লেইৰুম ফী
লেইৰুম ফী (Leirum Phee; মেইতেই: ꯂꯩꯔꯨꯝ ꯐꯤ) হৈছে এবিধ পৰম্পৰাগত মেইতেই সাজ-পাৰ।[1] ই এবিধ ডাঙৰ আৰু খহটা চাদৰ যিটো পৰম্পৰাগতভাৱে মেৰিয়াই লোৱা বস্ত্ৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াৰ এক অনন্য বোৱা ডিজাইন আছে। ইয়াৰ উৎপত্তি প্ৰাচীন কাংলেইপাকত (প্ৰাচীন মণিপুৰ ৰাজ্য) হৈছিল। মেইতেই জনগোষ্ঠীৰ মাজত পিতৃ-মাতৃয়ে জীয়েকৰ বিবাহত ইয়াক উপহাৰ হিচাপে আগবঢ়ায়।[2]
একবিংশ শতিকাত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ জৰিয়তে সমগ্ৰ ভাৰততে এই বস্ত্ৰবিধ অতি জনপ্ৰিয় হৈ পৰে। তেওঁ বেছিভাগ ৰাজহুৱা অনুষ্ঠানতে ইয়াক পৰিধান কৰাৰ বাবে এই বস্ত্ৰবিধক মোদী গামোছা বা মোদী গামছা বুলিও জনা যায়।[2][3][4]
ইতিহাস
[সম্পাদনা কৰক]লেইৰুম ফীৰ ইতিহাস প্ৰাচীন কাংলেইপাকৰ (প্ৰাচীন মণিপুৰ ৰাজ্য) ৰজা খুয়ই টম্পোকৰ (প্ৰায় ১৫৪ খ্ৰীষ্টাব্দ) ৰাজত্বকালৰ পৰাই পোৱা যায়। চেইথাৰোল কুম্বাবাৰ মতে, যেতিয়া এংগম ৰাজকুমাৰী নংমইনু আহংবীয়ে ৰজা খুই টম্পোকৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে তেওঁক বিয়াৰ উপহাৰ হিচাপে এখন লেইৰুম কাপোৰ দিছিল। তেতিয়াৰে পৰা মেইতেই বিবাহত লেইৰুম কাপোৰ দিয়াটো এক পৰম্পৰাত পৰিণত হয়।[2][1]
ৰজা লোইম্বাৰ ৰাজত্বকালত (১০৭৮-১১১২ খ্ৰীষ্টাব্দ), ৩২ টা মেইতেই উপাধিৰ পৰিয়ালক (yumnak) বিশেষ ডিজাইনৰ বস্ত্ৰ বোৱাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। ইয়াৰে ১১ নম্বৰ উপাধিৰ শাল চিৰাম পৰিয়ালক লেইৰুম ফী বোৱাৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হৈছিল।[4][5]
ডিজাইন
[সম্পাদনা কৰক]লেইৰুম ফী সাধাৰণতে কপাহী কাপোৰৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু ইয়াত ক’লা, ৰঙা আৰু বগা— এই তিনিটা ৰঙৰ ডিজাইন ব্যৱহাৰ কৰা হয়। বগা কাপোৰৰ ওপৰত ক’লা আৰু ৰঙা ৰংসমূহ এটা নিৰ্দিষ্ট জোখত সজোৱা থাকে, যিয়ে বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডৰ তিনিজন ৰক্ষক: মাগাং লুৱাং খুমানক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। এই তিনিজন দেৱতাক সকলো মেইতেই বংশৰ পূৰ্বপুৰুষ বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
পৰম্পৰাগত ব্যৱহাৰ
[সম্পাদনা কৰক]মেইতেই বিবাহৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ হৈছে লেইৰুম ফী। ইয়াক বিয়াৰ আশীৰ্বাদৰ নীতি-নিয়মৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়, য’ত কইনাৰ পৰিয়ালে কইনাক বিচনাৰ সৈতে বিভিন্ন সামগ্ৰী উপহাৰ দিয়ে। বহুতৰে বিশ্বাস যে লেইৰুম ফীৰ আৰ্হিটোৱে ৰক্ষকৰ পৰিচয় বহন কৰে।[4][1]
পাইৰেচি
[সম্পাদনা কৰক]উত্তৰ প্ৰদেশৰ বাৰাবাকীত তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত কাপোৰ লেইৰুম ফীক 'মোদী গামছা' হিচাপে ব্যাপক উৎপাদন কৰাৰ বিৰুদ্ধে মণিপুৰী লোকসকলে প্ৰতিবাদ কৰিছে। বিশেষকৈ প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে ইয়াক ফেচ মাস্ক হিচাপে পৰিধান কৰাৰ পিছত ইয়াৰ প্ৰতিলিপি উৎপাদন বৃদ্ধি পাইছে। মণিপুৰৰ হস্ততাঁত আৰু বস্ত্ৰ সঞ্চালকালয়ে থলুৱা শিপিনীসকলৰ সুৰক্ষাৰ বাবে এই উৎপাদন বন্ধ কৰিবলৈ কেন্দ্ৰীয় বস্ত্ৰ মন্ত্ৰালয়ক অনুৰোধ জনাইছে। লাভৰ বাবে তেওঁলোকৰ পৰম্পৰাগত ডিজাইন চুৰি কৰাক লৈও তেওঁলোকে ক্ষোভ প্ৰকাশ কৰিছে।[3][4][5]
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ 1.0 1.1 1.2 "Textiles of Manipur | INDIAN CULTURE". Government of India. https://indianculture.gov.in/node/2790509.
- ↑ 2.0 2.1 2.2 "The Manipuri Leirum Phi in our cultural legacy By IT". e-pao.net. https://e-pao.net/epPageExtractor.asp?src=features.The_Manipuri_Leirum_Phi_in_our_cultural_legacy_By_IT.html..। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-02-23.
- ↑ 3.0 3.1 Hazarika, Myithili (2020-06-03). "Manipur is upset its traditional leirum phee is being sold as 'Modi gamcha' in UP" (en-US ভাষাত). ThePrint. https://theprint.in/neye/manipur-is-upset-its-traditional-leirum-phee-is-being-sold-as-modi-gamcha-in-up/434495/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-02-23.
- ↑ 4.0 4.1 4.2 4.3 "‘Modi Gamusa’? The Cultural Appropriation of Manipur’s Leirum Phee" (en-US ভাষাত). 2020-06-11. https://livewire.thewire.in/livewire/modi-gamusa-the-cultural-appropriation-of-manipurs-leirum-phee/। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-02-23.
- ↑ 5.0 5.1 "State Govt takes Leirum Phee issue to Centre" (en ভাষাত). www.thesangaiexpress.com. https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2020/6/1/By-Our-Staff-ReporterIMPHAL-May-31-Following-reports-that-the-traditional-Leirum-Phee-designed-Lengyan-of-Manipur-is-being-produced-in-large-scale-under-different-name-in-a-textile-manufacturing-u.html। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-02-23.