শ্বোম্পেন জনগোষ্ঠী
 |
| ১৮৮৬ চনত শ্বোম্পেনৰ এটা মিশ্ৰিত গোট |
| মুঠ জনসংখ্যা |
|---|
| ২২৯ (২০১১ৰ লোকপিয়ল );[1] বা
২০০–৩০০ (2015 est.)[2] |
| উল্লেখযোগ্য জন-অধ্যুষিত অঞ্চলসমূহ |
 ভাৰতAndaman and Nicobar Islands |
| ভাষাসমূহ |
| ধৰ্ম |
| সম্পৰ্কীয় জাতি-জনগোষ্ঠী |
|
নিকোবৰী লোক |
শ্বোম্পেন বা শ্বোম পেন হৈছে আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জৰ ভাৰতীয় কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলৰ অংশ গ্ৰেট নিকোবাৰ দ্বীপৰ অন্তৰ্ভাগৰ খিলঞ্জীয়া লোক। শ্বোম্পেনসকলক অনুসূচিত জনজাতিৰ তালিকাৰ ভিতৰত বিশেষভাৱে দুৰ্বল জনজাতি গোট[4] হিচাপে নিৰ্ধাৰণ কৰা হৈছে।[5]
ব্যুৎপত্তি আৰু অন্তঃনাম
[সম্পাদনা কৰক]নিকোবৰৰ এই জনগোষ্ঠীটোৰ নাম শ্বোম্পেন (Shompen) শব্দটো সম্ভৱতঃ ইংৰাজী শব্দ "Shamhap" ৰ ভুল উচ্চাৰণ। দ্বীপটোৰ পশ্চিম দিশত বাস কৰা শ্বোম্পেনসকলে নিজকে কালে আৰু পূব দিশৰসকলে কেয়েট বুলি কয়, দুয়োটা গোটে ইজনে সিজনক বুয়াভেলা বুলি কয়।[6] ১৮৮৬ চনত এটা পৰামৰ্শ আছিল যে শ্বোম্পেনসকলে নিজকে শ্বব ডাৱা বুলি কয়,ই আধুনিক গৱেষণাৰদ্বাৰা নিশ্চিত হোৱা নাই।[7]
সংস্পৰ্শৰ ইতিহাস
[সম্পাদনা কৰক]
১৮৪০ চনত শ্বোম্পেনসকলৰ সৈতে প্ৰথম বাহিৰৰ জগতৰ সংস্পৰ্শ হৈছিল। ইয়াৰ আগতে এই লোকসকলৰ বিষয়ে কোনো নিৰ্ভৰযোগ্য তথ্য পোৱা নাযায়। ১৮৪৬ চনত ডেনিছ এডমিৰেল ষ্টিন এণ্ডাৰছন বিলে প্ৰথমে তেওঁলোকৰ সৈতে যোগাযোগ কৰে আৰু ইতিমধ্যে নিকোবৰ আৰু আন্দামান ভাষাৰ ওপৰত গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰা ডেনিছ ভাষাবিজ্ঞানী ফ্ৰেডেৰিক এডলফ ডি ৰ’পষ্টৰ্ফে[8] ১৮৭৬ চনত নৃতাত্ত্বিক আৰু ভাষিক তথ্য সংগ্ৰহ কৰে। তেতিয়াৰপৰা শ্বোম্পেনসকলৰ ওপৰত নিৰ্ভৰযোগ্য তথ্যৰ মজুতকৰণত অতি কম পৰিমাণে যোগ কৰা হৈছে। ইয়াৰ কাৰণ মূলতঃ ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছৰেপৰা বিদেশী গৱেষকসকলৰ বাবে নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জলৈ প্ৰৱেশ নিষিদ্ধ হৈ আছে।[7] ২০১৪ চনৰ নিৰ্বাচনৰ বাবে তেওঁলোকৰ অঞ্চলত এটা ভোটগ্ৰহণ কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হৈছিল। শ্বোম্পেন মানুহে প্ৰথমবাৰৰ বাবে গণতান্ত্ৰিক প্ৰক্ৰিয়াত অংশগ্ৰহণ কৰে।[1][9] খিলঞ্জীয়াৰ অধিকাৰৰ বাবে প্ৰচাৰ চলোৱা বিশ্বব্যাপী বেচৰকাৰী সংস্থা ছাৰভাইভেল ইণ্টাৰনেশ্যনেলে কয় যে শ্বম্পেনসকল পৃথিৱীৰ অন্যতম বিচ্ছিন্ন জনগোষ্ঠী, ইয়াৰে অধিকাংশই যোগাযোগহীন আৰু বাহিৰৰ মানুহৰ সৈতে যোগাযোগ কৰিবলৈ অস্বীকাৰ কৰে।[10]
সমাজ
[সম্পাদনা কৰক]২০০১ চনত ইয়াৰ জনসংখ্যা প্ৰায় ৩০০ বুলি অনুমান কৰা হৈছিল।[6] শ্বোম্পেন ভিলেজ-এ আৰু শ্বোম্পেন ভিলেজ-বিতেই বেছিভাগ শ্বোম্পেন বাস কৰে। ২০০৪ চনৰ ভাৰত মহাসাগৰীয় ভূমিকম্প আৰু চুনামীৰ আগতে এই গাঁওসমূহত ক্ৰমে ১০৩ আৰু ১০৬জন শ্বোম্পেন আছিল।[11] কিন্তু ২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ সময়লৈকে এই গাঁওকেইখনত ক্ৰমে মাত্ৰ ১০ আৰু ৪৪ জন লোকহে বাকী আছিল।[12]
তেওঁলোকে চিকাৰী-সংগ্ৰাহকৰ জীৱিকাৰে জীৱন-নিৰ্বাহ কৰে। দ্বীপসমূহৰ গ্ৰীষ্মমণ্ডলীয় জলবায়ুৰ লগত খাপ খুৱাই পিন্ধা পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাকত কেৱল কঁকালৰ তলৰছোৱাতহে কাপোৰ পিন্ধে। পুৰুষৰ বাবে পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক হ’ল বাকলিৰে তৈয়াৰী চুটি পাতল কঁকালৰ কাপোৰ, সন্মুখত কাপোৰৰ ‘ভৰি’ নোহোৱাকৈ কেৱল যৌনাংগ ঢাকি ৰখা হয়। পুৰুষৰ বাবে অলংকাৰৰ ভিতৰত আছে বাঁহৰ কাণৰ প্লাগ (ahav), গুটিৰ হাৰ (naigak) আৰু বাঁহৰ আৰ্মবেণ্ড (geegap)। মহিলাসকলে আঁঠুলৈকে বাকলি কাপোৰৰ স্কাৰ্ট পিন্ধে, মাজে মাজে বাকলিৰ কাপোৰৰ চাদৰ কান্ধত গাঁথি বুকু ঢাকি ৰাখে। অলংকাৰৰ ভিতৰত আছে বাঁহৰপৰা নিৰ্মিত কাণৰ প্লাগ (আহাৱ), গুটিৰ হাৰ (নাইগাক) আৰু বাঁহৰ আৰ্মবেণ্ড (গীগাপ)। পুৰুষ-মহিলা উভয়ে খালী ভৰিৰে থাকে। শ্বোম্পেনসকলে হয়তো নিকোবাৰীৰপৰা ধনু বনাবলৈ আৰু ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ শিকিছিল। এওঁলোকৰ প্ৰধান অস্ত্ৰ হৈছে ধনু-কাঁড়। টূণ ব্যৱহাৰ নকৰে, কাঁড় হাতেৰে কঢ়িয়াই লৈ ফুৰে। অসংখ্য ধৰণৰ যাঠী, যাঠী নিক্ষেপকাৰী, জুইৰ শিখা আৰু কুঠাৰ, কটাৰী আদি মূল আহিলা।
এজন মানুহে সাধাৰণতে ধনু-কাঁড়, যাঠী আৰু কঁকালৰ কাপোৰৰ বেল্টৰ মাজেৰে কটাৰী, দা আৰু জুই জ্বলাব পৰা সামগ্ৰী লৈ ফুৰিছিল। শ্বোম্পেনসকল জীৱিকাৰ বাবে চিকাৰী-সংগ্ৰাহক লোক, ফল-মূল আৰু বন খাদ্যৰ বাবে খাদ্য বিচাৰি গাহৰি, চৰাই আৰু সৰু জীৱ-জন্তুৰ দৰে বন্য জীৱ-জন্তু চিকাৰ কৰে। গাহৰি আৰু খেতি কৰা ৰঙালাও, শিপা, শাক-পাচলি, ধঁপাত আদিও কৰে। ৪ জন লোকৰ বাবে শ্বোম্পেন জুপুৰি নিৰ্মাণ কৰা হয়, আৰু গাঁওবোৰ ৪ৰপৰা ৫টা পৰিয়ালেৰে গঠিত। শিশু এটা যথেষ্ট ডাঙৰ হ’লেই তেওঁ নিজৰ জুপুৰিটো নিজেই সাজি লয়। নিম্নভূমিৰ শ্বোম্পেনসকলে নিজৰ জুপুৰিবোৰ খুঁটাৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰে আৰু দেৱালবোৰ কাঠৰ ফ্ৰেমত বোৱা সামগ্ৰীৰে আৰু খেৰৰ কলপাতৰ ডালৰ চালত তৈয়াৰ কৰা হয় আৰু গঠনটো খুঁটাৰে মূধচ ওপৰত উঠা হয়। উচ্চভূমিৰ শ্বোম্পেনে মাটিত নিজৰ ঘৰ সাজে, আৰু ঘৰবোৰ উঠা ঘৰবোৰৰ দৰে একে সামগ্ৰীৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। ভিতৰৰ অংশটো মেটৰে আবৃত, এটা মূৰত শুবলৈ মেট আৰু বেৰ আৰু ৰাফটাৰত ওলমি থকা সঁজুলি আৰু বাচন-বৰ্তন। ৰন্ধা-বঢ়া ঘৰৰ বাহিৰত কৰা হয়।
১৯৮০ চনৰ শেষৰফালে শ্বোম্পেন পৰিয়ালে দ্বীপটোৰ ভিতৰৰ অংশত সিঁচৰতি হৈ থকা ২ৰপৰা ২২জন ব্যক্তিৰ আকাৰৰ দহটা গোটত বাস কৰিছিল।[6]
দ্বীপটোৰ ভিতৰৰ অংশত তেওঁলোকৰ বিচ্ছিন্ন জীৱন-শৈলীৰ বাবে শ্বোম্পেন পৰিয়াল ২০০৪ চনত ভাৰত মহাসাগৰৰ ভূমিকম্প আৰু চুনামীৰপৰা বহুলাংশে সুৰক্ষিত আছিল যিয়ে নিকোবৰীসকলে বসবাস কৰা উপকূলীয় অঞ্চল আৰু ভাৰতীয় জনসংখ্যাক ধ্বংস কৰিছিল।[6]
ভাষা
[সম্পাদনা কৰক]শ্বোম্পেন ভাষাৰ বিষয়ে কমেইহে জনা যায়, ইয়াৰে অন্ততঃ দুটা, কিন্তু অষ্ট্ৰিয়াটিক ভাষাৰ এটা বিচ্ছিন্ন গোট নিকোবেৰেজৰ সৈতে আৰু হয়তো ইটোৱে সিটোৰ সৈতেও সম্পৰ্কহীন যেন লাগে। এইটোৱে ভাষা বিচ্ছিন্নতা গঠন কৰিব পাৰে।[7] পল চিডৱেলে (২০১৭)[13] শ্বোম্পেনক অষ্ট্ৰিয়াটিকৰ এটা পৃথক শাখা নহয়, দক্ষিণৰ নিকোবেৰিক ভাষা হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰিছে।
অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি
[সম্পাদনা কৰক]প্ৰস্তাৱিত গ্ৰেট নিকোবৰ উন্নয়ন পৰিকল্পনাই শ্বোম্পেনসকলৰ অস্তিত্বৰ প্ৰতি ভাবুকি কঢ়িয়াই আনিছে, য’ত গ্ৰেট নিকোবৰ দ্বীপৰ কেইবা হেক্টৰ মাটি পুনৰ উদ্ধাৰ কৰি বিমানবন্দৰ, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বন্দৰ আৰু ঔদ্যোগিক উদ্যান থকা "হংকং ইণ্ডিয়া" নিৰ্মাণ কৰা হ’ব। ইয়াৰ ফলত বহু শ্বোম্পেনকে ধৰি ১,৭০০ লোকৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে।[14] ২০২৪ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত ১৩খন দেশৰ ৩৯ জন গণহত্যা বিশেষজ্ঞই সঁকিয়াই দিছিল যে এই উন্নয়ন “শ্বোম্পেনসকলৰ বাবে মৃত্যুদণ্ড হ’ব, যিটো আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গণহত্যাৰ অপৰাধৰ সমান হ’ব”। তেওঁলোকে কয় যে প্ৰস্তাৱিত জনসংখ্যা বৃদ্ধি আৰু বাহিৰৰ জনসংখ্যাৰ সংস্পৰ্শলৈ অহাৰ ফলত গণ মৃত্যু হ’ব, কাৰণ শ্বোম্পেনসকলৰ বাহিৰৰ সংক্ৰামক ৰোগৰ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা কম বা একেবাৰেই নাই।[15] এই প্ৰকল্পৰ ফলত দ্বীপটোত বহিৰাগত লোকৰ জনসংখ্যাও বৃদ্ধি পাব, যাৰ ফলত থলুৱা লোকসকলৰ ওপৰত প্ৰভাৱ পৰিব পাৰে।
তথ্যসূত্ৰ
[সম্পাদনা কৰক]- 1 2 "Andaman and Nicobar elections: Shompens vote for the first time". India.com. 10 April 2014. http://www.india.com/election-2014/andaman-and-nicobar-elections-shompens-vote-for-the-first-time-37396/। আহৰণ কৰা হৈছে: 8 March 2017.
- ↑ Singh, Shiv Sahay (1 November 2015). "The less known Shompens of Great Nicobar Island". The Hindu. The Hindu. https://www.thehindu.com/news/cities/kolkata/shompens-men-outnumber-women/article7827582.ece। আহৰণ কৰা হৈছে: 11 October 2017.
- ↑ International, Survival. "Shompen" (en ভাষাত). www.survivalinternational.org. https://www.survivalinternational.org/tribes/shompen। আহৰণ কৰা হৈছে: 2025-03-07.
- ↑ "List of Particularly Vulnerable Tribal Groups". Ministry of Tribal Affairstribal.nic.in. https://tribal.nic.in/ST/StatewisePvTGsList.pdf.
- ↑ "List of notified Scheduled Tribes". Census India. পৃষ্ঠা: 27. http://censusindia.gov.in/Tables_Published/SCST/ST%20Lists.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 15 December 2013.
- 1 2 3 4 5 Weber, George. "The Shompen People". The Andaman Association. http://www.andaman.org/NICOBAR/book/Shompen/Shompen.htm। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 January 2010.
- 1 2 3 Blench, Roger. "The language of the Shom Pen: a language isolate in the Nicobar islands". Archived from the original on 9 May 2010. https://web.archive.org/web/20100509002227/http://www.rogerblench.info/Language%20data/Isolates/Shompen%20paper.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 January 2010.
- ↑ de Röepstorff, Frederik Adolph (1875). Vocabulary of dialects spoken in the Nicobar and Andaman Isles (2nd সম্পাদনা). প্ৰকাশক Calcutta: Office of the Superintendent of Government Printing. https://archive.org/details/vocabularyofdial00roeprich। আহৰণ কৰা হৈছে: 3 January 2010.
- ↑ "Archived copy". http://eci.nic.in/eci_main/Library%26Publications/India%20Votes%20The%20General%20Elections%202014%20.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 2021-12-16.
- ↑ International, Survival. "Shompen" (en ভাষাত). www.survivalinternational.org. https://www.survivalinternational.org/tribes/shompen। আহৰণ কৰা হৈছে: 2024-12-19.
- ↑ "Press Note: Safety and population profile of the primitive tribes in the andaman and nicobar islands". Ministry of Home Affairs. 2005-01-05. http://pib.nic.in/newsite/erelease.aspx?relid=6299। আহৰণ কৰা হৈছে: 2015-08-07. "Maximum Shom Pens population are found in Shompen village (A) & Shompen village (B) with 103 & 106 population respectively."
- ↑ "District Census Handbook – Andaman & Nicobar Islands". 2011 Census of India. Directorate of Census Operations, Andaman & Nicobar Islands. http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/3500_PART_B_DCHB_ANDAMAN%20&%20NICOBAR%20ISLANDS.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 2015-07-21.
- ↑ Sidwell, Paul (2017). "Proto-Nicobarese Phonology, Morphology, Syntax: work in progress". International Conference on Austroasiatic Linguistics 7, Kiel, Sept 29 – Oct 1, 2017. Archived from the original on 2021-06-07. https://web.archive.org/web/20210607014841/https://fileleaks.com/file/2e9a0ff10d82ee865e3a812d715ac82b883f0d37/Sidwell_ICAAL_2017_ProtoNicobarese_PhonologyMorphologySyntax_WIP.pdf। আহৰণ কৰা হৈছে: 2021-06-07.
- ↑ "Proposed Megaproject in Great Nicobar Island Could Spell Trouble for Its People, Wildlife". The Wire. https://thewire.in/environment/ictt-infrastructure-project-great-nicobar-island। আহৰণ কৰা হৈছে: 2022-11-29.
- ↑ Dhillon, Amrit (2024-02-07). "India's plan for untouched Nicobar isles will be 'death sentence' for isolated tribe" (en-GB ভাষাত). The Guardian. ISSN 0261-3077. https://www.theguardian.com/global-development/2024/feb/07/india-port-airport-power-plant-military-project-great-nicobar-island-death-sentence-shompen-indigenous-people-warning.