষাত). Reuters. Reuters. 2022-10-12. https://www.reuters.com/world/europe/russian-strike-ukraines-lviv-hits-power-supply-mayor-says-2022-10-11/.
  101. ↑ "Russian aerial attack on Kyiv kills two, injures 13, Ukraine officials say". October 25, 2025. https://www.reuters.com/world/europe/russian-aerial-attack-kyiv-kills-one-injures-10-officials-say-2025-10-25/.
  102. ↑ "Russian Offensive Campaign Assessment, January 9, 2026". Institute for the Study of War. 9 January 2026. https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/russian-offensive-campaign-assessment-january-9-2026/.
  103. ↑ Kottek, M.; J. Grieser; C. Beck; B. Rudolf; F. Rubel (2006). "World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated". Meteorol. Z. খণ্ড 15 (3): 259–263. doi:10.1127/0941-2948/2006/0130. http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/pdf/kottek_et_al_2006_A4.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 24 August 2012.
  104. 1 2 3 "Pogoda.ru.net" (ru ভাষাত). Weather and Climate (Погода и климат). May 2011. http://www.pogodaiklimat.ru/climate/33393.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 8 November 2021.
  105. ↑ "Climate and Average Weather Year Round in Lviv". WeatherSpark. https://weatherspark.com/y/91475/Average-Weather-in-Lviv-Ukraine-Year-Round। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-12-08.
  106. 1 2 "L'vov (Lviv) Climate Normals 1961–1990". National Oceanic and Atmospheric Administration. Archived from the original on 29 October 2021. https://web.archive.org/web/20211029040233/https://www.ncei.noaa.gov/pub/data/normals/WMO/1961-1990/TABLES/REG_VI/UP/33393.TXT। আহৰণ কৰা হৈছে: 13 October 2015.
  107. ↑ "Lviv Climate Normals 1991–2020" (CSV). World Meteorological Organization Climatological Standard Normals (1991–2020). National Centers for Environmental Information. https://www.ncei.noaa.gov/data/oceans/archive/arc0216/0253808/6.6/data/0-data/Region-6-WMO-Normals-9120/Ukraine/CSV/Lviv_33393.csv। আহৰণ কৰা হৈছে: 21 April 2025.
  108. ↑ "ইউক্ৰেইনৰ নগৰ আৰু চহৰসমূহ". pop-stat.mashke.org. http://pop-stat.mashke.org/ukraine-cities.htm.
  109. ↑ . Archived from the original on 5 December 2014. https://web.archive.org/web/20141205154531/http://www.city-institute.org/Socio/Demographic_forecast_small_eng.jpg। আহৰণ কৰা হৈছে: 7 August 2023.
  110. ↑ "লভিভ নগৰৰ পৰিচয় ২০১০–২০১১". Archived from the original on 1 July 2014. https://web.archive.org/web/20140701033150/http://www.ebed.org.ua/sites/expertise.one2action.com/files/repo/ebed_lviv_city_profile_eng.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 18 August 2026.
  111. 1 2 দ এনচাইক্লোপিডিয়া ব্ৰিটানিকা: কলা, বিজ্ঞান আৰু সাধাৰণ সাহিত্যৰ অভিধান। খণ্ড ১৪। হেনৰি জি. এলেন কোম্পানী। ১৮৯০। পৃ. ৪৩৫।
  112. 1 2 ব্ৰকহাউছৰ কথোপকথনমূলক বিশ্বকোষ। ১৪তম সংস্কৰণ, খণ্ড ১১, লাইপচিগ ১৮৯৪, পৃ. ৭৬
  113. 1 2 মেয়াৰ্ছ কথোপকথনমূলক বিশ্বকোষ। ৬ষ্ঠ সংস্কৰণ, খণ্ড ১২, লাইপচিগ আৰু ভিয়েনা ১৯০৮, পৃ. ৩৯৭–৩৯৮।
  114. 1 2 চি. এম. হান, পল ৰবাৰ্ট মাগোচি সম্পা. গেলিচিয়া: এখন বহুসাংস্কৃতিক ভূমি। টৰণ্টো বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। ২০০৫। পৃ. ১৫৫।
  115. 1 2 লভিভ প্ৰদেশৰ জাতীয় গাঁথনি Archived 31 October 2010 at the Wayback Machine ১৯৩১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি
  116. ↑ পূব গেলিচিয়াৰ জনসংখ্যা Archived 31 October 2010 at the Wayback Machine ১৯০০ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি
  117. 1 2 Romantsov 2012, পৃষ্ঠা. 115.
  118. 1 2 3 4 উইলিয়াম জে. ৰিশ্ব। ইউক্ৰেইনৰ পশ্চিমাঞ্চল: সংস্কৃতি আৰু ছোভিয়েট ল্ভিভৰ সাম্ৰাজ্যৰ ভাগ্য। হাৰ্ভাৰ্ড বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন। ২০১১। পৃ. ৪১–৪২।
  119. 1 2 3 ৰোমান স্পৰ্লুক। ৰাছিয়া, ইউক্ৰেইন আৰু ছোভিয়েট সংঘৰ ভাঙন। হুভাৰ ইনষ্টিটিউচন প্ৰকাশন, ২০০০, পৃ. ৩০৪। আই.এচ.বি.এন. 0-8179-9542-0
  120. 1 2 3 4 "সৰ্ব-ইউক্ৰেইনীয় জনসংখ্যা লোকপিয়ল ২০০১". 2001.ukrcensus.gov.ua. http://2001.ukrcensus.gov.ua/eng/results/general/nationality/Lviv/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2 May 2011.
  121. 1 2 3 ২০০১ চনৰ চৰকাৰী লোকপিয়ল।
  122. 1 2 হাইডেমাৰি পিটাৰছেন: পোলেণ্ডত ইহুদী সম্প্ৰদায় আৰু নগৰীয়া সম্প্ৰদায়: লেমবাৰ্গ ১৩৫৬–১৫৮১। হাৰাছো প্ৰকাশন, ৱিছবাডেন ২০০৩, পৃ. ৫০ (জাৰ্মান ভাষাত, সীমিত অনলাইন পূৰ্বদৰ্শন Archived 2 January 2016 at the Wayback Machine)
  123. ↑ বৰ্তমান আৰু অতীতৰ বিশ্বকোষীয় অভিধান (সম্পাদক এইচ. এ. পিয়েৰাৰ)। ২য় সংস্কৰণ, খণ্ড ৭, আল্টেনবাৰ্গ ১৮৪৩, পৃ. ৩৪৪।
  124. ↑ কনভাৰ্ছেচনছ-লেক্সিকন (ব্ৰকহাউছৰ সম্পাদনাত)। ১০ম সংস্কৰণ, খণ্ড ৯, লাইপচিগ ১৮৫৩, পৃ. ৫১২।
  125. ↑ Romantsov 2012, পৃষ্ঠা. 114.
  126. ↑ মেয়াৰ্ছ বিশ্বকোষীয় অভিধান। ৯ম সংস্কৰণ, খণ্ড ১৪, মানহাইম/ভিয়েনা/জুৰিখ ১৯৭৫, পৃ. ৮০২।
  127. ↑ "আন্দ্ৰেই ছাদোভি". www.ji.lviv.ua. http://www.ji.lviv.ua/n23texts/sadovyj.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 10 April 2013.
  128. ↑ "ইউক্ৰেইনৰ একত্ৰিত আঞ্চলিক সম্প্ৰদায়সমূহত মাতৃভাষা" (uk ভাষাত). https://socialdata.org.ua/projects/mova-2001/.
  129. ↑ "নগৰীয়া সমীক্ষা ২০২৩". ratinggroup.ua. Archived from the original on 19 July 2023. https://web.archive.org/web/20230719164824/https://ratinggroup.ua/files/ratinggroup/reg_files/municipal_survey_may_2023_ua_-_final.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 7 August 2023.
  130. ↑ ডেৰ গ্ৰোচে ব্ৰকহাউছ। ১৫তম সংস্কৰণ, খণ্ড ১১, লাইপচিগ ১৯৩২, পৃ. ২৯৬–২৯৭।
  131. ↑ ৭৯০,৯০৮ৰ ১.২%
  132. ↑ "পোলেণ্ডত ইহুদী পুনৰুত্থান সমৃদ্ধিশালী". দ্য নিউয়ৰ্ক টাইম. 12 July 2007. "সম্ভৱতঃ বিশ্বৰ ইউৰোপীয় ইহুদীসকলৰ প্ৰায় ৭০ শতাংশ, অৰ্থাৎ আশকেনাজিসকলে, তেওঁলোকৰ পূৰ্বপুৰুষৰ শিপা পোলেণ্ডলৈ অনুসৰণ কৰিব পাৰে – ১৪শ শতিকাৰ ৰজা কাজিমিৰ তৃতীয় মহানৰ বাবে, যিয়ে সমগ্ৰ ইউৰোপৰ পৰা ইহুদী বসতিস্থাপনকাৰীসকলক "ৰজাৰ লোক" হিচাপে সুৰক্ষা দিয়াৰ প্ৰতিশ্ৰুতিৰে আকৰ্ষণ কৰিছিল।"
  133. ↑ "ল্ভিভ প্ৰদেশ। ১৯২০–১৯৩৯". কালানুক্ৰম. গ্ৰডেক জাগিয়েলনস্কি. 2012. Archived from the original on 8 March 2012. https://web.archive.org/web/20120308215808/http://www.grodekjagiellonski.republika.pl/wojewodztwo.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 18 August 2026.
  134. 1 2 3 আৰ. লজিনস্কি. "ল্ভিভৰ পোলিছ লোক". Archived from the original on 3 March 2016. https://web.archive.org/web/20160303175015/http://postup.brama.com/010928/148_8_1.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 11 February 2016.
  135. 1 2 সাঁচ:Deprecated archive, accessed 21:05, 29 October 2009
  136. ↑ "অৰ্জেল বিয়ালি ল্ভিভ" (uk-UA ভাষাত). orzelbialy.org.ua. http://orzelbialy.org.ua/.
  137. 1 2 3 Bartov, Omer (2007). মচি পেলোৱা: বৰ্তমানৰ ইউক্ৰেইনত ইহুদী গেলিচিয়াৰ বিলীয়মান চিহ্ন. প্ৰকাশক প্ৰিন্সটন, নিউ জাৰ্ছি: প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয় প্ৰকাশন. পৃষ্ঠা. 13–41. ISBN 9780691131214. OCLC 123912559.
  138. ↑ "ল্ভিভ প্ৰৱেশ". https://yivoencyclopedia.org/article.aspx/lviv#id0e2jbk। আহৰণ কৰা হৈছে: 18 November 2022.
  139. ↑ "ল্ভিভ ঘেট্টোৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ". পূব মধ্য ইউৰোপৰ নগৰীয়া ইতিহাস কেন্দ্ৰ. http://www.lvivcenter.org/en/lia/description?ci_objectid=224। আহৰণ কৰা হৈছে: 11 February 2016.
  140. ↑ "ল্ভিভৰ ওচৰত হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ অপবিত্ৰ". JewishNews.com.ua. http://jn.com.ua/Antisemitism/lvov_1703.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 20 October 2012.
  141. ↑ "ল্ভিভৰ হ'ল'ক'ষ্টৰ ভুক্তভোগীসকলৰ স্মৃতিসৌধ অপবিত্ৰ কৰা হ'ল। আলোকচিত্ৰ". ডেমোটিভেটৰছডেমোটিভেটৰছ সম্পাদকমণ্ডলীয়ে বিষয়বস্তুৰ বাবে দায়িত্ব গ্ৰহণ নকৰে. http://polemika.com.ua/news-85154.html.

গ্ৰন্থৰাজি

[সম্পাদনা কৰক]

বহিঃসংযোগ

[সম্পাদনা কৰক]
"https://as.wikipedia.org/w/index.php?title=লভিভ&oldid=633671"ৰ পৰা অনা হৈছে