লাচিত-১
 লাচিত-১ আৰু ইয়াৰে জড়িত একাংশ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী | |
| অভিযানৰ প্ৰকাৰ | এমেচাৰ ৰেডিঅ’ উপগ্ৰহ |
|---|---|
| নিয়ন্ত্ৰক | অসম ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয় |
| মহাকাশযানৰ বৈশিষ্টসমূহ | |
| মহাকাশযানৰ প্ৰকাৰ | ১U কিউবছেট |
| নিৰ্মাতা | ধ্ৰুৱ স্পেছ |
| উত্ক্ষেপিত ভৰ | প্ৰায় ১.২ কিলোগ্ৰাম |
| কক্ষীয় পৰিমাপসমূহ | |
| Regime | পৃথিৱীৰ নিম্ন কক্ষপথ |
লাচিত-১ (ইংৰাজী: LACHIT-1) হৈছে অসম ডন বস্কো বিশ্ববিদ্যালয় (ADBU)ৰ শিক্ষক-ছাত্ৰৰ এটা দলৰদ্বাৰা ধ্ৰুৱ স্পেছৰ সৈতে সহযোগিতাৰে উন্নীত কৰা এটা ভাৰতীয় এমেচাৰ ৰেডিঅ’ নেনো-উপগ্ৰহ, যিয়ে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰপৰা উৎক্ষেপণ হোৱা প্ৰথম উপগ্ৰহ হিচাপে ইতিহাস সৃষ্টি কৰিছে।[1] এই উপগ্ৰহটো ভাৰতীয় মহাকাশ গৱেষণা সংস্থা (ISRO)ৰ PSLV-C62 / EOS-N1 অভিযানত সহ-যাত্ৰী উপগ্ৰহ হিচাপে উৎক্ষেপণ হয়।[2]
এই উপগ্ৰহটোৰ নাম আহোম বীৰ লাচিত বৰফুকনৰ নামেৰে ৰখা হৈছে, যি সাহস, দৃঢ়তা আৰু আঞ্চলিক গৌৰৱৰ প্ৰতীক।[3]
লাচিত-১ উপগ্ৰহটো ধ্ৰুৱ স্পেছৰ প’লাৰ এক্সেছ-১ (PA-1) কাৰ্যসূচীৰ অন্তৰ্গত, শিক্ষানুষ্ঠানৰ বাবে নিৰ্মিত P-DoT উৰণ-প্ৰমাণিত প্লেটফৰ্ম ব্যৱহাৰ কৰি উন্নীত কৰা হৈছে।[4]
পটভূমি
[সম্পাদনা কৰক]লাচিত-১ অভিযানটো অসম আৰু সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ বাবে এক ঐতিহাসিক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে চিহ্নিত হৈছে। এই প্ৰকল্পটোৱে অঞ্চলটোক ভাৰতৰ মহাকাশ পৰিৱেশত আনুষ্ঠানিকভাৱে অন্তৰ্ভুক্ত কৰিছে। এই উপগ্ৰহটোৰ নিৰ্মাণ আৰু প্ৰক্ষেপণত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ বহুকেইখন ৰাজ্যৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু শিক্ষক-শিক্ষয়িত্ৰীৰ সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণ আছিল। এই অভিযানটোৱে শিক্ষানুষ্ঠান আৰু ব্যক্তিগত খণ্ডৰ যৌথ অংশগ্ৰহণক উৎসাহিত কৰা ভাৰতৰ মহাকাশ খণ্ড সংস্কাৰৰ সৈতে সংগতি ৰাখে।
উৎক্ষেপণ
[সম্পাদনা কৰক]লাচিত-১ উপগ্ৰহটো PSLV-C62 অভিযানত উৎক্ষেপণ কৰা হয়। এই অভিযানৰ মুখ্য পে-ল’ড হৈছে EOS-N1 পৃথিৱী পৰ্যবেক্ষণ উপগ্ৰহ।[5] লাচিত-১ উপগ্ৰহটো উৎক্ষেপণ সফলভাৱে সম্পন্ন হ’লেও, উৎক্ষেপণৰ পিছত উপগ্ৰহটোৰপৰা প্ৰত্যাশিত সংকেত (signal) লাভ কৰিব পৰা নগ’ল। ফলস্বৰূপে উপগ্ৰহটো সম্পূৰ্ণৰূপে কাৰ্যক্ষম (operational) হৈ উঠিব নোৱাৰিলে। 'PSLV C-62' উৎক্ষেপণ যানৰ পৃথিৱীৰপৰা প্ৰায় ৩৯০ কিল'মিটাৰ উচ্চতাত কাৰিকৰী বিজুতিৰ বাবে সংযোগ নোহোৱা হয়। এই উৎক্ষেপণৰ মুঠ লক্ষ্য আছিল প্ৰায় ৫০৫ কিল'মিটাৰৰ কক্ষপথ।
PSLV-C62 / EOS-N1 অভিযান
[সম্পাদনা কৰক]- উৎক্ষেপণ স্থান: প্ৰথম উৎক্ষেপণ মঞ্চ, সতীশ ধৱন মহাকাশ কেন্দ্ৰ, শ্ৰীহৰিকোট
- উৎক্ষেপণ যান: PSLV-DL সংস্কৰণ
- অভিযানৰ গুৰুত্ব:
- শ্ৰীহৰিকোটৰপৰা ১০৫তম উৎক্ষেপণ
- পিএছএলভিৰ ৬৪তম উৰণ
- PSLV-DL বিন্যাসৰ পঞ্চম অভিযান।
EOS-N1 হৈছে এক কৌশলগত পৃথিৱী পৰ্যবেক্ষণ উপগ্ৰহ, যাক সূৰ্য-সমলয় কক্ষপথত স্থাপন কৰাৰ পৰিকল্পনা আছিল। এই অভিযানটো নিউস্পেছ ইণ্ডিয়া লিমিটেড (NSIL)ৰ অধীনত এক বাণিজ্যিক উৎক্ষেপণ।
সহ-যাত্ৰী উপগ্ৰহসমূহ
[সম্পাদনা কৰক]এই অভিযানত ১৫টা সহ-যাত্ৰী উপগ্ৰহ অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে, এইসমূহ ভাৰতীয় ষ্টাৰ্টআপ, শিক্ষানুষ্ঠান আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগীৰদ্বাৰা উন্নীত কৰা। ইয়াৰ ভিতৰত ধ্ৰুৱ স্পেছ (ভাৰত), অলটোস্পেছ (ব্ৰাজিল), অৰবিটেল পেৰাডাইম (স্পেইন), RIDE! (ফ্ৰান্স) আৰু ভাৰত, নেপাল, থাইলেণ্ড আৰু যুক্তৰাজ্যৰ বিশ্ববিদ্যালয়সমূহ উল্লেখযোগ্য।[6]
শিক্ষামূলক উপগ্ৰহসমূহৰ ভিতৰত লাচিত-১ আৰু থাইবল্ট-৩ অন্তৰ্ভুক্ত।
অভিযানৰ ৰূপৰেখা
[সম্পাদনা কৰক]EOS-N1 আৰু ১৪টা সহ-যাত্ৰী উপগ্ৰহ স্থাপন কৰাৰ পাছত, PSLV-C62 ৰ PS4 স্তৰ পুনৰ আৰম্ভ কৰি ডি-বুষ্ট কৰা হ’ব। ইয়াৰ পাছত KID কেপছুলক নিয়ন্ত্ৰিত পুনঃপ্ৰৱেশ পথত মুকলি কৰা হ’ব। PS4 স্তৰ আৰু KID কেপছুল দুয়োটাই পৃথিৱীৰ বায়ুমণ্ডলত পুনঃপ্ৰৱেশ কৰি দক্ষিণ প্ৰশান্ত মহাসাগৰত পৰিব।
উপগ্ৰহৰ নক্সা
[সম্পাদনা কৰক]লাচিত-১ হৈছে এক ষ্ট’ৰ-এণ্ড-ফৰৱাৰ্ড এমেচাৰ ৰেডিঅ’ উপগ্ৰহ।
- প্লেটফৰ্ম: ধ্ৰুৱ স্পেছ P-DoT
- কাৰ্যসূচী: ASTRA (শিক্ষানুষ্ঠানৰ বাবে)
- মুক্তি ব্যৱস্থা: DSOD-1U
- ফ্ৰিকুৱেন্সী ব্যাণ্ড: VHF / UHF
- নিয়ন্ত্ৰণ: ADBU ৰ ভূ-সংযোগ কেন্দ্ৰৰপৰা[7]
উপগ্ৰহটো কক্ষপথত সক্ৰিয় হোৱাৰ পাছত, ই বিশ্বব্যাপী এমেচাৰ ৰেডিঅ’ সম্প্ৰদায়ৰ বাবে ব্যৱহাৰযোগ্য হ’ব বুলি ভবা হৈছিল।
উদ্দেশ্য
[সম্পাদনা কৰক]- উপগ্ৰহ-ভিত্তিক বাৰ্তা প্ৰেৰণ আৰু পৰীক্ষা
- উপগ্ৰহ প্ৰযুক্তিত হাতে-কলমে প্ৰশিক্ষণ
- এমেচাৰ ৰেডিঅ’ শিক্ষাৰ উন্নয়ন
- মহাকাশ প্ৰযুক্তিত আঞ্চলিক সক্ষমতা বৃদ্ধি
গুৰুত্ব
[সম্পাদনা কৰক]দুৰ্যোগ যোগাযোগ
[সম্পাদনা কৰক]বান, ভূমিস্খলন আৰু যোগাযোগ ব্যৱস্থা বিকল হোৱাৰ সময়ত ষ্ট’ৰ-এণ্ড-ফৰৱাৰ্ড উপগ্ৰহ ব্যৱস্থাই গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে, যি উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলত সাধাৰণ।[8]
শৈক্ষিক সক্ষমতা উন্নয়ন
[সম্পাদনা কৰক]অসম, মেঘালয়, নাগালেণ্ড, অৰুণাচল প্ৰদেশ আৰু মণিপুৰৰপৰা ৫০তকৈ অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু শিক্ষক-শিক্ষয়িত্ৰীয়ে এই অভিযানৰ সম্পূৰ্ণ প্ৰক্ৰিয়াত অংশগ্ৰহণ কৰে।
দক্ষতা উন্নয়ন
[সম্পাদনা কৰক]এই অভিযানৰ জৰিয়তে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে উপগ্ৰহ অভিযান্ত্ৰিকী, ভূ-সংযোগ কেন্দ্ৰ পৰিচালনা আৰু অভিযান নিয়ন্ত্ৰণৰ বাস্তৱ অভিজ্ঞতা লাভ কৰে।
আঞ্চলিক প্ৰভাৱ
[সম্পাদনা কৰক]লাচিত-১ উপগ্ৰহে দেখুৱাইছে যে সৰু উপগ্ৰহে শিক্ষাৰ উন্নয়ন, উদ্ভাৱন আৰু আঞ্চলিক স্থিতিস্থাপকতাত কেনেদৰে সহায় কৰিব পাৰে আৰু উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলক ভাৰতৰ মহাকাশ পৰিৱেশত সংযুক্ত কৰিছে।
সহযোগিতা
[সম্পাদনা কৰক]এই উপগ্ৰহটো হায়দৰাবাদস্থিত ধ্ৰুৱ স্পেছৰ সৈতে সহযোগিতাৰে উন্নীত কৰা হৈছে। নেচনেল ইনষ্টিটিউট অৱ এমেচাৰ ৰেডিঅ’ৰ সৈতে মিলি দুৰ্যোগকালীন এমেচাৰ উপগ্ৰহ ব্যৱহাৰৰ ওপৰত প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী আয়োজন কৰা হৈছে। অভিযান পৰিচালনাৰ বাবে ধ্ৰুৱ স্পেছৰ Integrated Space Operations Command Suite ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে।[9]
উৎস
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ "Assam Don Bosco University develops Northeast India's first satellite LACHIT-1". The Hindu. 2024.
- ↑ "PSLV-C62 / EOS-01 Mission". Indian Space Research Organisation. https://www.isro.gov.in.
- ↑ "LACHIT-1 satellite named after Lachit Borphukan". The Indian Express. 2024.
- ↑ "Dhruva Space launches PA-1 mission for academic satellites". Dhruva Space. https://www.dhruvaspace.com.
- ↑ "EOS-N1 Earth Observation Satellite". NewSpace India Limited. https://www.nsilindia.co.in.
- ↑ "PSLV-C62 carries 15 co-passenger satellites". SpaceNews. 2024.
- ↑ "LACHIT-1 Technical Details". Assam Don Bosco University. https://www.dbuniversity.ac.in.
- ↑ "Role of amateur satellites in disaster communication". Current Science. 2023.
- ↑ "NIAR collaboration on amateur satellite training". National Institute of Amateur Radio. Archived from the original on 2025-10-09. https://web.archive.org/web/20251009144041/http://niar.org/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2026-01-18.