শিপাৰ টুপি
শিপাৰ টুপি (কেলিপ্ট্ৰা বুলিও কোৱা হয়) হৈছে এটা সৰু কিন্তু বহু কাম কৰা অংগ যিয়ে প্ৰতিটো বৰ্ধিত উদ্ভিদৰ শিপাৰ একেবাৰে আগটো ঢাকি ৰাখে। ই সূক্ষ্ম এপিকেল মেৰিষ্টেমটোক যান্ত্ৰিক ক্ষতিৰপৰা ৰক্ষা কৰে, মাটিৰ মাজেৰে শিপাৰ গতি তৈলাক্ত কৰে আৰু শিপাৰ সামগ্ৰিক বৃদ্ধিৰ দিশ নিৰ্দেশনা দিয়া বিশেষ মাধ্যাকৰ্ষণ সংবেদনকাৰী কোষ থাকে।
গঠন আৰু কাৰ্য
[সম্পাদনা কৰক]শিপাৰ টুপিত ষ্টেট’চাইট (মাধ্যাকৰ্ষণ সংবেদনশীল কোষ) থাকে যাৰ ঘন ষ্টেট’লিথবোৰ মাধ্যাকৰ্ষণৰ প্ৰতিক্ৰিয়াত থিতাপি লয়; যদি টুপিটো সাৱধানে আঁতৰাই পেলোৱা হয় তেন্তে এটা শিপা নিজৰ দিশ হেৰুৱাই পেলায় আৰু যাদৃচ্ছিকভাৱে বৃদ্ধি পায়। টুপিটোৱে মিউচিলেজৰ এটা তৰপও নিঃসৰণ কৰে যিয়ে ঘৰ্ষণ হ্ৰাস কৰে আৰু চাৰিওফালৰ মাটিৰ অণুজীৱৰ সৈতে সংকেত প্ৰদান কৰিব পাৰে।[1] ইয়াৰ সংবেদক কোষৰ বাবে এই অংগটোৱে মহাকৰ্ষণবাদ (কেতিয়াবা ভূ-অনুভৱ বুলিও কোৱা হয়)ৰ আধাৰত থাকে, যিয়ে শিপাটোক মাধ্যাকৰ্ষণৰ সৈতে তললৈ বৃদ্ধি কৰাত বা ইয়াৰ বিপৰীতে ওপৰলৈ পুনৰ অভিমুখী হোৱাত সহায় কৰে।[2][3]
উন্নয়ন আৰু পৰিৱৰ্তন
[সম্পাদনা কৰক]শিপাৰ টুপিটো অবিৰতভাৱে নবীকৰণ হৈ থাকে। ইয়াৰ ভিতৰৰ মুখমণ্ডলত থকা ষ্টেম-চেল ফাইলসমূহ বিভাজিত হৈ কলুমেলা আৰু পাৰ্শ্বীয় ৰুট-কেপ কোষৰ একেৰাহে স্তৰ সৃষ্টি কৰে; শিপাটো আগবাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে আটাইতকৈ পুৰণি বাহিৰৰ স্তৰবোৰ ছিন্নভিন্ন হৈ পৰে যাতে অংগটোৱে এটা স্থিৰ আকাৰ বজাই ৰাখে। শস্য আৰু বহুতো মাহজাতীয় শস্যত এই পেলনীয়া স্তৰবোৰ দীৰ্ঘজীৱী "সীমা কোষ" হিচাপে পৃথক হয়, আনহাতে আৰবিড'প্সিছ থেলিয়ানাত বেছিভাগ পৃষ্ঠীয় কোষেই ছিদ্ৰ হোৱাৰ আগতে দ্ৰুত, বিকাশৰ দ্বাৰা প্ৰগ্ৰেম কৰা কোষৰ মৃত্যু হয়।[4]
সংবেদনশীল ভূমিকা আৰু তাৰতম্য
[সম্পাদনা কৰক]মাধ্যাকৰ্ষণ শক্তি সংবেদন কৰাৰ বাহিৰেও টুপিটোৱে বহল সংকেত প্ৰদানৰ হাব হিচাপে কাম কৰে। উদ্ভিদৰ হৰম’ন অক্সিনৰ ষ্টেট’লিথ বহনকাৰী কোষত অসমতাপূৰ্ণ পুনৰ বিতৰণে বক্ৰতা আৰম্ভ কৰে যিয়ে শিপাটোক মাধ্যাকৰ্ষণ ভেক্টৰলৈ ঘূৰাই আনে; আনুষংগিক পথসমূহে পানী বিচৰা (হাইড্ৰ'ট্ৰপিজম)ৰ মধ্যস্থতাও কৰে আৰু ভৱিষ্যতৰ পাৰ্শ্বীয় শিপাসমূহক স্থানত সহায় কৰে, সামগ্ৰিক শিপা-প্ৰণালীৰ স্থাপত্য গঠন কৰে।[4]
কিছুমান পৰজীৱী উদ্ভিদ[5] আৰু কেইবাটাও জলজ উদ্ভিদত প্ৰকৃত শিপাৰ টুপি নাথাকে, যিয়ে ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে এটা পাতল, মোনাৰ দৰে শিপাৰ পকেট গঠন কৰে যিয়ে সুৰক্ষামূলক ভূমিকা হ্ৰাস কৰে।[6]
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- ↑ Raven, J.A.; Edwards, D. (2001). "Roots: evolutionary origins and biogeochemical significance". Journal of Experimental Botany খণ্ড 52: 381–401. doi:10.1093/jexbot/52.suppl_1.381. PMID 11326045.
- ↑ Burgess, Jeremy (1985). Introduction to Plant Cell Development. CUP Archive. ISBN 9780521316118. https://books.google.com/books?id=r808AAAAIAAJ&dq=root+cap&pg=PA108.
- ↑ Kuya, Noriyuki; Sato, Seiichi (2011). "The relationship between profiles of plagiogravitropism and morphometry of columella cells during the development of lateral roots of Vigna angularis". Advances in Space Research খণ্ড 47 (3): 553–562. doi:10.1016/j.asr.2010.09.009.
- ↑ 4.0 4.1 Kumpf, Robert P.; Nowack, Moritz K. (2015). "The root cap: a short story of life and death". Journal of Experimental Botany খণ্ড 66 (19): 5651–5662. doi:10.1093/jxb/erv295. PMID 26068468.
- ↑ Jeffrey, Edward Charles (2007). The Anatomy of Woody Plants. প্ৰকাশক Pomeroy, Ohio: Carpenter Press. পৃষ্ঠা. 138. ISBN 978-1-4067-1634-4.
- ↑ Gupta, P.K. (2007). Genetics: Classical to Modern. Rastogi Publications. পৃষ্ঠা. 2–76. ISBN 978-8-1713-3896-2.